Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# M1918 BAR

| M1918 BAR |
| --- |
|  |
| Upotreba |
| U službi | 1918. - ? |
| Korisnici |  Sjedinjene Američke Države |
| Proizvodnja |
| Proizvođač | Colt, Winchester, mnogi drugi licencirani proizvođači |
| Broj proizvedenih primjeraka | 100.000 |
| Opis oružja |
| Težina | 7.25 kg |
| Dužina | 1.194 mm |
| Dužina cijevi | 610 mm |
| Kalibar | .30-06 Springfield |
| Domet | 1.400 m |
| Spremnik municije | 20 metaka |
| Brzina paljbe | 500-650 metaka/min |
| Brzina zrna | 860 m/s |

**M1918 BAR** (M1918 Browning Automatic Rifle) je američki laki puškomitraljez ili automatska puška. Dizajniran je od strane John Browninga 1917. godine kada je uveden u upotrebu u američkoj vojsci. Korišten je tokom Prvog svjetskog rata i Drugog svjetskog rata.

## Dizajn i razvoj

Nastanak ove automatske puške / puškomitraljeza povezana je sa Prvim svjetskim ratom i stizanjem U.S. ekspedicionog korpusa na zapadni front. U okviru 79.divizije iz sastava US ekspedicionog korpusa (79th Division A.E.F.) na zapadni front stiže i poručnik Val Browning sin čuvenog John Browning da saveznicima (između ostalog) demonstrira konstrukcije svoga oca. Pored uveliko korišćenog i reklamiranog, teškog mitraljeza, Browning M1917 sam Val lično je nosio nešto novo - moćnu automatsku pušku BAR (skraćeno od Browning Automatic Rifle) u standardnom vojnom kalibru .30-06 Spr. (7,62x63mm). Brauning je "preskočio" jednu stepenicu u razvoju ličnog naoružanja tj. poluautomatsku pušku i vojnicima odmah ponudio automatsko oružje, zamenjivih okvira od 20 metaka u zvaničnom vojnom kalibru. Službeno je nosio oznaku Model 1918.

Princip rada zasnivao se na sistemu pozajmice gasova (koji je bio dosta uprošćen), opaljenje se vršilo iz otvorenog položaja zatvarača, gde se pritiskom na obarač, zatvarač zahvata metak iz okvira, "gura" ga u ležište u cevi gde udarna igla vrši opaljenje metka. I pored svega, za ono vreme, sistem je funkcionisao dosta jednostavno i pouzdano.

Nakon rata stručnjaci u SAD su zapazili i par nedostataka prvobitnog BAR-a a oni su se ogledali u prevelikoj težini za prosečnog vojnika (duplo teži od standardne puške - repetirke M1903) i njihov dalji razvoj išao je ka odeljenskom puškomitraljezu. Tako je nastala verzija M1922 Light Mashine Gun, koja je imala bipod nožice ispred podkundaka (oslonjene na cijev) kao i pomjerivu nožicu ispod kundaka (jer je prvobitni BAR pri rafalnoj paljbi "iz ruke" bio prilično neprecizan) kao i nišane sa mitraljeza M1917 i kao takva ušla u naoružanje američke konjice.

Dalji razvoj vodi preko verzije M1918A1 (oslanjanje nožica na gasni cilidar a ne na cijev) do konačne verzije M1918A2 usvojene 1940. godine. Obe su korišćene u Drugom svjetskom ratu (masovnije verzija A2) kao i u Korejskom ratu. Verzija M1918A2 dobija nožice pomjerene ispod skrivača plamena, ukida se poluautomatski režim paljbe (sa ranijih modela) i ostavlja se samo automatski režim i to u varijantama normal (fast) rate (500–650 met/min) i reduced (slow) rate (300–450 met/min), tj. normalna i reducirana (smanjena) automatska vatra. Proizvodnja se odvijala još i u fabrikama "Colt", "Marlin-Rockwell" i "Winchester".

## Reference
# Tenk

Sovjetski tenk tipa T-34 armije Poljske
Jugoslavenski tenk tipa M-84
**Tenk** je naziv za borbeno oklopno vozilo koje se pokreće pomoću gusjenica.

**Tenk** je oklopno borbeno vozilo namijenjeno kao primarno ofanzivno oružje u kopnenoj borbi na frontu. Dizajn tenkova je balans teške vatrene moći, snažnog oklopa i mobilnosti na bojnom polju koju pružaju gusjenice i snažan motor; njihovo glavno naoružanje je često postavljeno unutar kupole. Oni su oslonac modernih kopnenih snaga 20. i 21. stoljeća i ključni dio borbenih oružanih snaga.

Moderni tenkovi su svestrane mobilne platforme za kopneno oružje čije je glavno naoružanje tenkovski top velikog kalibra postavljena u rotirajuću topovsku kupolu, dopunjena mitraljezima ili drugim dalekometnim oružjem kao što su protivtenkovske vođene rakete ili raketni bacači. Imaju oklop za teška vozila koji pruža zaštitu posadi, skladište municije u vozilu, rezervoar za gorivo i pogonske sisteme.

Ime mu dolazi od engleskog izraza za cisternu, koji su godine 1915., za vrijeme Prvog svjetskog rata, koristili Britanci kako bi od Nijemaca sakrili proizvodnju, i kasniju upotrebu, prvih modela.

Nakon što su između dva svjetska rata proizvedeni i usavršeni novi modeli, tenk je dobio veliki značaj kao sredstvo koje je kopnenoj vojsci dramatično povećalo mobilnost i vatrenu moć. Nijemci su na početku drugog svjetskog rata te osobine uspješno povezali sa svojom doktrinom blitzkriega, da bi ih kasnije razvile i druge zaraćene strane.

Tenkovi se obično dijele po težini na:

* lahke;
* srednje;
* teške.

Uglavnom služe za samostalno djelovanje ili podršku pješadiji, ali postoje i tipovi koji su posebno modificirani za određene zadatke (nosač municije, komandni tenk, čistač mina, tenk-plamenobacač itd.).

U svrhu borbe protiv tenkova se u 20. vijeku stvorio široki dijapazon različitog oružja kao što su protutenkovske mine, protutenkovska artiljerija, lovci tenkova itd.

## Također pogledajte

* T-72

## Vanjski linkovi

* Car-tenk (Televizija Zvijezda - Zvanični kanal)
* Osvit suvozemnih krstarica - stogodišnjica pojave tenkova u ratu (Magazin Odbrana, specijalni prilog br. 151, Milosav C. Đorđević, 1. septembar 2016)
# Mitraljez

Browning mitraljez kalibra .50
**Mitraljez** ili **strojnica** je naziv za automatsko pješadijsko oružje koje je u stanju u kratkom periodu ispaliti nekoliko uzastopnih hitaca.

## Historija

Prvi Mitraljez je patentiran davne 1718. i to ne od nekog ratnika ili proizvođača oružja, nego od jednog engleskog pravnika.

U suštini je to bila jedna puška čiji je bubnjaški magazin (saržer) sadržavao 9 metaka. Pošto u to vrijeme nisu postojali metci kao u današnjem smislu (punjenje i barut nisu bili u jednoj kapsuli do 1826-27), bubnjevi su morali prvo biti napunjeni i onda za vrijeme pucanja mijenjani. Na prvoj javnoj predstavi svog izuma, advokat James Puckle je uspio ispaliti 67 metaka u 7 minuta. Za to vrijeme jedna nevjerovatna vatrena snaga.

Revolucija je došla sa patentom Dr. Richarda J. Gattlinga. On je 1861-1862 (patentirano 1862) izumio jedan mitraljez, čije cijevi se preko jedne kurble u kružnom toku postavlaju pred metak. Metci su se nalazili u magazinu iznad cijevi i padali su samo kroz snagu gravitacije u zatvarač. Ovo oružje je, kao jedano od rijetkih koje je punjeno od nazad a ne kroz cijev, korišteno i u američkom građanskom ratu.

Francuzi su 1870/71 u francusko-pruskom ratu takode koristili jedno višecijevno oružje, takozvanu Montigny-Mitrailleuse po čijem imenu je izvedena naša riječ mitraljez. Višecijevno oružje se ispostavlja kao preteško za upotrebu iako se i danas koristi (iz razloga hlađenja) naprimjer u Gattling-topu jedne F-16 ili F/A 15-E i drugih modernih aviona.

Prvi mitraljez sa sistemom korištenja metka za ponovno punjenje, je patentirao amerikanac Hiram Maxim 1884. godine. Ovdje je korištena reakciona energija metka, koja ga tjera nazad od smijera projektila, za izbacivanje čahure. Dovođenje novog metka u zatvarač se događalo putem opruge koja zatvarač i novi metak iz magazina gura u ili prema cijevi. Ovaj princip se i danas koristi kod najvećeg broja polu-automatskog oružja.

Savremeni mitraljezi funkcionišu na sličnom principu. Pri eksploziji se odvaja jedan dio plinova i odvodi u paralelni cilindar u kome se nalazi produžetak zatvarača koji pod pritiskom odlazi nazad i tako izbacuje čahuru. Punjenje funkcioniše opet preko jedne opruge. Na ovaj način su mitraljezi postali lakši i imaju slabiji udar nazad.

Današnji laki mitraljezi imaju kalibar izmedu 7,62 i 9mm. Interesantne su razlike izmedu bivših zapadnih i istočnih vojnih snaga: dok NATO kao standard ima 7,62 mm je na istoku bilo uobičajeno 7,9 mm Mauser ( 7,9mm Mauser je danasnji 8\*57mm). Razlozi su bili različiti ali kao jedan od najvažnijih se pominje da protivnik ne može koristiti zarobljenu municiju. Glupost kada se pomisli da MiG 21 može koristiti Pratt and Whitney turbine od jedne Phantom II/ F-4.

## Izvori

## Podjela

Mitraljezi se najčešće, s obzirom na težinu, domet ili kalibar dijele na:

* lake ili puškomitraljeze;
* srednje (ponekad nazvane mitraljezima opće namjene);
* teške
* superteške, najčešće korištene kao protuavionska artiljerija.

Ponekad se kolokvijalno svako automatsko oružje naziva mitraljezom, uključujući automate i jurišne puške.

## Također pogledajte

* Puškomitraljez
* Automat (oružje)
* Oružje
# Karabiner 98k

| Karabiner 98k |
| --- |
|  |
| Upotreba |
| U službi | 1935. - do danas |
| Korisnici |  Nacistička Njemačka |
| Proizvodnja |
| Proizvođač | Mauser |
| Broj proizvedenih primjeraka | 14.643.260 |
| Opis oružja |
| Težina | 3.7-4.1 kg |
| Dužina | 1.110 mm |
| Dužina cijevi | 610 mm |
| Kalibar | 7.92x57 mm |
| Domet | 500 m |
| Spremnik municije | 5 metaka |
| Brzina zrna | 860 m/s |

**Karabiner 98 Kurz** je njemačka repetirka iz Drugog svjetskog rata koja je korištena kao osnovna puška njemačke vojske.

## Razvoj

Fabrika Mauser, koju su osnovala braća Peter Paul i Wilhelm Mauser, je stekla reputaciju jedne od najboljih fabrika oružja još krajem 19. vijeka, i održala ju je do kraja Drugog svjetskog rata. Nakon rata, kompanija je ostala u Zapadnoj Nemačkoj i bavila se uglavnom oružjem velikog kalibra (avionski topovi i sl.). Međutim, do tada su neki modeli ove marke postali mjera za sve kasnije nastale. Jedan od takvih primjera je, bez sumnje, i Mauser model 1898, takođe poznate i kao Gewehr 98, Gew.98, G98. Ova puška nastala na osnovu iskustva Mauserovih konstruktora i ušla je u službu 1898. godine kao standardna nemačka puška. Korišćena je tokom više sukoba, zajedno sa skraćenom verzijom (karabinom) K98, ili Kar98. Godine 1904., Nemačka je uvela novi tip metka (sa oštrim vrhom umjesto starog, tupog). Novi metak je imao mnogo bolje karakteristike, tako da su svi nišani pregraduisani na nove parametre. Tokom međuratnog perioda, konstrukcija je neznatno promijenjena i označen kao K98k kratki karabin (nem. Karbiner Kurz). Ova verzija je bila nešto kraća, manje težine, i lakša za upotrebu. Verzija se pojavila 1935. i pravljena je do 1945. godine kako u Njemačkoj tako i u okupiranim zemljama. Mnoge verzije ovog modela su licencirane u drugim zeljama, koje su napravile svoje modifikacije. Neke od najpoznatijih su iranski Mauser, turski, češki ВЗ-24, Jugoslavenski M24 (FNRJ-Zastavin) M24/47 i M48.

## Također pogledajte

* Zastava M48

## Reference
# DP

| DP |
| --- |
|  |
| Upotreba |
| U službi | 1928–danas |
| Korisnici |  SSSR |
| Ratovi | Drugi svjetski rat Kineski građanski rat Prvi indokineski rat Korejski rat Sueska kriza Vijetnamski rat |
| Proizvodnja |
| Varijante | DP, DPT, DPM, DPA, DTM-4, RP-46, Type 53 |
| Opis oružja |
| Težina | 9.12 kg |
| Dužina | 170 mm |
| Dužina cijevi | 604 mm |
| Kalibar | 7.62x54 mm |
| Domet | 800 m |
| Spremnik municije | 30, 47, 60 metaka |
| Brzina paljbe | 500-600 metaka u minuti |
| Brzina zrna | 840 m/s |

**Degtarijev DP** je poznati sovjetski puškomitraljez uveden u operativnu upotrebu u Crvenoj armiji 1928. godine.

## Historija

DP je stekao ugled tokom Drugog svjetskog rata kao laki puškomitraljez, od vojnika Crvene armije dobio je nadimak gramofon zbog karakterističnog spremnika municije u obliku gramofonske ploče. Tokom Zimskog rata i Nastavljenog rata Finci su zarobili veliki broj DP puškomitraljeza koji su djelomično zamijenili domaći puškomitraljez Lahti-Saloranta M/26. U ljeto 1944. finska vojska je imala oko 3.400 M/26 i oko 9.000 DP puškomitraljeza.

Kineski Kuomitang je dobio od SSSR-a oko 5600 DP puškomitraljeza, te su korišteni tokom Drugog japansko-kineskog rata. Kina je koristila DP tokom Korejskog rata tega kopirala pod oznakom Type 53.

DP je viđen u rukama militanata u Somaliji, ali i tokom Građanskog rata u Libiji 2011. u rukama pobunjenika.

## Verzije

* **DPM** - modernizovana verzija uvedena u upotrebu 1943. godine.
* **DA** - avionski mitraljez.
* **DT** - verzija namijenjena za naoružavanje oklopnih vozila i tenkova.
* **RP-46** - redizajnirana verzija s bočnim spremnikom municije od 250 metaka i izmijenjenim sistemom pozajmice barutnih gasova.

## Korisnici

Sovjetski vojnici u rovu s DP puškomitraljezom.
* Albanija
* Alžir
* Angola
* Benin
* Bugarska
* Srednjoafrička Republika
* Ekvatorska Gvineja
* Etiopija
* Finska
* Jugoslavija
* Kina
* Komori
* Republika Kongo
* Kuba
* Laos
* Libija
* Mađarska
* Nigerija
* Poljska
* Sejšeli
* Sjeverna Koreja
* Somalija
* SSSR
* Sudan
* Tanzanija
* Togo

## Reference
# T-70

| T-70 model 1942 |
| --- |
|  |
| Svojstva |
| Posada | 2 |
| Dužina | 4.29 m |
| Širina | 2.32 m |
| Visina | 2.04 m |
| Težina | 9.2 tona |
| Oklop i naoružanje |
| Oklop | 60 mm |
| Osnovno naoružanje | top 45mm |
| Sekundarno naoružanje | 1× DT mitraljez 7.62mm |
| Pokretljivost |
| Pogon | 2×GAZ-202 70+70 KS (52+52 kW) hp ( kW) |
| Brzina na cesti | 45 km/h |
| Snaga/težina | 15 ks/tona |
| Domet | 360 km |

**T-70** je bio Sovjetski tenk koji se proizvodio tokom 1942. i 1943. godine

## Nastanak

Bez obzira na kratkoročni uspjeh postignut od tenka T-60 vojsci su bile veoma jasne njegove slabosti. Zbog toga se 1942. godine pokreće proizvodnja novog tenka po imenu T-70 koji je trebao biti poboljšana verzija neuspješnog T-50 i svog djelimično uspješnog prethodnika. Pravi razlog nastanka T-60 i ovog tenka se prije svega nalazi u ratnoj upotrebi malih tvornica koje nisu bile u stanju proizvoditi dijelove za tenk T-34 ili KV-1.

## Oprema i mogućnosti upotrebe

U odnosu na svog prethodnika oklop ovog tenka je gotovo dupliran na 60 mm što mu je pri ratnoj upotrebi dalo veću izdržljivost na protivničke projektile. S druge strane proizvodnja novog tenka s topom od samo 45 mm tokom 1942. godine je bilo nedovoljno za bilo koju ozbiljniju upotrebu što je drastično skratilo proizvodni period T-70. Za samo godinu dana od izlaska ovog tenka s proizvodne trake dolazi do uredbe o pokretanju njegovog nasljednika koji će nositi ime T-80 lahki tenk .

Mogućnost protivpješadijske upotrebe ovog tenka je bila razmatrana i odbačena sa zaključkom da je za to bolja motorozovana artiljerija zbog čega u oktobru 1943. godine dolazi do prestanka njegove proizvodnje nakon nešto više od 8.000 proizvedenih primjeraka.

Jedini efikasan ratni posao za proizvedene primjerke ovog tenka su bili izviđački poslovi da bi se s vremenom i od njih odustalo zbog dostave izviđačkih američkih vozila.

## Također pogledajte

* KV-2
* KV-85
* T-26
* T-44
* T-50
* T-55
* T-60

## Reference