Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Anarhizam

Simbol anarhizma
**Anarhizam** je politička filozofija i pokret koji je skeptičan prema autoritetu i odbacuje sve prisilne oblike hijerarhije. Anarhizam poziva na ukidanje države koju smatra nepotrebnom, nepoželjnom i štetnom. Kao historijski ljevičarski pokret na krajnjoj lijevoj strani političkog spektra, uz komunalizam i libertarijanski marksizam, obično se opisuje kao libertarijansko krilo (libertarijanski socijalizam) socijalističkog pokreta i ima snažnu historijsku vezu s antikapitalizmom i socijalizmom.

Ljudi su živjeli u društvima bez formalne hijerarhije mnogo prije nastanka formalnih država, kraljevstava ili carstava. Pojavom organiziranih hijerarhijskih tijela povećao se i skepticizam prema autoritetu. Iako su tragovi anarhističke misli prisutni kroz historiju, moderni anarhizam se pojavio u prosvjetiteljstvu. U drugoj polovici 19. i prvim desetljećima 20. stoljeća anarhistički pokret je procvjetao u većem dijelu svijeta i odigrao važnu ulogu u radničkim borbama za emancipaciju. Tokom tog razdoblja formirale su se različite škole anarhizma. Anarhisti su sudjelovali u nekoliko revolucija, ponajviše u Pariškoj komuni, Ruskom građanskom ratu i Španskom građanskom ratu, čiji je kraj označio kraj klasične ere anarhizma. Posljednjih desetljeća 20. i 21. stoljeća oživljava se anarhistički pokret.

Anarhizam koristi različite taktike kako bi postigao svoje idealne ciljeve, koji se mogu široko podijeliti na revolucionarne i evolucijske; obje se taktike, koje su isključivo opisne, znatno preklapaju. Cilj revolucionarne taktike je srušiti vlast i državu koji su u prošlosti postali nasilni, a cilj evolucijske taktike je predvidjeti kakvo će biti anarhističko društvo. Anarhistička misao, kritika i praksa odigrali su važnu ulogu u različitim područjima ljudskog društva. Kritike anarhizma uključuju tvrdnje da je interno nedosljedan, nasilan ili utopijski.

## Anarhisti u umjetnosti

**Muzika *anti muzika*
* *free jazz* (fri džez) ili slobodni džez
* *Punk* (pank)
* *Alternative Rock* (alternativa)
* *Hardcore* (hardkor)
* *New Wave* (novi talas)
* *Ska*
* *noise* (nojz) buka

**Film Tajler Dirdan, izmišljeni lik iz knjige i filma *Borilački klub* (*Fight Club*, 1999, *David Fincher*) je anarhista. Na kraju filma, iako to nije očigledno na prvi pogled, SAD postaje anarhističko društvo, tj. nema države a time ni Sjedinjenih Američkih Država.

**Književnost Lav Nikolajevič Tolstoj je bio anarhista, i osnovao novi pokret u anarhizmu - hrišćanski anarhizam.

## Također pogledajte

* Anarhizam u Španiji
* Društveni poredak

## Vanjski linkovi

* Anarhija/Blok 45, odlična izdavačka kuća iz Beograda sa besplatnim knjigama o srži moderne "anarhističke" kritike Civilizacije i tehnologije
* Anarho-sindikalistilka inicijativa
* Kontra-punkt Vaš vodič kroz svijet anarhizma i radikalnog aktivizma
* Anachism.net
* Infoshop
* Sabotaza Pokvarenog Sistema Anarhistička inicijativa, radikalno crpiliste za suborce, simpatizere i znatizeljne
* Anarhistička biblioteka
# Ksenofobija

**Ksenofobija** označava nerazuman strah od onoga što doživljavamo kao strano ili nepoznato. Izraz dolazi od grčkih riječi ξένος (ksenos), što znači "stranac" i φόβος (fobos), što znači "strah ".
Ksenofobija također može biti izložena i u obliku "nekritičkog veličanja druge kulture" gdje se dotičnoj kulturi pripisuje "nestvarna, stereotipna i egzotična kvaliteta". Bečkom deklaracijom i programom djelovanja pozivaju se sve vlade da poduzmu hitne mjere kao i da razvijaju jake politike za sprječavanje i borbu protiv svih oblika i manifestacija rasizma, ksenofobije i srodnih oblika netolerancije a prema potrebi i donošenje odgovarajuće legislative, uključujući i kaznene mjere.

## Oblici

Postoje dva glavna oblika ksenofobije:

* Prvi oblik se odnosi na grupu građana prisutnu u društvu a koja se po nekom kriteriju smatra izdvojenom grupom. Najčešće su to nedavni doseljenici, međutim ksenofobija može biti usmjerena i prema grupi koja je u društvu prisutna i stoljećima ili prema grupi koja je postala dijelom društva usljed osvajanja i teritorijalne ekspanzije. Ovaj oblik ksenofobije može izazvati ili potaknuti neprijateljske i nasilne reakcije kao što je masovno protjerivanje imigranata, ili dovesti do pogroma ili u drugim slučajevima i genocida.

* Drugi oblik ksenofobije je prije svega kulturološki, a objekti fobije su kulturološki elementi koji se smatraju stranim. Sve kulture su podložne stranim utjecajima, ali kulturološka ksenofobija je vrlo često usmjerena, na primjer prema posuđenicama iz stranih jezika. Ovaj oblik ksenofobije rijetko izaziva nasilje prema ljudima ali može dovesti do političke kampanje za kulturnu ili jezičnu čistoću. Osim toga, zatvorena ksenofobna društva imaju tendenciju zatvorenosti za interakciju sa vanjskim svijetom što rezultira izolacionizmom, što dodatno doprinosi jačanju ksenofobije.

## Reference
# 1794.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1790. |
1791. |
1792. |
1793. |
**1794.** | 1795. | 1796. | 1797. | 1798. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1760-e |
1770-e |
1780-e |
**1790-e** | 1800-e | 1810-e | 1820-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
17. vijek |
**18. vijek** | 19. vijek | ► |

1794. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1794 *MDCCXCIV* |
| Francuski republikanski kalendar | 2–3 |
| Ab Urbe condita | 2547 |
| Asirski kalendar | 6544 |
| Bengalski kalendar | 1201 |
| Berberski kalendar | 2744 |
| Budistički kalendar | 2338 |
| Burmanski kalendar | 1156 |
| Bizantijski kalendar | 7302–7303 |
| Kineski kalendar | 癸丑年 (Vodeni Vo) 4490 ili 4430     *— do —* 甲寅年 (Drveni Tigar) 4491 ili 4431 |
| Koptski kalendar | 1510–1511 |
| Diskordijanski kalendar | 2960 |
| Etiopijski kalendar | 1786–1787 |
| Hebrejski kalendar | 5554–5555 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1850–1851 |
|  - *Šaka Samvat* | 1716–1717 |
|  - *Kali Juga* | 4895–4896 |
| Holocenski kalendar | 11794 |
| Igbo kalendar | 794–795 |
| Iranski kalendar | 1172–1173 |
| Islamski kalendar | 1208–1209 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 11 dana |
| Korejski kalendar | 4127 |
| Minguo kalendar | 118 prije Tajvana 民前118年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2336–2337 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

## Događaji

## 1794. u temama

## Rođeni

## Umrli

* 8. maj - Antoine Lavoisier, francuski hemičar
* 25. juli - André Chénier, francuski pjesnik
* 28. juli - Maximilien Robespierre, francuski revolucionar

## Reference

## Vanjski linkovi
# Jakobinska diktatura

**Jakobinska diktatura** je dio Francuske revolucije.

Robespierre
Robespierre-ov potpis
## Historija

Prvi ustav Francuska je dobila 1791. godine. Prema ovom ustavu Francuska je bila ustavna, parlamentarna monarhija u kojoj je narod izvor suvereniteta. Kralj je postao najviši državni službenik sa platom milion lihvara godišnje. U slučaju veleizdaje mogao je biti zbačen sa vlasti. Birao je visoke vojne i civilne službenike koji nisu odgovorni njemu nego zakonodavnoj skupštini.

Donošenjem ustava ustavotvorna skupština je prestala sa radom, a zamijenila ju je zakonodavna skupština. U radu skupštine su se izdvajale dvije grupe: žirondinci i jakobinci.

Prvi su svoje političke ideje temeljili na odredbama prvog francuskog ustava. Zastupali su interes bogatih građana.

Drugi su tražili produženje revolucije da bi se odbranili od unutrašnje reakcije i spoljne kontrarevolucije. Pobunom od 31. maja do 2. jula 1793. godine jakobinci su postali vodeća snaga u Francuskoj. Formirali su Komitet javnog spasa pod vođstvom Maximiliena Robespierrea.

Kao pristalice ideje o nastanku revolucije, jakobinci su počeli obračun sa pristalicama kralja. Državu je zahvatio građanski rat u kome započinje primjena terora da bi se osigurala vlast. Posebno je izražen jakobinski teror protiv političkih protivnika. Jakobinci su proveli niz reformi: ukinut je feudalizam, hrišćanstvo je zamijenjeno kultom razuma, uveden je revolucionarni kalendar, formiran je revolucionarni sud koji je za mjesec dana osudio na smrt 1350 ljudi.

Veliki broj plemića se našao pod udarom jakobinske političke struje.

Za to vrijeme su žirondinci pripremali prevrat koji je izvršen u julu 1794. godine. Robespierre je giljotiniran, a vlast preuzimaju žirondinci. Oni na vlast dovode bogati sloj ljudi. Ovaj događaj u historiji je poznat kao Termidorski prevrat ili teror.

## Također pogledajte

* Giljotina
# 1866.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1862. |
1863. |
1864. |
1865. |
**1866.** | 1867. | 1868. | 1869. | 1870. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1830-e |
1840-e |
1850-e |
**1860-e** | 1870-e | 1880-e | 1890-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
18. vijek |
**19. vijek** | 20. vijek | ► |

1866. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1866 *MDCCCLXVI* |
| Ab Urbe condita | 2619 |
| Asirski kalendar | 6616 |
| Bahá'í kalendar | 22–23 |
| Bengalski kalendar | 1273 |
| Berberski kalendar | 2816 |
| Budistički kalendar | 2410 |
| Burmanski kalendar | 1228 |
| Bizantijski kalendar | 7374–7375 |
| Kineski kalendar | 乙丑年 (Drveni Vo) 4562 ili 4502     *— do —* 丙寅年 (Vatreni Tigar) 4563 ili 4503 |
| Koptski kalendar | 1582–1583 |
| Diskordijanski kalendar | 3032 |
| Etiopijski kalendar | 1858–1859 |
| Hebrejski kalendar | 5626–5627 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1922–1923 |
|  - *Šaka Samvat* | 1788–1789 |
|  - *Kali Juga* | 4967–4968 |
| Holocenski kalendar | 11866 |
| Igbo kalendar | 866–867 |
| Iranski kalendar | 1244–1245 |
| Islamski kalendar | 1282–1283 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 12 dana |
| Korejski kalendar | 4199 |
| Minguo kalendar | 46 prije Tajvana 民前46年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2408–2409 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

**1866.** (MDCCCLXVI) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru i redovna godina koja počinje u subotu po julijanskom kalendaru, 1866. godina naše ere (CE) i godine Gospodnje (AD), 866. godina drugog milenija, 66. godina 19. vijeka i 7. godina šeste decenije 19. vijeka. Početkom 1866. godine, gregorijanski kalendar je bio 12 dana ispred julijanskog kalendara, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923. godine.

## Događaji

3. jula: Bitka kod Königgrätza
20. juni: Početak Trećeg italijanskog rata za nezavisnost

## 1866. u temama

## Rođeni

### Januar

* 29. januar - Romain Rolland, francuski romanopisac, dramatičar i muzikolog

### Februar

* 21. februar - August von Wassermann, njemački bakteriolog
* 25. februar - Benedetto Croce, italijanski filozof, političar, historičar umjetnosti i literarni kritičar

### Mart

### April

### Maj

### Juni

* 13. juni - Aby Warburg, njemački historičar umjetnosti
* 24. juni - Petar Zimonjić, mitropolit hercegovački i kasnije dabrobosanski;

### Juli

### August

### Septembar

* 17. septembar – Mihajlo Gruševski, ukrajinski historičar, prosvjetni djelatnik, političar
* 21. septembar - Herbert George Wells, engleski književnik
* 25. septembar – Thomas Hunt Morgan, američki evolucijski biolog, genetičar i embriolog

### Oktobar

### Novembar

### Decembar

* 4. decembar - Vasilij Kandinski, rusko-njemački slikar
* 12. decembar - Alfred Werner, švicarski hemičar

## Umrli

## Reference

## Vanjski linkovi

*
# Irska (ostrvo)

Položaj Irskog ostrva
**Irska** (irski: *Éire*) jest treće najveće ostrvo u Evropi. Smještena na zapadnoj strani Irskog mora, zapadno od Velike Britanije, Irska je jedno od Britanskih ostrva. Država Irska smještena je na južnih pet šestina ostrva, dok se na sjevernoj preostaloj šestini nalazi autonomna regija Ujedinjenog Kraljevstva – Sjeverna Irska.

Ostrvo ima površinu od 84.412 km2. Najviši vrh je *Corrán Tuathail*, visok 1.041 m. Najduža rijeka je *Shannon*, dugačka 386 km. Ostrvo ima gustu vegetaciju zbog blage klime i česte, ali i lahke, kiše.

## Reference

## Vanjski linkovi

* Government of Ireland
* Northern Ireland Executive