# Адольф Һитлер

|  |
| --- |
| Адольф Һитлер |
| Adolf Hitler |
|  |
| Түрэһэн нэрэ: |
Адольф Шикльгрубер
 |
| Ажал үйлэ: |
политик, сэрэг
 |
| Түрэһэн үдэр: | 1889 оной 4 һарын 20(1889-04-20) |
| Түрэһэн газар: | Инн дахи Браунау, Австри-Унгар |
| Эрхэтэнэй харьяалал: |  Цислейтания[d]  Австри   Германский рейх[d]  Нацис Германи |
| Наһа бараһан үдэр: | 1945 оной 4 һарын 30(1945-04-30) (56 наһатай) |
| Наһа бараһан газар: | Берлин, Германи |
| Хэб маяг: |
нацизм, национал-социализм
 |
| Гарай үзэг: |  |

**Адольф Һитлер** (**Гитлер**, герман: Adolf Hitler; 1889 оной 4-р һарын 20 — 1945 оной 4-р һарын 30) Австрида түрэһэн Германиин улас түрэшэ, Үндэһэнэй социалис Германиин ажалшадай нам (НСДАП) гү, али нацис намай (герман: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei) ударидагша. 1933—1945 ондо Германие ударидажа байһан. 1933—1945 ондо Германиин канцлер, 1934—1945 ондо түрын тэргүүн (*Führer und Reichskanzler*) байба.

Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнда одон медаляар шагнуулһан ахамад дайшан Гитлер 1920 ондо Германиин ажалшадай намда (DAP) орожо, 1921 ондо ударидагшань болоһон. 1923 ондо урагшагүй «Пивын түрын эрьелтын» дараа түрмэ шорондо хоригдон гаража ерээд үндэһэрхэг үзэл, семитүүдтэ эсэргүү үзэл, коммунизмда эсэргүүүзэлые өөрын харизматик элидхэлшэнэй шадабари, ухуулгаар сурталшалан дэмжэлгэ оложо абаа. Гитлер 1933 ондо канцлераар томилогдожо, удалгүй тоталитар фашис дарангылал дэглэмэй тогтообо. Гитлер Германида амидарха орон зай абаха зорилгые гадаада бодолгодоо туушатай баримталжа, уласайнгаа абаха баялигые энэ зорилгодо шэглүүлжэ байгаа. Тэрэ Вермахтые дахин һэргээжэ 1939 ондо Польшые эзэмдэһэн Европодо Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай галые носообо.

Гурбан жэлэй дотор Германи, тэнхэлигэй гүрэнүүдтэй хамта Европын ехэнхи хэһэг, Африка, Зүүн ба Зүүн Урда Ази, Номгон Далайн томо хэһэгые эзэмдэжэ абаа. Гэбэшье Холбоотоной гүрэнүүд 1942 онһоо һанаашалгые гартаа абажа, 1945 ондо Германиие бүхы талаһаань эзэлэн добтолбо. Тэрэ ударидаһан зэбсэгтэй хүсэн дайнай үеэр олон харгисалал үйлэдэһэнэй дотор 6 сая еврейе аймаглан усадхахые (Холокост) голлон анхааржа 17 сая энгын эргэн эрхэтэдые системэтэйгээр хорооһон юм.

1945 ондо дайн дууһажа байхада Гитлер олон жэл нюуса амарагынь байһан Эва Браунтай гэрлэбэ. 40 хүрэхэгүй сагай дараа шэнэхэн гэрлэһэн хос амяа хорлобо.

## Холбооһон

Зураг, видео
* Color Footage of Hitler Архивировалһан 26 арбан нэгэ һара 2005 оной.—Watch color footage of Hitler during WWII
* Photos of Adolf Hitler Архивировалһан 4 нэгэ һара 2010 оной.
* Download «The Young Hitler I Knew» on archive.org

Илтгэл, ном хэвлэл
* A speech from 1932 (text and audiofile), German Museum of History Berlin
* Hitler Speech (10 February 1933) with English Translation
* Hitler’s book *Mein Kampf* (full English translation)
* *The Testament of Adolf Hitler* the Bormann-Hitler documents (transcripts of conversations in February-April 2, 1945)
* Adolf Hitler’s Private Will, Marriage Certificate and Political Testament, April 1945 Архивировалһан 9 найма һара 2011 оной. (34 pages)

1. «The Discovery of Hitler’s Wills» Архивировалһан 9 найма һара 2011 оной. (Office of Strategic Services report on how the testament was found).
2. Matthew Brzezinski, «Giving Hitler Hell», Washington Post Sunday, July 24, 2005; Page W08 (Narrative of how the testament was found)

## Зүүлтэ