# Африка

**Африка** али **Хара континент**, Латин хэлэнһээ **Africa** — дэлхэйн тибэ болоно. Дэлхэйн хоёрдохи тибэ талмайгаараа болоно (Евразиин һүүлдэ). Ехэнхидээ Зүүн хахад бумбэрсэгтэ һууна. Тэгэндэнь Экватор зурлаа гарана. Хоёр талаһаа 2 тэнгисэй уһаар угаагдана: Энэтхэг тэнгис — зүүн талынь, Атлантик тэнгис — баруун талынь, мүн Газар дундын далайгаар хойто талаһаа эрьеэ угаана, зүүн-хойноһоо Улаан далай дабһатай уһаараа Африка норгоодог. Африкын талмай 29,2 млн модо², хажуугаархи аралнуудтай — 30,3 млн модо², мүн, тиигээд бүгэдэ дэлхэйн талмай 6 % хушана, ба дэлхэйн хатуу газарай 20,4 % хушана. Африкын талмай дээрэ 54 улас гүрэнүүд һуудаг юм, 5 зүбшөөгдөөгүй уласууд ба 5 ондоо гүрэнэй эзэнтэ дооро (аралай) газарнууд.

## Нэрэ

* Хоёрдохи нэрэнь — *Хара континент*.
* Латин хэлэнһээ *Africa* «хүрэдэггүй» гэжэ буряад хэлэн дээрэ оршуулажа болохо.

## Уласууд

|  |
| --- |
| Африкийн бүсчлэл:
  Умар Африк
  Өрнө Африк
  Төв Африк
  Дорно Африк
  Өмнө Африк |
|  |
|  |
|  |
| Сансараас авсан зураг |
|  |

| Уласай нэрэ ба түг | Хүдөө нютаг (км²) | Хүн зон (2009 оны тооцоо) except where noted | Нягтарал (Хүн/км²) | Ниислэл |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Дорно Африк**: | **6,384,904** | **316,053,651** | **49.5** |
|  Бурунди | 27,830 | 8,988,091 | 322.9 | Бужумбура |
|  Коморын аралнууд | 2,170 | 752,438 | 346.7 | Морони |
|  Джибути | 23,000 | 516,055 | 22.4 | Джибути хото |
|  Эритрей | 121,320 | 5,647,168 | 46.5 | Асмара |
|  Эфиопи | 1,127,127 | 85,237,338 | 75.6 | Аддис-Абеба |
|  Кени | 582,650 | 39,002,772 | 66.0 | Найроби |
|  Мадагаскар | 587,040 | 20,653,556 | 35.1 | Антананариву |
|  Малави | 118,480 | 14,268,711 | 120.4 | Лилонгве |
|  Маврики | 2,040 | 1,284,264 | 629.5 | Порт-Луи |
| Загбар:Country data Mayotte Майотта (Франц) | 374 | 223,765 | 489.7 | Мамудзу |
|  Мозамбик | 801,590 | 21,669,278 | 27.0 | Мапуту |
| Загбар:Country data Réunion Реюньон (Франц) | 2,512 | 743,981(2002) | 296.2 | Сен-Дени |
|  Руанда | 26,338 | 10,473,282 | 397.6 | Кигали |
|  Сейшелиин аралнууд | 455 | 87,476 | 192.2 | Виктори |
|  Сомали | 637,657 | 9,832,017 | 15.4 | Могадишо |
|  Танзани | 945,087 | 41,048,532 | 43.3 | Додома |
|  Уганда | 236,040 | 32,369,558 | 137.1 | Кампала |
|  Замби | 752,614 | 11,862,740 | 15.7 | Лусака |
|  Зимбабве | 390,580 | 11,392,629 | 29.1 | Хараре |
| **Төв Африк**: | **6,613,253** | **121,585,754** | **18.4** |
|  Ангол | 1,246,700 | 12,799,293 | 10.3 | Луанда |
|  Камерун | 475,440 | 18,879,301 | 39.7 | Яунде |
|  Түб Африкын Бүгэдэ Найрамдаха Улас | 622,984 | 4,511,488 | 7.2 | Банги |
|  Чад | 1,284,000 | 10,329,208 | 8.0 | Нджамена |
| Загбар:Country data Republic of the Congo Конго | 342,000 | 4,012,809 | 11.7 | Браззавилл |
|  Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалһан Конго Улас | 2,345,410 | 68,692,542 | 29.2 | Киншаса |
|  Экваторын Гвиней | 28,051 | 633,441 | 22.6 | Малабо |
|  Габон | 267,667 | 1,514,993 | 5.6 | Либревилл |
|  Сан-Томе ба Принсипи | 1,001 | 212,679 | 212.4 | Сан-Томе |
| **Умар Африк**: | **8,533,021** | **211,087,622** | **24.7** |
|  Алжир | 2,381,740 | 34,178,188 | 14.3 | Алжир |
|  Египет | 1,001,450 | 83,082,869 | 82.9 | Кайро |
|  Ливи | 1,759,540 | 6,310,434 | 3.6 | Триполи |
|  Марокко | 446,550 | 34,859,364 | 78.0 | Рабат |
|  Судан | 2,505,810 | 41,087,825 | 16.4 | Хартум |
|  Тунис | 163,610 | 10,486,339 | 64.1 | Тунис |
| Загбар:Country data Western Sahara Баруун Сахар | 266,000 | 405,210 | 1.5 | Эль-Аюн |
| *Хойд Африк дахь Испани болон Португалын нутаг дэвсгэр*: |
| Загбар:Country data Canary Islands Канарын арлууд (Испани) | 7,492 | 1,694,477(2001) | 226.2 | Лас-Пальмас, Санта-Крус-де-Тенерифе |
| Загбар:Country data Ceuta Ceuta (Испани) | 20 | 71,505(2001) | 3,575.2 | — |
| Загбар:Country data Madeira Madeira Islands (Португал) | 797 | 245,000(2001) | 307.4 | Фуншал |
| Загбар:Country data Melilla Мелилла (Испани) | 12 | 66,411(2001) | 5,534.2 | — |
| **Өмнө Африк**: | **2,693,418** | **56,406,762**  | **20.9** |
|  Ботсвана | 600,370 | 1,990,876 | 3.3 | Габороне |
|  Эсватини | 17,363 | 1,123,913 | 64.7 | Мбабане |
|  Лесото | 30,355 | 2,130,819 | 70.2 | Масеру |
|  Намиби | 825,418 | 2,108,665 | 2.6 | Виндхук |
|  Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улс | 1,219,912 | 49,052,489 | 40.2 | Блумфонтейн, Кейптаун, Претори |
| **Өрнө Африк**: | **6,144,013** | **296,186,492**  | **48.2** |
|  Бенин | 112,620 | 8,791,832 | 78.0 | Порто-Ново |
|  Буркино-Фасо | 274,200 | 15,746,232 | 57.4 | Уагадугу |
|  Кейп Верде | 4,033 | 429,474 | 107.3 | Прайа |
|  Кот д'Ивуар | 322,460 | 20,617,068 | 63.9 | Абиджан, Ямусукро |
|  Гамби | 11,300 | 1,782,893 | 157.7 | Банжул |
|  Гана | 239,460 | 23,832,495 | 99.5 | Аккра |
|  Гвиней | 245,857 | 10,057,975 | 40.9 | Конакри |
|  Гвиней-Бисау | 36,120 | 1,533,964 | 42.5 | Бисау |
|  Либери | 111,370 | 3,441,790 | 30.9 | Монровиа |
|  Мали | 1,240,000 | 12,666,987 | 10.2 | Бамако |
|  Мавритан | 1,030,700 | 3,129,486 | 3.0 | Нуакшот |
|  Нигер | 1,267,000 | 15,306,252 | 12.1 | Ниамей |
|  Нигери | 923,768 | 149,229,090 | 161.5 | Абужа |
| Загбар:Country data Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha Сент Хелена, Тристан да Кунья (Нэгдсэн Вант Улс) | 410 | 7,637 | 14.4 | Жэймстаун |
|  Сенегал | 196,190 | 13,711,597 | 69.9 | Дакар |
|  Сьерра-Леоне | 71,740 | 6,440,053 | 89.9 | Фритаун |
|  Того | 56,785 | 6,019,877 | 106.0 | Ломе |
| Африк Нийт | 30,368,609 | 1,001,320,281 | 33.0 |

## Зүүлтэ

|  |
| --- |
| Африка |
|  | **Алжир·**  Ангола **·**  Бенин **·**  Ботсвана **·**  Буркино-Фасо **·**  Бурунди **·**  Габон **·**  Гамби **·**  Гана **·**  Гвиней **·**  Гвиней-Бисау **·**  Джибути **·**  Египет **·**  Замби **·**  Зимбабве **·**  Эсватини **·**  Кабо-Верде **·**  Камерун **·**  Кени **·**  Коморын арлууд **·**  Конго **·**  Ардчилсан Конго Улас **·**  Кот д'Ивуар **·**  Лесото **·**  Либери **·**  Ливи **·**  Маврики **·**  Мавритан **·**  Мадагаскар **·**  Малави **·**  Мали **·**  Марокко **·**  Мозамбик **·**  Намиби **·**  Нигер **·**  Нигери **·**  Руанда **·**  Сан-Томе ба Принсипи **·**  Сейшелийн арлууд **·**  Сенегал **·**  Сомали **·**  Судан **·**  Сьерра-Леоне **·**  Танзани **·**  Того **·**  Тунис **·**  Түб Африкын Улас **·**  Уганда **·**  Урда Африкын Улас **·**  Урда Судан **·**  Чад **·**  Экваторын Гвиней **·**  Эритрей **·**  Этиоп |