Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Herbert Spencer

| Herbert Spencer |
| --- |
|  |
| Rođenje |  (1820-04-27) 27. april 1820. Derby, Derbyshire, Engleska, Ujedinjeno Kraljevstvo |
| Smrt | 8. decembar 1903(1903-12-08) (83 godine) Brighton, Sussex, Engleska, Ujedinjeno Kraljevstvo |

**Herbert Spencer** (27. april 1820 – 8. decembar 1903) bio je engleski filozof, politički teoretičar klasičnog liberalizma kao i teoretičar sociologije.

Spencer je razvio sveobuhvatnu koncepciju evolucije kao progresivnog razvoja cijelog fizičkog svijeta, bioloških organizama, ljudske svijesti, kulture čovječanstva i društava. Dao je svoj doprinos kroz rad na više oblasti u nauci uključujući etiku, religiju, politiku, filozofiju, biologiju, sociologiju i psihologiju. U svom djelu *Principi biologije* (*Principles of Biology, 1864*) uveo je termin "preživljavanje najjačih" (engleski: "survival of the fittest") po kojem je postao i poznat u naučnim krugovima. Velik utjecaj na izradu takve koncepcije bilo je djelo *O porijeklu vrsta* Charlesa Darwina.

## Reference

## Vanjski linkovi

* Djela čiji je autor Herbert Spencer na Projektu Gutenberg
# Respiracija

U fiziologiji, disanje je proces koji olakšava transport kiseonika iz spoljašnjeg okruženja u tjelesna tkiva i uklanjanje ugljen-dioksida pomoću respiratornog sistema.

Fiziološka definicija disanja razlikuje se od biološke definicije ćelijskog disanja, koja se odnosi na metabolički proces kojim organizam dobija energiju (u obliku ATP-a i NADPH) oksidacijom hranjivih tvari i oslobađanjem otpadnih produkata. Iako je fiziološko disanje neophodno za održavanje ćelijskog disanja i time života kod životinja, procesi su različiti: ćelijsko disanje se odvija u pojedinačnim ćelijama organizma, dok se fiziološko disanje odnosi na difuziju i transport metabolita između organizma i vanjske okoline.

Razmjena gasova u plućima se odvija ventilacijom (što se obično naziva disanjem) i perfuzijom. Ventilacija se odnosi na kretanje vazduha iz pluća, a perfuzija je cirkulacija krvi u plućnim kapilarima. Kod sisara, fiziološko disanje uključuje respiratorne cikluse udaha i izdisaja. Udisanje (udisanje) je obično aktivno kretanje koje dovodi vazduh u pluća gdje se odvija proces razmjene gasova između vazduha u alveolama i krvi u plućnim kapilarama. Kontrakcija mišića dijafragme uzrokuje varijaciju pritiska, koja je jednaka pritiscima uzrokovanim elastičnim, otpornim i inercijalnim komponentama respiratornog sistema. Nasuprot tome, izdisanje je obično pasivan proces, iako postoje mnogi izuzeci: pri stvaranju funkcionalnog nadpritiska (govor, pjevanje, pjevušenje, smijeh, puhanje, frktanje, kihanje, kašljanje, powerlifting); pri izdisaju pod vodom (plivanje, ronjenje); pri visokim nivoima fiziološkog napora (trčanje, penjanje, bacanje) gdje je potrebna brža izmjena gasova; ili u nekim oblicima meditacije kontroliranog disanja. Govor i pjevanje kod ljudi zahtijevaju održivu kontrolu disanja koju mnogi sisari nisu sposobni izvesti.

## Klasifikacije disanja

### Po vrstama

* Vodeno disanje
* Bukalno pumpanje
* Kožno disanje
* Crijevno disanje
* Respiratorni sistem

## Reference

## Vanjski linkovi