# Građanski rat u Mandatnoj Palestini 1947–1948.

| Građanski rat u Mandatnoj Palestini 1947–1948. |
| --- |
| Dio sukoba među zajednicama u Mandatnoj Palestini, rata u Palestini 1948. i dekolonizacije Azije |
|  Palestinski borci ispred zapaljenog oklopnog kamiona Hagane u blizini Jerusalema (mart 1948) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum | 30. novembar 1947 – 14. maj 1948 (5 mjeseci i 2 sedmice) |
| Lokacija | Mandatna Palestina |
| Rezultat |
Pobjeda Jevrejskog nacionalnog vijeća
* Izraelska deklaracija o nezavisnosti
* Intervencija susjednih arapskih država, početak Arapsko–izraelskog rata 1948.
 |

 |
| Sukobljene strane |
| * **Jevrejsko nacionalno vijeće**
	+ Haganah
		- Palmach
	+ Irgun
	+ Lehi
	+ Strani dobrovoljci
	+ Ujedinjena beduinska plemena
 | * **Arapski visoki odbor**
	+ Vojska svetog rata
	+ Arapska oslobodilačka armija
* Jordan
	+ Arapska legija
 | * **Ujedinjeno Kraljevstvo**
	+ Mandatna Palestina
 |
| Vojna podrška |
|
15.000 (na početku) 35.000 (na kraju) |
Arapi: nekoliko hiljada Britanski dezerteri: ~100–200 |
70.000 |
| Žrtve i gubici |
| **9 april**: 895 poginulih | **9 april**: 991 poginulih | **9 april**: 123 poginulih 300 wounded |

**Građanski rat u Mandatnoj Palestini 1947–1948.** bio je prva faza rata u Palestini 1948. Izbio je nakon što je Generalna skupština Ujedinjenih nacija 29. novembra 1947. usvojila rezoluciju kojom se preporučuje usvajanje Plana podjele Palestine.

Tokom građanskog rata, jevrejske i arapske zajednice u Palestini su se sukobljavale (potonju je podržavala Arapska oslobodilačka vojska), dok su Britanci, koji su imali obavezu da održavaju red, organizovali svoje povlačenje i intervenisali su samo povremeno.

Na kraju faze građanskog rata, od aprila 1948. do sredine maja, cionističke snage su započele ofanzivu (Plan Dalet) koja je uključivala osvajanje gradova i teritorija u Palestini dodijeljenih budućoj jevrejskoj državi, kao i onih dodijeljenih corpus separatumu Jerusalema i budućoj arapskoj državi prema Planu podjele Palestine iz 1947. Ova ofanziva je uveliko ubrzala protjerivanje i bijeg Palestinaca 1948, što je provedeno raznim nasilnim sredstvima, uključujući i niz masakra poput široko medijski poznatog masakra u Deir Yassinu.

Kada je britanski mandat u Palestini završio 14. maja 1948, i Deklaracijom o uspostavljanju Države Izrael, okolne arapske države - Egipat, Transjordanija, Irak i Sirija - izvršile su invaziju na ono što je upravo prestalo biti Mandatna Palestina i odmah napale izraelske snage i nekoliko jevrejskih naselja. Sukob je tako eskalirao i postao Arapsko–izraelski rat 1948.

## Rezultati i posljedice

Zone pod kontrolom Jišuva do 20. maja 1948, u poređenju sa zonama koje je držao oko pet mjeseci ranije.
Prema Bennyju Morrisu, rezultat ovih pet i po mjeseci borbi bila je "odlučujuća jevrejska pobjeda". S jedne strane, "palestinska arapska vojna moć je bila uništena" i većina stanovništva u borbenim zonama je bježala ili je protjerana. S druge strane, "Haganah se transformirala iz milicije u vojsku" i uspjela je "učvrstiti svoj utjecaj na kontinuiranom pojasu teritorije koji obuhvata Obalnu ravnicu, dolinu Jezreel i dolinu rijeke Jordan". Jišuv je dokazao da ima sposobnost da se brani, uvjerivši Sjedinjene Države i ostatak svijeta da ga podrže, a "pobjeda nad palestinskim Arapima dala je Hagani iskustvo i samopouzdanje [...] da se suoči [...] s invazijskim vojskama arapskih država."

Prema Yoavu Gelberu, tokom šest sedmica između ofanzive Hagane 1. aprila i invazije arapskih vojski, Arapi su poraženi na gotovo svim frontovima. Jevrejske snage su zauzele četiri grada (Tiberijas, Jaffu, Safed i Haifu) i 190 sela; većina njihovih stanovnika je pobjegla. Izbjeglice su preplavile Samariju, centralnu Galileju, regiju planine Hebron, regiju Gaze, kao i Transjordan, Liban i južnu Siriju. Porazom palestinskih snaga i ALA, Arapska liga nije vidjela drugu opciju osim invazije na kraju britanskog mandata. Proces odlučivanja o invaziji i pripreme za napad započeo je dvije ili tri sedmice prije kraja mandata, kada je otkriven nivo poraza i bilo je jasno da ALA ne može to spriječiti.

Iako je Haganah bio donekle slabo naoružan, njena ofanziva posljednjih sedmica prošla je dobro, jer arapska sela nisu priskočila u pomoć susjednim arapskim selima ili gradovima. Štaviše, samo nekoliko mladih Arapa iz netaknutih područja (npr. Nablus, Hebron) učestvovalo je u borbama u Jerusalemu, Haifi itd. Anwar Nusseibeh, pristalica Muftije, rekao je da Muftija odbija izdati oružje bilo kome osim svojim političkim pristalicama i da regrutuje svoje pristalice samo za snage Vojsku svetog rata. To djelimično objašnjava odsustvo organizovanih arapskih snaga i nedovoljnu količinu oružja, što je mučilo arapske branioce Jerusalema.

Dana 14. maja 1948, David Ben-Gurion, u ime jevrejskog rukovodstva, proglasio je osnivanje Države Izrael. Rat u Palestini 1948. godine ušao je u svoju drugu fazu intervencijom arapskih državnih vojski i početkom Arapsko–izraelskog rata 1948.

## Reference