# Terorizam

Teroristički napad na WTC
**Terorizam** je smišljena upotreba nezakonitog nasilja ili prijetnje nezakonitim nasiljem radi izazivanja stanja terora ili straha, s namjerom prisiljavanja ili zastrašivanja vlasti ili društva kako bi se postigli teroristički ciljevi. Termin se u tom smislu prvenstveno koristi da se odnosi na namjerno nasilje u mirnodopsko vrijeme ili u kontekstu rata protiv neboraca (uglavnom civila i neutralnog vojnog osoblja).

"Terorizam" kao pojam je nastao od francuske riječi terrorisme, a odnosila se izvorno na državni teror kojeg je sprovodila francuska vlast u periodu 1793–1794 ali su postali široko korišćeni u međunarodnoj upotrebi i stekli su pažnju širom sveta 1970-ih tokom nevolja u Severnoj Irskoj, sukoba u Baskiji i izraelsko-palestinskog sukoba.

Ne postoji opći konsenzus šta terorizam jeste ili nije, ali terorizam se općenito razumije tako da ima politički cilj, bez obzira da li to znači politiku nacionalizma, etniciteta, religije, ideologije ili socijalnih klasa, između ostalog. Postoje razne različite definicije terorizma, bez opšte saglasnosti o tome. Često se koristi sa konotacijom nečega što je "moralno pogrešno". Vlade i nedržavne grupe koriste ovaj izraz za zloupotrebu ili osudu suprotstavljenih grupa. Različite političke organizacije su optužene da koriste terorizam za postizanje svojih ciljeva. To uključuje ljevičarske i desničarske političke organizacije, nacionalističke grupe, vjerske grupe, revolucionare i vlade. U mnogim državama usvojeni su zakoni koji terorizam proglašavaju zločinom.[10] Državni terorizam je onaj koji vrše nacionalne države, ali ga država koja ga sprovodi ne smatra takvim, čime legalnost postaje siva zona. Ne postoji konsenzus oko toga da li terorizam treba smatrati ratnim zločinom.

Globalna baza podataka o terorizmu, koju održava Univerzitet Maryland, College Park, zabilježila je više od 61.000 incidenata nedržavnog terorizma, što je rezultiralo najmanje 140.000 smrtnih slučajeva, između 2000. i 2014. godine.

## Historijska pozadina

Termin terroriste, što znači "terorista", prvi je upotrijebio francuski filozof François-Noël Babeuf 1794. godine, koji osuđuje jakobinski režim Maximilien Robespierre kao diktaturu. U godinama koje su prethodile onome što je postalo poznato kao *Vladavina terora*, Manifest iz Brunswicka je zaprijetio Parizu "uzornom osvetom koja se nikada ne zaboravlja: grad će biti podvrgnut vojnoj kazni i potpunom uništenju" ako kraljevska porodica bude oštećena, ali to je samo povećalo volju Revolucije da ukine monarhiju. Stavovi nekih pisaca o Francuskoj revoluciji postali su manje povoljni nakon što je Francuska monarhija ukinuta 1792. Tokom vladavine terora, koja je počela u julu 1793. i trajala trinaest mjeseci, Parizom je upravljao Komitet javne sigurnosti koji je nadgledao režim masovnih pogubljenja i javne čistke.

Prije Francuske revolucije, antički filozofi su pisali o tiranoubistvu, jer se tiranija smatrala najvećom političkom prijetnjom grčko-rimskoj civilizaciji. Srednjovekovni filozofi bili su na sličan način okupirani konceptom tiranije, iako je analiza nekih teologa poput Tome Akvinskog povukla razliku između uzurpatora, koje je svako mogao ubiti, i legitimnih vladara koji su zloupotrebljavali svoju moć – potonji, po Akvinskom mišljenju, mogu kazniti samo javni organ. John od Salisburyja bio je prvi srednjovjekovni kršćanski učenjak koji je branio tiranoubistvo.

Većina naučnika pronalaze potječe porijeklo moderne taktike terorizma do jevrejskih Sikarija zilota koji su napali Rimljane i Jevreje u Palestini u 1. vijeku. Oni prate njegov razvoj od perzijskog reda ubica do anarhista iz 19. stoljeća. "Vladavina terora" se obično smatra pitanjem etimologije. Termin terorizam se generalno koristi za opisivanje nasilja od strane nedržavnih aktera, a ne vladinog nasilja od anarhističkog pokreta iz 19. vijeka.

U decembru 1795. Edmund Burke je upotrijebio riječ "teroristi" u opisu nove francuske vlade pod nazivom "Direktorijum":

> Konačno, nakon strašne borbe, trupe [Direkcije] su nadvladale građane... Da bi ih dalje osigurale, imaju jak korpus neregularnih, spremnih naoružanih. Hiljade onih paklenih pasa zvanih teroristi, koje su zatvorili u zatvoru tokom svoje posljednje revolucije, kao satelite tiranije, pušteni su na ljude.
>
>

Termini "terorizam" i "terorista" ponovo su postali popularni 1970-ih kao rezultat izraelsko-palestinskog sukoba, sukoba u Sjevernoj Irskoj, sukoba u Baskiji, i operacija grupa kao što su frakcija Crvene armije. Leila Khaled je opisana kao teroristkinja u izdanju časopisa Life iz 1970. godine. Nekoliko knjiga o terorizmu objavljeno je 1970-ih. Tema je još više došla do izražaja nakon bombaških napada na kasarne u Bejrutu 1983. i ponovo nakon napada 11. septembra 2001. i bombaških napada na Baliju 2002. godine.

## Također pogledajte

* Napadi u Norveškoj 22. jula 2011.
* GSG-9

## Reference

Nedovršeni članak Terorizam koji govori o **ratu** treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.