# Бээжэн

| Бээжэн хото  |
| --- |
| —  **түб засагай харьяатан хото**  — |
| хитадаар 北京市 |
| Skyline of Бээжэн хото  |
| Хитад орон дахи Бээжэн хотын нютагХитад орон дахи Бээжэн хотын нютаг |
| Улас орон |  |
| Уласай хото | **Бээжэн** |
| Хошуун мэтэ | Нэрэ бүхы 16 дүүргэ, 2 шянь |
| Газар нютаг | 16,808 км² |
| Газарай байса | д.т.д 43.5 м |
| Хүн зон  | 2010 ондо 17,311,896 хүн |
| Нягтарал | 1182 хүн/км² |
| Арад түмэн | 96% - хитад, 4% - бусад |
| Нютагай олон | Бээжэнгэйнхан |
| Намын дарга | Гуо Жинлон  |
| Хотын дарга | Ван Аньшунь |
| Сагай бүһэ | Бээжэнгэй саг (НЗНС+4) |
| Телефоной\_код | +57 10 |
| Шууданай индекс | 100000 — 102600 |
| Автомашин | 京A, C, E, F, H 京B (хүлэснэй унаа) 京G (хотоһоо гадуур) 京O (түрэ, сагдаа) |
| Сахим газар | beijing.gov.cn (хитадаар) |

**Бээжэн** (хитадаар 北京 *Běijīng*, «хойто ниислэл») — Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Арад Уласай ниислэл; уласайнгаа улас түрэ, соёл, болобсролой түб; ямар нэгэн нэгжид (можо г.м) харьяалагддахгүй шууд уласай дооро байдаг дүрбэн хотын нэгэ.

Бээжэнгэй хүн зоной тоо хурсаар ургажа байгаа. 1953 онд 2.8 сая, 1982 онд 9.2 сая, 2000 онд 13.6 сая хүн амтай байсан бол 2010 онд 19.6 сая оршин суугчтай болсон. Энэни уласдаа Шанхайн дараа, дэлхэйдэ эхэнэй 10-т багтаха ехэ тоо юм.

## Нэрэ

Оршин сагта ямаршье хэлэн байһан энэ хотын нэрэ доорохо хоёрын нэгэндэ хамаарна.

1. англи: Beijing, хас. *Бейжің*, солонгосоор 베이징 *be-i-jing* гэхэ мэтээр жишээлжэ болохо хитад хэлэнэй умарда аялгууг баримталһан хэлбэр байдаг. 北京-г пинь-инь галиг (1982 онһоо)-аар *Běijīng* («хойто ниислэл») гэнэ. 北 *běi* - «хойто», 京 *jīng* - «ниислэл» гэхэ хоёр дүрһэ үзэг юм. Монгол хэлэнээ **Бээжэн**,  гэжэ хэбшин тогтоһон үүндэ багтана.
2. француз: Pékin, ород: Пекин, англи: Peking гэхэ мэтэ адлихан 北京 гэжэ бэшэдэгшье урда нютагай аялгууда тулгуурилһан ДИУ-ын үедэ (1912 он) зохёогдоһон галигһаа тухайн хэлэндэ анха ороһоноороо үлэжэ хосорһон хэлбэри юм.

Дээрэхи оршон сагай нэрые олохоһоон урда олон нэрэтэй байһан. Уласай ниислэл болһон X зуунһаа эхилэн тоосоно. 938 онһоо Хитан уласай 南京 *Нань-жин* «урда ниислэл», 1122 онһоо үсөөхи жэл Сүн уласай 燕山 *Янь-шан*, 1153 онһоо Алтан уласай 中都 *Жүндү* «дунда ниислэл», 1271 онһоо Юань уласай 大都 *Да-ду* «ехэ балгаһан/ниислэл» (монголшуудай хубида *Дайду*). Энэ үедэ жуулшин Марко Поло хотын нэрые *Cambuluc* (магадгүй «хан балгаһа») гэжэ тэмдэглэһэн байдаг. Дээрэхэ нэрс сүм хитад ханзынха тул шууд үнэмшихэд баһа лэ бэрхэ юм. 1368 онһоо 北平 *Бэй-пин* «хойтын амар түбшин», 1403 онһоо одоогынхоо нэрые Мин улас, Чин уласай үеые дамжин, 1928 онһоо ДИУ-ын үедэ дахин *Бэйпин* нэрэтэй болһон боло эсэстээ 1949 онһоо БНХАУ байгуулагдахад одоогынхоо нэрые эргэн оложээ.

## Засаг захиргаанай хубаари

| Газарай зураг |  | дүүргэ/шянь | Ханзы | Хүн зон (2010) | Талмай (км²) | Нягтарал (нэгэжэ км²-т) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Дунчен
Шичен
1. Шижиншань
Чаоян
Хайдянь
Фентай
1
Ментоугоу
Фаншань
Тунжоу
Шуньи
Чанпин
Дашин
Пингу
Миюнь
Янчин
Хуайроу
 |
|  | Дунчен дүүргэ | 东城区 | 919,000 | 40.6 | 22,635 |
|  | Шичен дүүргэ | 西城区 | 1,243,000 | 46.5 | 26,731 |
|  | Чаоян дүүргэ | 朝阳区 | 3,545,000 | 470.8 | 7,530 |
|  | Хайдянь дүүргэ | 海淀区 | 3,281,000 | 426.0 | 7,702 |
|  | Фентай дүүргэ | 丰台区 | 2,112,000 | 304.2 | 6,943 |
|  | Шижиншань дүүргэ | 石景山区 | 616,000 | 89.8 | 6,860 |
|  | Тунжоу дүүргэ | 通州区 | 1,184,000 | 870.0 | 1,361 |
|  | Шуньи дүүргэ | 顺义区 | 877,000 | 980.0 | 895 |
|  | Чанпин дүүргэ | 昌平区 | 1,661,000 | 1,430.0 | 1,162 |
|  | Дашин дүүргэ | 大兴区 | 1,365,000 | 1,012.0 | 1,349 |
|  | Ментоугоу дүүргэ | 门头沟区 | 290,000 | 1,331.3 | 218 |
|  | Фаншань дүүргэ | 房山区 | 945,000 | 1,866.7 | 506 |
|  | Пингу дүүргэ | 平谷区 | 416,000 | 1,075.0 | 387 |
|  | Хуайроу дүүргэ | 怀柔区 | 373,000 | 2,557.3 | 146 |
|  | Миюнь шянь | 密云县 | 468,000 | 2,335.6 | 200 |
|  | Янчин шянь | 延庆县 | 317,000 | 1,980.0 | 160 |

 **Өнгө бүрийн тайлбар Хуучин цагт хэрмээр хүрээлэгдэж байсан, одоо 2-р тойруугийн доторх хотын дүүргэ
* 2-р болон 5-р тойрогой дотор хотлодог барилгажаһан дүүргэ
* 6-р тойрогоор бүгжэлгэдэг үсөөн газараа барилгажаһан хотын захын дүүргэ
* Хотоһоо алас дүүргэ, хүдөө газар гү, али сянь (шянь гэдэгые хитад хошуун гэжэ ойлгожо болоно)

## Зураг

Бээжэн телевизийн цамхгаас авсан Бээжэн хотын дэлгэмэл зураг (2009)
*
*
*
*

## Мүн үзэхэ

* Бээжэнгэй олимп
* Хитад уласай 50 томо хото

## Мэдэгдсэн сурвалж

## Гадаада холбооһо

* Бээжэнгийн засгийн газрын сайт (Хитад)
* Бээжэнгийн засгийн газрын сайт Архивировалһан 13 найма һара 2010 оной. (Англи)
* *Энэ хуудаһан* **Бээжэнгэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.*

## Зүүлтэ