# Һагба (гараг)

**Һагба**  | ҺагбаMESSENGER хүлэгһөө абаһан Һагба гарагай худал үнгэтэ зураг |
| Орбита |
| Эрин J2000 |
| Апоцентр | 69,816,900 км 0.466 697 а.н. |
| Перицентр | 46,001,200 км 0.307 499 а.н. |
| Ехэ хахад тэнхэлиг | 57,909,100 км 0.387 098 а.н. |
| Экцентриситет | 0.205 630 |
| Орбитын үе | 87.969 1 өдөр (0.240 846 Юлианай жэл) |
| Үзэгдэхэ орбитын үе | 115.88 өдөр |
| Дундажа орбитын хурдан | 47.87 км/с |
| Дундажа гажалта | 174.796° |
| Хазайлта | 7.005° (эклиптикт) 3.38° (наранай экваторда) 6.34° (тогтмол хабатанда) |
| Үгһэгшэ уулзабарай уртараг | 48.331° |
| Перицентрай аргумент | 29.124° |
| Дахуул | Байхагүй |
| Физик шэнжэ шанар
 |
| Дундажа радиус | 2,439.7 ± 1.0 км 0.3829 Дэлхэй |
| Хабтагайжэлтэ | < 0.0006 |
| Гадаргай талбай | 7.48X107 км² 0.147 Дэлхэй |
| Эзлэхүүн | 6.083X1010 км³ 0.054 Дэлхэй |
| Масса | 3.3022X1023 кг 0.055 Дэлхэй |
| Дундажанягташал | 5.427 г/см³ |
| Экваторай гадаргуугай гравитациин хүсэн | 3.7 м/с² 0.38 g |
| Сансрын хоёрдугаар хурдан | 4.25 км/с |
| Экватортахи эрьехэ үе | 58.646 өдөр 1407.5 саг |
| Экваторай эрьелтын хурдан | 10.892 км/саг (3.026 м/с) |
| Тэнхэлигэй хазайлта | 2.11′ ± 0.1′ |
| Хойто туйлай баруун мандалта | 18 саг 44 мин 2 сек 281.01° |
| Хойто туйлай хэлбылтэ | 61.45° |
| Албедо | 0.119 (бонд)
0.106 (геом.) |
| Гадаргуугай темп.    0°N, 0°W    85°N, 0°W |

| бага | дундажа | ехэ |
| --- | --- | --- |
| 100 K | 340 K | 700 K |
| 80 K | 200 K | 380 K |

 |
| Үзэгдэхэ гэрэлтүүлгэ | −1.9 хүрэтэр |
| Үнсэгэй диаметр | 4.5" – 13" |
| Агаар мандал
 |
| Гадаргын даралт | маш бага |
| Бүтэсэ | 42% молекула хэлбэритэй хүшэлтүрэгшэ 29.0% натри 22.0% уһантүрэгшэ 6.0% гели 0.5% кали Маша бага хэмжээнэй аргон, азот, нүүрһэнхүшэлэй хии, уһанай уурал, ксенон, криптон, неон |
|  |

**Һагба** гү, али **Лхагба** гараг (түбэдөөр ལྷག་པ།; тэмдэг: ) — наранай аймаг дахи наранда хамагай ойрохон, хамагай бишыхан, халуунаараа хоёрто (хамагай халууниинь Баасан гараг) орохо гараг юм. Гадаргуунь тогоонуудаар бүрихэгдэһэн тула һаратай адлихан харагдадаг. Үдэрынь маша халуун, һүнинь маша хүйтэн.

Уг гарагынь наранай системэ дотороо хамагай бишыханиинь юм. Наранда хамагай ойрохон ушар Нараные маша хурдан тойродог. Түүн дээрэхи нэгэ жэлынь 88 үдэр үргэлжэлнэ. Мүн тэнхэлэгээ тойрон маш удаан эргэлдэдэг ушарһаа тэндэ наран жаргахаһаа дараагай наран жаргалта хүрэтэрхи хоногынь Дэлхэйн 176 үдэртэй тэнсэдэг.

Мүн нягта ехэтэйгээрээ Дэлхэйн дараа ороно. Гарагай бүтэсэдэ нягта ехэтэй түмэр ехээр агуулагдадаг. Гэбэшье суранзан орониинь һула байдаг.

Һагба гараг дээрэ оршоһон хоёр лэ сансарын хүлэг байха ба үүнэй эхинэйхи болохо Маринер 10 1974-с 1975 он хүрэтэр гадаргын 45%-г шудалһан бол 2008 оной 1 һарын 14-нда ошоһон MESSENGER хүлэгиинь дахин 30%-е шудалба. MESSENGER хүлэгиинь 2009 ондо дахин Һагбада ойротожо, 2011 ондо орбитада орохо юм байна.

Һагба гарагые оложо харахад хэсүү байдагынь түүнэй хэмжээтэй холбоонгүй харин түүнэй Наранда ойрохон байдагһаа болодог. Иимэдэ түүные наран жаргаһанһаа хойшо болон наран мандахаһаа үмэнэхи богони хугасаанда ажаглаха боломжотой.

Гарагай ород нэрэ болохо *Меркурий* Римэй бурхадай хоорондо мэдээ зөөдэг байһан далабшатай элшэн Меркуриин нэрэһээ гаралтай. Меркури бурханиинь Эртэнэй Грекэй Херместэй дүйсэхэ болоод иинхүү Һагба гарагай тэмдэгиинь Хермесэй кадуцей гү, али һабаа болоно.

Хитад, Солонгос, Япон болон Вьетнамай домогуудта Һагба гарагые уһан одон гэжэ нэрэлдэг.

## Зүүлтэ

## Холбооһон

* *Энэ хуудаһан* **Һагба (гараг)гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.*
* Һагба Архивировалһан 17 гурба һара 2017 оной. — About Space
* НАСА-гийн дарсан Һагба гарагай түүбэр зураг

|  |
| --- |
| Наранай аймаг |
|

|  |
| --- |
|  |
| **Наран** · Һагба · Баасан · Дэлхэй · Мягмар · *Церера* · Пүрбэ · Бямба · Тэнгэриин ван · Далайн ван · *Дэлхэйн ван* · *Хаумеа* · *Макемаке* · *Эрида* |
| **Гарагууд** · **Одой гарагууд** · **Дахуулнууд**: *Дэлхэйн · Мягмарай · Пүрбын · Бямбын · Тэнгэриин вангай · Далайн вангай · Дэлхэйн вангай · Хаумеагай · Эридын* |
| **Бишыхан бэетэнүүд**:   Толир · Бага гараг/Бага гарагай дахуулнууд (Бага гарагай бүһэ) · Кентаврууд · Транс-Нептуны бэетэнүүд (Кюперэй бүһэ/Сарнисан диск) · Һүүлтэй одонууд (Оортын үүл) |

 |