# 2001.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1997. |
1998. |
1999. |
2000. |
**2001.** | 2002. | 2003. | 2004. | 2005. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1970-e |
1980-e |
1990-e |
**2000-e** | 2010-e | 2020-e | 2030-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
20. vijek |
**21. vijek** | 22. vijek | ► |

2001. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 2001 *MMI* |
| Ab Urbe condita | 2754 |
| Asirski kalendar | 6751 |
| Bahá'í kalendar | 157–158 |
| Bengalski kalendar | 1408 |
| Berberski kalendar | 2951 |
| Budistički kalendar | 2545 |
| Burmanski kalendar | 1363 |
| Bizantijski kalendar | 7509–7510 |
| Kineski kalendar | 庚辰年 (Metalni Zmaj) 4697 ili 4637     *— do —* 辛巳年 (Metalni Zmija) 4698 ili 4638 |
| Koptski kalendar | 1717–1718 |
| Diskordijanski kalendar | 3167 |
| Etiopijski kalendar | 1993–1994 |
| Hebrejski kalendar | 5761–5762 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2057–2058 |
|  - *Šaka Samvat* | 1923–1924 |
|  - *Kali Juga* | 5102–5103 |
| Holocenski kalendar | 12001 |
| Igbo kalendar | 1001–1002 |
| Iranski kalendar | 1379–1380 |
| Islamski kalendar | 1421–1422 |
| Džuče kalendar | 90 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 13 dana |
| Korejski kalendar | 4334 |
| Minguo kalendar | Tajvan 90 民國90年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2544 |
| Unixovo vrijeme | 978307200–1009843199 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

**2001 (MMI)** bila je prosta godina koja je počela u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru. To je 1. godina 3. milenija i 21. vijeka i 2. godina 2000-tih.

Proglašena je:

* Međunarodnom godinom volontera

## Događaji

* 6. januar – Američki kongres proglasio je Georgea W. Busha pobjednikom američkih predsjedničkih izbora 2000.
* 15. januar – Pokrenuta Wikipedia.
* 20. januar – George W. Bush naslijedio Billa Clintona i postao 43. predsjednik SAD-a.
* 25. januar – Zoran Đinđić stupio na položaj premijera Srbije.
* 6. februar – Ariel Sharon pobijedio je na izborima za izraelskog premijera.
* 12. februar – Svemirska letjelica *NEAR Shoemaker* spustila se na površinu asteroida 433 Eros i postala prva svemirska letjelica koja je sletjela na neki asteroid.
* 13. februar – Potres magnitude 6,6 pogodio Salvador, poginulo oko 400 ljudi.
* 21. februar – U Kandaharu, sjedištu talibana, više od hiljadu ljudi prisustvovalo je javnom izvršenju smrtne kazne vješanjem nad dvije žene optužene za prostituciju.
* 23. mart – Ruska svemirska stanica *Mir* pala je u Tihi okean nedaleko od Fidžija.
* 1. april
	+ Bivši predsjednik Srbije i SR Jugoslavije Slobodan Milošević predao se policiji nakon dugih pregovora sa srbijanskom Vladom i odveden u beogradski Centralni zatvor.
	+ Američki špijunski avion sudario se sa kineskim lovcem iznad Južnog kineskog mora, nakon čega je američka letjelica prinudno sletjela u kinesku vojnu bazu Hajnan.
* 2. april
	+ Predsjedavajući Predsjedništva Bosne i Hercegovine Jozo Križanović razriješio dužnosti zapovjednika Prvog gardijskog zbora hrvatske komponente Vojske Federacije BiH, generala Zlatana Miju Jelića i njegovog zamjenika Maria Bradaru.
	+ Čitanjem optužnice i saslušanjem drugooptuženog Mirsada Ćupine, pred Kantonalnim sudom u Mostaru počelo suđenje 13 mostarskih Bošnjaka optuženih za ratne zločine protiv ratnih zarobljenika počinjene u zgradi Četvrte osnovne škole u Mostaru, u vrijeme sukoba Hrvatskog Vijeća odbrane (HVO) i Armije BiH 1993. godine.
	+ Bivši predsjednik Srbije i SR Jugoslavije i optuženi ratni zločinac Slobodan Milošević priznao da je SR Jugoslavija davala pomoć u oružju i municiji Srbima u BiH i u Hrvatskoj za vrijeme rata.
* 4. april
	+ Delegacija Općine Tuzla bosanskohercegovačkom košarkašu Mirzi Delibašiću uručila Tuzlansku plakatu sa zlatnim grbom, najviše priznanje koje ova općina dodjeljuje istaknutim ličnostima.
	+ Sudanski ministar odbrane i još 14 vojnih funkcionera poginuli u avionskoj nesreći u kritičnom trenutku građanskog rata u zemlji.
* 28. juni – Slobodan Milošević izručen Haškom tribunalu.
* 4. juli – 145 poginulih u padu aviona Tupoljev TU-154 u blizini grada Irkutska u Rusiji.
* 11. septembar – Više od 3000 poginulih u terorističkim napadima na Svjetski trgovački centar u New Yorku, Pentagon i ruralno područje oko Shanksvillea u Pennsylvaniji.
* 7. oktobar – SAD pokreće Rat protiv terorizma zračnim udarima na Afganistan.
* 8. oktobar
	+ 100 poginulih u avionskoj nesreći u milanskoj zračnoj luci nakon što se avion MD-87 švedske kompanije SAS sudario s privatnim avionom, a zatim udario i u zgradu.
	+ Sudije Haškog tribunala (ICTY) odbile zahtjev Momčila Krajišnika, optuženika za ratne zločine, za privremeno puštanje na slobodu.
* 12. novembar – 260 poginulih u avionskoj nesreći aviokompanije American Airlines nedaleko od New Yorka.
* 14. novembar – Napad na Afganistanu: Saveznici ulaze u glavni grad Kabul.
* 16. novembar – U distribuciji je prvi film iz serijala o Harryju Potteru: *Harry Potter i Kamen mudraca*.
* 23. novembar – Tribunal u Den Haagu podigao treću i najtežu optužnicu protiv bivšeg jugoslavenskog predsjednika Slobodana Miloševića. Prve dvije su se odnosile na zločine počinjene u Hrvatskoj i na Kosovu, a treća na zločine u Bosni i Hercegovini.
* 25. novembar – Američka kompanija "Advanced Cell Technology" saopćila da je klonirala ljudski embrion. Prema izjavi naučnika, dostignuće će biti korišteno u medicini, a ne za kloniranje ljudskog bića.
* 27. novembar – NASA saopćila da je svemirski teleskop *Hubble* otkrio atmosferu na jednoj planeti 150 miliona svjetlosnih godina od Zemlje, što je prvo direktno otkriće atmosfere van našeg Sunčevog sistema.
* 2. decembar – Najveća energetska kompanija u Sjedinjenim Američkim Državama, korporacija Enron, podnijela je molbu njujorškom sudu za zaštitu od bankrota. To je bio najveći bankrot u historiji SAD-a, a izazvao je veliki udar na finansijskim tržištima širom svijeta.
* 7. decembar – U građanskom ratu u Afganistanu talibani predali svoje posljednje uporište Kandahar.

## Rođeni

### Januar

* 4. januar – Alina Skripkina, kazahstanska biatlonka
* 5. januar – Anna Gandler, austrijska biatlonka
* 7. januar – Živa Klemenčič, slovenska biatlonka
* 28. januar – Tarik Biberović, bosanskohercegovačko-turski košarkaš

### Februar

### Mart

* 2. mart – Lea Meier, švicarska biatlonka
* 18. mart – Hannah Auchentaller, italijanska biatlonka

### April

* 20. april
	+ Sanita Buliņa, latvijska biatlonka
	+ Sandra Buliņa, latvijska biatlonka

### Maj

* 27. maj – Brunette, armenska pjevačica koja je predstavljala Armeniju na Eurosongu 2023.

### Juni

* 18. juni – Gabriel Martinelli, brazilski nogometaš

### Juli

* 3. juli – Denis Huseinbašić, njemački nogometaš

### August

* 11. august – Sanjin Pehlivanović, bosanskohercegovački bilijarist
* 16. august – Jannik Sinner, italijanski teniser
* 19. august – Darina Čalik, ukrajinska biatlonka

### Septembar

* 5. septembar – Bukayo Saka, engleski nogometaš
* 7. septembar
	+ Daria Gembicka, poljska biatlonka
	+ Polina Jegorova, kazahstanska biatlonka
* 13. septembar – Sara Urumova, litvanska biatlonka

### Oktobar

### Novembar

### Decembar

* 23. decembar – Nika Grbelja, hrvatska glumica
* 31. decembar – Lea Rothschopf, austrijska biatlonka

## Umrli

### Januar

* 1. januar – Fabijan Šovagović, hrvatski glumac
* 26. januar – Fanula Papazoglu, jugoslavenska i srbijanska historičarka
* 28. januar – Ranko Marinković, hrvatski književnik

### Februar

* 24. februar – Claude E. Shannon, američki izumitelj
* 25. februar – Donald Bradman, australski kriketaš

### Mart

* 22. mart – Sabiha Gökçen, turska pilotkinja bosanskohercegovačkog porijekla

### April

* 4. april – Liisi Oterma, finska astronomkinja
* 22. april – Fadil Hoxha, narodni heroj Jugoslavije

### Maj

* 11. maj – Douglas Adams, britanski pisac

### Juni

* 5. juni – Seid Huković, bosanskohercegovački farmakolog
* 18. juni – Davorin Popović, bosanskohercegovački pjevač, član sarajevskih Indexa
* 27. juni – Jack Lemmon, američki filmski glumac i režiser

### Juli

### August

* 25. august
	+ Aaliyah, američka pjevačica i glumica
	+ Madge Adam, engleska astronomkinja

### Septembar

* 5. septembar – Tamara Mihajlovna Smirnova, ruska astronomkinja
* 9. septembar – Ahmad Shah Massoud, afganistanski borac i vojskovođa
* 11. septembar – Atif Purivatra, teoretičar evolucije bošnjačkog nacionalnog identiteta

### Oktobar

* 15. oktobar – Dario Džamonja, bosanskohercegovački novinar i pisac kratke priče
* 23. oktobar – Ilija Ladin, bosanskohercegovački pjesnik
* 24. oktobar – Jaromil Jireš, češki režiser i scenarista

### Novembar

* 1. novembar – Bekir Misirlić, bosanskohercegovački slikar i skulptor
* 8. novembar – Radmila Savićević, srbijanska glumica
* 29. novembar – George Harrison, engleski gitarista, pjevač, kompozitor, producent i član Beatlesa

### Decembar

* 8. decembar
	+ Mirza Delibašić, jugoslavenski i bosanskohercegovački košarkaš
	+ Frances Elizabeth Holberton, američka računarska naučnica
* 16. decembar – Gheorghe Vilmoș, rumunski biatlonac

## Nobelove nagrade

* Fizika
	+ Eric A. Cornell, SAD
	+ Wolfgang Ketterle, Njemačka
	+ Carl E. Wieman, SAD
* Hemija
	+ William S. Knowles, SAD
	+ Ryoji Noyori, Japan
	+ Barry Sharpless, SAD
* Fiziologija ili medicina
	+ Leland H. Hartwell, SAD
	+ R. Timothy Hunt, UK
	+ Paul M. Nurse, UK
* Književnost
	+ Vidiadhar Surajprasad Naipaul, UK
* Mir
	+ Ujedinjene nacije
	+ Kofi Annan, Gana
* Ekonomija
	+ George Akerlof, SAD
	+ A. Michael Spence, SAD
	+ Joseph E. Stiglitz, SAD

## Reference