# Južnoafrička Republika

| Južnoafrička RepublikaRepublic of South Africa Republiek van Suid-Afrika iRiphabliki yase Ningizimu Afrika |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Zastava | Grb |

 |
| **Himna:**"Himna Južnoafričke Republike" |
| Položaj Južnoafričke Republike na karti Položaj Južnoafričke Republike
 |
| Glavni grad | Pretoria (izvršna vlast), Cape Town (zakonodavna vlast) Bloemfontein (pravosudna vlast) |
| Službeni jezik | engleski (afrikaans, zulu, xhosa, swazi, ndebele, južni sotho, sjeverni sotho, tsonga, tswana i venda) |
| Državno uređenje |   |
| • Predsjednik | Cyril Ramaphosa |
| • Potpredsjednik | David Mabuza |
| Zakonodavstvo |  |
| Nezavisnost | Od Ujedinjenog Kraljevstva 31. maja 1910.  |
| Površina |
| • Ukupno | 1.219.912 km2 (24.) |
| • Vode (%) | 0 |
| Stanovništvo |
| • Ukupno  | 44.344.136 (26.) |
| • Gustoća | 36/km2  |
| Valuta | Rand (100 centa)  |
| Vremenska zona | UTC +2 |
| Pozivni broj | 27 |
| Internetska domena | .za |

**Južnoafrička Republika** (engleski: *Republic of South Africa*, skraćeno **JAR**) je republika na jugu Afrike. Nalazi se na južnoj ivici Afrike i graniči s Namibijom, Bocvanom, Zimbabveom, Mozambikom i Esvatinijem. Mala država Lesoto u potpunosti je obuhvaćena južnoafričkom teritorijom. Privreda Južne Afrike je najsnažnija na afričkom kontinentu sa modernom infrastrukturom. Površina Južne Afrike iznosi 1.221.000 km2.

Južnoafrička republika ima tri glavna grada: Dok vlada zasjeda u Pretoriji, parlament se nalazi u Cape Townu, a glavni apelacijski sud u Bloemfonteinu. Prema broju stanovnika, najveći gradovi u JAR-u su Cape Town i Johannesburg. Kao lingua franca koristi se engleski jezik. Pored njega, afrikaans i još devet jezika bantu naroda imaju status službenog jezika. Univerzitet u Cape Townu je prema britanskom magazinu THE najbolji u cijeloj Africi, dok je Tehnički univerzitet *Tshwane* u Pretoriji jedan od najvećih na kontinentu

JAR je jedina država Afrike koja je dio Grupe 20 najjačih ekonomija na svijetu, te je zahvaljujući svom dinamičnom privrednom razvoju svrstana u red BRICS država. Južnoafrička republika je jedna od država osnivača Ujedinjenih nacija i sjedište je parlamenta Afričke unije, koji se nalazi u Johannesburg-Midrandu.

## Opće informacije

Južnoafrička republika je država u kojoj žive ljudi raznih nacionalnisti i kultura. Međutim, često dolazi do konflikata između tih nacionalnih grupa, zbog čega se JAR često suočavala sa problemima i nemirima zasnovanim na međunacionalnim tenzijama između neeuropskog većinskog naroda (crnaca) i bijelih stanovnika europskog porijekla, koji čine manjinu. Te tenzije imale su veliki utjecaj na historiju i politički razvoj Južnoafričke republike. Kojsanski narodi, koji i danas žive kao lovci i sakupljači, marginalizirani su od strane južnoafričkog društva i države.

Nasionale Party, partija bijelaca koji govore afrikaans jezikom te koji su većinom bili holandskog, njemačkog i francuskog porijekla, nakon dobijenih izbora 1948. započela je u preuređenje svih segmenata južnoafričkog društva s ciljem da sprovodi politiku takozvanog "podijeljenog razvoja", poznatijem kao *Apartheid*. Takvo preuređenje, međutim, već počelo pod ranijim britansko-burski orijentisanim vladama te je do izbora Frederika Willema de Klerka 1989. to bila i zvanična državna politika. Preokret se dogodio 1990, nakon višegodišnje mirne borbe marginaliziranog crnog stanovništva pod vodstvom Nelsona Mandele. Parlamentarni izbori 1994. bili su prvi na kojim su svi stanovnici JAR-a imali ista glasačka prava. Oni su uzrokovali temeljne promjene političkog života u državi.

## Etimologija

Naziv "Južna Afrika" izveden je iz geografskog položaja zemlje, na samom jugu Afrike. Nakon formiranja, zemlja je na engleskom dobila naziv Južnoafrička Unija, a na nizozemskom *Unie van Zuid-Afrika*, što odražava njeno porijeklo iz ujedinjenja četiri ranije odvojene britanske kolonije. Od 1961, dugo službeno ime na engleskom jeziku bilo je "Južnoafrička Republika" i *Republiek van Suid-Afrika* na Afrikaansu. Od 1994. država ima službeno ime na svakom od svojih 11 službenih jezika.

**Mzansi**, izvedeno od *Xhosa* imenice *uMzantsi* koja znači "jug", kolokvijalni je naziv za JAR, dok neke panafričke političke stranke preferiraju izraz "*Azanija*".

## Historija

Južnu Afriku su prvi oplovili Feničani, kasnije su s njome trgovali Arapi, Indijci a dolazili su joj čak i Kinezi. "Otkrio" ju je Bartolomeu Dias. Prvi su se počeli naseljavati Holanđani (Buri), hugenoti iz Francuske ali i drugi narodi. Nakon engleske intervencije, Buri su 1835. osnovali republike Transval, Natal i Oranje. Zbog velike količine zlata Englezi su nakon neuspješnog Prvog burskog rata poveli Drugi te porazili Bure. Englezi su prvi na svijetu pravili koncentracione logore. Kasnije zbog otpora crnačkog stanovništva Buri i Englezi su se pomirili te stvarali uslove za potlačivanje crnaca. Oni čine oko 1/5 stanovništva, ali su uspjeli da se zadrže na vlasti. Ta vlast politiku aparthejda. Do 1990. Namibija je bila pod okupacijom JAR-a, ali joj to niko nije priznavao. Prvi slobodni izbori održani su 1994, a Nelson Mandela postao je prvi crni predsjednik JAR-a. Uvjeti su se promijenili, ali bijelci su i dalje na višem stupnju razvoja od crnaca.

## Vlada

Predsjednik i premijer je Cyril Ramaphosa.

### Odnosi Južnoafričke Republike i Bosne i Hercegovine

Odnosi Južnoafričke Republike i Bosne i Hercegovine su uspostavljeni 23.03.1995. Trenutno, Bosna i Hercegovina nema ambasadu u Južnoafričkoj Republici.

## Političke podjele

## Geografija

Nalazi se na samom jugu Afrike. Izlazi na Atlantski i Indijski okean.
Površina je 1.221.035 km2, a ima oko 41 milion stanovnika. Reljef je uz samu obalu nizijski, a u unutrašnjosti su planine i gorja. Najviši vrh je visok 3482 metra. Klima je umjereno tropska, na sjeveru i suptropska a na jugu nešto izmijenjena. Glavne rijeke su Val i Oranje. Glavni grad je Pretoria, a ostali važni su Port Elizabet, Derben, Johansburg, Cape Town i Moselbej. Biljni svijet je različit: postoje polupustinje, savane, stepe, a na krajnjem jugu je sredozemna klima.

## Privreda

Podijeljena je na sedam pokrajina sa samoupravom, i šest autonomnih bantustana. Novac koji se koristi je rand. Južnoafrička Republika je jako razvijena industrijsko agrarna zemlja. U bruto društvenom dohotku najveći učinak ima industrija sa 53%, 20%rudarstvo i 7% poljoprivreda. Veliki dio ima strani kapital. Bogatstvo države se uveliko bazira na rudnom bogatstvu. Posjedi su veoma krupni. Oko 16% teritorije je obradivo. Izdvaja se prehrambena industrija, i proizvodnja kukuruza, pšenice, pamuka, duhana, šećerne trske, ananasa, kikirikija itd. Od stočarstva treba izdvojiti 12,6 miliona goveda, 32 miliona ovaca, i još puno koza i konja. Ovce se uglavnom uzgajaju radi vune. Rude koje se vade su: zlato (637 tona), dijamant, hromove rude (3,6 miliona tona), platina, antimon, gvozdena ruda, bakar, srebro, olovo, cink, kalaj i magnezij. Industrija se bazira na metalurgiji, brodogradnji, elektrolitskom bakru, mašinogradnji, hemijskoj, tekstilno, drvnoj i grafičkoj industriji.
Po UN klasifikaciji, JAR je država sa srednjim prihodom, izdašnim resursima, i razvijenim finansijskim, energetskim, transportnim i komunikacijskim sektorima. Berza je veoma razvijena, uz modernu infrastrukturu, koja omogućava efikasnu distribuciju robe do glavnih urbanih centara cijelog regiona.

Nezaposlenost je veoma izražena, kao i nejednakost prihoda, slično Brazilu.

Izvoze u afričke zemlje, Njemačku, SAD, Kinu, Japan Ujedinjeno Kraljevstvo i Španiju. Najviše se izvoze: kukuruz, dijamanti, voće, zlato, metali i minerali, šećer i vuna. Najviše uvoze mašine, vozila, hemikalije, industrijsku robu i naftu.

## Stanovništvo

Južna Afrika ima 40,6 miliona stanovnika i glavni grad je Pretorija. Stanovništvo je uglavnom crnačko (75,2%), ali ima i bijelaca (13,6%), mješanaca (8,6%) i azijata (2,6%). Većina crnaca i bijelaca pripada kršćanstvu, dok su većina Azijata hindusi.

Južnoafrička Republika ima 11 zvaničnih jezika od kojih su 2 europskog porijekla: Engleski i Afrikans (kojim govore bijelci holandskog porijekla), a ostali afričkog. Zulu je afrička etnička grupa od oko 5 miliona ljudi koji većinom žive u provinciji KvaZulu-Natal u Južnoj Africi.

## Kultura

Južnoafrička Republika je bila domaćin FIFA Svjetskog prvenstva u fudbalu, 2010. godine. To je prvo takvo prvenstvo na afričkom kontinentu.

## Relevatni članci

* Južnoafrička vaterpolska reprezentacija

## Reference

## Vanjski linkovi

* Službeni sajt Vlade Južnoafričke Republike
* Južnoafrička Republika na *CIA World Factbook*
* Južnoafrička Republika na BBC News