# 1905.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1901. |
1902. |
1903. |
1904. |
**1905.** | 1906. | 1907. | 1908. | 1909. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1870-e |
1880-e |
1890-e |
**1900-e** | 1910-e | 1920-e | 1930-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
19. vijek |
**20. vijek** | 21. vijek | ► |

1905. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1905 *MCMV* |
| Ab Urbe condita | 2658 |
| Asirski kalendar | 6655 |
| Bahá'í kalendar | 61–62 |
| Bengalski kalendar | 1312 |
| Berberski kalendar | 2855 |
| Budistički kalendar | 2449 |
| Burmanski kalendar | 1267 |
| Bizantijski kalendar | 7413–7414 |
| Kineski kalendar | 甲辰年 (Drveni Zmaj) 4601 ili 4541     *— do —* 乙巳年 (Drveni Zmija) 4602 ili 4542 |
| Koptski kalendar | 1621–1622 |
| Diskordijanski kalendar | 3071 |
| Etiopijski kalendar | 1897–1898 |
| Hebrejski kalendar | 5665–5666 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1961–1962 |
|  - *Šaka Samvat* | 1827–1828 |
|  - *Kali Juga* | 5006–5007 |
| Holocenski kalendar | 11905 |
| Igbo kalendar | 905–906 |
| Iranski kalendar | 1283–1284 |
| Islamski kalendar | 1322–1323 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 13 dana |
| Korejski kalendar | 4238 |
| Minguo kalendar | 7 prije Tajvana 民前7年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2447–2448 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

**1905.** (MCMV) bila je uobičajena godina koja je počela u nedjelju po gregorijanskom kalendaru i uobičajena godina koja je počela u subotu po julijanskom kalendaru, 1905. godina nove ere i *Anno Domini* (AD), 905. godina 2. milenija, peta godina 20. stoljeća i šesta godina 1900-tih. Od početka 1905. gregorijanski kalendar bio je 13 dana ispred julijanskog, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923.

Kako počinje druga godina masovnog rusko-japanskog rata, više od 100.000 poginulo je u najvećim svjetskim bitkama tog doba, a ratni haos dovodi do Ruske revolucije 1905. protiv Nikolaja II od Rusije (Šostakovičeva 11. simfonija ima *podnaslov 1905. godine* u spomen na to) i početak revolucije u Kraljevini Poljskoj. Kanada i SAD se šire na zapad, s provincijama Alberta i Saskatchewan i osnivanjem Las Vegasa . 1905. je ujedno i godina u kojoj Albert Ajnštajn, trenutno nastanjen u Bernu, objavljuje svoja četiri rada *Annus Mirabilis* u *Annalen der Physik* (Leipzig) (18. mart, 11. maj, 30. jun i 27. septembar), postavljajući temelje za više od stoljetne studije teorijske fizike.

## Događaji

* 2. april – Otvoren željeznički tunel ispod Alpa "Simplon" kojim su povezane Švicarska i Italija.

"Baby New Year", crtani film Johna T. McCutcheona koji prikazuje novu 1905. godinu koja juri staru 1904. u historijske knjige
* 4. april – U zemljotresu u provinciji Lahore, tada dijelu Britanske Indije, poginulo približno 19.000 ljudi.
* 7. juli – Potpisan Sporazum Taft–Katsura između visokih čelnika Japana i Sjedinjenih Država iz 1905. u vezi s pozicijama dvije nacije u široj istočnoazijskoj regiji, posebno u vezi sa statusom Koreje i Filipina nakon pobjede Japana tokom rusko-japanskog rata.**1905** : Einsteinova "čudesna godina"
* 24. juli – Potpisan tajni Sporazum iz Björköa između Vilima II iz Njemačkog Carstva i cara Nikole II iz Rusije.
* 17. novembar – Potpisan Japansko-korejski sporazum kojim je Koreja lišena njenog diplomatskog suvereniteta i koji je Koreju učinio protektoratom carskog Japana.
* 18. novembar – Danski princ Karlo postaje kralj Haakon VII od Norveške.
* 28. novembar – Irski nacionalista Arthur Griffith osnovao u Dublinu stranku Sinn Féin, čiji je glavni zadatak bila borba za osamostaljenje Irske od Ujedinjenog Kraljevstva.

## Rođeni

* 6. mart – Mladen Pozajić, bosanskohercegovački i hrvatski kompozitor, dirigent i muzički pedagog
* 19. mart – Albert Speer, njemački arhitekt i nacistički ministar naoružanja
* 26. mart – Viktor Frankl, austrijski neurolog, psiholog i filozof
* 21. juni – Jean-Paul Sartre, francuski filozof i književnik
* 22. juni – Vladimir Antolek, hrvatski i bosanskohercegovački violončelist
* 29. juli
	+ Clara Bow, američka glumica
	+ Dag Hammarskjöld, švedski političar; dobitnik Nobelove nagrade za mir 1961.
* 20. august – Hasan Kikić, bosanski književnik
* 18. septembar – Greta Garbo, švedska glumica
* 23. oktobar – Felix Bloch, američki fizičar
* 31. oktobar – Harry Harlow, američki psiholog
* 24. decembar – Howard Hughes, američki aeronautički inženjer, poslovni magnat, filmski producent i investitor
* 30. decembar – Danil Harms, ruski književnik
* 31. decembar – Helen Dodson Prince, američka astronomkinja

## Umrli

### Januar

* 8. januar – Josip Belušić, hrvatski izumitelj
* 14. januar – Ernst Abbe, njemački astronom, matematičar i fizičar

### Februar

### Mart

### April

* 8. april – Josip Juraj Strossmayer, biskup đakovačko-bosanski i srijemski (od 1849), političar, kulturni djelatnik i pisac

### Maj

* 22. maj – Abby Langdon Alger, američka spisateljica i prevoditeljica

### Juni

### Juli

### August

### Septembar

### Oktobar

### Novembar

### Decembar

## Nobelove nagrade

* Fizika
	+ Philipp von Lenard, Njemačka
* Hemija
	+ Adolf von Baeyer, Njemačka
* Medicina
	+ Robert Koch, Njemačka
* Književnost
	+ Henryk Sienkiewicz, Poljska
* Mir
	+ Bertha von Suttner, Austrija

## Reference

## Vanjski linkovi