Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Trovanje ugljičnim monoksidom

**Trovanje ugljičnim monoksidom** inače se dešava prilikom udisanja velikih nivoa ugljičnog monoksida (CO). Simptomi su često okarakterisani poput "gripe" i često uključuju glavobolju , vrtoglavicu , slabost, povraćanje, bolove u prsima , i zbunjenost. Velika izloženost može izazvati gubitak svijesti, aritmije, napade, ili smrt. Klasično opisana kao "koža crvene trešnje" rijetko se pojavljuje. Dugotrajne kompikacije mogu obuhvaćati osjećaj umora, probleme s pamćenjem i probleme u kretanju. Kod onih osoba izloženih dimu, otrovnosti cijanida treba uzeti u obzir.

Trovanje ugljičnim monksidom može nastati slučajno, kao pokušaj osobe da sebi oduzme život, ili pokušaj da oduzme život nekom drugom. CO je bezbojni i bezmirisni gas koji u početku nema iritirajuća svojstva. Nastaje tokom nedovoljno izgorenog spaljivanja organskog materijala. Ovo može biti uzrokovano motornim vozilima , radijatorima ili kuhinjskom opremom koja radi na ugljična goriva. Ovo može također biti uzrokovano izloženosti metilenskom kloridu. Karbon monoksid prvenstveno uzrokuje neželjena dejstva mješanjem sa hemoglobinom i formiranjem karboksihemoglobinab (HbCO) sprječavajući prenošenje kisika u krvi.

Osim toga, mioglobin and mitohondrialni citohromni oxidati su zahvaćeni. Dijagnoza je bazirana na HbCO razini preko 3% među nepušačima i više od 10% među pušačima.

Nastojanja da se spriječi trovanje podrazumijevaju detektore ugljičnog monoksida, adekvatnu ventilaciju plinskih uređaja, održavanje dimnjaka čistim, i održavanje izduvnih sistema vozila ispravnim.

Liječenje trovanja se uglavnom sastoji od davanja 100% kisika uz dodatak potporne njege.

Ovo bi uopšteno trebalo sprovoditi sve dok siptomi ne nestanu i dok nivo HbCO ne bude niži od 10 %. Mada se hiperbarična terapija kisikom koristi za teška trovanja, korist u odnosu na standarnu dopremu kisika je neutvrđena. Rizik smrtnog ishoda među pogođenima je između 1 i 30 %.

Trovanje ugljičnim monoksidom je relativno česta pojava koja rezultira sa preko 20, 000 posjeta odjeljenju za hitnu medicinsku pomoć u Sjedinjenim Američkim Državama. Najčešči je oblik kobnih trovanja u mnogim državama. U Sjedinjenim Američkim Državama, slučajevi koji nisu povezani s požarom završavaju sa preko 400 smrtnih slučajeva godišnje. Trovanja se češče dešavaju zimi , posebno radi upotrebe prenosivih generatora prilikom nestanka struje. Toksično dejstva CO su poznata kroz čitavu antičku historiju.

Godine 1857 otkriveno je da CO utiče na hemoglobin.

## Refspisak
# 580.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
576. |
577. |
578. |
579. |
**580.** | 581. | 582. | 583. | 584. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
550-e |
560-e |
570-e |
**580-e** | 590-e | 600-e | 610-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
5. vijek |
**6. vijek** | 7. vijek | ► |

580. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 580 *DLXXX* |
| Ab Urbe condita | 1333 |
| Asirski kalendar | 5330 |
| Bengalski kalendar | −13 |
| Berberski kalendar | 1530 |
| Budistički kalendar | 1124 |
| Burmanski kalendar | −58 |
| Bizantijski kalendar | 6088–6089 |
| Kineski kalendar | 己亥年 (Zemljani Svinja) 3276 ili 3216     *— do —* 庚子年 (Metalni Pacov) 3277 ili 3217 |
| Koptski kalendar | 296–297 |
| Diskordijanski kalendar | 1746 |
| Etiopijski kalendar | 572–573 |
| Hebrejski kalendar | 4340–4341 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 636–637 |
|  - *Šaka Samvat* | 502–503 |
|  - *Kali Juga* | 3681–3682 |
| Holocenski kalendar | 10580 |
| Iranski kalendar | 42 BP – 41 BP |
| Islamski kalendar | 43 BH – 42 BH |
| Julijanski kalendar | 580 *DLXXX* |
| Korejski kalendar | 2913 |
| Minguo kalendar | 1332 prije Tajvana 民前1332年 |
| Seleukidska era | 891/892 AG |
| Tajlandski solarni kalendar | 1122–1123 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

Godina **580.** (**DLXXX**) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 580. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

## 580. u temama

## Rođeni

## Umrli

* Kasiodor, rimski državnik i pisac

## Reference

## Vanjski linkovi
# Hram

Angkor Wat, hinduistički i budistički hram u Kambodži
**Hram** je tip objekta koji se koristi za religijske i duhovne aktivnosti kao što su molitve ili žrtvovanje te za slične religijske procese. Hram je generalni arhitektonski izraz za molitvene objekte.
Oblik i funkcija hramova su vrlo promjenljivi, mada ih vjernici često smatraju "kućom" jednog ili više božanstava. Obično se u hramu daju ponude raznih vrsta za božanstvo i obavljaju vjerski rituali, a posebna grupa sveštenstva održava i upravlja hramom. Stepen do koga cijelo stanovništvo vjernika može pristupiti objektu značajno se razlikuje. Često dijelovima ili čak cijeloj glavnoj zgradi može pristupiti samo sveštenstvo. Hramovi obično imaju glavnu zgradu i veću površinu, koja može sadržavati i mnoge druge zgrade ili može biti struktura u obliku kupole, slično kao iglu.

Riječ hram (lat.templum) dolazi iz Drevnog Rima, gdje je templum činio sveto područje koje je odredio sveštenik ili augur. Ima isti korijen kao i riječ "šablon" (template), plan u pripremi zgrade koja je označena na tlu od strane augura. Templa se također povezuje sa mjestima življenja boga ili više bogova. Uprkos specifičnom skupu značenja koja su povezana sa ovom riječju, ona je sada postala široko korištena da opiše kuću za bogosluženje za bilo koji broj religija i čak se koristi za vremenske periode prije Rimljana.

## Literatura

* Stella Kramrisch (1946). The Hindu Temple. Motilal Banarsidass. str. 135, 40–43, 110–114, 129–139, ISBN 978-81-208-0223-0.
* Koontz, Rex (2013). Mexico: From the Olmecs to the Aztecs. New York, New York: Thames and Hudson. ISBN 9780500290767.

Nedovršeni članak Hram koji govori o **arhitekturi** treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.
# 168.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
164. |
165. |
166. |
167. |
**168.** | 169. | 170. | 171. | 172. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
130-e |
140-e |
150-e |
**160-e** | 170-e | 180-e | 190-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
1. vijek |
**2. vijek** | 3. vijek | ► |

168. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 168 *CLXVIII* |
| Ab Urbe condita | 921 |
| Asirski kalendar | 4918 |
| Bengalski kalendar | −425 |
| Berberski kalendar | 1118 |
| Budistički kalendar | 712 |
| Burmanski kalendar | −470 |
| Bizantijski kalendar | 5676–5677 |
| Kineski kalendar | 丁未年 (Vatreni Koza) 2864 ili 2804     *— do —* 戊申年 (Zemljani Majmun) 2865 ili 2805 |
| Koptski kalendar | −116 – −115 |
| Diskordijanski kalendar | 1334 |
| Etiopijski kalendar | 160–161 |
| Hebrejski kalendar | 3928–3929 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 224–225 |
|  - *Šaka Samvat* | 90–91 |
|  - *Kali Juga* | 3269–3270 |
| Holocenski kalendar | 10168 |
| Iranski kalendar | 454 BP – 453 BP |
| Islamski kalendar | 468 BH – 467 BH |
| Julijanski kalendar | 168 *CLXVIII* |
| Korejski kalendar | 2501 |
| Minguo kalendar | 1744 prije Tajvana 民前1744年 |
| Seleukidska era | 479/480 AG |
| Tajlandski solarni kalendar | 710–711 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

Godina **168.** (**CLXVIII**) bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Apronijana i Paula** (ili, rjeđe, **godina 921. *Ab urbe condita). Oznaka 168. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

## Rođeni

## Umrli

## Reference

## Vanjski linkovi
# Piće

Sok od narandže
**Piće** i **napitak** su tečnosti specifični za ljudsko konzumiranje. Pored ispunjavanja osnovne životne potrebe, pića su dio kulturnih modela ponašanja u ljudskim društvima.

Uobičajeno, a i u zakonodavstvu, često se razlikuju alkoholna i bezalkoholna pića. Postoje i podjele po nekim drugim kriterijima, kao što su hladna i topla, gazirana i negazirana, gusta i bistra, jaka i blaga itd.

## Voda

Voda je najčešće i najobimnije konzumirana tečnost na svijetu. Međutim, samo 3% sve vode na Zemlji je pitko.

## Alkoholna pića

Alkoholna pića
Kokteli su posebna kategorija alkoholnih pića različite jačine. Obično im se dodaju i komadi voća, sokovi od voća i povrća i/ili začini
Alkoholno piće je ono koje sadrži etanol, obično poznat kao alkohol (mada hemijska definicija "alkohola" uključuje mnoga druge spojeve). Konzumacija piva je dio ljudske kulture već 8.000 godina, a vino preko 7.000 godina. U Grčkoj, Nizozemskoj, Njemačkoj, Irskoj, Ujedinjenom Kraljevstvu, Francuskoj, Španiji i mnogim drugim evropskim zemljama, ispijanje piva (i drugih alkoholnih pića) ima najdužu prošlost u kulturi konzumacije u pabovima, barovima i drugačije imenovanim javnim objektima.

## Bezalkoholna pića

Bezalkoholno piće je piće koje sadrži malo ili nimalo alkohola. Ova kategorija uključuje bezalkoholno pivo, bezalkoholno vino i jabukovače, ako imaju postotak alkohola manji od 0,5%.

## Gazirana pića

Od gaziranih pića, prvo je proizvedena gazirana limunada iz 1956. godine, oglašivač Dick Schiferli. Nazivaju ga i limunadom. U širem smislu, negazirana limunada, sportska i energetska pića također se smatraju bezalkoholnim pićima, prema evropskim zakonima o robnim proizvodima i njihovom prometu.

## Voćni sokovi

Voćni sok je skupni naziv za sok od voća. Voćni sok često se odnosi na voćni sok koji se sastoji od nekoliko vrsta voća. Sok od narandže i kokosova voda ostaju daleko najkonzumiraniji sokovi.

## Topla pića

Šoljica kahve
Topli napitak je piće koje se obično servira toplo. To se može učiniti dodavanjem zagrijane tečnosti, poput vode ili mlijeka, ili direktnim zagrevanjem samog pića. Neki primjeri toplih napitaka su:

* Kahva
	+ Bijela kahva
	+ Kapućino
	+ Espreso
* Vruća čokolada
* Topla jabukovača
* Kuhano vino
* Čaj
* Biljni čaj
* Salep i druga.

## Reference

## Vanjski linkovi

* Tea healthier drink than water
* Healthy Drinks Guide Arhivirano 9. 11. 2020. na Wayback Machine
# 386.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
382. |
383. |
384. |
385. |
**386.** | 387. | 388. | 389. | 390. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
350-e |
360-e |
370-e |
**380-e** | 390-e | 400-e | 410-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
3. vijek |
**4. vijek** | 5. vijek | ► |

386. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 386 *CCCLXXXVI* |
| Ab Urbe condita | 1139 |
| Asirski kalendar | 5136 |
| Bengalski kalendar | −207 |
| Berberski kalendar | 1336 |
| Budistički kalendar | 930 |
| Burmanski kalendar | −252 |
| Bizantijski kalendar | 5894–5895 |
| Kineski kalendar | 乙酉年 (Drveni Pijetao) 3082 ili 3022     *— do —* 丙戌年 (Vatreni Pas) 3083 ili 3023 |
| Koptski kalendar | 102–103 |
| Diskordijanski kalendar | 1552 |
| Etiopijski kalendar | 378–379 |
| Hebrejski kalendar | 4146–4147 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 442–443 |
|  - *Šaka Samvat* | 308–309 |
|  - *Kali Juga* | 3487–3488 |
| Holocenski kalendar | 10386 |
| Iranski kalendar | 236 BP – 235 BP |
| Islamski kalendar | 243 BH – 242 BH |
| Julijanski kalendar | 386 *CCCLXXXVI* |
| Korejski kalendar | 2719 |
| Minguo kalendar | 1526 prije Tajvana 民前1526年 |
| Seleukidska era | 697/698 AG |
| Tajlandski solarni kalendar | 928–929 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

Godina **386.** (**CCCLXXXVI**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Honorija i Eudoija** (ili, rjeđe, **godina 1139. *Ab urbe condita). Oznaka 386. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

## Rođeni

## Umrli

## Reference

## Vanjski linkovi
# Hirohito

| Hirohito (裕仁) |
| --- |
| Hirohito |
| Vladavina | 25. decembar 1926 – 7. januar 1989. |
| Prethodnik | Taishō |
| Nasljednik | Akihito |
|

 |
| Supružnik | Carica Kojun |
| Djeca | Akihito Princeza Šigeko Princeza Sačiko Princeza Kazuko Princeza Acuko Princ Masahito Princeza Takako |
| Dinastija | Jamato |
| Otac | Taishō |
| Majka | Carica Teimei |
| Rođenje |  (1901-04-29) 29. april 1901. Tokio, Japan |
| Smrt | 24. februar 1989(1989-02-24) (87 godina) Tokio, Japan |

**Hirohito** (japanski: **裕仁**, japanski Shōwa-Car (昭和天皇), 29. april 1901. – 7. januar 1989.) je bio japanski car.

Njegova vladavina od 1926. obilježena je agresivnom militarističkom politikom Japana (napad na Kinu 1931. i 1937, pakt s Hitlerom 1940). Napadom na SAD (Pearl Harbor 1941.) ušao je u Drugi svjetski rat, u augustu 1945. objavio je bezuslovnu kapitulaciju Japana, a 1946. se odrekao "božanskog porijekla". Međunarodni sud oslobodio ga je 1948. optužbe za ratne zločine.

## Vanjski linkovi

* Hirohito na Wikimedia Commonsu
# Kolonizacija

**Kolonizacija** je termin koji označava doseljavanje ili nastanjavanje određenih organizama (biljnih i životinjskih vrsta) na područje na kojem prethodno nisu živjeli. Termin je nastao od latinskog izraza *colere* što znači naseliti, kultivirati i prvobitno se odnosio na ljude.
Tokom 19. stoljeća, biolozi su prisvojili termin pri opisu aktivnosti ptica, bakterija ili biljnih vrsta. Ljudska kolonizacija je uža kategorija od povezanog pojma kolonijalizma i odnosi se striktno na migracije, naprimjer, na koloniju doseljenika.

**To** je proces uspostavljanja kontrole nad određenim teritorijama ili narodima u svrhu kultivacije, što može uključivati naseljavanje, uspostavljanje kolonijalizma, kolonijalnosti i kolonija.

Kolonizacija se ponekad koristi kao sinonim za naseljavanje, kao što je kolonizacija u biologiji, ali dok je kolonizacija povijesno uključivala naseljavanje, ovaj poseban oblik naziva se kolonijalizam naseljenika. U ovom slučaju, kolonizaciju strukturiraju i provode doseljenici direktno, dok njihova ili metropolitanska država njihovih predaka održava vezu ili kontrolu kroz kolonijalizam doseljenika. U kolonizaciji naseljenika, manjinska grupa vlada ili kroz asimilaciju ili ugnjetavanje autohtonih naroda, ili uspostavljajući se kao demografska većina kroz protjerivanje, raseljavanje ili otvoreno ubijanje domorodačkog naroda, kao i kroz imigraciju i rođenja metropolita kao i drugih doseljenika.

Svjetska carstva i kolonije 1936
Svjetska carstva i kolonije 1800
Svjetska carstva i kolonije 1550
## Reference
# 591.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
587. |
588. |
589. |
590. |
**591.** | 592. | 593. | 594. | 595. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
560-e |
570-e |
580-e |
**590-e** | 600-e | 610-e | 620-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
5. vijek |
**6. vijek** | 7. vijek | ► |

591. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 591 *DXCI* |
| Ab Urbe condita | 1344 |
| Asirski kalendar | 5341 |
| Bengalski kalendar | −2 |
| Berberski kalendar | 1541 |
| Budistički kalendar | 1135 |
| Burmanski kalendar | −47 |
| Bizantijski kalendar | 6099–6100 |
| Kineski kalendar | 庚戌年 (Metalni Pas) 3287 ili 3227     *— do —* 辛亥年 (Metalni Svinja) 3288 ili 3228 |
| Koptski kalendar | 307–308 |
| Diskordijanski kalendar | 1757 |
| Etiopijski kalendar | 583–584 |
| Hebrejski kalendar | 4351–4352 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 647–648 |
|  - *Šaka Samvat* | 513–514 |
|  - *Kali Juga* | 3692–3693 |
| Holocenski kalendar | 10591 |
| Iranski kalendar | 31 BP – 30 BP |
| Islamski kalendar | 32 BH – 31 BH |
| Julijanski kalendar | 591 *DXCI* |
| Korejski kalendar | 2924 |
| Minguo kalendar | 1321 prije Tajvana 民前1321年 |
| Seleukidska era | 902/903 AG |
| Tajlandski solarni kalendar | 1133–1134 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

Godina **591.** (**DXCI**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 591. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

## 591. u temama

## Rođeni

## Umrli

## Reference

## Vanjski linkovi
# 490-e

|  |
| --- |
| **Mileniji:**
◄ |
**1. milenij** | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
4. vijek |
**5. vijek** | 6. vijek | ► |
| **Decenije:**
◄ |
460-e |
470-e |
480-e |
**490-e** | 500-te | 510-e | 520-e | ► |
| **Godine:**
490. |
491. |
492. |
493. |
494. |
495. |
496. |
497. |
498. |
499. |

**490-e** su decenija koja je počela 1. januara 490. i završila 31. decembra 499.

## Događaji

## Događaji i trendovi

* Xiaowen, kineski car iz dinastije Sjeverni Wei provodi program intenzivne sinizacije svojih podanika, uključujući i članove vlastite Xianbei porodice Tuoba, koji su prisiljeni promijeniti ime u kinesko Yuan.
* 496 - Bitka kod Tolbiaca u kojoj franački kralj Klodvig I nanosi odsudan poraz Alemanima te nakon čega prelazi na katoličanstvo.

## Reference

## Ličnosti

### Rođeni

### Umrli
# Generalfeldmaršal

**Generalfeldmaršal** je bio drugi najveći čin u Wehrmachtu. Odgovara činu Generala Armije u NATO. Nosili su ga pretežno zapovjednici armija te zapovjednici operativnih prostora. Jedan od svakako najpoznatijih Generalfeldmaršala je bio Erwin Rommel, zapovjednik operativne grupe Afrika, te kasnije operativne grupe Zapad. Najviši čin u oružanim snagama Velike Britanije (engl. field marshal) uveden 1736. godine, odgovara činu maršala. U Njemačkoj je uveden u 16. vijeku, a kasnije ga usvajaju Austrija i 1700. godine Rusija (rus: генералфельдмаршал; čitaj: generalfeljdmaršal). Feldmaršal je drugi najviši čin u francuskoj armiji.

## Reference

## Vanjski linkovi
# Septembar

* Januar
* Februar
* Mart
* April
* Maj
* Juni
* Juli
* August
* Septembar
* Oktobar
* Novembar
* Decembar

|  |
| --- |
| * Aug
* **Septembar Okt
 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |

**Septembar** je deveti mjesec godine po julijanskom i gregorijanskom kalendaru, treći od četiri mjeseca koji traje 30 dana, a četvrti od pet mjeseci koji traje manje od 31 dana. Septembar na sjevernoj hemisferi i mart na južnoj hemisferi su sezonski ekvivalentni. Na sjevernoj hemisferi početak meteorološke jeseni je 1. septembra. Na južnoj hemisferi početak meteorološkog proljeća je 1. septembra.

Septembar označava početak crkvene godine u Pravoslavnoj crkvi. Početak je školske godine u mnogim zemljama sjeverne hemisfere, u kojoj se djeca vraćaju u školu nakon ljetnog raspusta, ponekad i prvog dana u mjesecu.

Septembar (od latinskog septem, "sedam") je prvobitno bio sedmi od deset mjeseci u najstarijem poznatom rimskom kalendaru, kalendaru Romula c. 750. p. n. e, sa martom (latinski Martius) prvim mjesecom u godini do možda čak 451. p. n. e. Nakon kalendarske reforme koja je početkom godine dodala januar i februar, septembar je postao deveti mjesec, ali je zadržao ime. Imao je 29 dana do Julijanske reforme, koja je dodala dan.

Starorimski praznici za septembar uključuju *Ludi Romani*, koji se prvobitno slavio od 12. septembra do 14. septembra, a kasnije je produžen od 5. septembra do 19. septembra. U 1. vijeku p. n. e, dodat je dodatni dan u čast Julija Cezara 4. septembra. *Epulum Jovis* je održavan 13. septembra. *Ludi Triumphales* održavan je od 18. do 22. septembra. *Septimonijum* se slavio u septembru, a po kasnijim kalendarima 11. decembra. Ovi datumi ne odgovaraju modernom gregorijanskom kalendaru.

Septembar je u kalendaru Karla Velikog nazvan "mjesec žetve". Septembar dijelom odgovara *Fructidoru*, a dijelom *Vendémiaireu* P*rve francuske republike*. Septembar se u Švicarskoj naziva *Herbstmonat*, mjesec žetve. Anglosaksonci su mjesec zvali *Gerstmonath*, mjesec ječma, koji se tada obično žanje. Slavenski oblik u bosanskom jeziku je **rujan** po *rjuju*, rikanju jelena koji se u to doba pare.

Britansko carstvo je 1752. usvojilo gregorijanski kalendar. U Britanskom carstvu te godine nakon 2. septembra je odmah uslijedio 14. septembar.

Ravnodnevica se dešava u ovom mjesecu, a oko nje se organizuju određena obilježavanja. To je jesenji ekvinocij na sjevernoj hemisferi, a proljetni ekvinocij na južnoj hemisferi. Datumi mogu varirati od 21. septembra do 24. septembra (u UTC).

## Reference
# 1640.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1636. |
1637. |
1638. |
1639. |
**1640.** | 1641. | 1642. | 1643. | 1644. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1610-e |
1620-e |
1630-e |
**1640-e** | 1650-e | 1660-e | 1670-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
16. vijek |
**17. vijek** | 18. vijek | ► |

1640. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1640 *MDCXL* |
| Ab Urbe condita | 2393 |
| Asirski kalendar | 6390 |
| Bengalski kalendar | 1047 |
| Berberski kalendar | 2590 |
| Budistički kalendar | 2184 |
| Burmanski kalendar | 1002 |
| Bizantijski kalendar | 7148–7149 |
| Kineski kalendar | 己卯年 (Zemljani Zec) 4336 ili 4276     *— do —* 庚辰年 (Metalni Zmaj) 4337 ili 4277 |
| Koptski kalendar | 1356–1357 |
| Diskordijanski kalendar | 2806 |
| Etiopijski kalendar | 1632–1633 |
| Hebrejski kalendar | 5400–5401 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1696–1697 |
|  - *Šaka Samvat* | 1562–1563 |
|  - *Kali Juga* | 4741–4742 |
| Holocenski kalendar | 11640 |
| Igbo kalendar | 640–641 |
| Iranski kalendar | 1018–1019 |
| Islamski kalendar | 1049–1050 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 10 dana |
| Korejski kalendar | 3973 |
| Minguo kalendar | 272 prije Tajvana 民前272年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2182–2183 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

Godina **1640.** (MDCXL) bila je prestupna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odnosno prestupna godina koja počinje u srijedu po deset dana sporijem julijanskom kalendaru.

Leopold I, car Svetog Rimskog Carstva
Peter Paul Rubens, autoportret
## Događaji

* 20. august – Škotska vojska u sklopu Biskupskih ratova izvršila invaziju na engleski Northumberland.
* 26. oktobar – Sporazumom iz Ripona između Škotske i Engleske okončani sukobi poznati kao Biskupski ratovi.
* 1. decembar – Portugal je prekinuo personalnu uniju sa španskim kraljevstvima poslije ustanka, a dvije sedmice kasnije vojvoda od Bragance krunisan je kao kralj Ivan IV. Bivši portugalski kralj, Filip III, se odrekao portugalske krune tek 1668.

### Datum nepoznat

* Osnovan prvi univerzitet u Finskoj, *Turun akatemia*, danas Kraljevska akademija u Turku.
* Prema nekim izvorima, otvoren prva moderna kafana u zapadnoj Evropi, u Veneciji.

## Rođeni

* 18. mart – Philippe de La Hire, francuski slikar, matematičar i astronom
* 9. juni – Leopold I, car Svetog Rimskog Carstva
* 15. juni – Bernard Lamy, francuski teolog i matematičar
* 20. oktobar – Pieter Cornelisz van Slingelandt, holandski slikar iz perioda "Zlatnog doba", jedan od učenika Gerrita Doua.

## Umrli

* 9. februar – Murat IV, sultan Osmanlijskog carstva
* 17. mart – Philip Massinger, engleski dramatug
* 30. maj – Peter Paul Rubens, flamanski slikar

## Reference