Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Srednjoevropsko vrijeme

**Vremenske zone u Evropi**:

|  |  |
| --- | --- |
| plavo | Zapadnoevropsko vrijeme (UTC; UTC+1 za vrijeme ljeta). |
| svijetloplavo | Zapadnoevropsko vrijeme (UTC; bez prelaska na ljetno vrijeme). |
| crveno | Srednjoevropsko vrijeme (UTC+1; UTC+2 za vrijeme ljeta). |
| žuto |  Kalinjingradsko vrijeme (UTC+2) |
| zlatno | Istočnoevropsko vrijeme (UTC+2; UTC+3 za vrijeme ljeta). |
| zeleno |  Moskovsko vrijeme (UTC+3) |

Tamniјe boјe označavaјu zemlje koјe prelaze na ljetno računanje vremena.

**Srednjoevropsko vrijeme**, skraćeno **CET** (od engleskog *Central European Time*), jedno je od imena za vremensku zonu UTC+1. Koriste je većina Evropskih i sjevernoafričkih zemalja. Većina koriste i Srednjoevropsko ljetno vrijeme (UTC+2).

## Korištenje

Zemlje koje cijele godine koriste Srednjoevropsko vrijeme:

* Alžir
* Angola
* Benin
* Gabon
* Demokratska Republika Kongo (*zapadni dio*)
* Ekvatorska Gvineja
* Kamerun
* Namibija
* Niger
* Nigerija
* Srednjoafrička Republika
* Čad

Zemlje i teritorije koje koriste CET vrijeme za vrijeme zime, između 1:00 UTC zadnje sedmice u oktobru do 1:00 UTC zadnje sedmice u martu:

* Albanija
* Andora
* Austrija
* Belgija
* Bosna i Hercegovina
* Vatikan
* Gibraltar ( Ujedinjeno Kraljevstvo)
* Danska
* Italija
* Lihtenštajn
* Luksemburg
* Sjeverna Makedonija
* Malta
* Monako
* Norveška
* Njemačka
* Poljska
* San Marino
* Slovenija
* Slovačka
* Srbija
* Holandija
* Hrvatska
* Francuska
* Češka
* Crna Gora
* Tunis
* Španija izuzev:
	+ Kanarska ostrva
* Švicarska
* Švedska
# 14. vijek

|  |
| --- |
| **Mileniji:**
◄ |
1. milenij |
**2. milenij** | 3. milenij   |
| **Vijekovi:**
◄ |
12. vijek |
13. vijek |
**14. vijek** | 15. vijek | 16. vijek | ► |
| **Decenije:**
1300-te |
1310-e |
1320-e |
1330-e |
1340-e |
1350-e |
1360-e |
1370-e |
1380-e |
1390-e |

 Tamerlan Osvajač, osnivač Timuridskog carstva.
**14. vijek** trajao je od 1. januara 1301. (predstavljeno rimskim brojevima MCCCI) do 31. decembra 1400. (MCD). Procjenjuje se da je vijek bio svjedok smrti više od 45 miliona života od političkih i prirodnih katastrofa, kako u Evropi tako i u Mongolskom carstvu. Zapadna Afrika je doživjela ekonomski rast i prosperitet.

U Evropi je crna smrt odnijela 25 miliona života – zbrisavši jednu trećinu evropskog stanovništva – dok su se Kraljevina Engleska i Kraljevina Francuska borile u dugotrajnom Stogodišnjem ratu nakon smrti Karla IV, kralja Francuska je dovela do polaganja prava na francuski tron od strane Edvarda III, engleskog kralja. Ovaj period se smatra vrhuncem viteštva i označava početak snažnih odvojenih identiteta za Englesku i Francusku, kao i osnivanje italijanske renesanse i Osmanskog Carstva.

 Mansa Musa I iz Malija, opisan kao najbogatiji pojedinac u historiji
Evropa 1328.
## Glavni događaji i razvoji

* 1337 - Počinje stogodišnji rat između Engleske i Francuske.
* 1346 - U Evropi počinje pandemija kuge poznata kao Crna smrt.
* Turci Osmanlije se iskrcavaju na Balkan.

## Reference
# Zajednica nezavisnih država

| Savez nezavisnih država (SND)Содружество Независимых Государств (СНГ) (ru) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Zastava | Emblem |

 |
| Položaj Savez nezavisnih država na karti Položaj Savez nezavisnih država
 |
| Glavno sjedište | Minsk
 |
| Službeni jezik | Ruski |
| Broj zemalja članica | 10
 Armenija  Azerbejdžan  Bjelorusija  Kazahstan  Kirgistan  Moldavija  Rusija  Tadžikistan  Turkmenistan  Uzbekistan **1 učestuje**  Ukrajina |
| Lideri |   |
| • Sekretar | Sergei Lebedev |
| Zakonodavstvo |  |
| Datum osnivanja | 21. decembar 1991. |
| Površina |
| • Ukupno | 22.100.843 km2 |
| Stanovništvo |
| • Ukupno (2017) | 282.214.245  |
| • Gustoća | 12,77/km2  |
| **BDP** (PKM) | 2016 |
| • Ukupno | $5,429 biliona  |
| • po stanovniku | $19.238  |
| Valuta | 10
Dram Azerbejdžanski manat Bjeloruska rublja Kazahstanski tenge Kirgiski som Moldavski lev Ruska rublja Tadžikistanski somoni Turkmenistanski manat Uzbekistanski som **+1** Ukrajinska hrivnija  |
| Vremenska zona | UTC +2 - +12 |

**Savez nezavisnih država** (ruski: *Содружество Независимых Государств*) je politička i ekonomska zajednica 11 zemalja bivših članica Sovjetskog Saveza. Organizacija je osnovana u decembru 1991. godine. Sjedište organizacije nalazi se u Minsku, Bjelorusija.

## Historija

## Zemlje članice

* Trenutne članice:
	+ Armenija (1991)
	+ Azerbejdžan (1991)
	+ Bjelorusija (1991)
	+ Kazahstan (1991)
	+ Kirgistan (1991)
	+ Moldavija (1991)
	+ Rusija (1991)
	+ Tadžikistan (1991)
	+ Ukrajina (1991-2014)
	+ Uzbekistan (1991)
* Pridružene članice
	+ Turkmenistan (član od 1991, članstvo povučeno u 2005. godini. Od tada pridruženi član)

## Također pogledajte

* Savez Rusije i Bjelorusije

## Vanjski linkovi

* Zvanične stranice Saveza nezavisnih država
# Mađarska revolucija 1956.

Mihály Pálosi: Spomenik Mađarskoj revoluciji 1956. godine.
Mađarska zastava iz 1956. godine sa uklonjenim komunističkim obilježjima postavljena ispred zgrade parlamenta kao znak sjećanja na žrtve revolucije.
**Mađarska revolucija** iz 1956. godine je bio spontani revolt protiv komunističke vlade Mađarske i njenih nametnutih Sovjetskih patrona, koja je trajala u periodu od 23 oktobra do 10 novembra.

Počela je kao studentska demonstracija pred zgradom parlamenta u Budimpešti, da bi u svom vrhuncu uključila i desetke hiljada ljudi iz cijele Mađarske od kojih su mnogi izgubili živote. Preko 200 000 mađarskih stanovnika su postali izbjeglice, 13 000 je bilo zatvoreno.

Revolucija je ugušena, tako da su Budimpešta i Mađarska ostale pod kontrolom Sovjetskog Saveza i komunističke vlade.

## Također pogledajte

* Historija Mađarske
* Mađarska

## Reference

## Vanjski linkovi

*
# 1735.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1731. |
1732. |
1733. |
1734. |
**1735.** | 1736. | 1737. | 1738. | 1739. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1700-e |
1710-e |
1720-e |
**1730-e** | 1740-e | 1750-e | 1760-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
17. vijek |
**18. vijek** | 19. vijek | ► |

1735. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1735 *MDCCXXXV* |
| Ab Urbe condita | 2488 |
| Asirski kalendar | 6485 |
| Bengalski kalendar | 1142 |
| Berberski kalendar | 2685 |
| Budistički kalendar | 2279 |
| Burmanski kalendar | 1097 |
| Bizantijski kalendar | 7243–7244 |
| Kineski kalendar | 甲寅年 (Drveni Tigar) 4431 ili 4371     *— do —* 乙卯年 (Drveni Zec) 4432 ili 4372 |
| Koptski kalendar | 1451–1452 |
| Diskordijanski kalendar | 2901 |
| Etiopijski kalendar | 1727–1728 |
| Hebrejski kalendar | 5495–5496 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1791–1792 |
|  - *Šaka Samvat* | 1657–1658 |
|  - *Kali Juga* | 4836–4837 |
| Holocenski kalendar | 11735 |
| Igbo kalendar | 735–736 |
| Iranski kalendar | 1113–1114 |
| Islamski kalendar | 1147–1148 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 11 dana |
| Korejski kalendar | 4068 |
| Minguo kalendar | 177 prije Tajvana 民前177年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2277–2278 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

## Događaji

## 1735. u temama

## Rođeni

* 3. februar - Ignacy Krasicki, poljski književnik
* 30. oktobar - John Adams, američki političar i drugi predsjednik Sjedinjenih Američkih Država od 1797 do 1801. godine.

## Umrli

## Reference

## Vanjski linkovi
# 1648.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1644. |
1645. |
1646. |
1647. |
**1648.** | 1649. | 1650. | 1651. | 1652. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1610-e |
1620-e |
1630-e |
**1640-e** | 1650-e | 1660-e | 1670-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
16. vijek |
**17. vijek** | 18. vijek | ► |

1648. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1648 *MDCXLVIII* |
| Ab Urbe condita | 2401 |
| Asirski kalendar | 6398 |
| Bengalski kalendar | 1055 |
| Berberski kalendar | 2598 |
| Budistički kalendar | 2192 |
| Burmanski kalendar | 1010 |
| Bizantijski kalendar | 7156–7157 |
| Kineski kalendar | 丁亥年 (Vatreni Svinja) 4344 ili 4284     *— do —* 戊子年 (Zemljani Pacov) 4345 ili 4285 |
| Koptski kalendar | 1364–1365 |
| Diskordijanski kalendar | 2814 |
| Etiopijski kalendar | 1640–1641 |
| Hebrejski kalendar | 5408–5409 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1704–1705 |
|  - *Šaka Samvat* | 1570–1571 |
|  - *Kali Juga* | 4749–4750 |
| Holocenski kalendar | 11648 |
| Igbo kalendar | 648–649 |
| Iranski kalendar | 1026–1027 |
| Islamski kalendar | 1057–1058 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 10 dana |
| Korejski kalendar | 3981 |
| Minguo kalendar | 264 prije Tajvana 民前264年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2190–2191 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

Godina **1648.** (MDCXLVIII) bila je prestupna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odnosno prestupna godina koja počinje u subotu po deset dana sporijem julijanskom kalendaru.

Izgradnja Tadž Mahala dovršena je 1648.
## Događaji

* 30. januar – Sklopljen sporazum iz Münstera, kao dio Vestfalskog mira, kojim je formalno priznata nezavisnost Holandske Republike.
* 31. mart – Snažan zemljotres uzdrmao grad Van u tadašnjoj osmanlijskoj Armeniji.
* 1. maj – Započela osmanlijska opsada Kandije (današnjeg Herakliona), najduža poznata opsada nekog grada u svjetskoj historiji.
* 15. maj do 24. oktobar – Potpisana serija sporazuma poznatih kao Vestfalski mir, kojim je okončan Tridesetogodišnji rat.
* 16. august – Arapska vojska započela opsadu Maskata, kojeg su tada držali Portugalci.

### Datum nepoznat

* Pod vodstvom Hmeljnickog započeo ustanak protiv Poljske.
* Dovršena izgradnja Tadž Mahala
* Semjon Ivanovič Dežnjov oplovio Čukotsko poluostrvo te kasnije otkrio Beringovo more, čime je dokazao da ne postoji kopnena veza između Azije i Sjeverne Amerike.

## Rođeni

* 26. april – Petar II, kralj Portugala
* 6. septembar – Johann Schelle, njemački kompozitor
* 12. novembar – Juana Inés de la Cruz, meksička pjesnikinja

### Datum nepoznat

* Joseph Raphson, engleski matematičar

## Umrli

* 28. februar – Kristijan IV, kralj Danske
* 20. maj – Vladislav IV, kralj Poljske
* 12. august – Ibrahim I, sultan Osmanlijskog Carstva
* 1. septembar – Marin Mersenne, francuski teolog i matematičar
* 25. decembar – Klaudija Medici, austrijska nadvojvodkinja i grofica Tirola, supruga Leopolda V, nadvojvode Prednje Austrije.

## Reference
# Centralna obavještajna agencija

| Centralna obavještajna agencija |
| --- |
| Pečat Centralne obavještajne agencije |
| Zastava Centralne obavještajne agencije |
| Država | Nezavisno (komponenta Obavještajne zajednice) |
| Osnivanje | 18. septembar 1947. |
| Sjedište | George Bush centar za obavještajne službe Langley, Virginia, SAD ﻿ / ﻿ |
| Zaposleni | 21.575 (procjena) |
| Budžet | $15 milijardi (od 2013) |
| Šef agencije | John Ratcliffe, direktor |
| Veb-sajt | www.cia.gov |

**Centralna obavještajna agencija** (engleski: *Central Intelligence Agency*), poznatija po akronimu **CIA**, jedna je od američkih obavještajnih službi. Njen zadatak nije samo špijunaža, nabavka i analiza informacija o inostranim vladama, udruženjima i osobama, već i izvođenje tajnih operacija širom svijeta.

Za razliku od Federalnog istražnog biroa (FBI), koji je domaća sigurnosna služba, CIA nema funkciju provođenja zakona i službeno je uglavnom usredotočena na prikupljanje obavještajnih podataka u inozemstvu, sa samo ograničenom prikupljanjem obavještajnih podataka u zemlji. CIA služi kao nacionalni menadžer za koordinaciju aktivnosti HUMINT-a širom američke obavještajne zajednice. Jedina je zakonski ovlaštena agencija za provođenje i nadgledanje tajnih radnji po nalogu predsjednika. Stranopolitički utjecaj vrši kroz svoje taktičke podjele, poput Centra za posebne aktivnosti. CIA je također imala ključnu ulogu u uspostavljanju obavještajnih službi u nekoliko savezničkih država SAD-a, poput njemačke BND. Također je pružila podršku mnogim stranim političkim grupama i vladama, uključujući planiranje, koordinaciju, obuku o mučenju, tehničku podršku, a bila je uključen i u nekoliko promjena režima, terorističkih napada i planiranih atentata na strane vođe.

Od 2004. CIA se organizuje pod direktorom Nacionalne obavještajne službe (DNI). Uprkos prenošenju nekih svojih ovlasti na DNI, CIA je porasla u veličini kao odgovor na napade 11. septembra. Godine 2013, *The Washington Post* izvijestio je da je u fiskalnoj 2010. CIA imala najveći budžet od svih IC agencija, premašujući prethodne procjene.

CIA je sve više proširila svoju ulogu, uključujući tajne paravojne operacije. Jedan od njenih najvećih odjela, Informativni operativni centar (IOC), službeno je preusmjerio fokus s protuterorizma na ofanzivnije cyber-operacije.

Agencija je bila predmet mnogih kontroverzi, uključujući kršenje ljudskih prava, prisluškivanje i propagandu u zemlji, te navode o trgovini drogom. Također se pojavila u beletrističkim djelima, uključujući knjige, filmove i videoigre.

Direktor CIA-e George Tenet je svjedočio pred jednim američkim kongresnim komitetom da je bombardiranje ambasade NR Kine u Beogradu bilo jedino bombardiranje tokom NATO-ovog bombardiranja SR Jugoslavije, koje je organizovala i rukovodila njegova agencija, kao i da je CIA identifikovala pogrešne koordinate za jugoslavenski vojni cilj u istoj ulici. Mediji su objavili da je CIA tokom 2021. evakuisala svog obavještajnog agenta koji je služio u Srbiji nakon što se sumnjalo da je žrtva neuroloških napada poznatih kao Havanski sindrom.

## Reference

## Vanjski linkovi

* Službeni sajt