Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Simbioza

U simbiotskom mutualizmu, riba klovn se hrani malim beskičmenjacima koji bi oštetili morsku anemonu, a fekalne materije ribe daju hranjive tvari za anemone.
 Žarnim ćelijama anemona, riba je dodatno zaštićena od predatora, na koje je ova riba imuna.
 Istovremeno, riba emitira visoke tonove koji odvraćaju leptir ribu, koja bi inače pojela anemone.
**Simbioza** (grč. σύν - *sim* = skupa + βίωσις - *biosis* = živiti, živeći) je bliska i obično dugotrajna interakcija između dva ili više organizama različitih vrsta. U 1877., Albert Bernhard Frank je upotrijebio riječ *symbiosis* (koji je prethodno bio korišten za opisivanje ljudi koji žive u zajednici) da opiše mutualizam. Na primjeru lišajeva. U 1869. godini, u njemački mikolog Heinrich Anton de Bary definira ga kao "životnu zajedno za razliku od organizama*.*

Definicija simbioze je i među naučnicima kontroverzna. Neki vjeruju da se simbioza treba odnositi samo na perzistentni mutualizam, dok drugi smatraju da je treba primijeniti na bilo koju vrstu dugotrajne biološke interakcije (tj. mutualizam, komensalizam ili parazitizam).

Struja bioloških i ekoloških udžbenika sada koriste drugu "de Bary" definiciju ili čak i širu definiciju (interakcija tj. simbioza = svih vrsta), bez restriktivnih definicija.

## Reference

## Također pogledajte

* Biološka interakcija
# Kritično ugrožena vrsta

Populacija južnokineskih tigrova je (zbog pretjeranog izlovljavanja) svedena na samo 20-30 jedinki u divljini.
Stupnjevi ugroženosti
**Kritično ugrožena vrsta** (engl. *Critically Endangered*) skr. **CR**, prema IUCN-ovom crvenom popisu, je vrsta čija je populacija umanjena za 80% u samo tri generacije, tako da joj izravno prijeti izumiranje.

IUCN ne smatra vrstu izumrlom sve dok se ne izvede opsežna i ciljana studija, pa se često vrste koje su izumrle smatraju za kritično ugrožene. Zato je organizacija BirdLife International predložila novu kategoriju: "vjerovatno izumrle", kako bi se katakorizirale i takve vrste.

Stavljanje, odnosno uklanjanje određenih vrsta sa liste ugroženih, često je predmet kontroverzi i političkih sukoba, iza obično zbog različitih ekonomskih, političkih i socijalnih motiva.

## Primjeri

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Afrički divlji magarac
* Aksolotl
* Amurski leopard
* Arapski leopard
* Arapski vuk
* Azijski gepard
* Balearska burnica
 | * Bornejski orangutan
* Crni nosorog
* Crveni vuk
* Filipinski krokodil
* Galapagoška burnica
* Istočni gorila
* Južnokineski tigar
 | * Kagu
* Kubanski krokodil
* Madagaskarska patka
* Okaritski kivi
* Orinoški krokodil
* Pirenejski ris
* Sibirski tigar
 | * Snježni leopard
* Sijamski krokodil
* Sredozemna medvjedica
* Sumatranski nosorog
* Sumatranski orangutan
* Zapadni gorila
 |

## Također pogledajte

* Status zaštite
* Ugrožena vrsta (EN)
# Evropsko prvenstvo u rukometu 2026.

| Evropsko prvenstvo u rukometu 2026. danski: *EM i håndbold for mænd 2026* norveški: *EM i håndball for menn 2026* švedski: *EM i handboll för herrar 2026* |
| --- |
| Detalji turnira |
| Država(e) domaćin(i) |  Danska  Švedska  Norveška |
| Datumi | 15. januar – 1. februar 2026. |
| Ekipe | 24 (iz 1 konfederacije) |
| Dvorana(e) | 4 (u 4 grada) |
| ← 2024 2028 → |

**Evropsko prvenstvo u rukometu 2026.** je sedamnaesto izdanje EHF Evropskog rukometnog prvenstva. Prvenstvo se održava u tri države (Danska, Švedska i Norveška) i traje od 15. januara do 1. februara 2026.

## Kvalifikacije

### Kvalifikovane ekipe

| **Država** | **Kvalifikovani kao** | **Datum kvalifikacije** | **Prethodna učešća na prvenstvima** |
| --- | --- | --- | --- |
|  Danska  | Domaćini | 20. novembar 2021. | 15 (1994, 1996, 2000, 2002, 2004, 2006, **2008**, 2010, **2012**, *2014*, 2016, 2018, 2020, 2022, 2024) |
|  Švedska  | 15 (**1994**, 1996, **1998**, **2000**, 2002, 2004, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016, 2018, *2020*, **2022**, 2024) |
|  Norveška  | 11 (2000, 2006, *2008*, 2010, 2012, 2014, 2016, 2018, *2020*, 2022, 2024) |
|  Francuska  | Pobjednik EP 2024 | 28. januar 2024. | 16 (1994, 1996, 1998, 2000, 2002, 2004, **2006**, 2008, **2010**, 2012, **2014**, 2016, 2018, 2020, 2022, **2024**) |

Napomena: **Podebljano** označava prvaka dok *Italik* označava domaćina datog prvenstva.

## Dvorane

Prvenstvo će se igrati u četiri dvorane u četiri grada: jedna u Danskoj (Herning, Grupe A i B), jedna u Norveškoj (Oslo, Grupe C i D), i dvije u Švedskoj (Malmö i Kristianstad, Grupe E i F). Glavna runda će se igrati u Herning i Malmö.

|  Oslo, Norveška |  Kristianstad, Švedska |
| --- | --- |
| Telenor Arena Kapacitet: 15.000 | Kristianstad Arena Kapacitet: 4.700 |
|  |  |
|  Herning, Danska |  Malmö, Švedska |
| Jyske Bank Boxen Kapacitet: 12.500 | Malmö Arena Kapacitet: 13.000 |
|  |  |

## Reference
# Steffi Graf

| Steffi Graf |
| --- |
|  |
| Država |  Zapadna Njemačka (1982–1990)  Njemačka (1990–1999) |
| Rođenje |  (1969-06-14) 14. juni 1969 Mannheim, Zapadna Njemačka |
| Visina | 176 cm |
| Težina | 64 kg |
| Prof. početak | 18. 10. 1982. |
| Kraj karijere | 13. 8. 1999. |
| Ruka kojom igra | Desna (jednoručni bekhend) |
| Trener(i) | Peter Graf Pavel Složil |
| Novčane nagrade | 21.891.306 $ |
| Pojedinačno |
| Pobjede–porazi | 900–115 (88,67%) |
| Osvojeni turniri | 107 |
| Najbolji plasman | **1** (17. 8. 1987) |
| Uspjeh na Grand Slamu pojedinačno |
| Australian Open | **P** (1988, 1989, 1990, 1994) |
| Roland Garros | **P** (1987, 1988, 1993, 1995, 1996, 1999) |
| Wimbledon | **P** (1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1995, 1996) |
| US Open | **P** (1988, 1989, 1993, 1995, 1996) |
| Parovi |
| Pobjede–porazi | 173–72 (70,61%) |
| Osvojeni turniri | 11 |
| Najbolji plasman | 3 (3. 3. 1987) |
| Uspjeh na Grand Slamu u parovima |
| Australian Open | PF (1988, 1989) |
| Roland Garros | F (1986, 1987, 1989) |
| Wimbledon | **P** (1988) |
| US Open | PF (1986, 1987, 1988, 1989) |
|
Medalje

|  |
| --- |
|  |
| Takmiči se za:  Zapadna Njemačka |
|  | Seoul 1988. | Singl |
|  | Seoul 1988. | Parovi |
| Takmiči se za:  Njemačka |
|  | Barcelona 1992. | Singl |

 |
| Ažurirano: 18. 9. 2011. |

**Stefanie Maria Graf** bivša je njemačka teniserka. Jedna je od najpoznatijih i najuspješnijih teniserki u historiji ovog sporta. U svojoj 17 godina dugoj profesionalnoj karijeri osvojila je 107 WTA turnira u pojedinačnoj konkurenciji, te 11 turnira u parovima.

U historiju je ušla 1988. godine kao treća žena u historiji koja je osvojila *Grand Slam*, odnosno pobijedila na 4 najvažnija i najprestižnija turnira u istoj sezoni. Te je godine postavila još jedan rekord koji će teško biti nadmašen: osim što je osvojila sva četiri velika turnira, bila je i olimpijska pobjednica. Novinari su taj pothvat kasnije prozvali *Golden Slam* i on do danas nije ponovljen.

Od aktivnog tenisa oprostila se 13. augusta 1999, te se udala za američku tenisku legendu, Andrea Agassija, s kojim ima dvoje djece.

## Također pogledajte

* 100 najvećih tenisera svih vremena

Nedovršeni članak Steffi Graf koji govori o **sportu** treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.
# 23. januar

|  |
| --- |
| * Dec
* **Januar Feb
 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

**23. januar / siječanj (23. 1)** jest 23. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine još su 342 dana (343 u prijestupnoj godini).

## Događaji

* 638 – Stupio na snagu islamski kalendar, prema odredbi drugog halife Omera, a računanje počinje od Hidžre, odnosno selidbe Božijeg poslanika Muhammeda iz Mekke u Medinu. Navedeni kalendar je 10 ili 11 dana kraći od gregorijanskog, zavisno od godine do godine.
* 1556 – Najsmrtonosniji zemljotres u historiji pogodio kinesku pokrajinu Shaanxi, odnijevši približno 830.000 života.
* 2002 – U pakistanskom gradu Karachiju otet novinar Daniel Pearl, koji je radio za *Wall Street Journal*, a kasnije je i ubijen.

## Rođeni

### 18. vijek

* 1783 – Stendhal, francuski književnik
* 1785 – Carl Adolf Agardh, švedski botaničar
* 1799 – Alois Negrelli von Moldelbe, austrijski inženjer i konstruktor Sueskog kanala

### 19. vijek

* 1828 – Saigō Takamori, japanski samuraj
* 1832 – Édouard Manet, francuski slikar
* 1840 – Ernst Abbe, njemački astronom, matematičar i fizičar
* 1857 – Andrija Mohorovičić, hrvatski geofizičar
* 1872 – Joze Plečnik, slovenski arhitekt
* 1878 – Harry Steier, njemački tenor
* 1892 – Erté, ruski ilustrator, scenograf i modni kreator
* 1898 – Sergej Ejzenštejn, sovjetski filmski režiser
* 1899 – Humphrey Bogart, američki glumac

### 20. vijek

* 1910 – Jean Baptiste Reinhardt, belgijski džezist
* 1928 – Jeanne Moreau, francuska glumica, pjevačica, scenaristica i režiserka
* 1950 – Richard Dean Anderson, američki glumac
* 1956 – Laza Ristovski, srbijanski muzičar
* 1957.
	+ Caroline od Hannovera, starija kći kneza Rainiera III od Monaka i kneginje Gracije Patricije
	+ Charles MacIvor, britanski biatlonac i skijaš-trkač
* 1963 – Frode Løberg, norveški biatlonac
* 1964 – Bharrat Jagdeo, gvajanski predsjednik
* 1967 – Naim Süleymanoğlu, turski dizač tegova
* 1968 – Taina Murtomäki, finska biatlonka
* 1969.
	+ Ileana Ianoşiu-Hangan, rumunska biatlonka i skijašica-trkačica
	+ Chus Mateo, španski košarkaški trener
* 1996 – Ruben Loftus-Cheek, engleski nogometaš
* 1998 – Jahseh Dwayne Onfroy, poznat kao XXXTentacion, američki reper

## Umrli

### 16. vijek

* 1516 – Ferdinand II, kralj Aragonije

### 20. vijek

* 1944 – Edvard Munch, norveški slikar
* 1989 – Salvador Dalí, španski (katalonski) slikar

### 21. vijek

* 2004 – Helmut Newton, njemačko-australski fotograf
* 2012 – Asaf Džanić, bosanskohercegovački filmski kritičar i esejist
* 2015 – Abdullah bin Abdulaziz al-Saud, saudijski kralj
* 2017.
	+ Mustafa Imamović, bosanskohercegovački historičar
	+ Gorden Kaye, britanski glumac
* 2019 – Olga Hadžić, srbijanska matematičarka
* 2021.
	+ Hal Holbrook, američki glumac
	+ Larry King, američki TV-voditelj
* 2023 – Klas Lestander, švedski biatlonac

## Praznici

## Vanjski linkovi

* Na današnji dan (23. januar), *BBC.co.uk* (en)
* Na današnji dan (23. januar), *nytimes.com* (en)
# Marijanska brazda

Položaj Marijanske brazde
**Marijanska brazda** najdublja je tačka Tihog okeana, a ujedno i najdublja tačka na svijetu.
Podaci o najdubljoj tački Marijanske brazde pod nazivom Challenger Deep stalno variraju, ali posljednji podatak iznosi **11.034 m** ispod nivoa mora. Njena prosječna dubina iznosi 4300 m. Marijanska brazda je čak 23% dublja nego što je Mount Everest visok. Brazde nastaju na granicama dviju tektonskih ploča, a Marijanska je nastala na mjestu gdje Pacifička ploča pada ispod Filipinske. Njena najdublja tačka smještena je u zapadnom dijelu Tihog okeana, prema jugu i istoku Marijanskih ostrva.

Pri dnu Marijanske brazde pritisak je više od hiljadu puta viši od standardnog atmosferskog pritiska na nivou mora.

## Reference
# 23. juni

|  |
| --- |
| * Maj
* **Juni Jul
 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |

**23. juni / lipanj (23. 6)** jest 174. dan godine po gregorijanskom kalendaru (175. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 191 dan.

## Događaji

* 1532 – Henrik VIII Engleski i Franjo I Francuski potpisali tajni sporazum o međusobnoj zaštiti od Karla V, cara Svetog Rimskog Carstva.
* 1894 – Osnovan Međunarodni olimpijski komitet.

## Rođeni

### 17. vijek

* 1668 – Giovanni Battista Vico, italijanski filozof

### 18. vijek

* 1753 – Antoine de Rivarol, francuski pisac
* 1763 – Jozefina de Beauharnais, francuska carica

### 19. vijek

* 1889 – Ana Ahmatova, ruska pjesnikinja
* 1894 – Alfred Kinsey, američki istraživač seksualnih navika
* 1894 – Eduard VIII, britanski kralj

### 20. vijek

* 1911 – Ernesto Sabato, argentinski književnik i fizičar
* 1912 – Alan Turing, britanski matematičar, logičar i kriptografer
* 1934 – John Burritt, američki biatlonac i skijaš-trkač
* 1936 – Konstantinos Simitis, grčki političar i državnik
* 1936 – Bill Spencer, američki biatlonac
* 1937 – Martti Ahtisaari, finski državnik i diplomat
* 1957 – Frances McDormand, američka glumica
* 1960 – Fadil Vokrri, kosovski i jugoslavenski nogometaš
* 1962 – Admir Glamočak, bosanskohercegovački pozorišni i filmski glumac
* 1972 – Zinédine Zidane, francuski nogometaš

## Umrli

* 79 – Vespazijan, rimski car
* 1931 – Günther Ritter Beck von Mannagetta und Lerchenau, austrijski botaničar
* 2010 – Arif Tanović, jugoslavenski i bosanskohercegovački filozof, član ANU BiH

## Praznici

## Vanjski linkovi

* Na današnji dan (23. juni), *BBC.co.uk* Arhivirano 12. 3. 2007. na Wayback Machine (en)
* Na današnji dan (23. juni), *nytimes.com* (en)
# 20. juni

|  |
| --- |
| * Maj
* **Juni Jul
 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |

**20. juni / lipanj (20. 6)** jest 171. dan godine po gregorijanskom kalendaru (172. u prestupnoj godini). Do kraja godine još su 194 dana.

## Događaji

* 1353 – Sklopljen brak između bosanske princeze Elizabete Kotromanić i ugarskog kralja Ludovika I;
* 1920 – U Vukovaru započeo Drugi kongres Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista);
* 1972 – Bugojanska grupa kod Dravograda ilegalno prešla austrijsko-jugoslavensku granicu.

## Rođeni

### 18. vijek

* 1793 – Aleksander Fredro, poljski dramski pisac

### 19. vijek

* 1819 – Jacques Offenbach, njemačko-francuski kompozitor

### 20. vijek

* 1909 – Errol Flynn, američki glumac
* 1914 – Muazzez İlmiye Çığ, turska arheologinja
* 1919 – Ilija Antunović, narodni heroj Jugoslavije
* 1938.
	+ María Luisa Aguilar, peruanska astronomkinja
	+ Stjepan Šiber, general Armije RBiH
* 1940 – John Mahoney, britansko-američki glumac
* 1942 – Brian Wilson, američki muzičar, tekstopisac, pjevač i producent (The Beach Boys)
* 1945 – Anne Murray, kanadska pjevačica
* 1949 – Lionel Richie, američki pjevač
* 1962 – Sun Xiaoping, kineski olimpijski biatlonac
* 1965 – Jürgen Wirth, istočnonjemački biatlonac
* 1967 – Nicole Kidman, australska glumica
* 1978 – Frank Lampard, engleski nogometaš
* 1985 – Mirna Medaković, hrvatska glumica
* 1988 – Katarina Baban, hrvatska glumica

## Umrli

* 1985 - Dragan Šajnović, bosanskohercegovački violinista i pedagog
* 1995 – Émil Cioran, francuski pisac i filozof rumunskog porijekla
* 2024.
	+ Husein Oručević, bosanskohercegovački novinar, sociolog i aktivist
	+ Donald Sutherland, kanadski glumac
* 2026 – Slavenka Drakulić, hrvatska književnica i publicistica

## Praznici

* Svjetski dan izbjeglica

## Vanjski linkovi

* Na današnji dan (20. juni), *BBC.co.uk* Arhivirano 25. 6. 2022. na Wayback Machine (en)
* Na današnji dan (20. juni), *nytimes.com* (en)
# Edi Rama

| Edi Rama |
| --- |
|  |
| Premijer Albanije |
| **Vrijeme na dužnosti** 11. septembar 2013 – |
| Prethodnik | Sali Berisha |
| Lični podaci |
| Rođenje |  (1964-07-04) 4. juli 1964 Tirana, NR Albanija |
| Politička stranka | Socijalistička partija |
| Vjera | Katoličanstvo |

**Edi Rama** (rođen 4. jula 1964) jest albanski političar i premijer Albanije od 2013. Od 2005. vođa je i Socijalističke partije Albanije. Rama je vršio i funkcije ministra obrazovanja (1998–2000) i gradonačelnika Tirane (2000–2011). Predvodio je lijevu koaliciju koja je na izborima u junu 2013. pobijedila vladajuću konzervativnu grupu koju je predvodio Sali Berisha.

Tokom 2004. dobio je nagradu "Svjetski gradonačelnik", a 2005. je uvršten na Timeovu listu evropskih heroja.

Za vrijeme svog mandata pokrenuo je projekte uređenja Tirane, među kojima su projekti grada vedrih boja, u okviru kojeg je započeto sređivanje fasada starih zgrada i čišćenje obale rijeke Lane koja protiče kroz Tiranu.

## Reference

## Vanjski linkovi

* Edi Rama na Wikimedia Commonsu