# 1955.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1951. |
1952. |
1953. |
1954. |
**1955.** | 1956. | 1957. | 1958. | 1959. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1920-e |
1930-e |
1940-e |
**1950-e** | 1960-e | 1970-e | 1980-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
19. vijek |
**20. vijek** | 21. vijek | ► |

1955. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1955 *MCMLV* |
| Ab Urbe condita | 2708 |
| Asirski kalendar | 6705 |
| Bahá'í kalendar | 111–112 |
| Bengalski kalendar | 1362 |
| Berberski kalendar | 2905 |
| Budistički kalendar | 2499 |
| Burmanski kalendar | 1317 |
| Bizantijski kalendar | 7463–7464 |
| Kineski kalendar | 甲午年 (Drveni Konj) 4651 ili 4591     *— do —* 乙未年 (Drveni Koza) 4652 ili 4592 |
| Koptski kalendar | 1671–1672 |
| Diskordijanski kalendar | 3121 |
| Etiopijski kalendar | 1947–1948 |
| Hebrejski kalendar | 5715–5716 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2011–2012 |
|  - *Šaka Samvat* | 1877–1878 |
|  - *Kali Juga* | 5056–5057 |
| Holocenski kalendar | 11955 |
| Igbo kalendar | 955–956 |
| Iranski kalendar | 1333–1334 |
| Islamski kalendar | 1374–1375 |
| Džuče kalendar | 44 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 13 dana |
| Korejski kalendar | 4288 |
| Minguo kalendar | Tajvan 44 民國44年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2498 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

Trupe Narodnooslobodilačke armije napadaju nacionalističke položaje tokom Bitke za ostrva Yijiangshan;
Spomenik Povelji slobode u Kliptownu, Soweto;
Otvaranje Disneylanda u Anaheimu, Kalifornija;
Meteorološka karta Uragana Diane dok se približavao Sjevernoj Karolini; Rosa Parks se fotografiše nakon hapšenja zbog bojkota javnog prevoza, od strane zamjenika šerifa D.H. Lackeya;
Gradska vijećnica Saigona prikazuje rezultate Referenduma o državi Vijetnam iz 1955. godine;
Konferencija na kojoj je osnovan i potpisan Varšavski pakt;

Plenarna sjednica tokom Bandungske konferencije.
**1955.** (MCMLV) bila je uobičajena godina koja je počela u subotu po gregorijanskom kalendaru, 1955. godina nove ere i *Anno Domini* (AD), 955. godina 2. milenija, 55. godina 20. stoljeća i šesta godina 1950-ih.

## Događaji

* Posjeta sovjetske delegacije na čelu sa Nikitom Hruščovim.
* Tokom posjete Indiji, Tito razgovara sa premijerom Nehruom.
* 1955-56 - Akcija sakupljanja oružja na Kosovu i Metohiji (stavljeno na teret Rankoviću 1966).
* Osnovan Filozofski fakultet kao dio Univerziteta u Zagrebu.
* Puštena u rad hidroelektrana "Glava Zete".
* Spomenik otpora i stradanja u Kraljevu.
* U Rijeci zatvoreni Salezijanska klasična gimnazija, Visoka teološka škola i sjemenište, nakon sudskog postupka nekim njenim članovima.
* U Beogradu prvi put gostovala Pekinška opera.
* Žarko Dolinar osvojio otvoreno prvenstvo Engleske u stonom tenisu.
* Održan prvi Jugoslavenski filmski festival u Puli. Nagrada Arena u iznosu od 300.000 dinara sa zlatnom medaljom dodijeljena je Františeku Čapu za film "Trenuci odluke". Deset predstava pogledalo je 110.000 posjetilaca.
* Uvođenjem ultrakratkih talasa stvorena nacionalna radio–mreža.
* Prva NIN–ova nagrada kritike od 500.000 dinara dodijeljena Dobrici Ćosiću za roman "Koreni".
* Prva značajnija knjiga lirike na albanskom jeziku — "Për ty" ("Za tebe") E. Mekulija.
* Premijere filmova "Djevojka i hrast" Kreše Golika, "Milijuni na otoku" Branka Bauera, "Jubilej gospodina Ikla" Vatroslava Mimice, "Ešalon dr M." Žike Mitrovića te "Dva zrna grožđa" Puriše Đorđevića.
* Izložba Henry Moorea u Zagrebu i Beogradu.
* Prva zagrebačka izložba Miće Popovića.
* "Glorija" Ranka Marinkovića u režiji Bojana Stupice.

### Januar

* 2. januar - José Antonio Remón Cantera, predsjednik Paname, ubijen na trkalištu u glavnom gradu.
* 20. januar - Prva kriza u Tajvanskom moreuzu: kineska Narodno-oslobodilačka armija uzela ostrva Yijiangshan od Republike Kine (Tajvan).
* 24. januar - Milovan Đilas osuđen na 18 mjeseci zatvora, uslovno na tri godine, zbog članka u "The New York Times"-u u kome je kritikovao političko stanje u Jugoslaviji i istakao potrebu postojanja opozicione partije kao činioca demokratizacije (osuđen i Vladimir Dedijer).
* 25. januar - Predsjedništvo Vrhovnog sovjeta SSSR formalno objavljuje kraj rata sa Njemačkom.
* 28. januar - Kongres SAD odobrio predsjedniku Eisenhoweru upotrebu sile za odbranu Tajvana.

### Februar

* 10. februar - Američka Sedma flota pomaže evakuaciju kineske nacionalističke armije sa otoka Dachen.
* 12. februar - Američki predsjednik Eisenhower poslao prve savjetnike u Južni Vijetnam.
* 17. februar - Na Bjelašnici južni orkanski vjetar od 200 km/h (skoro 56 m/s).
* 24. februar - Održana 12. dodjela "Zlatnog globusa";
* 25. februar - Tajvanci (Republika Kina) napuštaju ostrva Tačen tokom Prve krize u Tajvanskom moreuzu.
* februar - Završena prva faza izgradnje HE Jablanica, početak proizvodnje električne energije.

Sastanak Stalnog savjeta Balkanskog pakta (Jugoslavija, Grčka, Turska).
Hladni rat: Formiran "Bagdadski pakt" (CENTO - Organizacija Centralnog ugovora) koji povezuje Iran, Irak, Pakistan, Tursku i Veliku Britaniju (formalno raspušten 1979).
### Mart

* 19. mart - Premijera filma *Blackboard Jungle*, koji popularizuje pjesmu *Rock Around the Clock*.

### April

* 1. april - EOKA (Narodna organizacija kiparskih boraca) započinje borbu protiv britanske vlasti na Kipru.
* 5. april - Britanski premijer Winston Churchill dao ostavku (kraj političke karijere), nasljeđuje ga Anthony Eden.
* 11. april - Indijski putnički avion *Kashmir Princess* raznesen bombom tokom ljeta - meta je bio kineski premijer Zhou Enlai, koji se u posljednjem trenutku nije ukrcao.
* 18. april - Smijenjen Imre Nagy, mađarski predsjednik vlade.
* 18-24. april - Konferencija u Bandungu - afroazijska konferencija 29 zemalja u Indoneziji (prekursor Pokreta nesvrstanih).

### Maj

* 4.-9. maj - Posjeta turskog premijera Menderesa Jugoslaviji.
* 5. maj - Stupile na snagu Bonsko-pariske konvencije, kojima je okončana saveznička okupacija Zapadne Njemačke i uglavnom obnovljena suverenost.
* 9. maj - Zapadna Nemačka postaje članica NATO-a.
* 14. maj - Hladni rat: Potpisan Varšavski pakt, ugovor o uzajamnoj odbrani SSSR-a i satelita.
* 15. maj - Potpisan Austrijski državni ugovor, kojim je obnovljena nezavisnost te zemlje (stupio na snagu 27. jula); članom 7. Austrija se obavezala da će poštovati prava slovenske i hrvatske manjine ali to nije do kraja ispoštovano.
* 20. maj - odlukom Narodne skupštine NR BiH, osnovana Muzička akademija u Sarajevu.
* 26. maj - Hruščov sa delegacijom stigao u posjetu Jugoslaviji - prva posjeta nakon 1948. i kampanje Informbiroa.

### Juni

* 1. juni - Radio Beograd počinje s emitovanjem programa "Dobro jutro, deco".
* 2. juni - Tito i Hruščov potpisuju *Beogradsku deklaraciju* - odbacivanje monolitizma u međunarodnom komunističkom pokretu (normalizovanje odnosa Jugoslavije i SSSR, narušeni 1948).
* 11. juni - Katastrofa na 24 sata Le Mansa - sudar vozila izaziva smrt 83 gledaoca.
* 16. juni - Argentinsko zrakoplovstvo, u sklopu neuspjelog puča, bombardovalo miting podrške predsjedniku Peronu na Plaza de Mayo, dan nakon što ga je papa Pio XII ekskomunicirao - poginulo 364 ljudi.
* 22. juni - Proglašen Opći zakon o uređenju općina i srezova - nova teritorijalna podjela općina i srezova/kotara - uveden komunalni sistem u kome je uvećana općina osnovna društveno-ekonomska zajednica i političko-teritorijalna jedinica (u FNRJ sada ima 1479 općina u 107 srezova, što će do 1963 biti smanjeno na 581 odnosno 40).

Premijera Diznijevog animiranog filma *Lady and the Tramp*.
27. juni - Zajednički komunike FNRJ, SAD, Velike Britanije i Francuske u Beogradu - reafirmacija nezavisnosti Jugoslavije.
### Juli

* 1. juli - CK KP Kine izdaje Direktivu o pokretanju borbe za čišćenje skrivenih kontrarevolucionarnih elemenata (tzv. "pokret Sufan") - na meti su bivši kuomintangovci, ljudi iz bogatih porodica, studenti i učeni.
* 17. juli - Preko televizije predstavljen Disneyland u Anaheimu, Kalifornija (sutradan otvoren za publiku).
* 18 - 23. juli - Prvi samit u Ženevi između SAD, SSSR, Velike Britanije i Francuske.
* 26. juli - Prva sinhronizacija HE Zvornik, snage 96 MW, prve na Drini.
* 27. juli - Titov govor u Karlovcu nagovještava novi ekonomski kurs (kako bi generacija koja nosi teret izgradnje socijalizma osjetila i rezultate napora).

El Al-ov let 402 (Beč - Istanbul - Tel Aviv) oboren iznad Bugarske, poginulo svih 58 putnika i članova posade.
### August

* 19. august - Uragan *Diane* izaziva 200 smrti na sjeveroistoku SAD.
* 20. august - Stotine ljudi ubijeno u antifrancuskim neredima u Maroku i Alžiru (npr. Masakr u Constantinois).
* 27. august - U Londonu izašlo prvo izdanje Guinnessove knjige rekorda.

### Septembar

* 6. septembar - U Turskoj je došlo do antigrčkih nemira ("Istanbulski pogrom" ili *Septemvriana*), izazvanih lažnom viješću da je bačena bomba na turski konzulat u Solunu (Ataturkovu rodnu kuću).
* 6. septembar - Grčki kralj Pavle sa kraljicom u posjeti Beogradu (prva posjeta nekog monarha Jugoslaviji od rata).
* 15. septembar - U Parizu izdat roman "Lolita" Vladimira Nabokova.
* 16. septembar - *Revolución Libertadora*: vojna pobuna protiv Huana Perona u Argentini, zbačen tri dana kasnije.
* 26. septembar - predsjednik Tito pustio u rad hidroelektranu u Zvorniku.
* 28. septembar - Jugoslavija usvojila ekonomski plan, veća ulaganja u potrošačku robu i poljoprivredu na uštrb teške industrije.
* 29. septembar - Sovjetski trkač Vladimir Kuc na stadionu JNA oborio svjetski rekord na 5000 metara.
* 30. septembar - U prometnoj nesreći poginuo mladi glumac James Dean.

### Oktobar

* 10. oktobar - JAT-ov avion Convair CV-340-58 udario u brdo kod Beča - 7 mrtvih od 29 putnika.
* 18. oktobar - Počela proizvodnja Zastave 750, popularnog "Fiće" (do 18. novembra 1985).
* 20. oktobar - Otvoren Muzej Nikole Tesle u Beogradu.
* 23. oktobar - Stanovnici Protektorata Saarland na referendumu odbacuju prijedlog nezavisnosti pod nadzorom Zapadnoevropske unije (vraćen Njemačkoj 1957).

Ngo Dinh Diem, ambiciozni premijer Države Vijetnam, namještenim referendumom zbacuje bivšeg cara Bao Daia - tri dana kasnije proglašava se predsjednikom nove Republike Vijetnam.
29. oktobar - U eksploziji sovjetskog bojnog broda "Novorosijsk" u zalivu Sevastopolj gine 608 mornara.
* oktobar - 5000 američkih vojnika premješteno iz Austrije u sjevernu Italiju.

Sjednica Izvršnog komiteta CK SKJ - nova ekonomska politika, napuštanje stezanja kaiša, usklađivanje teške i prerađivačke industrije, razvoj nerazvijenih područja.
### Novembar

* 1. novembar - Početak vijetnamskog konflikta, po američkim shvatanjima (datum organizovanja Savjetodavne grupa vojne pomoći [MAAG] za Vijetnam).

Tempirana bomba raznijela putnički avion (*United Airlines Flight 629*) iznad Colorada - poginule 44 osobe, za šta je osuđen i pogubljen čovjek koji je na meti imao svoju majku.
* 5. novembar - Počela sa radom hidrocentrala "Vlasina".

U SAD stavljena van zakona rasna segregacija na vozovima i autobusima u međudržavnom saobraćaju.
* 6. novembar - Državni sekretar SAD John Foster Dulles u Beogradu.
* 19. novembar - C. Northcote Parkinson prvi put izlaže Parkinsonov zakon.
* 20. novembar - TV debi Bo Diddley-a u šouu Ed Sullivan-a.

### Decembar

* 1. decembar - U Montgomeryju, Alabama, uhapšena Rosa Parks, jer nije htjela ustupiti mjesto u autobusu na osnovu segregacionih zakona, što dovodi do crnačkog bojkota autobusa u gradu.
* 5. decembar - Osnovano Udruženje za poboljšanje Montgomeryja (*Montgomery Improvement Association*) na čijem čelu je bio Martin Luther King, Jr., koje upravlja bojkotom autobusa.
* 20. decembar - Jugoslavija izabrana za nestalnu članicu Savjeta bezbijednosti UN u 36. glasanju (protivkandidat Filipini); prethodno bilo predlagano da dvije zemlje odsluže po pola dvogodišnjeg mandata.
* 22. decembar - Američki citogenetičar Joe Hin Tjio otkrio da čovjek ima 46 hromosoma.

## 1955. u temama

Rukovodstvo FNRJ:

* + Predsjednik Republike i Predsjednik Saveznog izvršnog vijeća: Josip Broz Tito
	+ Predsjednik Savezne skupštine: Moša Pijade

## Rođeni

### Datum nepoznat

* Dražen Prelec – američki profesor menadžmenta i ekonomije, Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine
* Mirsad Ćeman – bosanskohercegovački pravnik i političar, sudija Ustavnog suda Bosne i Hercegovine

### Januar

* 6. januar – Rowan Atkinson, engleski komičar i glumac
* 13. februar – Zlatan Čolaković, hrvatski književnik
* 18. januar – Kevin Costner, američki filmski glumac i režiser
* 18. januar – Dario Džamonja, bosanskohercegovački novinar i pisac kratke priče

### Februar

* 2. februar – Jaromír Šimůnek, čehoslovački biatlonac
* 19. februar – Senudin Jašarević, bosanskohercegovački književnik i novinar
* 24. februar – Steve Jobs, jedan od osnivača kompanije *Apple Inc.*

### Mart

* 17. mart – Gary Sinise, američki glumac i režiser
* 19. mart – Bruce Willis, američki glumac
* 24. mart – Kim Johnston Ulrich, američka glumica
* 31. mart – Angus Young, gitarista grupe AC/DC

### April

* 8. april – Bruno Stojić, jest bosanskohercegovački i hrvatski političar
* 13. april – Safet Sušić, bosanskohercegovački nogometaš
* 20. april – Manuel García, španski biatlonac
* 25. april – Tatjana Briljina, sovjetska biatlonka;
* 26. april – Josip Dujmović, bosanskohercegovački novinar i muzički publicist
* 29. april – Klaus Siebert, istočnonjemački biatlonac, trostruki svjetski prvak i osvajač Svjetskog kupa u biatlonu
* 30. april – Zlatko Topčić, bosanskohercegovački književnik i scenarist

### Maj

* 5. maj – Gavrilo Bobar, bosanskohercegovački privrednik i političar
* 25. maj – Yvon Mougel, francuski biatlonac
* 30. maj – Safet Oručević, bosanskohercegovački političar

### Juni

* 2. juni – Aleksandar Zavjalov, sovjetski skijaš-trkač
* 4. juni – Val McDermid, škotski pisac kriminalističkih romana
* 21. juni – Nijaz Omerović, bosanskohercegovački slikar i pisac
* 24. juni – Vladimir Veličkov, bugarski biatlonac

### Juli

* 8. juli – Vladislava Milosavljević, srbijanska glumica
* 10. juli – Željko Grahovac, bosanskohercegovački književnik, pjesnik, književni kritičar i profesor
* 14. juli – Sándor Puhl, mađarski nogometni sudija

### August

* 15. august – Afag Bashirgyzy, azerbejdžanska glumica
* 16. august – Hernán Carazo, kostarikanski biatlonac
* 17. august – Slavica Knežević, hrvatska glumica
* 21. august – Gordana Gadžić, hrvatska i srbijanska glumica

### Septembar

* 7. septembar – Mira Furlan, jugoslavenska i hrvatska filmska, pozorišna i TV-glumica
* 10. septembar – Marja-Liisa Kirvesniemi, finska skijašica-trkačica
* 14. septembar – Robert Prevost, papa Lav XIV

### Oktobar

* 3. oktobar – Željko Samardžić, bosanskohercegovački i srbijanski pjevač
* 5. oktobar – Denis Sandona, francuski biatlonac
* 6. oktobar – Branko Črnac Tusta, jugoslavenski i hrvatski pjevač, frontmen KUD Idijoti
* 28. oktobar – Bill Gates, američki informatičar

### Novembar

* 2. novembar – Kenneth Mapp, američki političar
* 5. novembar – Ljiljana Blagojević, srbijanska glumica

### Decembar

* 2. decembar – Josef Koll, austrijski biatlonac
* 7. decembar – Jovan Nikolić, srpski pisac romskog porijekla
* 10. decembar – Goran Ipe Ivandić, bosanskohercegovački bubnjar
* 20. decembar – Dara Džokić, srbijanska glumica

## Umrli

### Januar

* 15. januar - Isak Samokovlija, jugoslavenski i bosanskohercegovački književnik;

### Februar

### Mart

* 11. mart - Alexander Fleming, škotski biolog, farmakolog i botaničar, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1945.
* 12. mart - Theodor Plievier, njemački književnik
* 31. mart - Vladimir Vauhnik, oficir Vojske Kraljevine Jugoslavije, vojni ataše i obavještajac u jugoslavenskoj ambasadi u Berlinu

### April

* 18. april - Albert Einstein, njemačko-švicarsko-američki fizičar, autor opće teorije relativnosti i dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1921.

### Maj

### Juni

### Juli

### August

* 1. august - Stanislav Vinaver, srbijanski književnik
* 5. august – Carmen Miranda, portugalsko-brazilska pjevačica, plesačica i glumica
* 12. august – Thomas Mann, njemački književnik, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1929.

### Septembar

### Oktobar

### Novembar

* 12. novembar – Tin Ujević, hrvatski pjesnik
* 14. novembar – Nikola Dobrečić, katolički svećenik i nadbiskup barski i primas Srbije

### Decembar

## Nobelove nagrade

* Fizika
	+ Willis E. Lamb, SAD
	+ Polykarp Kusch, SAD
* Hemija
	+ Vincent du Vigneaud, SAD
* Fiziologija ili medicina
	+ Hugo Theorell, Švedska
* Književnost
	+ Halldór Laxness, Island
* Mir
	+ nije dodijeljena

## Reference

## Vanjski linkovi