# Хүхэтэн

| Хүхэтэн (Mammalia) |
| --- |
|  |
| Биологиин классификаци |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Һалбари: | Эукариот  |
| Аймаг: | Амитан  |
| Хүрээ: | Хүбшэтэн  |
| Дэд хүрээ: | Һээр нюргатан  |
| Доодо хүрээ: | Gnathostomata  |
| Дээд анги: | Tetrapoda  |
| Анги: | **Хүхэтэн** Карл Линней, 1758 |

 |
| Clades |
| * Дэд анги †**Allotheria**\*
* Дэд анги **Prototheria Дэд анги **Theria**
	+ Инфра анги †Trituberculata
	+ Инфра анги Metatheria
	+ Инфра анги Eutheria
 |

**Хүхэтэн** (лата: Mammalia, монгол: Хөхтөн) гү, али **һүн тэжээлтэн** (ород: Млекопитающие) — Һээр нюргатан амитадай хүреэн болоод эмэгшэниинь хүхэн, һүнэй булшархайтай, мүн эрэ, эмэ хоюула үһэн, хүлһэнэй булшархай, дунда шэхэнэй яһан зэрэгтэй болоно. Хүхэтэн амитаниинь халуун шуһатай болоод зүрхэниинь 4 таһалгаатай.

## Нэрэ

Латин нэрэнь **Mammalia** — лата: mamma «хүхэн» үгэһээ гаралһан; удхань: «хүхэтэй (һүн булшархайтай)». Иимэ удхатай: монгол: хөхтөн француз: mammifères, испан: *mamíferos*, итальян: mammiferi, португалаар *mamíferos*, Загбар:Lang-eo (англи: mammals — латинһээ абтаһан үгэ). «Һүн тэжээлтэн» удхатайнь — герман: Säugetiere, Нидерл. zoogdieren, ород: млекопитающие; «һүниие хүхэгшэд» — польшоор ssaki, украин: ссавці удха.

## Биологиин ангилал

Хүхэтэниинь ямар хэлбэригээр түрэхэһээ шалтгаалан 2 гол ангида хубаагдана:

* **Эгээ ан** (*Prototheria*)
	+ **Үндэгэлэгшэ** (*Monotremata*)
* **Ан** (*Theria*)
	+ **Уутатан** (*Metatheria*)
	+ **Ихэстэн** (*Eutheria*)

Мүнөө 1200 түрэлэй, 153 обог, 29 багай 5400 зүйл хүхэтэн амитад байна. Ехэнхинь дарааха 6 том багта хамарагдана.

* **Rodentia** — хулгана, харха гэхэ мэтэ мэрэгшэд.
* **Chiroptera** — һарьһан эрбээхэйнүүд.
* **Soricomorpha** — сохор номин, гэрэлзгэнэ.
* **Carnivora** — муур, нохой, үен, баабгай, далайн хаба гэхэ мэтэ.
* **Cetartiodactyla** — туурайтан болон халим.
* **Primates** — һармагшанууд, хүн.

## Зүүлтэ

## Холбооһон

* *Энэ хуудаһан* **Хүхэтэнгэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.*
* Mammal Species of the World
* *Млекопитающие* — статья из Большой советской энциклопедии (3-е издание). В. Г. Гептнер
* Электронная библиотека книг по млекопитающим
* Mammal Species of the World
* C. Дробышевский «Древнейшие млекопитающие и их классификация»
* Систематика и эволюция млекопитающих на Programs.pl Архивировалһан 22 таба һара 2013 оной.
* BBC Wildlife Finder — video clips from the BBC’s natural history archive
* GlobalTwitcher.com — All species in the world with distribution maps and images
* Paleocene Mammals, a site covering the rise of the mammals, paleocene-mammals.de
* Evolution of Mammals, a brief introduction to early mammals, enchantedlearning.com
* Tree of Life poster — Shows mammals' evolutionary relation to other organisms, tellapallet.com
* High-Resolution Images of various Mammalian Brains, brainmaps.org
* Mammal Species Архивировалһан 24 найма һара 2018 оной., collection of information sheets about various mammal species, learnanimals.com
* Mikko’s Phylogeny Archive Архивировалһан 24 нэгэ һара 2008 оной., fmnh.helsinki.fi
* European Mammal Atlas EMMA from Societas Europaea Mammalogica, European-mammals.org
* Marine Mammals of the World—An overview of all marine mammals, including descriptions, multimedia and a key, eti.uva.nl
* Mammalogy.org Архивировалһан 1 гурба һара 2020 оной. The American Society of Mammalogists was established in 1919 for the purpose of promoting the study of mammals, and this website includes a mammal image library