Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Библи

Гутенбергын Библи, Европодо анха хэблэһэн ном.
**Библи** (грек: βιβλία — номууд) гэдэгынь иудаистууд болон христианинуудай хубида шухала үзэдэг Бурханһаа хүнүүдтэ дамжуулһан үгэ ба арюун нангин номой суглуулга хаа юм.

Библиин олон тооной хубилбаринууд байна. Хамагай эртын Еврейн Библи (Танах) 3 хэһэгтэй, 24 номтой: Торын 5 ном («Хуули»), Невиим («Пророгууд») ба Ктувим («Бэшэгүүд»). Танахда «Пророгууд» (Невиим) «Бэшэгүүдэй» (Ктувим) урда болоод «эртын пророгуудай» номуудтай. Христосой шажанда Библи номынь Хуушан Хэлсээн, Шэнэ Хэлсээн гэһэн хоёр боти номһоо бүридэнэ. Христианствын Библинүүдэй агуулга Протестантизмын 66 номуудһаа Этиопой православиин церковиин 81 номууд хүрэтэр хэлбэлзэжэ байна.
Христианствын Библиин түрүүшын хэһэг — Хуушан Хэлсээн — голдоо 39 номдо хубагдаһан хазагайруулһан Еврейн Библи юм.

Библиин хамагай түрүүшын номынь МЭҮ 1400 оной үедэ, хамагай һүүлшын номынь МЭ 100 онһоо үмэнэ бэшэгдэһэн. Ниитэ 1500 жэлэй турша 40 хүнүүдээр дамжуулан бэшэгдэжэ дуусаа.

Библи Дэлхэйдэ хамагай олон тоодо наймаалха ном ушарһаа Библи ном худалха, хэблэхэ бизнестэ тон шухала юм.

## Зүүлтэ
# Пуна

| Пуна |
| --- |
| —  **хото**  — |
| маратхяар पुणे |
| ХүүргэХүүргэ |
| Махараштрадахи Пуна тойрогМахараштрадахи Пуна тойрог |
| **Ошибка Lua в Модуль:Location\_map/multi на строке 27: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/India" does not exist.**Энэдхэгтэхи Пуна хото |
| Улас орон |  Энэдхэг |
| Можо улас | Махараштра |
| Газар нютаг | 1 109 км² |
| Хүн зон  | 3 337 481 хүн (2011) |
| Нягтарал | 7 214 хүн/км² |
| Сахим газар | punecorporation.org (англ) |

**Пуна** (маратхяар पुणे), Баруун Энэдхэгэй хото, Махараштра можо уласта Декан тэгшэ үндэрлигэй баруун-хойто хэһэгтэ Мутха болон Мула мүрэнүүд ниилэдэг сэгтэ Мумбай хотоһоо зүүн-урда тээшэ 200 км зайда байрлана. Хүн зониинь 2,69 сая ажаһуугшад (2004), хотын захатай тоолобол 4 сая ажаһуугшад оршом. Баруун Гата уулада Боргхат дабаанай замдахи шухала тээбэриин уулзабари.

Томо ажаүйлэдбэриин болон наймаанай түб, эдэй засагай талаар Мумбайтай дүтэ холбоотой. Машина барилга, нэхэмэлэй, хүнэһэнэй, арһанай ба гуталай, саарһанай, химиин ажаүйлэдбэри. Пунын хажууда — антибиотигуудай үйлэдбэри. Магатхын ехэ һургуули (1949 он хойшо) гэхэ мэтэ дээдэ һургуулинууд. Вирусологиин эрдэм шэнжэлгын түб. Келкар ранзын музей.

Хэзээ нэгэтэ Пуна Маратха уласай ниислэл хото байгаашье һаа, 1818 ондо англишуудай эзэлэгдэһэн байгаа. Пешвануудай һуудал байһан Шанварвада ордон-хэрэмэй үлэгдэлнүүд (1736). Һиилэһэн шулуугаар баригдаһан Келкар ранзын ордон. Британиин ноерхолдо эсэргүүсэгшэ Махатма Гандиин баталагдаһан газар болоһон Италиин маягтай аркаар шэмэглэһэн Ага Ханай ордон. Томо дархи шулуунһаа һиилэһэн Паталешвар сүмэ, Парвати дангинын сүмэ. Пунын хажууда — Симха Гад хэрэм («арсалангай хэрэм»), Шиваджи үедэ баригдаһан Раджгарх, Торна, Пурандер, Шивнери хэрэмүүд.