Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Plodni polumjesec

Plodni polumesec
**Plodni polumesec** je region u jugozapadnoj Aziji površine između 400.000 i 500.000 km², na teritoriji današnjih država: Irak, Izrael, Palestina, Sirija, Liban, Egipat, Jordan, jugoistočni dio Turske i zapadni dio Irana. Neki autori uključuju i Kipar. Naziv *Plodni polumesec* je prvi upotrijebio američki arheolog Džejms Henri Brested sa Univerziteta u Čikagu, inspirisan činjenicom da je reč o plodnoj teritoriji čiji oblik podseća na polumesec.

Područje je geografski važno kao most između Afrike, Azije i Evrope, preko kojeg su prelazile migracije iz predhodne istorije prilikom širenja čovječanstva. Po jednoj teoriji Srednji istok je važan i za distribuciju mnogih biljnih i životinjskih vrsta, pogotovo njihovo zadržavanje i preživljavanje u vrijeme nepogodnih klimatskih uslova u Evropi i Africi.

Zbog bogatog istorijskog nasleđa ovo područje se često naziva kolijevkom civilizacije jer je tu počeo prvi uređeni proces modifikacija prirodnih vegetacija u daljnjem razvoju pripitomljavanja biljaka za uzgoj. Tehnološki razvoj u regionu omogućio je razvoj agrikulture na bazi osam pripitomljrnih biljaka, sistema navodnjavanja, pripitomljavanje životinja (ovca, koza, goveče, svinja), proizvodnju keramike i pojavu prvog zanata (keramičarski), pojavu stakla, točka, prvo pismo.Krajnji rezultat je stvaranje prve ljudske Sumerske civilizacije.

Pojava društvenog raslojavanja povezanog sa razvojem poljoprivrede u neolitu naziva se Neolitska revolucija, a termin je prvi upotrijebio 1920. australijski arheolog Vere Gordon Childe.

Na osnovu arheoloških nalaza i radiokarbonske analize izrađena je ASPRO (Atlas des sites du Proche-Orient - Atlas of Near East archaeological sites) hronologizacija perioda, kultura, osobenosti i datiranje neolitskog perioda na području Plodnog polumjeseca.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **ASPRO Period** | Kulture | Datiranje (pne) |
| Period 1 | Natufian, Zarzian | 12.500 – 9.500. |
| Period 2 | Protoneolit, Predkeramički neolit A | 10.500 – 8.300. |
| Period 3 | Rani Predkeramički neolit B | 9.200 – 8.300. |
| Period 3 | Srednji Predkeramički neolit B | 8.400 – 7.500. |
| Period 4,5 | Kasni Predkeramički neolit B Predkeramički neolit C | 7.600 – 6.000. |
| Period 6 | Hassuna, Samarra, Halaf, Ubaid 1 | 6.400 – 5.600. |
| Period 7 | Keramički Neolit A, Halaf final, Ubaid 2 | 5.800 – 5.400. |
| Period 8 | Keramički Neolit B, Ubaid 3 | 5.000 – 4.500. |
| Period 9 | Ubaid 4 | 6.400 – 5600. |

## Reference
# Paraíba

|  |
| --- |
| Paraíba |
| Savezna država Brazila |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Zastava | Simbol |

 |
| Država |  Brazil |
|  |
| Graniči sa | Rio Grande do Norte Ceará Pernambuco |
| Glavni grad | João Pessoa |
|  |
| Površina | 56,584,6 km2 |
|  |
| Stanovništvo | 3,815,171 (*procjena - 2012.*) |
| Gustoća | 67 /km2  |
|  |
| Vlada |  |
|  - Guverner | Ricardo Coutinho |
|  |
| Vremenska zona | UTC-3 |
| Poštanski broj | 58000-000 do 58990-000 |
| Kod | BR-PB |
|  |
|  |
| **Veb-sajt:**  www.pb.gov.br/ |
|  |

**Paraíba** je jedna od 26 saveznih država Brazila, locirana u brazilskoj Sjevernoistočnoj regiji.

Prostire se na površini od 56.584,6 km2km2 i jedna je od najmanjih saveznih država, 21. po veličini u Brazilu.
Prema procjeni iz 2012. godine, u Paraíbi je živjelo 3.815.171 stanovnika, što je čini 13. saveznom državom po broju stanovnika. Gustoća naseljenosti iznosi 67 stanovnika/km2.

Na istoku izlazi na obale Atlantskog okeana a graniči sa saveznim državama Rio Grande do Norte na sjeveru, Ceará na zapadu i Pernambuco na jugu.
Treća je najgušće naseljena država sjeveroistočne regije dok se općine njenih gradova João Pessoa i Campina Grande nalaze među 15 najvećih u istoj regiji.

Glavni i najveći grad države jest João Pessoa.

Država je nazvana prema rijeci Paraiba do Norte River.

## Historija

Sredinom 16. vijeka, doseljenici iz Španije i Portugala, su na području ušća rijeke Paraiba do Norte River osnovali naselje Filipéia de Nossa Senhora das Neves (današnji João Pessoa).

Područje se ubrzo pokazalo kao savršeno za proizvodnju šećera zbog čega su Francuzi, Holanđani i Portugalci kontinuirano nastojali da steknu kontrolu nad istim.

Tvrđava Santa Catarina, u blizini grada João Pessoa, izgrađena kako bi se grad zaštitio od Holanđana, koji su ubrzo postali opasnost za portugalski primat u Brazilu.

## Privreda

Pogled na plažu Tambaba
Uslužni sektor čini više od polovine BDP-a ove države (56,5%). Slijede industrijski sektor sa 33,1% i poljoprivreda sa 10,4% BDP-a (podaci iz 2004). Najčešći izvozni artikli su: pamučne tkanine 36,3%, obuća 20,1%, šećer i alkohol 10,8%, riba i rakovi 9,7%, agava 7% i pamuk 6,6% (podaci iz 2002).

Država učestvuje u ukupnom brazilskoj ekonomija sa 0,8% (2004).

Privreda države Paraíba u velikoj mjeri se zasniva na izradi obuće i drugih proizvoda od kože, uzgoju stoke, šećerne trske i kukuruza. Široko je rasprostranjena i proizvodnja ananasa i graha.
Drugi važan privredni sektor u državi je turizam, posebno raširen u urbanim centrima i na netaknutim plažama, uz ekoturizam i festivale kao što su *Carnaval* i *São João*.

## Reference

## Vanjski linkovi

* Službeni sajt države
# Kineski kalendar

**Kineski kalendar** (kineski: 农历 / 農曆, tradicionalni kineski kalendar) je lunisolarni kalendar koji se koristi u Kini više od tri hiljade godina. Njegova upotreba potječe još iz vremena dinastije Shang (oko 1600–1046. p. n. e), iako se oblik u kojem je danas poznat formirao tokom kasnijih dinastija, naročito tokom dinastije Han.

#### Osnovne karakteristike

Kineski kalendar kombinuje mjesečeve (lunarne) i solarne cikluse kako bi pratio protok vremena. Mjesec počinje pojavom mladog Mjeseca, a godina se prilagođava solarnim ciklusima pomoću prestupnih mjeseci kako bi ostala usklađena s godišnjim dobima. Zbog toga kineska godina ima između 353 i 385 dana.

Svaka kineska godina povezana je s jednim od 12 znakova iz kineskog zodijaka (štakor, bik, tigar, zec, zmaj, zmija, konj, koza, majmun, pijetao, pas, svinja), te jednim od pet elemenata (drvo, vatra, zemlja, metal, voda) koji se izmjenjuju u ciklusu od 60 godina poznatom kao **Stems and Branches Cycle** (nebeske stabljike i zemaljske grane).

#### Upotreba

Iako je Kina od 1912. službeno prihvatila gregorijanski kalendar, kineski kalendar se i dalje široko koristi u kulturne, tradicionalne i poljoprivredne svrhe. Najpoznatiji događaj vezan za kineski kalendar je Kineska Nova godina (Proljetni festival), koja se obilježava između kraja januara i sredine februara, ovisno o lunarnom ciklusu.

Pored toga, kineski kalendar se koristi za određivanje datuma drugih važnih festivala, poput [[Festivala sredine jeseni, Praznika čiste svjetlosti i Festivala dvostruke devetke. Tradicionalni datumi za brak, sahrane, pokretanje biznisa i druge važne događaje takođe se često određuju prema ovom kalendaru.

#### Struktura godine

Kineska godina se sastoji od 12 lunacija (mjeseci), a svake druge ili treće godine dodaje se jedan prestupni mjesec kako bi se izjednačila razlika između lunarnih mjeseci i solarnog ciklusa. Mjeseci u kalendaru nisu fiksni u odnosu na gregorijanski kalendar i počinju sa pojavom mladog Mjeseca.

#### Astronomska osnova

Osnovu kalendara čini posmatranje kretanja Sunca, Mjeseca i zvijezda. Godišnja doba su određena pomoću 24 solarna termina (*jieqi*), koji precizno određuju sezonske promjene na temelju položaja Sunca u odnosu na ekliptiku.

#### Značaj

Kineski kalendar ima veliki kulturni i simbolički značaj za kineski narod i kinesku dijasporu širom svijeta. Također, osnova je i za druge tradicionalne kalendare u istočnoj Aziji, uključujući vijetnamski, korejski i japanski kalendar (koji je danas u upotrebi samo u tradicionalnim kontekstima)