# Domen (biologija)

Hijerarhija osam glavnih taksonomskih rangova biološke klasifikacije.
**Domen** – u biološkoj taksonomskoj terminologiji predstavlja najviši taksonomski rang u tridomenskom sistemu, kojeg je 1990. predložio, američki mikrobiolog i biofizičar Carl Woese. Njegov trodomenski sistem klasifikacije živog svijeta obuhvata:

* Archaea (termin kreirao Woese),
* Bakterija
* Eukarioti.

Tri domena
Prva dva su sve prokariotski mikroorganizmi ili jednoćelijski organizmi čije ćelije nemaju jedro. Svi oblici života koji imaju jedro i membranski vezane organele, a većina su višećelijski, pripadaju Eukariotama.

Trodomenski sistem se sastoji od
Eukarya (predstavnik: Australijska zelena šumska žaba, lijevo), Bacteria (predstavnik: *Staphylococcus aureus*, sredina) i Archaea (predstavnik: *Sulfolobus*, desno).
## Obilježja tri domena života

Trodomensko stablo i eocitna hipoteza.
Filogenetsko stablo koje prikazuje odnose između eukariota i ostalih oblika života. Eukarioti su obojeni crveno, arhea zeleno, a bakterije – plavo.
Današnji biolozi priznaju svaki od ova tri domena života, što sadrže rRNK koja je za njih jedinstvena, a ta činjenica sama po sebi predstavlja osnovu trodomenskog sistema. Dok prisustvo membrane jedra razlikuje domen eukarija od domena archea i bakterija – od kojih oba nemaju membranu jedra. Pri tom se arheje i bakterije međusobno razdvajaju po raznim biohemijskim i RNK markerima.

### Arheja

Arheje su prokariotske ćelije koje su obično okarakterizirane membranom lipida, koji su razgranati sa ugljikovodičnim lancima u prilogu glicerola eterske veze. Prisustvo ovih eterskih veza kod arheja daje im sposobnost da izdrže ekstremne temperature u visoko kiselinske uslovima, ali mnogi mogu da žive i u sredinama s blagom temperaturom. Halofilni organizmi, koji uspijevaju u vrlo slanim sredinama kao i hipertermofili. Ovi organizmi izdržavaju ekstremno vruće okruženje, kao naprimjer arheje, koje su vrlo male.

### Bakterije

Iako su bakterije prokariotske ćelije kao i arheje, njihove membrane su izgrađene od nerazgranatih lanaca masnih kiselina priloženih na glicerolske esterske veze. Cijanobakterije i mikoplazme su dva primjera bakterija. Oni obično nemaju eterske veze kao arheje i svrstane su u drugu kategoriju, a time i u različitih domene. Postoji velika raznolikost u ovom domenu. Zbog te raznolikosti i horizontalnog prijenosa gena, gotovo je nemoguće odrediti koliko vrsta bakterija postoji na planeti, ili ih organizirati u strukture stabla, bez unakrsnih veza između grana.

### Eukarija

Organizmi u domenu Eukarija imaju eukariotske ćelije ili ih sadrže, imaju membrane slične bakterijskim. Eukarioti se dalje grupišu u carstvo gljiva (kvasci, plijesni itd.), Carstvo biljaka (cvjetnice, paprati i ostale) i carstvo životionja (insekti, kičmenjaci itd) i sada ugašenog parafiletskog carstva Protista (alge, protozoa, itd).
Nemaju svi eukarioti ćelijski zid, a čak i oni koji ih imaju, zidovi ne sadrže peptidoglikane, koje bakterije imaju. Dok su u carstvima biljaka i životinja ćelije organizirane u tkiva, kod životinja ćelijski zidovi nikada nisu pronađeni.

## Isključenje virusa

Nijedan od tri sistema trenutno ne uključuju ne-ćelijski život. Od 2011. se govori o nukleocitoplazmatskim velikim DNK virusima kao o možda četvrtoj grani sfere života. Otkriće gigantskog virusa sa genskom i fizičkom veličinom koja se da porediti sa ćelijskimm organizmom, ostaci transkribiranih proteina biljaka i virus-specifičnih parazita (virofaga) su podigli intrigantna pitanja o njihovom porijeklu. Oni koji se zalažu za njihovo uključivanje u globalna filogenomička istraživanje i razmatranja kao posenog i drevnog oblika života traže dokaze za tu hipotezu. Rezultati se pozivaju na promjenu u načinu shvatanje virusa. Oni vjerojatno predstavljaju poseban oblik života koji je ili prethodio ili koegzistirao sa posljednjim univerzalnim zajedničkim pretkom (LUCA) i predstavljaju ključni dio biosfere naše planete.

## Alternativne klasifikacije

U predložene alternativne klasifikacije života spadaju:

* Dvoimperijski sistem ili **superdomenski sistem**, sa najvišim rangom grupiranja: prokariota (monera) i eukarioota.
* Eocitna hipoteza, koju je prvi objavio James A. Lake 1984. godine, postavlja dva domena (bakterija i arheja), sa eukariotima objedinjenim u arheje.

## Također pogledajte

* Filogenetika
* Biosistematika

## Reference

## Vanjski linkovi

* Learn Biology: Classification- Domains - YouTube