# Nacionalizam

**Nacionalizam** je ideologija koja smatra da su nacija, etnička pripadnost ili nacionalni identitet osnovni dijelovi ljudskog društva, te koja ima političke implikacije utemeljene na tom uvjerenju; prije svega, tvrdnja da je nacija "jedina pravovaljna osnova za državu", te da "svaka nacija zaslužuje svoju državu". Nacionalizam ima za cilj sticanja i održavanja suvereniteta (samouprave) nacije nad svojom domovinom radi stvaranja nacije- države. U ovom obliku, nacionalizam je univerzalna ideologija; ali ovaj izraz također odnosi se na određene ideologije nacionalnih pokreta, koje imaju političke tvrdnje u ime pojedinih nacija.

Nacionalizam smatra da svaka nacija treba da upravlja sama sobom, bez vanjskog uplitanja (samoopredjeljenja), da je nacija prirodna i idealna osnova za državu, i da je nacija jedini pravi izvor političke moći. Nadalje, ima za cilj izgradnju i održavanje jedinstvenog nacionalnog identiteta, zasnovanog na kombinaciji zajedničkih društvenih karakteristika kao što su kultura, etnička pripadnost, geografska lokacija, jezik, politika (ili vlada), religija, tradicija i vjerovanje u zajedničkoj jedinstvenoj historiji, i promovirati nacionalno jedinstvo ili solidarnost] Nacionalizam, teži očuvanju i njegovanju tradicionalne kulture jedne nacije. Postoje različite definicije "nacije", što dovodi do različitih tipova nacionalizma. Dva glavna oblika su etnički nacionalizam i građanski nacionalizam.

Nacionalizam se razvio krajem 18. vijeka, posebno s Francuskom revolucijom i širenjem principa narodnog suvereniteta (ideja da "narod" treba da vlada). Tri glavne teorije su korištene za objašnjenje njegovog nastanka. Primordijalizam (perenijalizam) se razvijao zajedno sa nacionalizmom tokom romantičnog doba i smatrao je da su nacije uvijek postojale. Ovo gledište je od tada odbačeno od strane naučnika, a nacije se sada posmatraju kao društveno konstruisane i historijski uslovljene. Teorija modernizacije, trenutno najčešće prihvaćena teorija nacionalizma, usvaja konstruktivistički pristup i predlaže da je nacionalizam nastao kao rezultat procesa modernizacije, kao što su industrijalizacija, urbanizacija i masovno obrazovanje, koji su omogućili razvoj nacionalne svijesti. Zagovornici ove teorije opisuju nacije kao "zamišljene zajednice", a nacionalizam kao "izmišljenu tradiciju" u kojoj zajednički osjećaji pružaju oblik kolektivnog identiteta i povezuju pojedince u političku solidarnost. Treća teorija, etnosimbolizam objašnjava nacionalizam kao proizvod simbola, mitova i tradicija, kao što je povezano s radom Anthonyja D. Smitha. Osim toga, širenje nacionalističkih pokreta tokom dekolonizacije navelo je mnoge teoretičare da ispitaju ulogu elita u mobilizaciji zajednica kako bi održale svoju moć.

Moralna vrijednost nacionalizma, odnos između nacionalizma i patriotizma, te kompatibilnost nacionalizma i kosmopolitizma predmet su filozofske rasprave. Nacionalizam se može kombinovati sa različitim političkim ciljevima i ideologijama kao što su konzervativizam (nacionalni konzervativizam i desničarski populizam) ili socijalizam (ljevičarski nacionalizam). U praksi, nacionalizam se vidi kao pozitivan ili negativan u zavisnosti od njegove ideologije i ishoda. Nacionalizam je bio odlika pokreta za slobodu i pravdu, povezivan je sa kulturnim preporodom i podstiče ponos na nacionalna dostignuća. Također se koristi za legitimisanje rasnih, etničkih i vjerskih podjela, potiskivanje ili napad na manjine i podrivanje ljudskih prava i demokratskih tradicija. Radikalni nacionalizam u kombinaciji s rasnom mržnjom bio je ključni faktor u holokaustu koji je počinila nacistička Njemačka, te genocida u Srebrenici koji je počinila srpska vojska.

## Terminologija

Terminološka upotreba pojmova "nacija", "suverenitet" i povezanih termina značajno je poboljšana pisanjem Hugo Grotiusa u djelu *De jure belli ac pacis* početkom 17. vijeka. Živeći u vremenima Osamdesetogodišnjeg rata između Španije i Holandije i Tridesetogodišnjeg rata između katoličkih i protestantskih evropskih naroda (katolička Francuska je bila u inače protestantskom taboru), nije iznenađujuće da je Grotius bio duboko zabrinut za pitanja sukoba među nacijama u kontekstu suprotstavljanja proisteklih iz vjerskih razlika. Riječ "nacija" je također bila korisno primenjivana pre 1800. godine u Evropi na način da se odnosi na stanovnike neke zemlje, kao i na kolektivne identitete koji mogu uključivati zajedničku historiju, zakon, jezik, politička prava, religiju i tradiciju, na neki način sličniji modernom konceptu.

Nacionalizam izveden od imenice koja označava 'naciju' je novija riječ; na engleskom jeziku, termin datira iz 1798. godine. Termin je prvi put postao važan u 19. vijeku, te postaje sve negativniji u svojim konotacijama nakon 1914.godine. Glenda Sluga napominje da je "Dvadeseto stoljeće, vrijeme dubokog razočaranja nacionalizmom, bilo i veliko doba globalizma."

Akademici definišu nacionalizam kao politički princip koji smatra da nacija i država treba da budu podudarne. Prema Lisi Weeden, nacionalistička ideologija pretpostavlja da su "narod" i država podudarni.

## Reference

## Vanjski linkovi

* Nacionalizam, Fordham University (en)