Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oznake malih planeta

Službene **oznake malih planeta** predstavljaju kombinacije broja i naziva koje nadgleda Centar za male planete (MPC), ogranak Međunarodne astronomske unije (IAU). Koriste se za označavanje patuljastih planeta i malih tijela iz Sunčevog sistema poput asteroida, ali ne i kometa. Kada se utvrdi orbita tijela, dodjeljuje mu se službena oznaka. Ova oznaka nije vezana za privremenu oznaku koja se objektu dodjeljuje kada ono bude otkriveno.

Dva dijela službene oznake su

* broj, dodijeljen približno po rednom broju pronalaska, isključivo nakon utvrđivanja orbite, te
* naziv, bio to naziv kojeg je objektu dodijelio pronalazač ili, češće, privremena oznaka.

Sintaksa za označavanje je `(broj) Ime`, na primjer (90377) Sedna ili (55636) 2002 TX300. U praksi, za bilo koji malo poznatiji objekat, broj se često izostavlja i predstavlja samo kataloški unos, a koristi se naziv ili privremena oznaka, npr: Sedna, 2002 TX300.

Konvencija za imenovanje satelita malih planeta, poput službene oznake *(87) Sylvia I Romulus* za asteroidski mjesec Romulus, potiče od Rimskog brojčanog označavanja koje se koristi za imenovanje satelita planeta još od Galileovog vremena.

Označavanje kometa također kontroliše Centar Za Male Planete, ali se u ovom slučaju koristi drugačiji sistem.

## Historija

Do 1851. godine bilo je otkriveno 15 asteroida, od kojih su svi osim jednog imali sopstveni simbol. Kako su novi objekti pronalaženi, složenost simbola je rasla, te ih je astronomima bilo teško crtati (jer su pisali rukom). Za rješenje ovog problema, Benjamin Apthorp Gould je 1851. godine predložio numerisanje asteroida po vremenu pronalaska i postavljanje ovog broja u krug, čime se dobija simbol za asteroid, poput ④ za četvrti asteroid, Vestu. Ovoj oznaci je nedugo potom dodano i samo ime od čega je nastala službena oznaka formata broj-ime, "④ Vesta". Oko 1858. godine, krug je pojednostavljen na zagrade, "(4)" i "(4) Vesta", što je bilo jednostavnije napisati. Korišteni su i drugi oblici, poput "4) Vesta" ili "4. Vesta", ali su djelimično ili u potpunosti izumrli do 1949. godine.

Veliki izuzetak u pravilu da broj prati redni broj nalaska objekta ili definisanja njegove orbite je Pluton. Budući da je Pluton bio definisan kao planeta, nije mu dodijeljen broj sve do ponovnog definisanja "planete" 2006, kada je postao patuljasta planeta. Tada mu je dodijeljena službena oznaka *(134340) Pluton*.

## Također pogledajte

* Konvencije imenovanja u astronomiji
* Značenja imena asteroida

## Reference

## Vanjski linkovi

* IAU pitanja i odgovori o malim planetama
* MPC objašnjenje privremenih oznaka
* Dr. James Hilton, *When Did the Asteroids Become Minor Planets?* Arhivirano 21. 9. 2007. na Wayback Machine
# Oksid

Silicij-dioksid
**Oksidi** su spojevi kisika u kojima on ima stepen oksidacije minus dva (-2). Karakteristika ovih spojeva je da nemaju vezu uzmeđu dva atoma kisika. Svi elementi, osim nekih plemenitih plinova, grade okside.

## Oksidi ionskog karaktera (bazični oksidi)

Neki oksidi su ionskog karaktera, a neki kovalentnog. Oksidi ionskog karaktera nastaju sa elementima koji se nalaze lijevo u periodnom sistemu elemenata, a to su spojevi male elektronegativnosti i malog ionizacijskog potencijala. Primjer takvog oksida je barij-oksid BaO, koji otapanjem u vodi daje bazičnu otopinu, pa se nazivaju još i *bazični oksidi*:

BaO + H2O → Ba(OH)2 → Ba2+ + 2OH-
## Oksidi kovalentnog karaktera (kiseli oksidi)

Elementi koji se nalaze desno u periodnom sistemu elemenata prave okside kovalentnog karaktera, zbog male razlike u elektronegativnosti. Zbog toga su većina tih spojeva plinovi na sobnoj temperaturi (SO2, CO2, itd.). Otapanjem u vodi oni daju kisele otopine, pa se nazivaju *kiseli oksidi*:

SO2 + H2O → H2SO3 → H+ + HSO3-
## Amfoterni oksidi

Neke okside nije moguće karakterisati ni kao isključivo kisele niti bazične. To se uglavnom odnosi na elemente u sredini periodnog sistema elemenata, pa se takvi oksidi nazivaju amfoterni oksidi.

## Također pogledajte

* Kiseline
* Baze
* pH
* Peroksidi
* Superoksidi

## Reference

## Vanjski linkovi
# William Wordsworth

| William Wordsworth |
| --- |
|  |
| Rođenje |  (1770-04-07) 7. april 1770. Cockermouth |
| Smrt | 23. april 1850(1850-04-23) (80 godina) Rydal |
| Zanimanje | Pjesnik |
| Jezik | Engleski |
| Nacionalnost | Englez |
| Obrazovanje | St John's College, Cambridge |
| Žanr | Romantizam |
| prikažiPoznata djela
*Preludij* *Lirske balade* |

**William Wordsworth** bio je engleski pjesnik. Sa Samuelom Taylorom Coleridgem, s kojim je objavio zajedničku zbirku pjesama *Lirske balade* (1798), začetnik je romantizma u Engleskoj.

Njegovim glavnim djelom smatra se *Preludij*, poluautobiografska poema o njegovim ranim godinama, koju je više puta revidirao i proširivao. Objavljena je i nazvana navedenim imenom nakon njegove smrti, a dotad je bila poznata kao "pjesma Coleridgeu". Wordsworth je bio britanski pjesnik laureat od 1843. do smrti od upale plućne maramice 23. aprila 1850.

## Rane godine

Drugo od petero djece Johna Wordswortha i Ann Cookson, William Wordsworth rođen je 7. aprila 1770. u Cockermouthu u Cumberlandu, dijelu pitoreskne regije u sjeverozapadnoj Engleskoj poznatom kao Lake District. Williamova sestra, pjesnikinja i autorica dnevnika Dorothy Wordsworth, s kojom je bio blizak cijelog života, rođena je sljedeće godine i njih dvoje kršteni su zajedno. Imali su još tri brata: Richarda, najstarijeg, koji je postao advokat, Johna, rođenog nakon Dorothy, koji se otisnuo na more i smrtno stradao 1805. kad je brod kojem je bio kapetan, *Earl of Abergavenny*, doživio brodolom kod južne obale Engleske, i Christophera, najmlađeg, koji je ušao u crkvenu službu i napredovao do funkcije upravnika Trinity Collegea u Cambridgeu.

## Djela

* *Lirske balade* (1798)
* *Pjesme, u dva sveska* (1807)
* *Preludij* (1850)

## Reference

## Vanjski linkovi

* Wordsworthova djela na internetu (en)

Nedovršeni članak William Wordsworth koji govori o **biografijama** treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.
# Galileo (letjelica)

*Galileo* Orbiter| *Galileo* je pripremljen za spajanje sa IUS busterom |
| Organizacija | NASA |
| Misija Tip | Orbiter, Fly-by |
| Preletio pored | Venera, Zemlja, 951 Gaspra, 243 Ida |
| Satelit | **Jupiter** |
| Datum postavljanja u orbitu | 1995-12-08 01:20:00 UTC |
| Datum lansiranja | 1989-10-18 16:53:00 UTC |
| Trajanje misije | Decembar 8, 1995 - Septembar 21, 2003 (pad iz orbite 2003-09-21 18:57:00 UTC) |
| Veb-sajt | *Galileo* Project Home Page |
| Masa | 2380 kg |
| Pogon | 570 W (2 RTGs) |

*Galileo* i Gornji inercijalni stepen, u fazi raspoređivanja, nakon što je lansiran sa Space Shuttle Atlantis na misiji STS-34.
**Galileo** je bila robotska letjelica bez posade, koju je poslala NASA u svrhu proučavanja planete Jupiter i njegovih mjeseca. Imenovana po astronomu i renesansnom pioniru Galileo Galilei, bila je lansirana 18. oktobra 1989. pomoću Space Shuttle-a Atlantis, na njegovoj STS-34 misiji. Stigao je na Jupiter 7. decembra, 1995., nakon malo više od 6 godina letenja, uz gravitacionu pomoć Venere i Zemlje.

Uprkos problemima s antenom, Galileo je obavio prvi "flyby" pored asteroida 951 Gaspra, i otkrio prvi asteroidni mjesec **Dactyl** oko asteroida **243 Ida**, bio je prva letjelica u orbiti oko Jupitera, i lansirao je prvu sondu u atmosferu Jupitera.

Dana 21.septembra 2003. godine NASA je uništila svemirsku letjelicu Galileo, kojoj je isteklo trajanje misije. Naime, letjelica je namjerno usmjerena u planetu Jupiter brzinom od preko 170.000 kilometara na sat, kako bi potpuno izgorjela u atmosferi te planete. Smisao tog uništenja bilo je izbjegavanje mogućnosti da eventualne zemaljske bakterije s Galilea inficiraju tamošnje Jupiterove mjesece.

## Također pogledajte

* Cassini-Huygens

## Reference

## Vanjski linkovi

*
# 1764.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1760. |
1761. |
1762. |
1763. |
**1764.** | 1765. | 1766. | 1767. | 1768. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1730-e |
1740-e |
1750-e |
**1760-e** | 1770-e | 1780-e | 1790-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
17. vijek |
**18. vijek** | 19. vijek | ► |

1764. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1764 *MDCCLXIV* |
| Ab Urbe condita | 2517 |
| Asirski kalendar | 6514 |
| Bengalski kalendar | 1171 |
| Berberski kalendar | 2714 |
| Budistički kalendar | 2308 |
| Burmanski kalendar | 1126 |
| Bizantijski kalendar | 7272–7273 |
| Kineski kalendar | 癸未年 (Vodeni Koza) 4460 ili 4400     *— do —* 甲申年 (Drveni Majmun) 4461 ili 4401 |
| Koptski kalendar | 1480–1481 |
| Diskordijanski kalendar | 2930 |
| Etiopijski kalendar | 1756–1757 |
| Hebrejski kalendar | 5524–5525 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1820–1821 |
|  - *Šaka Samvat* | 1686–1687 |
|  - *Kali Juga* | 4865–4866 |
| Holocenski kalendar | 11764 |
| Igbo kalendar | 764–765 |
| Iranski kalendar | 1142–1143 |
| Islamski kalendar | 1177–1178 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 11 dana |
| Korejski kalendar | 4097 |
| Minguo kalendar | 148 prije Tajvana 民前148年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2306–2307 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

**1764.** (MDCCLXIV) je bila prijestupna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru i prijestupna godina koja počinje u četvrtak po julijanskom kalendaru, 1764. godine Common Era (CE) i Anno Domini (AD), 764. godine 2. milenija, 64. godina 18. stoljeća i 5. godina decenije 1760-ih. Od početka 1764. godine, gregorijanski kalendar je bio 11 dana ispred julijanskog, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923. godine.

## Događaji

22. oktobar : Bitka kod Buxara
## 1764. u temama

## Rođeni

## Umrli

* 30. mart - Pietro Locatelli, italijanski barokni kompozitor i violinski virtuoz

## Reference

## Vanjski linkovi
# Fakultet dramskih umetnosti Beograd

Fakultet dramskih umjetnosti u Beogradu.
**Fakultet dramskih umetnosti Beograd** (**Fakultet dramskih umjetnosti Beograd**) je osnovan, kao Akademija za pozorišnu umetnost (Akademija za pozorišnu umjetnost), uredbom vlade Federativne narodne republike Jugoslavije u decembru 1948, a 1950. pripojena joj je Visoka filmska škola.

## Historija

Nastava na akademiji za pozorišnu umjetnost počela je 12. februara 1949. Prvi profesori glume bili su Mata Milošević i Jozo Laurenčić, njihovi asistenti Miroslav Belović, Stevo Žigon i Soja Jovanović, a prvi profesori režije Bojan Stupica i Hugo Klajn. Prvi rektor i dekan akademije bio je Dušan Matić.

Početkom šezdesetih godina 20. vijeka dolazi do proširenja obrazovne djelatnosti i promjene naziva u Akademija za pozorište, film, radio i televiziju, 1962, da bi krajem 1973. ponijela današnji naziv - Fakultet dramskih umjetnosti (pozorišta, filma, radija i televizije). 1974. godine fakultet dobija svoju novu zgradu na Novom Beogradu koja svojom funkcionalnošću i mogućnostima obezbjeđuje najkvalitetnije uslove studiranja.

Fakultet dramskih umjetnosti je povodom svoje pedesetogodišnjice, 1998. nagrađen Vukovom nagradom, najvišom jugoslavenskom nagradom u oblasti kulture. Diplomirani studenti Akademije i Fakulteta dramskih umjetnosti, u proteklom periodu, svojim kreativnim angažmanom, u najvećoj mjeri prožimaju cjelokupan kulturno-umjetnički ambijent prostora bivše Jugoslavije. Fakultet dramskih umjetnosti je skoro šezdeset godina visokološkolska obrazovna institucija u kojoj se formiraju kriteriji u oblastima dramskih umjetnosti. To je škola iz koje su potekli najznačajniji stvaraoci i koja je u velikoj mjeri doprinijela visokom nivou jugoslavenskog pozorišta, filma, radija i televizije.

Danas se na Fakultetu dramskih umjetnosti studenti obučavaju na devet smijerova: gluma, pozorišna i radio režija, dramaturgija, menadžment kulturnih djelatnosti – pozorišna i radio produkcija, filmska i televizijska režija, filmska i televizijska produkcija, kamera, filmska i televizijska montaža, i snimanje i obrada zvuka. Na fakultetu se organiziraju nekoliko različitih stepena studiranja kao što su osnovne studije, diplomske, specijalističke, doktorske studije u dramskim i audio-vizuelnim umjetnostima, studije teorije dramskih umjetnosti i studije medija i kulture i menadžmenta umjetnosti i medija.

## Reference

## Vanjski linkovi

* Zvanična web stranica FDU Beograd Arhivirano 25. 7. 2010. na Wayback Machine
# Standardni jezik

**Standardni jezik** je normirani jezik društva i kulture koji su ga normirali. Standardni jezik se nameće kroz obrazovanje pravopisom. Pri propisivanju standardnog jezika najviši autoritet ima država, a za nju to obavljaju timovi lingivista i drugih stručnjaka.

Da bi jedan varijetet postao standardnojezična norma, moraju se preduzeti sljedeći koraci:

1. selekcija
2. deskripcija
3. kodifikacija (propisivanje)
4. elaboracija (razrađivanje)
5. akceptuacija (prihvatanje)
6. implementacija
7. ekspanzija
8. kultivacija (njegovanje)
9. evaluacija (vrednovanje)
10. rekonstrukcija.

Ove faze mogu se odvijati hronološki, ali se može dogoditi i odstupanje, nekada se dvija faze odvijaju paralelno, a nekada se neke i preskaču, što zavisi od specifičnih historijskih, kulturnih i jezičkih prilika.

## Također pogledajte

* Međusobna razumljivost jezika
* Službeni jezik
* Pravopis
# Cenzura

Vlade nekih nacija kao što su Saudijska Arabija, Sjeverna Koreja, Kuba, Iran, Venecuela i Narodna Republika Kina ograničavaju ljudima u svojim zemljama gledanje određenih internetskih sadržaja iz ideoloških, političkih i/ili vjerskih razloga, koji se smatraju suprotnim vašim kriterijima.
Index Librorum Prohibitorum, spisak knjiga koje je Katolička crkva zabranila. Nakon presude Inkvizicije iz 1616. godine, djela Kopernika, Galilea, Keplera i drugih koji su zagovarali heliocentrizam su zabranjena.
**Cenzura** (latinski: *censura* – procjena imetka, ocjena) obuhvata službenu kontrolu javnih publikacija (novina, knjiga), kaznenih djela, filmova, radio emisija, TV emisija itd., da bi se spriječilo objavljivanje ili propagiranje nečega što vrijeđa javni poredak, moral, što je štetno po interese države, vladajuće klase i privilegiranih krugova, što dovodi u opasnost uspjeh ratnih ili diplomatskih napora.

Nekad se štampane stvari, programi i slično cenzuriraju prije objavljivanja (preventivna cenzura), a nekad tek poslije objavljivanja (suspenzivna cenzura). Cenzura se katkada naziva i sama ustanova koja vrši funkciju cenzuriranja.
Književnu cenzuru u današnjem smislu uveli su crkveni koncili (Prvi nicejski koncil 325, koncil u Efezu 431) zabranom nekih tekstova kao dogmatski neispravnih, heretičkih spisa. Praksa osude spisa štetnih za vjeru i morala nastavljena je i u Srednjem vijeku. U 13. vijeku su pojedini univerziteti bili određeni da vrše cenzuru nad rukopisima. Po papinskoj odredbi iz 1501. biskupi moraju brižljivo ispitati spise. Knjige izdane protivno zabrani često su se spaljivale. Papa Pavao IV izdao je 1589. *Index librorum prohibitorum*, spisak djela koja vjernici nisu smjeli čitati. U evropskim državama, kroz čitav niz političkih peripetija, politička, kulturalna i moralna cenzura mijenjale su svoje forme vjekovima.
Cenzuru su vršili koncili, staleži, policija, kraljevski komesarijati za štamparije.

Ukidana i ponovno uspostavljana, cenzura kao preventivno sredstvo traje do danas u mnogim državama. Francuska revolucija (1789) proglasila je potpunu slobodu misli i štampe, ali je već Direktorij uveo preventivnu cenzuru. Cenzura je normalna ratna organizaciona mjera na raznim područjima (u umjetnosti, publicistici i literaturi). Pozorišnu cenzuru poznavali su već stari Heleni; pojedine drame prije izvođenja cenzurirali su arhonti; koja je u Francuskoj uvedena u 15. vijeku.

Filmska cenzura se vrši u mnogim zemljama čak i današnje doba, kao npr. u Sjedinjenim Američkim Državama i Kini.

## Također pogledajte

* Ljudska prava
* Sloboda govora

## Vanjski linkovi

* Cenzura na Wikimedia Commonsu