Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Самгарди хэлэн

**Самгарди хэлэн** (самгардяар संस्कृता वाक्, *samskrtā*, "сайтар найруулсан хэл"), мүн **санскрит хэлэн** - Энэдхэг-Европын хэлнэй изагуурай Энэдхэг хэлэнэй бүлэгтэ багтаха хэлэн болон мүхэһэн хэлэнүүдэй тоондо ородог юм. Энэдхэгэй эртын удха зохёолой хэлэн болоод мүн шажанай ном судар зэргэнь санскрит хэлээр бэшэгдэһэн бэлэй. Энэдхэгэй ехэнхи хэлэнүүдынь санскрит хэлэн дээрэ һуурилан, түүхын үйлэ ябасада олон үндэһэтэнэй хэлэнүүдые бии болгоһон, нүлөөһэн байна.

## Зүүлтэ
# Саахарай диабет

**Саахарай диабет** — бэе махабадта инсулинай гормоной бага үри ашагаар гү, али дутагдалаар ушарһан бодосой һолилсооной үбшэн юм. Анагааха ухаанай ёһоор, саахарай диабет гипергликемик глюкозуряар тодорхойлогдоһон, ондоогоор хэлэбэл, шуһандахи дээшэлэгдэһэн нюруутай глюкозо шээһэндэ байдаг. Үбшэнэй нэрэ грек хэлэнэй сифон удхатай diabetes үгэһөө гаралтай; саахарай гэһэн тодорхойлолто глюкозотой холбоогүй хобор саахарай бэшэ диабетһээ илгаае онсолно. Саахарай диабет бүхы оронуудай хүн зон дунда болон бүхы расын түлөөлэгшэд дунда байдаг. Энэ үбшэнэй эгээн хушаан бэшэлгэ 3000 жэлэй урда Эртын Энэдхэгтэ хэһэн.
# Куала-Лумпур

| Куала-Лумпур |
| --- |
| —  **холбооной нютаг дэбисхэр**  — |
| Куала-Лумпур холбооной ниислэл нютаг |
| Skyline of Куала-Лумпур |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Һүлдэ туг** |  **Һүлдэ тэмдэг** |

 |
| Улас орон |  Малайзи |
| Холбооной нютаг дэбисхэр | **Куала-Лумпур** |
| Газар нютаг | 243 км² |
| Газарай байса | д.н.д. 21,95 м |
| Хүн зон  | 1 809 699 хүн (2009) |
| Нягтарал | 7427,5 хүн/км² |
| Сахим газар | kualalumpur.gov.my |

**Куала-Лумпур** (малайгаар *Kuala Lumpur*), Малайзиин ниислэл хото, Малакка хахад аралдахи шухала эдэй засагай түб, Холбооной ниислэл нютагай засаг захиргаанай түб. 1,14 сая үлүү ажаһуугшад (1991, хотын захатай тоолобол). Тээбэриин уулзабари. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. хүнэһэнэй, металл эдлэл болбосоруулха, модо болбосоруулха ажаүйлэдбэри, каучукай болбосорол. 2 ехэ һургуулинууд. XIX зуун жэлэй 80-аад онуудһаа хотоор мэдэгдэһэн байгаа. 1880 онһоо Селангорай (гүнлиг, хожомынь можо уласай) ниислэл хото. 1946—57 оной хоорондо англиин колони болохо засаг захиргаанай түб. 1957—63 оной хоорондо бэеэ дааһан Малай холбоото уласай, 1963 онһоо Малайзиин ниислэл хото. Хитад гэр байшангууд болон сүмэнүүд, мечетьнүүд, малайн болон энэдхэгэй гэр байшангууд; мүнөөгэй барилганууд, дурасхалнууд, сэсэрлигүүд, XX зуунай дунда байгууланхай Петалинг-Джая гэжэ нэрэтэй дахуул хото.