# Euro

Euro| Novčanice eura 2017 |
| ISO 4217 |
| Kod | EUR |
|  Oznaka | ' |
| Denominacije |
| Najmanja jedinica | cent |
| Novčanice | €5, €10, €20, €50, €100, €200, €500 |
| Kovanice | 1, 2, 5, 10, 20, 50 centa, €1, €2 |
| Demografija |
| Korisnici | Zemlje članice EMU |
| Centralna banka | Evropska centralna banka |
| Valutni režim |
| Inflacija | 1.8 % |
|  Izvor | Evropska centralna banka oktobar 2006. |

**Euro** (oznaka: **€**; kôd: **EUR**) jest službena valuta 21 od 27 država članica Evropske unije. Valutu zvanično koriste i institucije Evropske unije, četiri evropske mikrodržave koje nisu članice EU, britanska prekomorska teritorija Akrotiri i Dhekelia, kao i jednostrano Crna Gora i Kosovo. Izvan Evrope, brojne posebne teritorije članica EU takođe koriste euro kao svoju valutu. Osim toga, preko 200 miliona ljudi širom svijeta koristi valute vezane za euro.

Osim gore navedenih država euro se kuje i u Vatikanu, San Marinu i Monaku, ali novčiće tih zemalja je gotovo nemoguće naći u opticaju jer se prodaju samo u specijaliziranim trgovinama.

Od 2013, euro je druga najveća rezervna valuta, kao i druga valuta kojom se najviše trguje u svijetu nakon američkog dolara.

Od decembra 2019, sa više od 1,3 triliona eura u opticaju, euro ima jednu od najvećih kombinovanih vrijednosti novčanica i kovanog novca u opticaju u svijetu.

Naziv euro je zvanično usvojen 16. decembra 1995. u Madridu. Euro je uveden na svjetska finansijska tržišta kao računovodstvena valuta 1. januara 1999, zamijenivši bivšu evropsku valutnu jedinicu (ECU) u omjeru 1:1 (1,1743 USD). Fizički euro kovanice i novčanice ušle su u opticaj 1. januara 2002, što ih je učinilo svakodnevnom operativnom valutom svojih prvobitnih članica, a do marta 2002. potpuno je zamijenilo nekadašnje valute.

Između decembra 1999. i decembra 2002. euro se trgovalo ispod američkog dolara, ali se od tada trgovalo blizu pariteta sa ili iznad američkog dolara, dostigavši maksimum od 1,60 USD 18. jula 2008. i od tada se vratio blizu prvobitne emisije. Dana 13. jula 2022, dvije valute su po prvi put nakon skoro dvije decenije dosegle paritet, dijelom zbog ruske invazije Ukrajine 2022. godine.

Ishod je najznačajnijeg novčane reforme u Evropi od doba Rimskog carstva. Iako se uvođenje Eura može smatrati jednostavno kao način za usavršavanje Zajedničkog Evropskog Tržišta, podržavajući slobodnu trgovinu između članova Eurozone, Euro je također značajan dio Evropskog projekta za političku integraciju.

Nad Eurom upravlja Evropski sistem centralnih banaka (ESCB), koji se sastoji od Evropske centralne banke (ECB) i Eurozonskih centralnih banaka koje upravljaju u državama. ECB (Smještena u Frankfurt am Mainu, Njemačka) ima isključivu moć da uspostavi novčanu policu; ostali članovi ESCB-a učestvuju u štampanju, kovanju, i raspodjeli novčanica i kovanica, i djelovanju Eurozonskom sistemu isplate.

Na desetu godišnjicu uvođenja eura koji je kao sredstvo gotovinskog plaćanja ušao u opticaj 1. januara 2002, prema podacima njemačke centralne banke, nezamijenjeno je bilo još 13 milijardi njemačkih maraka. Zaključno sa 1. januarom 2012. u opticaju se nalazi 880 milijardi eura. Deseti rođendan eura obilježen je jubilarnim kovanim novčićem od dva eura sa istim motivima za sve zemlje - razlikuje se samo ime zemlje na poleđini.

|  Trenutni EUR valutni kurs |
| --- |
| Google Finance: | AUD CAD CHF CNY GBP HKD JPY USD |
| Yahoo! Finance: | AUD CAD CHF CNY GBP HKD JPY USD |
| XE.com: | AUD CAD CHF CNY GBP HKD JPY USD |
| OANDA: | AUD CAD CHF CNY GBP HKD JPY USD |

## Kovanice

Karta evropskih država u kojima je zvanična valuta euro, **2026**   Zemlje Evropske unije sa eurom (21)
  Zemlje Evropske unije sa fiksnim tečajem prema euru (1)
  Zemlje Evropske unije sa drugom valutom (5)
  Zemlje koje nisu članice Evropske unije sa eurom (2)
  Andorra, Monaco, San Marino, Vatican (4)
Euro kovanice su sa lica iste za sve države, dok su naličija različita od države do države.Sve države u EU nemaju sve kovanice. Tako npr. Finska nema novčiće od 1 i 2 centa. Zapravo se novčići Finske ne upotrebljavaju u prometu, ali se kuju i prodaju za numizmatičko tržište. Novčić od 2 € se u nekim zemljama s vremena na vrijeme kuje sa promijenjenom pozadinom. Tako je npr. Austrija 2005. obilježila 50 godina Državnog ugovora iz 1955. sa specijalnim izdanjem, koje polahko nestaje iz opticaja i postaje numizmatički vrijedan novčić. Također Španija, Njemačka, Slovenija i Grčka izdaju 2 € sa promijenjenom pozadinom.
Kovanice postoje u sljedećim apoenima:

* 1 cent
* 2 centa
* 5 centi
* 10 centi
* 20 centi
* 50 centi
* 1 euro
* 2 eura

## Novčanice

Postoji sedam Euro novčanica, sve su različite veličine i boje.

* 5 eura
* 10 eura, na njoj je predstavljen stil romanike
* 20 eura, na njoj je predstavljen stil gotike
* 50 eura, na njoj je predstavljen stil baroka
* 100 eura, na njoj je predstavljen stil rokokoa
* 200 eura, na njoj je predstavljen moderni stil gradnje
* 500 eura, na njoj je predstavljena savremena evropska arhitektura

## Dizajn

Na prednjoj strani novčanica nalaze se kapije koje predstavljaju otvorenost i gostoprimstvo zemalja članica EU, dok se na poleđini nalaze mostovi koji simboliziraju zajedništvo i međusobnu saradnju zemalja.
Jedina razlika na banknotama je početno slovo u serijskom broju po kome se može poznato iz koje zemlje dolazi euro novčanica. Neka su slova već rezervisana za zemlje koje će u narednih nekoliko godina uvesti euro kao valutu. No, npr. Slovenija ne štampa euro, nego je novčanice, zbog visokih troškova štampanja, unajmila od stranih banaka. Interesantna je potreba i zahtjev u nekim evropskim državama za uvođenje novčanice od 1 € (paralela sa 1$), ali također i problematika sitnog novca, koji nisu omiljeni u nekim državama.

### Porijeklo novčanica

| početno slovo | država |
| --- | --- |
| Z | Belgija |
| W | Danska (rezervirano) |
| X | Njemačka |
| Y | Grčka |
| V | Španija |
| U | Francuska |
| T | Irska |
| S | Italija |
| R | Luksemburg |
| P | Holandija |
| N | Austrija |
| M | Portugal |
| H | Slovenija |
| L | Finska |
| K | Švedska (rezervirano) |
| J | *Velika Britanija (rezervirano)* |

## Reference

## Vanjski linkovi

* **Euro Currency Heiko Otto (ured.). "Europa (Banknoten)" (jezik: njemački). Pristupljeno 9. 12. 2016. (de) (en)