# Dunav

| Dunav |
| --- |
| Dunav u Bratislavi |
|  |
| Države | Njemačka, Austrija, Slovačka, Mađarska, Hrvatska, Srbija, Bugarska, Rumunija, Moldavija, Ukrajina |
| Gradovi kroz koje protiče | Ulm, Ingolstadt, Regensburg, Linz, Beč, Bratislava, Budimpešta, Dunaújváros, Vukovar, Novi Sad, Beograd, Vidin |
| Plovnost | Plovan |
| Dužina | 2860 km |
| Ušće | Delta Dunava |
| Ulijeva se u | Crno more |
| Sliv | Crnomorski sliv |
| Prosječni protok | 7000 |
| Površina sliva | 817.000 km2 |

**Dunav** (njemački: *Donau*; mađarski: *Duna*; slovenski: *Donava*; slovački: *Dunaj*; ukrajinski: Дунай; bugarski: Дунав; rumunski: *Dunărea*) jest rijeka u srednjoj i istočnoj Evropi. Nakon Volge druga je najduža rijeka u Evropi (2860 km). Bio je dugogodišnja granica Rimskog Carstva, a danas teče kroz deset država. Najvećim dijelom protječe kroz srednju Evropu, a kao pogranična rijeka protječe kroz Njemačku (7% površine sliva), Austriju (10%), Slovačku (5,9%), Mađarsku (11,6%), Hrvatsku (4,4%), Srbiju (10,2%), Bugarsku (5,9%), Rumuniju (29%), Moldaviju (1,6%; samo približno 480 m) i Ukrajinu (dio delte). Ulijeva se u Crno more.

Od antičkih vremena tradicionalna je trgovačka ruta. Danas je plovan u dužini 2415 km. Također je važan izvor hidroenergije i pitke vode.

## Etimologija

Dunav je staroevropsko ime rijeke izvedeno iz praindoevropskog *dānu*, što znači rijeka. Među ostala imena iz istog korijena spadaju Dvina / Daugava, Don, Donjec, Dnjepar, Dnjestar, Desna, Tana i Tuoni.

## Geografija

Kvalificiran je kao međunarodni plovni put, a nastaje u gorju Schwarzwald u Njemačkoj kod Donaueschingena od manjih rijeka Brigacha i Brega. Zatim teče približno 2730 km, protječući kroz četiri glavna grada: Beč, Bratislavu, Budimpeštu (u blizini koje pravi veliku okuku, mijenjajući smjer toka zapad-istok u sjever-jug) i Beograd prije ušća u Crno more; ušće je velika delta, čiji veći dio pripada Rumuniji, a manji Ukrajini.

**Prosječni mjesečni protok (u m3/s)**
 Hidrološka stanica: Ušće Dunava (podaci izračunati kroz 15 godina)

### Sliv

Osim država kroz koje teče ili u kojima je pogranična rijeka, sliv Dunava uključuje dijelove još devet država: Bosne i Hercegovine (4,6%), Češke (2,9%), Slovenije (2%), Crne Gore (0,9%), Švicarske (0,2%), Italije (<0,1%), Poljske (<0,1%), Sjeverne Makedonije (<0,1%) i Albanije (<0,1%). Površina sliva iznosi 801.463 km2. Najviša tačka u slivu Dunava jest Piz Bernina na granici između Italije i Švicarske (4.049 m).

### Pritoke

Tisa, Prut, Sava, Drava, Olt, Siret i Inn duži su od 500 km. Rijeke s protokom većim od 500 m³/s jesu Sava, Tisa, Inn i Drava.

Sliv Dunava
Spisak pritoka Dunava iz *Priručnika za putovanje Dunavom* (*Handbuch für Donaureisen*), Beč, 1935.

Pritoke Dunava duže od 140 km| Pritoka | km od ušća  | Strana D / L | Dužina (km) | Protok (m³/s) | Napomene |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Iller |  2.587,9 | D | 147 | 71 | Na ušću nosi više vode od Dunava |
| Lech |  2.496,4 | D | 264 | 114 |  |
| Isar | 2.281,7 | D | 295 | 175 |  |
| Inn | 2.225,2 | D | 518 | 738 | Na ušću i širi i bogatiji vodom od Dunava |
| Traun |  2.125 | D | 153 | 135 |  |
| Enns | 2.111,8 | D | 254 | 195 |  |
| Leitha |  ≈ 1.830 | D | 180 | 10 | Ulijeva se u rukavac Mošonski Dunav |
| Raab | 1.794 | D | 250 | 18 |  |
| Kapos |  ≈ 1.498 | D | 113 | 4,4 |  |
| Drava | 1382,5 | D | 749 | 670 |  |
| Sava | ≈ 1.170 | D | 945 | 1.722 | Vodom najbogatija pritoka Dunava i najduža od desnih |
| Velika Morava | 1.104,5 | D | 185 | 255 |  |
| Timok | 845,7 | D | 203 | 24 |  |
| Iskar | 637 | D | 368 | 54 |  |
| Jantra | 536,7 | D | 285 | 47 |  |
|  |
| Altmühl |  2.411,6 | L | 220 | 16 |  |
| Naab |  2.385,3 | L | 165 | 50 |  |
| Regen |  2.379,2 | L | 169 | 40 |  |
| Kamp |  ≈ 1.985 | L | 153 | 9 |  |
| March | 1.880,3 | L | 358 | 109 |  |
| Váh | 1.765,8 | L | 403 | 152 |  |
| Hron | 1.716 | L | 298 | 55 |  |
| Ipeľ | 1.708,2 | L | 233 | 21 |  |
| Tisa | 1.214,5 | L | 1.308 | 813 | Najduža pritoka Dunava |
| Tamiš |  ≈ 1.150 | L | 340 | 47 |  |
| Jiu | 691,6 | L | 331 | 94 |  |
| Olt | 600,6 | L | 737 | 190 |  |
| Vedea |  ≈ 530 | L | 224 |  12 |  |
| Argeș | 432 | L | 327 | 73 |  |
| Ialomița | 231,1 | L | 417 | 40 |  |
| Siret | 155,1 | L | 596 | 230 |  |
| Prut | 134,1 | L | 953 | 110 |  |

### Gradovi

(\* = glavni grad)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  **Njemačka Donaueschingen
* Geisingen
* Tuttlingen
* Fridingen
* Sigmaringen
* Mengen
* Riedlingen
* Ehingen an der Donau
* Ulm
* Neu-Ulm
* Günzburg
* Dillingen an der Donau
* Donauwörth
* Neuburg an der Donau
* Ingolstadt
* Kelheim
* Regensburg
* Straubing
* Deggendorf
* Vilshofen an der Donau
* Passau
 |  **Austrija Linz
* Steyregg
* Grein
* Ybbs an der Donau
* Melk
* Dürnstein
* Mautern an der Donau
* Krems an der Donau
* Tulln
* Stockerau
* Korneuburg
* Klosterneuburg
* **Beč\ Hainburg an der Donau
 |  **SlovačkaBratislava\ Komárno
* Štúrovo

 **Mađarska Győr
* Komárom
* Esztergom
* Visegrád
* Vác
* **Budimpešta\ Dunaújváros
* Paks
* Kalocsa
* Baja
* Mohács
 |  **Hrvatska Batina
* Vukovar
* Ilok

 **Srbija Apatin
* Bačka Palanka
* Novi Sad
* **Beograd\ Pančevo
* Smederevo
 |  **Rumunija Drobeta Turnu Severin
* Brăila
* Galați
* Tulcea

 **Bugarska Vidin
* Ruse

 **Moldavija Giurgiulești

 **Ukrajina Reni
* Izmail
 |

## Ekologija

### Ramsarska područja

Močvarni kompleks duž Dunava čini prirodno jedinstvo tri ramsarska lokaliteta: Gemenc u Mađarskoj, Kopački rit u Hrvatskoj i Gornje Podunavlje u Srbiji.

## Također pogledajte

* Spisak rijeka u Hrvatskoj

## Reference

## Vanjski linkovi

* Nastavni film: *Plovidba rijekom Dunavom* (MOS i VS – zvanični YouTube kanal)
* "Profesionalci: Milan Grubor – kapetan unutrašnje plovidbe" (*RTS prikazuje* na YouTube – zvanični kanal)
* "Eko perspektive: Život kraj Dunava" (Obrazovno-naučni program RTS-a – zvanični YouTube kanal)
* Mato-Miško Govedarević, profesionalni alas (*RTS prikazuje* – zvanični YouTube kanal)]
* *Tvrđave na Dunavu* (Kulturno-umjetnički program RTS-a – zvanični YouTube kanal)