Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Дуун

«Au Clair de la Lune» — Франциин уламжалалта арадай дуун, «Vieilles Chansons pour les Petits Enfants: Avec Accompagnements» номдо хэблэгдэһэн
**Дуун** (ᠳᠠᠭᠤᠤ) — дуу хоолойгоор дуулахада зорюулһан шүлэглэмэл зохёол; хүгжэм-шүлэгэй элирхылэлэй үндэһэн хэлбэри юм. Дуун гэжэ хүгжэмэй эгээн эртын хэлбэри.

Лирикын түрэлөөр харагдаха дуунай гол шэнжэ шанарнууд — гамшагта бүридэл, шүлэгүүдэй дахилга, шүлэгэй болон дабталгын илгаа, элирхылэлтэй ниисүүлгэ, илэрхийлэлтэй нийцүүлэх, уялгатай байдал, энгын синтаксисай бүридэл; эртын уран шүлэгэй уламжалалта хэлэнэй багажа хэрэглэлгэ, нарин сэдьхэл хүдэлэлые элирхылгэ гэхэ мэтэ юм.

Найрал болон госолол дуу хүгжэмэй зэбсэгтэй һаа, али хүгжэмэй зэбсэггүй һаа (акапелла) гүйсэдхэжэ болоно. Дуунуудай үгэ юрэнь уран шүлэгэй, уянгын шэнжэ шанартай байдагшье һаа, шажанай шүлэгүүд болон сүлөөтэ зохёол байжа болохо юм. Дуунууд олон түрэлтэй:

* Арадай дуунууд
* Зохёогшын дуунууд
* Үлгын дуунууд
* Поп-дуунууд
* Дуулал
* Магтаал

Мүнөөдэр арадай дуун уран шүлэгэй болон хүгжэм-найрагай онсо түрэлөөр хубаагдана.

## Зүүлтэ
# XX зуун

**XX зуун жэл** (хоридугаар зуун жэл) — 1901 оной 1 һарын 1-һээ эхилэн 2000 оной 12 сарын 31-ниие дууһатархи зуун жэлтэй тэнсэхэ саг хугасаа. Хоёрдохи мянганда хамаарха һүүлын 1 зуун, 100 жэл эндэ хамаатай.

*1900* оной 1 һарын 1-һээ *1999* оной 12 һарын 31-ниие дууһатархи хугасаае XX зуун гэжэ андуурхань элбэг тохеолдодог.

Гол үйлэ ябадал, үзэл һанаа:

* Ажаүйлэдбэрижэлгэ
* Дэлхэйн нэгэдүгээр дайн
* Деколонизацилга
* Коммунизм, социализмые байгуулхые зориһон СССР Октябриин хубисхалаар бии болоһон
* Ехэ хёморол
* Дэлхэйн хоёрдугаар дайн
* Холокост, Сталинай залхаан сээрлүүлэлгэ, «соёлой хубисхал»
* НҮБ бии болоһон
* Колониализмһаа татагалзаһан
* Арадшалал, хүнэй эрхэ
* Эрдэм ухаан техникын хубисхал
* Атомой эрин эхилһэн: сүмын зэбсэг (атомой бомбо), атомой энерги, Чернобыль
* Сансар огторгойдо: Юрий Гагарин замбуулинда ошобо, Һара дээрэ бууһан
* Тээбэриин хүгжэл
* Хүйтэн дайн, НАТО
* СССР-эй бутарал, Коммунизмын уналта
* Мэдээлэл харилсаанай арга хэрэгсэл хүгжэбэ: харилсуур утаһан, радио, телевидени, интернет
* Европын холбоон