Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Shirley Booth

| Shirley Booth |
| --- |
| Booth 1950. |
| Rođenje | Marjory Ford  (1898-08-30) 30. august 1898. Brooklyn, SAD |
| Smrt | 16. oktobar 1992(1992-10-16) (94 godine) Chatham (Massachusetts), SAD |
| Godine aktivnosti | 1915–1974 |
| Supružnik/ci | Ed Gardner (1929, razvod 1942) William H. Baker Jr. ​(1943, umro 1951)​ |

**Shirley Booth** (rođena Marjory Ford; 30. august 1898 – 16. oktobar 1992) bila je američka glumica. Jedna je od 24 izvođača koji su osvojili trostruku glumačku krunu, dobila je Oscara, dvije Primetime Nagrade "Emmy" i tri Nagrade "Tony".

Pre svega pozorišna glumica, But je započela svoju karijeru na Broadwayu 1915. Njen najznačajniji uspjeh je bila uloga Lole Dilejni, u drami *Come Back, Little Sheba*, za koju je 1950. dobila drugu nagradu Toni (osvojila je tri). Na filmu je debitovala, ponovivši svoju ulogu u filmskoj verziji iz 1952, za koju je za svoju ulogu osvojila Oscara za najbolju glumicu i Zlatni globus za najbolju glumicu. Uprkos uspješnom ulasku u filmsku industriju, više je voljela da glumi na sceni, a snimila je još samo četiri filma.

Od 1961. do 1966. igrala je glavnu ulogu u sitcomu Hazel, za koju je osvojila dvije Primetime Emmy nagrade. Bila je hvaljena za svoj nastup u televizijskoj produkciji *The Glass Menagerie* iz 1966. Njena posljednja uloga bila je davanje glasa gospođi Mraz u animiranom božićnom televizijskom specijalu The Year Without a Santa Claus iz 1974.

## Filmografija

### Film

| Godina | Naziv filma | Uloga | Bilješke |
| --- | --- | --- | --- |
| 1952. | *Come Back, Little Sheba* | Lola Delaney | Oscar za najbolju glavnu žensku ulogu Posebno priznanje Kanskog filmskog festivala Zlatni globus za najbolju glumicu – drama Nagrada NBR za najbolju glumicu Nagrada Udruženja njujorških filmskih kritičara za najbolju glumicu Nominovana – BAFTA za najbolju stranu glavnu žensku ulogu |
| 1953. | *Main Street to Broadway* | Sebe |  |
| 1954. | *About Mrs. Leslie* | Vivien Leslie | Nominovana – BAFTA za najbolju stranu glavnu žensku ulogu |
| 1958. | *Hot Spell* | Alma Duval | Nominovana – Nagrada Udruženja njujorških filmskih kritičara za najbolju glumicu |
| *The Matchmaker* | Dolly 'Gallagher' Levi | Nominovana – Nagrada Udruženja njujorških filmskih kritičara za najbolju glumicu |

### Televizija

| Godina | Naziv filma | Uloga | Bilješke |
| --- | --- | --- | --- |
| 1954–1961. | *The United States Steel Hour* |  | 2 epizode |
| 1957. | *Playhouse 90* | Perle Mesta | Epizoda: "The Hostess with the Mostess" |
| 1961–1966. | *Hazel* | Hazel Burke | 154 Epizode |
| 1966. | *CBS Playhouse* | Amanda Wingfield | Epizoda: "The Glass Menagerie" |
| 1967. | *CBS Playhouse* | Heloise Michaud | Epizoda: "Do Not Go Gentle into That Good Night" |
| 1968. | *The Smugglers* | Gđa Hudson | TV film |
| 1969. | *The Ghost & Mrs. Muir* | Gđa Tibaldi | Epizoda: "Medium Well Done" |
| 1973. | *A Touch of Grace* | Grace Simpson | 13 epizoda |
| 1974. | *The Year Without a Santa Claus* | Gđa Claus (glas) | TV film |

## Reference

## Vanjski linkovi

* Shirley Booth na IMDb-ju
# James Franck

James Franck
**James Franck** (Hamburg, 26. august 1882. - Göttingen, 21. maj 1964) bio je njemački fizičar.

Godine 1925. dobio je Nobelovu nagradu za fiziku, uglavnom za svoje radove od 1912. do 1914., koji su uključili Franck-Hertz eksperiment, važnu potvrdu Borovog modela atoma.

## Literatura

* Kuhn, H.G. (1965). "James Franck, 1882-1964". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 11: 53–74. doi:10.1098/rsbm.1965.0004. ISSN 0080-4606. JSTOR 769261.
* Shampo, M. A.; Kyle, R. A. (September 1984). "James Franck and Gustav Hertz". JAMA 252 (11): 1426. doi:10.1001/jama.252.11.1426. PMID 6381774.
* Rosenberg, Jerome L. (2004). "The Contributions of James Franck to Photosynthesis Research: A Tribute". Photosyn. Res. 80 (1–3): 71–6. doi:10.1023/B:PRES.0000030453.66865.f6. PMID 16328811.

## Reference

## Vanjski linkovi

*
*
*
# Ferenc Krausz

| Ferenc Krausz |
| --- |
|  |
| Rođenje |  (1962-05-17) 17. maj 1962. |
| Istaknute nagrade | Wolfova nagrada za fiziku (2022) BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award (2022) Nobelova nagrada za fiziku (2023) |

**Ferenc Krausz** (rođen 17. maja 1962.) je mađarski fizičar koji se bavi atosekundnom naukom. Direktor je Instituta za kvantnu optiku Max Planck i profesor eksperimentalne fizike na Univerzitetu Ludwig Maximilian u Minhenu u Njemačkoj. Njegov istraživački tim je generirao i izmjerio prvi svjetlosni puls atosekunde i koristio ga za hvatanje kretanja elektrona unutar atoma, označivši rođenje atofizike. 2023. godine, zajedno sa Pierreom Agostinijem i Anne L'Huillier, dobio je Nobelovu nagradu za fiziku.

## Akademska karijera

Od 1981. do 1985. Krausz je studirao teorijsku fiziku na Univerzitetu Eötvös Loránd i elektrotehniku na Tehničkom univerzitetu u Budimpešti u Mađarskoj. Od 1987. do 1991. godine diplomirao je na Tehničkom univerzitetu u Beču, u Austriji,, a od 1991. do 1993. godine je tu i habilitirao. 1996–1998 postao je vanredni profesor, od 1999. do 2004. profesor elektrotehnike na istom institutu.

Godine 2003. imenovan je za direktora Instituta Max Planck za kvantnu optiku u Garchingu, a 2004. godine postao je predsjedavajući za eksperimentalnu fiziku na Univerzitetu Ludwig Maximilian u Minhenu.

## Reference
# Karlo III, kralj Španije

| Karlo III |
| --- |
|  |
| Kralj Španije |
| Vladavina | 10. august 1759 - 14. decembar 1788. |
| Prethodnik | Ferdinand VI |
| Nasljednik | Karlo IV |
|

 |
| Supružnik | Marija Amalija Saksonska |
| Djeca | Marija Ludovika Španska Karlo IV, kralj Španije Ferdinand I, kralj Dviju Sicilija |
| Dinastija | Bourbon |
| Otac | Filip V, kralj Španije |
| Majka | Elizabeta od Parme |
| Rođenje |  (1716-01-20) 20. januar 1716. Madrid |
| Smrt | 14. decembar 1788(1788-12-14) (72 godine) |

**Karlo III** (20. januar 1716 - 14. decembar 1788) je bio kralj Španije. Također je bio kralj Napulja (kao **Karlo VII**) i Sicilije (kao **Karlo V**) i vojvoda Parme (kao **Karlo I**).

Bio je najstariji sin iz braka španskog kralja Filipa V i Elizabete od Parme. Sa šesnaest godina majka ga je poslala u parmu, njenu domovinu, gdje je vladao kao vojvoda. Tu je došao pod uticaj prosvijetljenog apsolutizma. Godine 1375. Parmu prepušta Karlu VI, caru Svetog Rimskog Carstva, kako bi bio priznat kao kralj Napulja i Sicilije. Svoju vladavinu u Napulju i Siciliji započeo je provođenjem reformi koje je kasnije nastavio u Španiji. Strani ministri su nakon susreta sa njim izjavljavali kako on nije imao urođenog talenta za politiku, ali da je izvršavao svoje dužnosti kralja, te da je znao izabrati dobre ministre. Ti su ministri imali i značaj uticaj na njega.

Tokom Karlove vladavine ponovo su otkriveni Pompeji (1738) i Herkulanum (1748).

Godine 1759. umire njegov stariji polubrat, španski kralj Ferdinand VI, i on ga naslijeđuje kao kralj Španije. Tri mjeseca nakon novog ustoličnja prijestolja Napulja i Sicilije prepušta sinu, Ferdinandu I.

Karlova vladavina u Španiji obilježena je savezništvom sa Francuskom i konfliktom sa Velikom Britanijom oko američkih kolonija. Nakon sukoba s Britancima Karlo je podržavao revolucionare u Američkom ratu za nezavisnost, ne znajući da će to uticati na ustanke i u španskim kolonijama. Tokom ovog rata Španija je povratila Menorcu i Floridu, ali nije uspjela vratiti poželjan Gibraltar.

Karlo kao kralj Napulja nije bio u najboljim odnosima sa Papom, te je nastojao smanjiti autoritet Crkve u Španiji. Protjerao je Jezuite, smanjio broj manastira i trudio se ukinuti Inkviziciju.

Karlo IV oženio je Mariju Amaliju Saksonsku i sa njom dobio trinaestero djece, od kojih je sedmero doživjelo punoljetnost. Najstariju kćerku udao je za cara Svetog Rimskog Carstva. Najstariji sin je izbačen iz nasljedne linije zbog psihičke nestablinosti, a najmlađi je oženio kćerku portugalske kraljice Marije I.

Umro je 14. decembra 1788, a tron je naslijedio njegov sin, Karlo IV.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik:  **Ferdinand VI**  |  **Kralj Španije**  1759-1788. | Nasljednik:  **Karlo IV**  |
| Prethodnik:  **Karlo VI i IV**  |  **Kralj Napulja i Sicilije**  1734-1759. | Nasljednik:  **Ferdinand IV & III**  |
| Prethodnik:  **Antonije**  |  **Vojvoda Parme**  1731-1734. | Nasljednik:  **Karlo II**  |
# 20. januar

|  |
| --- |
| * Dec
* **Januar Feb
 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

**20. januar / siječanj (20. 1)** jest 20. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine još je 345 dana (346 u prijestupnoj godini).

## Događaji

* 1889 – Počelo drugo službeno Svjetsko prvenstvo u šahu 1889. između Steinitza i Čigorina.
* 1941 – Održana Wannsee konferencija u Berlinu, na kojom su progon i uništenje Židova označeni kao *Konačno rješenje židovskog pitanja*, te je time dat signal za masovna strijeljanja i otvaranje logora smrti na područjima pod kontrolom njemačke vojske i Trećeg rajha.
* 1944 - Održana 1. dodjela "Zlatnog globusa";
* 2001 – George W. Bush naslijedio Billa Clintona na mjestu američkog predsjednika i postao 43. predsjednik SAD-a.
* 2009 – Barack Obama naslijedio Georgea W. Busha na mjestu američkog predsjednika i postao 44. predsjednik SAD-a i prvi tamnoputi predsjednik SAD-a.

## Rođeni

### 13. vijek

* 1292 – Eliška Přemyslovna, posljednja češka kraljica

### 18. vijek

* 1716 – Karlo III, kralj Španije
* 1775 – André-Marie Ampère, francuski fizičar i matematičar

### 20. vijek

* 1902 – Nazım Hikmet, turski književnik
* 1920 – Federico Fellini, italijanski režiser
* 1926 – Patricia Neal, američka glumica
* 1945 – Momčilo Krajišnik, bosanskohercegovački političar i ratni zločinac
* 1946 – David Lynch, američki režiser
* 1949 – Göran Persson, švedski političar i državnik
* 1953 – Jeffrey Epstein, američki finansijer i seksualni prestupnik
* 1956 – Stanka Gjurić, hrvatska književnica
* 1964 – Željko Komšić, bosanskohercegovački političar
* 1966 – Boštjan Lekan, jugoslavenski i slovenski biatlonac
* 1971 – Gary Barlow, britanski pjevač i tekstopisac
* 1979 – Will Young, britanski pjevač
* 1989 – Maja Jurić, hrvatska glumica

## Umrli

### 17. vijek

* 1639 – Mustafa I, sultan Osmanskog Carstva

### 19. vijek

* 1859 – Bettina von Arnim, njemačka književnica

### 20. vijek

* 1907 – Agnes Mary Clerke, irska astronomkinja i spisateljica
* 1936 – George V, kralj Ujedinjenog Kraljevstva
* 1957 – James Brendan Connolly, američki atletičar, prvi olimpijski pobjednik Igara modernog doba
* 1984 – Johnny Weissmüller, američki plivač, olimpijski pobjednik i filmski glumac
* 1990 – Barbara Stanwyck, američka glumica
* 1993 – Audrey Hepburn, američka glumica

### 21. vijek

* 2000 – Izabela Jurjeva, ruska pjevačica
* 2010 - Omer Pobrić, bosanskohercegovački kompozitor i izvođač sevdalinki
* 2012 - Etta James, američka pjevačica žanrova: blues, R&B, soul, rock and roll, džez i gospel
* 2021 – Mira Furlan, jugoslavenska i hrvatska glumica

## Praznici

## Vanjski linkovi

* Na današnji dan (20. januar), *BBC.co.uk* (en)
* Na današnji dan (20. januar), *nytimes.com* (en)
# Velika Britanija

Velika Britanija
Velika Britanija
**Velika Britanija** je ostrvo u Evropi, u Atlantskom okeanu. Britanija je stari rimski naziv, a zove se "Velika" zato što postoji i "Mala" Britanija u Francuskoj, u bosanskom jeziku poznata pod francuskim imenom Bretanja (francuski: *Bretagne*). Često se koristi kao (pogrešan) sinonim za Ujedinjeno Kraljevstvo. Sjeverna Irska je dio Ujedinjenog Kraljevstva, a ne Velike Britanije.
9. je najveće ostrvo na svijetu.

## Također pogledajte

* Ujedinjeno Kraljevstvo
* Kraljevstvo Velike Britanije

## Reference

## Vanjski linkovi

Nedovršeni članak Velika Britanija koji govori o **geografiji** treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.
# 1639.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1635. |
1636. |
1637. |
1638. |
**1639.** | 1640. | 1641. | 1642. | 1643. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1600-e |
1610-e |
1620-e |
**1630-e** | 1640-e | 1650-e | 1660-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
16. vijek |
**17. vijek** | 18. vijek | ► |

1639. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1639 *MDCXXXIX* |
| Ab Urbe condita | 2392 |
| Asirski kalendar | 6389 |
| Bengalski kalendar | 1046 |
| Berberski kalendar | 2589 |
| Budistički kalendar | 2183 |
| Burmanski kalendar | 1001 |
| Bizantijski kalendar | 7147–7148 |
| Kineski kalendar | 戊寅年 (Zemljani Tigar) 4335 ili 4275     *— do —* 己卯年 (Zemljani Zec) 4336 ili 4276 |
| Koptski kalendar | 1355–1356 |
| Diskordijanski kalendar | 2805 |
| Etiopijski kalendar | 1631–1632 |
| Hebrejski kalendar | 5399–5400 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1695–1696 |
|  - *Šaka Samvat* | 1561–1562 |
|  - *Kali Juga* | 4740–4741 |
| Holocenski kalendar | 11639 |
| Igbo kalendar | 639–640 |
| Iranski kalendar | 1017–1018 |
| Islamski kalendar | 1048–1049 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 10 dana |
| Korejski kalendar | 3972 |
| Minguo kalendar | 273 prije Tajvana 民前273年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2181–2182 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

Godina **1639.** (MDCXXXIX) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odnosno redovna godina koja počinje u utorak po deset dana sporijem julijanskom kalendaru.

Osmanski sultan Mustafa I umro je 20. januara 1639.
## Događaji

* 14. januar – Usvojen prvi ustav (*Fundamental Orders*) američke savezne države Connecticut.
* 14. april – Tridesetogodišnji rat: Švedske snage pod zapovjedništvom Johana Banéra nanijele težak poraz carskoj vojsci kod Chemnitza (današnja Njemačka).
* maj – Otpočeli sukobi između Škotske i snaga engleskog kralja Karla I, kasnije nazvani Biskupski ratovi (*Bellum Episcopale*)
* 16. maj – Potpisan Zuhapski mir između Osmanskog i Safavidskog Carstva.

### Datum nepoznat

* Održano prvo zasijedanje Predstavničkog doma Barbadosa.
* Osnovan grad Montréal, Kanada

## Rođeni

* datum nepoznat – Caspar Netscher, holandski slikar
* 12. april – Martin Lister, engleski naučnik, liječnik i biolog
* 8. maj – Giovanni Battista Gaulli, italijanski umjetnik i slikar
* 21. juni – Increase Mather, puritanski sveštenik iz Massachusettsa

## Umrli

* 20. januar – Mustafa I, sultan Osmanskog Carstva
* 20. septembar – Johannes Meursius, holandski historičar i filolog

## Reference
# Britansko Carstvo

Kasnija zastava Britanskog Carstva
Britansko Carstvo 1921. godine
**Britanska imperija** ili **Britansko carstvo** izraz je koji označava bivšu zajednicu dominiona, kolonija, protektorata, mandata i drugih zavisnih područja kojima je upravljalo Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske. Britansko Carstvo datira iz 16. i 17. vijeka, kada Engleska stvara prve kolonije. Britanija je, za vrijeme Britanskog carstva, bila najveća država u historiji i najveća svjetska sila. Do 1922., Britansko carstvo brojalo je oko 458 miliona stanovnika, što je bila jedna četvrtina svjetske populacije, a pokrivalo je preko 33.000.000 km2: približno četvrtinu Zemaljske kugle. Kao posljedica toga, engleski jezik i britanska kultura proširili su se širom svijeta. Na vrhuncu moći, za Britansko Carstvo se moglo reći da je "carstvo u kojemu Sunce nikada ne zalazi".

U vrijeme velikih geografskih otkrića, Portugal i Španija bili su prvaci u otkrivanju novih zemalja i kolonizaciji. Pojavila se zavist moćnih evropskih država, Engleske, Francuske i Holandije, pa i oni započinju kolonijalnu ekspanziju i otvaraju nove trgovačke puteve u Americi i Aziji. Uzastopni kolonijalni ratovi s Francuskom i Holandijom učinili su Englesku (Britansko carstvo nakon Zakona o Uniji iz 1707. sa Škotskom) dominantnom kolonijalnom silom na prostoru Sjeverne Amerike i Indije. Međutim, gubitak 13 američkih kolonija nakon Američkog rata za nezavisnost zadali su težak udarac Britanskom carstvu, odvajajući je od ostatka kolonija. Usprkos zadanom udarcu, Britanska imperija se širi na tlo Afrike, Azije i na Tihi okean. Nakon pobjedonosnog rata s Francuskom 1815., Britanija je uživala držeći svjetsku moć i siguran vodeći položaj. Veći stepen autonomije u Britanskom Carstvu uživale su bjelačke kolonije.

Uspon Njemačke i SAD-a poljuljao je vodeću ulogu Britanskog carstva u svijetu. Vojne i ekonomske tenzije između Njemačke i Britanije jedan su od glavnih uzroka Prvog svjetskog rata, nakon kojeg je Britanija ponovo preuzela kormilo Evrope. Međutim, rat je uzrokovao veliki financijski gubitak i uzdrmao britansku industriju. Drugi svjetski rat također je bio loš za britansku ekonomiju i prestiž. Kolonije na Istoku okupiraju Japanci, i pored pobjede, Britanija je ponovno imala ekonomski problem. Dvije godine poslije rata, Britanija je garantirala nezavisnost nekim svojim kolonijama, kao što je Indija.

Tokom 20. vijeka većina britanskih kolonija postaju nezavisne države, sljedeći globalnu dekolonijalizaciju. Dekolonizacija je dovela i do vraćanja Hong Konga Kini 1997. Nakon proglašene nezavisnosti, većina bivših britanskih kolonija postale su članicom Commonwealtha. 16 članica Commonwealtha dijeli čelo države s kraljem/kraljicom Britanije, a danas je na toj dužnosti kralj Charles III, a 14 članica je pod britanskim suverenitetom.

## Također pogledajte

* Britanija

## Reference

Nedovršeni članak Britansko Carstvo koji govori o **historiji** treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.
# Ulje

Maslinovo ulje
Motorno ulje
**Ulje** je pojam koji se u najširem značenju koristi za bilo koju tekućinu koja pri miješanja s vodom ne stvara homogenu smjesu, tj. ulja su hidrofobne i liofilne tekućine.

* Jestiva ulja su smjese triglicerida koji u organskoj hemiji čine grupu zajedno s mastima.
* Mineralna ulja koja se koriste kao maziva i goriva su smjese ugljikovodika.

## Također pogledajte

* Vosak

## Reference

## Vanjski linkovi

Nedovršeni članak Ulje koji govori o **hemiji** treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.
# 1880.

|  |
| --- |
| **Godine:**
◄◄ |
◄ |
1876. |
1877. |
1878. |
1879. |
**1880.** | 1881. | 1882. | 1883. | 1884. | ► | ►► |
| **Decenije:**
◄ |
1850-e |
1860-e |
1870-e |
**1880-e** | 1890-e | 1900-e | 1910-e | ► |
| **Vijekovi:**
◄ |
18. vijek |
**19. vijek** | 20. vijek | ► |

1880. u drugim kalendarima| Gregorijanski kalendar | 1880 *MDCCCLXXX* |
| Ab Urbe condita | 2633 |
| Asirski kalendar | 6630 |
| Bahá'í kalendar | 36–37 |
| Bengalski kalendar | 1287 |
| Berberski kalendar | 2830 |
| Budistički kalendar | 2424 |
| Burmanski kalendar | 1242 |
| Bizantijski kalendar | 7388–7389 |
| Kineski kalendar | 己卯年 (Zemljani Zec) 4576 ili 4516     *— do —* 庚辰年 (Metalni Zmaj) 4577 ili 4517 |
| Koptski kalendar | 1596–1597 |
| Diskordijanski kalendar | 3046 |
| Etiopijski kalendar | 1872–1873 |
| Hebrejski kalendar | 5640–5641 |
| Hindski kalendari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1936–1937 |
|  - *Šaka Samvat* | 1802–1803 |
|  - *Kali Juga* | 4981–4982 |
| Holocenski kalendar | 11880 |
| Igbo kalendar | 880–881 |
| Iranski kalendar | 1258–1259 |
| Islamski kalendar | 1297–1298 |
| Julijanski kalendar | Gregorijanski minus 12 dana |
| Korejski kalendar | 4213 |
| Minguo kalendar | 32 prije Tajvana 民前32年 |
| Tajlandski solarni kalendar | 2422–2423 |
| Ova kutija: * pogledaj
* razgovor
* uredi
 |

**1880.** (MDCCCLXXX) je bila prestupna godina koja je počela u četvrtak po gregorijanskom kalendaru i prestupna godina koja je počela u utorak po julijanskom kalendaru, 1880. godina nove ere (CE) i *Anno Domini* (AD), 880. godina drugog milenija, 80. godina 19. vijeka i prva godina 1880-ih. Od početka 1880. godine, gregorijanski kalendar je bio 12 dana ispred julijanskog kalendara, koji se lokalno koristio do 1923. godine.

## Događaji

* novembar - Ruski pisac Dostojevski objavio svoj posljednji roman *Braća Karamazovi* (*Братья Карамазовы*)
* 6. novembar - Charles Louis Alphonse Laveran, francuski mikrobiolog i dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1907, otkrio uzročnika malarije

## 1880. u temama

## Rođeni

* 17. januar - Mack Sennett, američki filmski režiser, glumac i producent kanadskog porijekla
* 11. april – Paula Wolf-Kalmar, austrijska šahistkinja.
* 6. maj - Ernst Ludwig Kirchner, njemački slikar i grafičar
* 25. august - Robert Stolz, austrijski kompozitor
* 26. august - Guillaume Apollinaire, legendarni i kontroverzni francusko-poljski pisac
* 26. oktobar - Andrei Bely, ruski pjesnik i teoretičar;
* 1. novembar - Alfred Wegener, njemački geofizičar i meteorolog

## Umrli

* 8. maj - Gustave Flaubert, francuski književnik
* 5. oktobar - Jacques Offenbach, njemačko-francuski kompozitor
* 22. decembar - George Eliot, engleska književnica

## Reference

## Vanjski linkovi
# 27. januar

|  |
| --- |
| * Dec
* **Januar Feb
 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

**27. januar / siječanj (27. 1)** jest 27. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 338 dana (339 u prijestupnoj godini).

## Događaji

* 1926 – Pred članovima Kraljevskog instituta Velike Britanije John Logie Baird izveo prvu javnu demonstraciju funkcionalnog mehaničkog televizora.
* 1942 – Počinje Igmanski marš, jedna od najslavnijih epizoda NOB-a.
* 1945 – Sovjetska Crvena armija oslobodila nacistički koncentracijski logor Auschwitz.
* 1993 – Srđan Aleksić preminuo od udaraca četvorice pripadnika VRS-a dok je pokušao zaštititi Alena Glavovića.

## Rođeni

### 16. vijek

* 1571 – Abbas I, perzijski šah

### 17. vijek

* 1662 – Richard Bentley, engleski klasični filolog i kritičar

### 18. vijek

* 1756 – Wolfgang Amadeus Mozart, austrijski kompozitor i klavirski virtuoz

### 19. vijek

* 1806 – Juan Crisóstomo de Arriaga, španski violinist i kompozitor
* 1832 – Lewis Carroll, britanski književnik i matematičar
* 1850 – Edward John Smith, engleski kapetan broda *Titanic*
* 1859 – Wilhelm II, pruski kralj i posljednji njemački car
* 1881 – Sveinn Björnsson, prvi predsjednik Islanda

### 20. vijek

* 1902 – Margaret Mayall, američka astronomkinja
* 1910 – Edvard Kardelj, jugoslavenski političar
* 1924 – Rauf Denktaş, predsjednik Turske Republike Sjeverni Kipar
* 1925 – Juan Vitalio Acuña Núñez, kubanski revolucionar i internacionalistički *guerillero*
* 1934.
	+ Édith Cresson, francuska političarka i državnica
	+ Sava Babić, srbijanski književnik i prevodilac
* 1937 – Lidija Ivanova, sovjetska gimnastičarka
* 1939 – Hajime Yoshimura, japanski biatlonac
* 1956 – Mimi Rogers, američka glumica
* 1957 – Janick Gers, gitarist grupe Iron Maiden
* 1964 – Bridget Fonda, američka glumica
* 1965 – Hristo Markov, bugarski atletičar (troskokaš)
* 1972 – Mark Owen, engleski pjevač (Take That)
* 1974 – Ole Einar Bjørndalen, norveški biatlonac
* 1982 – Barbara Ertl, italijanska biatlonka
* 1993 – Yaya Sanogo, francuski nogometaš
* 1994 – Adin Vrabac, bosanskohercegovački košarkaš

## Umrli

### 20. vijek

* 1901 – Giuseppe Verdi, italijanski operski kompozitor
* 1992 – Gwen Ffrangcon-Davies, britanska glumica

### 21. vijek

* 2009.
	+ Holmfrid Olsson, švedski biatlonac.
	+ John Hoyer Updike, američki književnik
* 2010 – Jerome David Salinger, američki novelist i pripovjedač
* 2012 – Ljiljana Jovanović, srbijanska glumica
* 2014 – Pete Seeger, američki muzičar i aktivist
* 2022 – László Palácsik, mađarski biatlonac
* 2023 – Saša Petrović, bosanskohercegovački glumac

## Praznici

* Međunarodni dan sjećanja na holokaust

## Vanjski linkovi

* Na današnji dan (27. januar), *BBC.co.uk* (en)
* Na današnji dan (27. januar), *nytimes.com* (en)