# 1969.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1965. |
1966. |
1967. |
1968. |
**1969.** | 1970. | 1971. | 1972. | 1973. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1930-e |
1940-e |
1950-e |
**1960-e** | 1970-e | 1980-e | 1990-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
19. vijek |
**20. vijek** | 21. vijek | ► |

1969. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1969 *MCMLXIX* |
| Ab Urbe condita | 2722 |
| Asirski kalendar | 6719 |
| Bahá'í kalendar | 125–126 |
| Bengalski kalendar | 1376 |
| Berberski kalendar | 2919 |
| Budistički kalendar | 2513 |
| Burmanski kalendar | 1331 |
| Bizantijski kalendar | 7477–7478 |
| Kineski kalendar | 戊申年 (Zemljani Majmun) 4665 ili 4605     *— do —* 己酉年 (Zemljani Pijetao) 4666 ili 4606 |
| Koptski kalendar | 1685–1686 |
| Diskordijanski kalendar | 3135 |
| Etiopijski kalendar | 1961–1962 |
| Hebrejski kalendar | 5729–5730 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2025–2026 |
|  - *Šaka Samvat* | 1891–1892 |
|  - *Kali Juga* | 5070–5071 |
| Holocenski kalendar | 11969 |
| Igbo kalendar | 969–970 |
| Iranski kalendar | 1347–1348 |
| Islamski kalendar | 1388–1389 |
| Džuče kalendar | 58 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 13 dana |
| Korejski kalendar | 4302 |
| Minguo kalendar | Tajvan 58 民國58年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2512 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

**1969. (MCMLXIX)** je uobičajena godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru, 1969. godina nove ere (CE) i *Anno Domini* (AD), 969. godina 2. milenija, 69. godina 20. stoljeća i posljednja godina decenije 1960-ih.

## Događaji

### Januar

* Zenit “crnog vala” u Jugoslavenskom filmu: Želimir Žilnik s *Ranim radovima* osvaja Grand prix u Zapadnom Berlinu.
* Veljko Bulajić počinje sa snimanjem filma *Bitka na Neretvi*.
* 1. januar – Marien Ngouabi zvanično postaje Predsjednik Republike Kongo.
* 5. januar – SSSR lansirao svemirski brod „Venera 5“ u pravcu Venere, a pet dana potom i „Veneru 6“, koji su do te planete stigli 16, odnosno 17. maja.
* 15. januar – SSSR lansirao Sojuz 5.
* 16. januar – Sovjetski astronauti u svemirskim brodovima „Sojuz 4“ Vladimir Šatalov i „Sojuz 5“ Boris Voljanov, Aleksej Jelisejev i Jevgenij Krunov prvi put u historiji spojili dvije letjelice s ljudskom posadom u orbiti oko Zemlje.
* 19. januar – Student Jan Palach spalio se na praškom trgu *Venceslas* protestirajući protiv invazije Sovjetskog Saveza na Čehoslovačku 1968.
* 20. januar – Richard Nixon zamjenjuje Lyndona Johnsona na mjestu predsjednika Sjedinjenih Američkih Država.

### Februar

* 3. februar – Yasser Arafat imenovan vođom *Narodnog fronta za oslobođenje Palestine (PLO)* na Palestinskom nacionalnom kongresu u Kairu i preuzeo komandu sljedećeg dana.
* 27. februar – Počelo 9. svjetsko prvenstvo u biatlonu u muškoj konkurenciji, u poljskom gradu Zakopane.

### Mart

* 2. mart
	+ Prvi testni let putničkog mlažnjaka *Konkord* u francuskom Toulouseu.
	+ Sovjetska i Kineska vojska sukobile se na granici kod punkta na rijeci Usuri.
* 3. mart – Program "Apollo": NASA lansira Apollo 9 povodom testiranja lunarnog modula Apollo.
* 10. mart – James Earl Ray priznao krivicu za atentat na Martina Lutera Kinga Juniora u Memphisu, Tennessee. Priznanjem je izbjegao smrtnu kaznu ali je osuđen na 99 godina zatvora.
* 13. mart – Program "Apollo": Apollo 9 vraća se na Zemlju nakon testiranja lunarnog modula Apollo.
* 17. mart – Golda Meir, (rođena u Kijevu, Ukrajina), postaje premijerka Izraela.

### April

* 4. april – Dr. Denton Kuli, u Houstonu obavio prvu operaciju ugrađivanja vještačkog srca u ljudski organizam. Prvi pacijent s ugrađenim vještačkim srcem živio je samo četiri dana.

### Maj

* 16. maj – Program "Venera": Venera 5, Sovjetska svemirska sonda, slijeće na Veneru.
* 17. maj – Program "Venera": Sovjetska Venera 6 počinje silaziti u atmosferu Venere, odašiljajući atmosferske podatke dok nije smrvljena pod pritiskom.
* 18. maj – Program "Apollo": lansiran umjetni satelit Apollo 10.
* 22. maj – Program "Apollo": lunarni modul Apolla 10 leti u krugu od 15.400 m od površine Mjeseca.
* 26. maj – Program "Apollo": Apollo 10 se vraća na Zemlju nakon usjpešnog osmodnevnog testa svih komponenti neophodnih za predstojeće slijetanje prvog čovjeka na Mjesec.

### Juni

* 2. juni – Zvanično otvoren internacionalni aerodrom Sarajevo.
* 5. juni – Uspostavljena prva internet veza.
* 27. juni – Stounvolska pobuna označila početak modernog pokreta za prava homoseksualaca u SAD-u.

### Juli

* 7. juli – Francuski jezik izjednačen s engleskim jezikom u kanadskoj vladi.
* 14. juli – Nogometni rat: Nakon što je El Salvador porazio Honduras u fudbalskoj utakmici, izbijaju nemiri u Hondurasu upereni protiv Salvadorskih radnika emigranata. Od 300.000 radnika deseci hiljada izbačeni su iz Hondurasa, što je uzrokovalo kratku invaziju Salvadora na Honduras. OAS je posredovao u primirju koje je potpisano 18. jula i stupilo na snagu 20. jula.
* 20. juli – Program "Apollo": Neil Armstrong i Buzz Aldrin slijeću na Mjesec. Apollo 11 uzletio s Mjeseca 16. jula i vratio se na Zemlju 24. jula.
* 25. juli – Vijetnamski rat: američki predsjednik Richard Nixon proglašava Niksonovu doktrinu izjavljujući da SAD odsad očekuju da se američki saveznici u Aziji sami brinu za svoju vojnu odbranu.
* 30. juli – Vijetnamski rat: Američki predsjednik Richard Nixon je u neplaniranoj posjeti u Južnom Vijetnamu gdje se susreće sa predsjednikom Nguyen Van Thieuem i američkim vojnim zapovjednicima.

### August

* 4. august – Vijetnamski rat: američki predstavnik Henry Kissinger i sjeverno vijetnamski predstavnik Xuan Thuy počinju tajne mirovne pregovore u apartmanu fransuskog posrednika Jean Sainteny-ja u Parizu. Pregovori će se okončati neuspješno.
* 5. august – Program "Mariner": Mariner 7 u do tad najbližem letu pored Marsa (3 524 km).
* 12. august – Irski premijer Jack Lynch, drži govor u kome traži od Britanske Vlade da pošalje mirvnu misiju UN-a u Sjevernu Irsku.
* 13. august – Ozbiljni pogranični sukobi između Sovjetskog Saveza i Narodne Republike Kine.
* 14. august – Britanske trupe poslane u Sjevernu Irsku.
* 15. august – Muzički festival Woodstock otvoren u saveznoj američkoj državi New York, traje tri dana i na festivalu nastupaju neki od najpopularnijih rok muzičara doba.
* 17. august – Camille, uragan kategorije 5 devastira obalu Mississippija, ubijajući 248 ljudi i ostavljajući štetu od 1,5 milijardi američkih dolara (u vrijednost dolara iz 1969).

### Septembar

* 1. septembar – Muammar el-Gaddafi dolazi do političke moći nakon državnog udara u Libiji.
* 2. septembar – Prvi bankomat instaliran u Rockville Centru) u New Yorku.
* 22. septembar – 25. septembar – Islamska konferencija u Rabatu, Maroko, sazvana nakon požara u džamiji Al-Aksa, osudila izraelsku okupaciju Jerusalema.

### Oktobar

* 15. oktobar – Vijetnamski rat: Stotine hiljada ljudi se okuplja širom Sjedinjenih Američkih Država u antiratnim demonstracijama.
* 27. oktobar – Katastrofalni zemljotres u Banjoj Luci, koji je u potpunosti promijenio lice grada.

### Novembar

* 12. novembar – Ruski pisac Aleksandar Solženicin izbačen iz Saveza sovjetskih pisaca zbog žestokih kritika na račun staljinizma u romanu *U prvom krugu*.
* 14. novembar – NASA lansirala Apollo 12, drugu misiju na Mjesec predvođenu ljudskom posadom.
* 19. novembar
	+ Pelé postigao svoj 1000. gol na fudbalskoj utakmici protiv tima "Vasko de Gama" na Marakani u Rio de Ženeiru.
	+ Astronauti Apolla 12 Charles Conrad i Alan Bean spustili se u Oceanus Procellarum ("Okean oluja") te time postali treći i četvrti čovjek na Mjesecu.
* 21. novembar – Kreiran ARPANET, prethodnik interneta.
* 25. novembar – Član grupe "Beatles" John Lennon vratio titulu Reda Britanske imperije koju mu je 1965. dodijelila kraljica Elizabeta II, u znak protesta zbog podrške Velike Britanije agresiji SAD u Vijetnamu i britanske politike u nigerijskoj pokrajini Biafri.

### Decembar

* 12. decembar – Grčka se povukla iz Vijeća Evrope i time izbjegla da zbog vojnog režima i kršenja ljudskih prava bude izbačena iz te evropske institucije.
* 27. decembar – Libija, Sudan i Ujedinjena Arapska Republika, unija Egipta i Sirije, postigli dogovor o stvaranju vojnog, političkog i ekonomskog saveza.

## Rođeni

### Januar

* 1. januar – Verne Troyer, američki glumac
* 3. januar – Michael Schumacher, njemački vozač Formule 1
* 5. januar
	+ Marilyn Manson, američki muzičar
	+ Petra Behle, njemačka biatlonka
* 8. januar – Valentina Cerbe-Nesina, ukrajinska biatlonka.
* 13. januar – Stephen Hendry, škotski snukeraš, sedmostruki svjetski prvak
* 23. januar
	+ Ileana Ianoşiu-Hangan, rumunska biatlonka i nordijska skijašica-trkačica
	+ Chus Mateo, španski košarkaški trener

### Februar

* 6. februar – Massimo Busacca, švicarski nogometni sudija
* 11. februar – Jennifer Aniston, američka glumica, režiserka i filmska filmska producentica
* 20. februar
	+ Siniša Mihajlović, jugoslavenski i srbijanski nogometaš i trener
	+ Danis Tanović, bosanskohercegovački režiser

### Mart

* 1. mart – Javier Bardem, španski glumac
* 10. mart – Radovan Stanković, ratni zločinac
* 17. mart – Kim Yong-woon, južnokorejski olimpijski biatlonac
* 21. mart – Mladen Grujić, jugoslavenski biatlonac

### April

* 1. april – Kristina Sabasteanski, američka biatlonka
* 6. april – Suvad Katana, bosanskohercegovački nogometaš
* 8. april
	+ Arabella Kiesbauer, njemačko-austrijska TV-voditeljica
	+ Dulce Pontes, portugalska kantautorica
* 10. april – Tang Guoliang, kineski olimpijski biatlonac
* 13. april – Ieva Cederštrēma-Volfa, latvijska biatlonka
* 20. april – Felix Baumgartner, austrijski padobranac i BASE-skakač
* 22. april – Dion Dublin, engleski nogometaš
* 25. april – Renée Zellweger, američka glumica

### Maj

* 6. maj– Oļegs Maļuhins, latvijski biatlonac
* 10. maj – Olivier Marteel, belgijski snukerski sudija
* 11. maj – Kyōji Suga, japanski biatlonac
* 16. maj
	+ David Boreanaz, američki glumac, producent i režiser
	+ Hildegunn Fossen-Mikkelsplass, norveška biatlonka
* 31. maj – Tony Cetinski, hrvatski muzičar i pjevač

### Juni

* 1. juni – Husein Oručević, bosanskohercegovački novinar, sociolog i aktivist
* 11. juni – Shūichi Sekiya, japanski biatlonac
* 14. juni – Steffi Graf, njemačka teniserka
* 15. juni
	+ Oliver Kahn, njemački nogometaš
	+ Cédric Pioline, francuski teniser
* 18. juni – Anna Hermansson, švedska biatlonka

### Juli

* 5. juli – Eduardo Riedel, brazilski političar
* 6. juli – Dino Mustafić, bosanskohercegovački režiser
* 8. juli – Eva Háková, čehoslovačka i češka biatlonka
* 14. juli – Jaroslav Sakala, češki skijaš-skakač
* 24. juli – Jennifer Lopez, američka pjevačica i glumica
* 25. juli – Mirta Zečević, hrvatska glumica
* 27. juli – Wang Jinfen, kineska biatlonka i nordijska skijašica-trkačica.

### August

* 11. august – Sunčana Zelenika Konjević, hrvatska glumica
* 14. august – Nadežda Aleksijeva, bugarska biatlonka
* 18. august – Edward Norton, američki glumac, scenarist, režiser, producent i aktivist
* 19. august
	+ Matthew Perry, kanadsko-američki glumac
	+ Adina Țuțulan-Șotropa, rumunska biatlonka i nordijska skijašica-trkačica
* 29. august – Gillian Hamilton, kanadska biatlonka

### Septembar

* 2. septembar – Mikael Löfgren, švedski biatlonac
* 3. septembar – Senad Brkić, bosanskohercegovački nogometaš
* 8. septembar – Ališer Sijarić, bosanskohercegovački kompozitor
* 12. septembar – Dmitrij Pantov, kazaški biatlonac
* 14. septembar – Bong Joon-ho, južnokorejski filmski režiser i scenarist
* 17. septembar – Keith Flint, britanski muzičar, član grupe The Prodigy
* 20. septembar – Stefan Horngacher, austrijski skijaš-skakač
* 27. septembar
	+ Vesa Hietalahti, finski biatlonac
	+ Tanja Kinkel, njemačka književnica
	+ Jelena Miholjević, hrvatska glumica
* 29. septembar – Valerij Ivanov, kazaški biatlonac

### Oktobar

* 8. oktobar – Željko Bogut, bosanskohercegovački šahist
* 11. oktobar – Krzysztof Sosna, poljski biatlonac
* 15. oktobar – Hong Byung-sik, južnokorejski olimpijski biatlonac
* 16. oktobar – Nela Mihajlović, srbijanska glumica
* 19. oktobar – Lucrécia Paco, mozambička glumica
* 30. oktobar – Shin Young-sun, južnokorejski olimpijski biatlonac

### Novembar

* 16. novembar – Ivana Banfić, hrvatska pjevačica
* 17. novembar – Olga Kozlova, sovjetska i ruska biatlonka
* 22. novembar – Jiřina Pelcová, čehoslovačka i češka biatlonka
* 23. novembar – Tuija Sikiö finska biatlonka

### Decembar

* 3. decembar – Halvard Hanevold, norveški biatlonac
* 4. decembar – Jay-Z, američki reper
* 11. decembar – Viswanathan Anand, indijski velemajstor i bivši svjetski prvak u šahu
* 12. decembar – Barbara Rocco, hrvatska filmska, televizijska i pozorišna glumica
* 22. decembar – Myriam Bédard, kanadska biatlonka
* 28. decembar – Linus Torvalds, kreator Linux kernela
* 30. decembar – Jay Kay, frontman benda Jamiroquai

## Umrli

* 2. februar – Boris Karloff, britanski glumac
* 26. februar – Karl Jaspers, njemački filozof i psihijatar
* 28. mart – Dwight D. Eisenhower, američki general, političar i predsjednik SAD-a
* 14. juni – Salvatore Quasimodo, italijanski pjesnik i prevoditelj
* 5. juli – Walter Gropius, njemački arhitekt i osnivač Bauhaus-a
* 14. august – Sigrid Gurie, norveško-američka glumica
* 2. septembar – Ho Ši Min, vijetnamski državnik
* 3. novembar – Wilhelm Reich, austrijski psihijatar

## Nobelove nagrade

* Fizika
	+ Murray Gell-Mann, SAD
* Hemija
	+ Derek H. R. Barton, Ujedinjeno Kraljevstvo
	+ Odd Hassel, Norveška
* Fiziologija ili medicina
	+ Max Delbrück, SAD
	+ Alfred D. Hershey, SAD
	+ Salvador Luria, SAD
* Književnost
	+ Samuel Beckett, Irska / Francuska
* Mir
	+ Međunarodna organizacija rada
* Ekonomija
	+ Ragnar Frisch, Norveška
	+ Jan Tinbergen, Nizozemska

## Reference