# Uruf Tulak-tulak

Ida ma muse: Surat Mandailing
Surat Tulak-tulak Mandailing ira-ira 1800an
**Huruf Tulak-tulak** ima huruf na adong i Mandailing. Huruf Tulak-tulak on Huruf ni ompu ni ompu ni Alak Mandailing do on. I luak Mandailing maia na adong Surat Tulak-tulak. Muda di Toba I dokon kalai ma on Surat Toba,di Karo didokon kalai Surat Karo tai sapetona I Mandailingon dei parjolo adong Surat Tulak-tulak. I dokon kalai ma surat Tulak-tulak on Surat Batak,naso labo madaida tile.

Surat tulak-tulak sangape pula pandok ni halak iluar ima *huruf Aksara Mandailing* na jolo uruf tulak-tulak on ipake ima tu na goib don, ima manuliskon ilmu pangubatan, parbinatangan, mistis dohot tarombo. Surat tulak-tulak on i tuliskon I bulu, ulit, dohot ulit ni hayu na ibaen na jolo dompak naso adong dope karotes ulit ni hayu na ilompit-lompit i manjadi mirib songkonon bukui idokon ma i sabagai pustaha uruf tulak-tulak on ima 21 ma jumlah ni huruf nai ima naidokon ina ni surat (*huruf dasar*).

Contoh Huruf Tulak-tulak:
ᯄᯬᯒᯚ᯲ *horas*
ᯖᯬᯊ᯲ᯑᯪ *tondi*
ᯔᯑᯪᯝᯪᯊ᯲ *madingin*
ᯇᯪᯒ᯲ *pir*
Contoh Huruf Tulak-tulak:
ᯖᯬᯊ᯲ᯑᯪ *tondi*
ᯔᯖᯬᯎᯮ *matogu*
ᯄᯬᯒᯚ᯲ᯖᯬᯊ᯲ᯑᯪᯔᯑᯪᯝᯪᯊ᯲ᯇᯪᯒ᯲ᯖᯬᯊ᯲ᯑᯪᯔᯖᯬᯎᯮ *horas tondi madingin pir tondi matogu*
Songkonon gambar naima uruf tulak-tulak I, pula ipanulisan adong dope sabotulna I bunyina O, E, dohot U ina ni surat on muloi ima konsonan ni hata nai na marakhiran na ima huruf “a” kacuali huruf I dohot U, pula anak ni surat buseng ima I bagasan surat tulak-tulak on ipargunaon get mangubah ni suara ni ina ni surat nai contohna I, U, O, E dohot manambai bunyi na “ng” tu ina ni surat nai.

Baru panggolat nai ima pula naget mangela ni bunyi nai “a” pula in ani surat ibaen tanda panggolat na “**/**” Bindu i sada ornament na manandai asda parjoloan sabuah alinia sangape BAB. Bindu na menek ipake get manandai parjolo sada Alinea, pula bind una godang dapot mai i pangkal sada sangape nabaru. Tompi ima pula get mangubah uruf Ha manjadi uruf Ka, dohot uruf Sa mandaji Ca.

## Meja

|  |
| --- |
| **Batak (Unicode block)** |
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+1BCx | ᯀ | ᯁ | ᯂ | ᯃ | ᯄ | ᯅ | ᯆ | ᯇ | ᯈ | ᯉ | ᯊ | ᯋ | ᯌ | ᯍ | ᯎ | ᯏ |
| U+1BDx | ᯐ | ᯑ | ᯒ | ᯓ | ᯔ | ᯕ | ᯖ | ᯗ | ᯘ | ᯙ | ᯚ | ᯛ | ᯜ | ᯝ | ᯞ | ᯟ |
| U+1BEx | ᯠ | ᯡ | ᯢ | ᯣ | ᯤ | ᯥ | ᯦ | ᯧ | ᯨ | ᯩ | ᯪ | ᯫ | ᯬ | ᯭ | ᯮ | ᯯ |
| U+1BFx | ᯰ | ᯱ | ᯲ | ᯳ |  |  |  |  |  |  |  |  | ᯼ | ᯽ | ᯾ | ᯿ |

|  |
| --- |
| **Huruf Tulak-tulak** |
| Surat Latin | a | ha | ka | ba | pa | na | wa | ga | ja | da | ra | ma | ta | sa | ya | nga | la | nya | ca | i | u |
| Surat Mandailing |  |  |   |  |  |   |  |  |  |  |  |  |  |   |  |  |  |  |   |  |  |
| Surat Latin | u | hu | ku | bu | pu | nu | wu | gu | ju | du | ru | mu | tu | su | yu | ngu | lu | nyu | cu |
| Surat Mandailing |  |  |   |  |  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |   |

## Kontroversi

Halak na malo manuliskon dohot mambaca surat tulak-tulakon mandung na otikan mon halakna, i ranah sikola pe nungna i tingkat SD (Sekolah Dasar) dope na adong on mambahas surat tulak-tulak on ipe nungna tongkin dope marsiajarna inda pala gok panerapan ni paraktek nai jadina indapala bisa alai mampasiajarina sacara aktif. Baru itingkat SMA (Sekolah Menegah Atas) pe inda dong be iparsiajari jadina murmalupa ma ali soal parsiajaran SD nai.

## Sumberna