# SI sistem

Naslovna stranica brošure "Međunaraodni sistem jedinica"
**Međunarodni sistem jedinica (SI sistem)** (francuski: *Système International d'Unités*) predstavlja u fizici najrasprostranjeniji sistem mjernih jedinica za fizikalne jedinice. U većini država upotreba međunarodnog sistema jedinica je propisana zakonom, što posebno važi za trgovinu.

## Mjesto primjene

Mjesto primjene SI sistema jedinica obuhvata **fizičke** veličine. Nefizičke veličine (npr. ekonomske, socioekonomske itd.) nisu obuhvaćeni SI sistemom jedinica.

Opće gledano postoji mogućnost da fizičke veličine budu prikazane i u drugim jedinicama. U pojedinim oblastima nauke i ekonomije dotično je i u današnjici uobičajeni i u pojedinim državama čak i zakonski dozvoljeno. Za međunarodnu razmjenu je jedan internacionalno jedinstven sistem jedinica svrsihodan, jer na taj način bivaju otklonjene nejasnoće i grješke pri preračunjavanju. Toj svrsi služi i SI sistem, pri čemu jedinice različitih mjernih sistema ne bi trebale biti miješane pri upotrebi.

## Historija

SI sistem je usvojen 1960. i zasniva se na sedam po konveciji usvojenih osnovnih mjernih jedinica za sedam odgovarajućih veličina. Internacionalno, SI jedinice su obuhvaćene standardom ISO 2955. Djelimično se SI jedinice mogu naći i u ISO 2950 standardu.

## Sistematika

Jedna mjerna jedinica ima svoje pisano ime i jednu oznaku. Imena se, zavisno od jezika, mogu razičito pisati (npr. engleski: *degree Celsius*, francuski: *degré Celsius*, njemački: *Grad Celsius*). Oznake mjernih jedinica su svugdje iste (npr.  °C).

Oznaka spaja brojku sa jedinicom SI sistema i piše se sa malim odstojanjem poslije brojke. Dotično važi i za pisanje temperature u stepenima Celzija.

## Osnovne mjerne jedinice

| Veličina | Oznaka u formuli | Osnovna mjerna jedinica | Oznaka | Definicija |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| dužina |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  | metar | m | Metar je dužina putanje koju u vakumu pređe svjetlost za 1/299 792 458 sekundi. |
| masa |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  | kilogram | kg | Kilogram je masa međunarodnog etalona kilograma. |
| vrijeme |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  | sekunda | s | Sekunda je trajanje od 9.192.631.770 perioda zračenja, koje odgovara prijelazu između dva hiperfina nivoa osnovnog stanja atoma cezija 133Cs |
| jačina električne struje |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  | amper | A | Amper je jačina stalne električne struje, koja, kad se održava u dvjema pravim paralelnim provodnicima neograničene dužine i zanemarljivog kružnog presjeka, koji se nalaze u vakuumu na međusobnom rastojanju od 1 metra, prouzrukuje među tim provodnicima silu koja je jednaka 2 · 10 −7 njutna po metru dužine. |
| temperatura |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  | kelvin | K | Kelvin je termodinamička temperatura, koja je jednaka 273,15om dijelu termodinamičke temperature trojne tačke vode. |
| količina supstance |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_10  | mol | mol | Mol je količina supstance (tvari) sistema koji sadrži toliko elementarnih jedinica koliko ima atoma u 0,012 kilograma ugljika 12C. |
| svjetlosna jačina |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_12  | kandela | cd | Kandela je svjetlosna jačina u datom pravcu koji emituje monohromatsko zračenje frekvencije 540 · 1012 herca i čija je energetska jačina u tom pravcu 1/683 vata po steradijanu. |
|  1) Između termodinamičke temperature *T* i temperature u celzijusima *t* postoji sljedeća veza: *T*/K= *t*/°C + 273,15 |

Trenutno se radi na definiciji mase koja bi se zasnivala na masi atoma, a ne na određenom etalonu (prototipu).

## Izvedene jedinice

| Veličina | Oznaka u formuli | Izvedena mjerna jedinica | Oznaka | U osnovnim jedinicama |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| površina |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_14  | kvadratni metar | m2 |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_16  |
| zapremina |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_18  | kubni metar | m3 |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_20  |
| ugao u ravni |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_22 ,... (sva grčka slova) | radijan | rad |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_24  |
| prostorni ugao |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_26  | steradijan | sr |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_28  |
| gustoća |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_30  | kilogram po kubnom metru; | kg/m3; |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_32  |
| frekvencija |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_34  | herc | Hz |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_36  |
| brzina |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_38  | metar u sekundi | m/s |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_40  |
| ubrzanje |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_42  | metar u sekundi na kvadrat | m/s2 |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_44  |
| sila |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_46  | njutn | N |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_48  |
| pritisak |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_50  | paskal | Pa |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_52  |
| energija |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_54  | joule (džul) | J |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_56  |
| snaga |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_58  | vat | W |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_60  |
| električni napon (električni potencijal) |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_62  | volt | V |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_64  |
| količina elektriciteta (naelektrisanje) |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_66  | coulomb (kulon) | C |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_68  |
| magnetni fluks |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_70  | veber | Wb |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_72  |
| električni otpor |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_74  | om (ohm) | Ω |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_76  |
| električna provodnost |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_78  | siemens | S |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_80  |
| induktivnost |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_82  | henri | H |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_84  |
| Električni kapacitet |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_86  | farad | F |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_88  |
| magnetna indukcija, indukcija |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_90  | tesla | T |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_92  |
| jačina električnog polja |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_94  | volt po metru ili njutn po kulonu | V/m ili N/C |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_96  |
| jačina magnetnog polja |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_98  | amper po metru | A/m |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_100  |
| permeabilitet |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_102  | henri po metru | H/m |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_104  |
| svjetlosni fluks |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_106  | lumen | lm |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_108  |
| osvijetljenost |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_110  | lux (luks) | lx |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_112  |
| impuls |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_114  | Njutnsekunda | Ns |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_116  |
| aktivnost radioaktivnog izvora |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_118  | becquerel (bekerel) | Bq |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_120  |
| apsorbirana doza ionizirajućeg zračenja |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_122  | grey (grej) | Gy |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_124  |
| entropija |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_126  | džul po kelvinu | J/K |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_128  |

## Također pogledajte

* Međunarodni biro za tegove i mjere

## Vanjski linkovi

* Definicija osnovnih jedinica
* Zakonske i nezakonske jedinice u Njemačkoj