# Алабама

|  |
| --- |
|  |
| **Алабама можо улас** State of Alabama |
| АНУ-ай можо улас |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  | Далбаа | Уласай тамга |  |

 |
| **УряаAudemus jura nostra defendere* *"Эрхыемнай хамгаалха зүрхэлнэбди"* |
|  АНУ-да Алабамын байра |
| **Ниислэл** | Монтгомери |
| **Албан ёһоной хэлэн** | Англи |
| **Нютаг дэбисхэр** |
|   Ниитэ | 135 765 км² |
|   Уһанай хуби | 3,20 % |
| **Хүн зон** | 4 833 722 (2013) |
| **Можо улас болоһон үдэр** | 1819 оной 12 һарын 14 (22-дохи) |
| **Захиргаан** |
|  - Амбан захирагша | Роберт Бентли |
|  - Дэд захирагша | Кей Айви |

**Алабама** (албан ёһоор **Алабама можо улас**; англи: Alabama) — Америкын Нэгэдэһэн Уласай Урда бүһэдэ оршодог АНУ-ай можо улас юм. Алабама хойто талаараа Теннесси, зүүн талаараа Джорджи, урда талаараа Флорида, баруун талаараа Миссиссипи можо уласуудтай тус тус хилэлдэг ба урда талаараа мүн Мексикын булангаар хүреэлэгдэһэн. Алабама хуурай газарай нютаг дэбисхэрээр 30-да ородог болоод дотоодо уһан замай хэмжээгээр хоёрто ородог. Тус можо улас 2006 он соо бараг 4.6 сая хүн зоноороо 23-та орожо байгаа.

Америкын эрхэтэнэй дайнһаа Дэлхэйн хоёрдугаар дайн хүрэтэр Алабама Урдын олон можо уласай нэгэн адли хүдөө ажахыһаа хамааралтай байһан ушарһаа эдэй засагай хүндэрэл бэрхэшээлтэй тулгаржа байба. 1960-аад он хүрэтэр можо уласай хуули тогтоохо байгуулгада сагаан арһата хүдөөгынхидэй һонирхол дабамгайлжа байһан болоод хотынхидай һонирхол бага түлөөлэлтэй байгаа. Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай дараашын жэлнүүдтэ Алабама можо уласай эдэй засаг дан хүдөө ажахы дээрэ тулгуурилдаг байһанаа хүнды үйлэдбэри, ашагта малтамалай олборилолто, болбосорол, үндэр технологи зэргэ олон һалбаритай боложо хүгжэжэ, гол түлэб АНУ-ай Арми болон АНУ-ай Агаарай сэрэгэй хүсэнэй сэрэгэй баазанууд олоноор байгуулагдан, үргэжэн тэлһэнээр эдэй засагынь һэргэбэ. Мүнөөдэр тус можо улас агаар сансар, болбосорол, эрүүл мэндэ, банк, янза бүриин хүнды үйлэдбэри, энэнэй дотор автомашинай үйлэдбэрилэл, ашагта малтамалай олборлолт, ган үйлэдбэрилэлдэ маша ехэ хүрэнгэ оруулдаг.

Алабамае албан бусаар *Yellowhammer State* (Америкэ тоношуулай можо улас) гэжэ нэрлэдэг ба энэ шубуунь тус можо уласай бэлэгдэл шубуу юм. Алабамае мүн *Heart of Dixie* (Урдын зүрхэн) гэдэг. Тус можо уласай модониинь намагай нарһан болоод сэсэгынь *Camellia japonica* юм. Алабамын ниислэлынь Монтгомери ба хүн зон эгээн олонтой хотонь Бирмингем.

## Газар зүй

| Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ |
| --- |
| *Баруун-хойто:*  Миссисипи | *Хойто:*  Теннесси | *Зүүн-хойто:*  Джорджи |
| *Баруун:*  Миссисипи |  | *Зүүн:*  Джорджи |
| *Баруун-урда*  Миссисипи | *Урда:*  Флорида | *Зүүн-урда:*  Флорида |

## Зүүлтэ

## Нэмэлтэ уншаха материал

*For a detailed bibliography, see the History of Alabama.*
* Atkins, Leah Rawls, Wayne Flynt, William Warren Rogers, and David Ward. *Alabama: The History of a Deep South State* (1994)
* Flynt, Wayne. *Alabama in the Twentieth Century* (2004)
* Owen Thomas M. *History of Alabama and Dictionary of Alabama Biography* 4 vols. 1921.
* Jackson, Harvey H. *Inside Alabama: A Personal History of My State* (2004)
* Mohl, Raymond A. "Latinization in the Heart of Dixie: Hispanics in Late-twentieth-century Alabama" *Alabama Review* 2002 55(4): 243-274. ISSN 0002-4341
* Peirce, Neal R. *The Deep South States of America: People, Politics, and Power in the Seven Deep South States* (1974). Information on politics and economics 1960–72.
* Williams, Benjamin Buford. *A Literary History of Alabama: The Nineteenth Century* 1979.
* WPA. *Guide to Alabama* (1939)

## Холбооһон

* Alabama.gov – Official website.
* Alabama State Databases Архивировалһан 8 хоёр һара 2011 оной. - Annotated list of searchable databases produced by Alabama state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.
* Alabama Association of Regional Councils
* Energy Data & Statistics for Alabama- From the U.S. Department of Energy
* TourAlabama.org – Alabama Department of Tourism and Travel
* All About Alabama Архивировалһан 6 юһэ һара 2017 оной., at the Alabama Department of Archives and History site
* AlabamaMosaic, a digital repository of materials on Alabama's history, culture, places, and people
* Code of Alabama 1975 – at the Alabama Legislature site
* USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Alabama
* Alabama QuickFacts Архивировалһан 26 хоёр һара 2012 оной. from the U.S. Census Bureau
* Alabama State Fact Sheet Архивировалһан 26 зургаа һара 2012 оной. from the U.S. Department of Agriculture
* Alabama State Parks
* National Parks of Alabama Архивировалһан 31 таба һара 2008 оной.
* Encyclopedia of Alabama

|  |
| --- |
|  АНУ-ай засаг захиргаанай хуубари |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Можо уласууд |
Айдахо | Айова | Алабама | Аляска | Аризона | Арканзас | Баруун Вирджини | Вайоминг | Вашингтон | Вермонт | Вирджини | Висконсин | Гавай | Делавэр | Джорджи | Иллинойс | Индиана | Калифорни | Канзас | Кентукки | Колорадо | Коннектикут | Луизиана | Массачусетс | Миннесота | Миссисипи | Миссури | Мичиган | Монтана | Мэн | Мэриленд | Небраска | Невада | Нью-Гэмпшир | Нью-Джерси | Нью-Йорк | Нью-Мексико | Огайо | Оклахома | Орегон | Пенсильвани | Род-Айленд | Теннесси | Техас | Урда Дакота | Урда Каролина | Флорида | Хойто Дакота | Хойто Каролина | Юта |
| Холбооной тойрог |
Вашингтон (Колумби тойрог) |
| Арал нютаг дэбисхэрнүүд |
Америкын Самоа | АНУ-ай Виргиниин аралнууд | Гуам | Пуэрто-Рико | Хойто Марианай аралнууд |
| Бишыхан аралнууд |
Бахо-Нуэво\* | Бейкэр арал | Уэйк арал | Джарвис арал | Джонстон атолл | Кингмен шүрэн арал | Мидуэй атолл | Навасса арал | Пальмира атолл | Серранилла арал | Хаулэнд арал |

 |