# Lugan

Ul **lugan** zo ur youc'h brezel, ha n'eo ket ur c'han.
Graet e vez ar ger-se ivez, ha dreist pep tra, eus ar frazennoù a vez savet, pe goveliet, da lakaat e penn an dud, dezho da gompren ur wirionez ofisiel bennak, da grediñ enni, pe da zerc'hel soñj anezhi.

Implijet e vez al luganoù er politikerezh, er relijion hag er c'henwerzh, da gendrec'hiñ an dud. Ul lugan mat eta a zo ur seurt diskan berr, aes da gompren, da gounaat, ha da adlavarout. Tennañ a ra a-wechoù d'ur c'hrennlavar, pa c'hoari gant ar c'hlotennoù.

## Gerdarzh

Dont a ra ar ger lugan war un dro eus ar ger saoznek "slogan", a deu eus ar ger gouezelek (eus Skos) *sluagh-ghairm* (distaget ['slʊə-x'erəm]), hag eus ar ger gouezelek-se, diwar veskañ *kan* ha *garm*.

## Luganoù politikel

### Luganoù breizhat ha brezhonek

Er XXvetkantved :

* *Ar brezhoneg hag ar feiz a zo breur ha c'hoar e Breizh*, lugan an aozadur katolik ha breizhek Bleun Brug.
* *Bretagne colonie*. Lugan UDB er bloavezhioù 1960-70.
* *Fañch Broudig ganeomp*. Dre fent, er manifestadegoù evit ar brezhoneg.
* *Gwelloc'h ar vuhez gant ar sosialisted*. Lugan ar PS gall e brezhoneg e 1980-81.
* *Un arched da bep archer*. Lugan a c'hall bezañ komprenet pe evel ur galv d'ar muntr, pe evel ur soñjezon diwar-benn gwir pep hini da gaout pevar flanken.
* Pep tra e brezhoneg.

Er XXIvet kantved :

* Ni ho savo Breizh, lugan Strollad Breizh diwar ur varzhoneg gant Xavier Grall.
* Naoned e Breizh.
* Hep brezhoneg, Breizh ebet !

### Luganoù gall

* *Algérie-française* - lugan gall war-dro 1960.
* *CRS, SS*. E 1968.
* *Halte à la répression, Pas de Chirac en prison*. Lugan dre fent.
* *Liberté, Égalité, Fraternité* . Skrivet war savadurioù ofisiel gall, skolioù dreist-holl.
* *Travail, Famille, Patrie*. Lugan ar Stad c'hall en amzer Pétain.
* *Je suis Charlie*, e manifestadegoù e miz Genver 2015.

### Luganoù politikel e dilennadegoù SUA

Diaes e vez kavout politikerezh enne a-wechoù.

* *A Chicken in Every Pot. A car in every garage.* — Lugan Herbert Hoover e 1928.
* *I like Ike* - Lugan evit Dwight D. Eisenhower (lesanvet Ike) e 1952.
* *Keep Cool and Keep Coolidge* — Lugan Calvin Coolidge e 1924.
* *Yes we can* - Lugan Barack Obama e 2008.

### Luganoù politikel all

* *Better dead than red* — lugan enepkomunour, a veze lakaet aes war an tu gin en Alamagn ar brezel yen : *Better red than dead*
* *Ein Volk, ein Reich, ein Führer* ("Ur bobl, ur vro, ur rener" — Lugan nazi. A zo bet adimplijet da zeskrivañ stad yezhoù Bro-C'hall *Ein Volk, ein Reich, eine Sprache* ("ur bobl, ur vro, ur yezh")
* *Arbeit macht frei*. Lugan ouzh talbenn ar c'hampoù-bac'h nazi.
* *¡El pueblo unido jamás será vencido!*. Unan eus luganoù brudetañ ar bed spagnolek, deuet da vezañ ur ganaouenn brudet-mat gant ar strollad Quilapayún. E brezhoneg : *Ar bobl unanet, biken ne vo trec'het*.
* *No pasarán* ("ne dremenint ket"). Ul lugan spagnolek all, brudet da vare Brezel diabarzh Spagn.
* *ETA Herria zurekin*. ("ETA, ar bobl zo ganit"). Lugan en Euskadi war-dro 1980.
* *Hasta la victoria siempre*. Unan eus luganoù Che Guevara.
* *Los Borbones a los tiburones* (ar Vouboned d'ar rinkined). Lugan eneproueelour spagnol.
* *Tredan hag ar Soviedoù*. Lugan Lenin, war an diwezhadoù.
* *Make love not war* — enep brezel Viet Nam, ha pep brezel all.
* *One man, one vote* (un den, ur vouezh), lugan implijet er SUA, e Norzhiwerzhon hag a nevesoc'h zo e Suafrika a-enep an Apartheid hag evit ingalded etre an dud wenn hag an dud du.

## Luganoù relijiel

Evel luganoù e oa ar c'hatekiz desket dre an eñvor, e stumm goulennoù ha respontoù, evel ma vez desket ar C'horan e skolioù islamek Pakistan pe Londrez, pe ar varksouriezh e skolioù Kuba.

E Breizh e veze distreset ar c'hatekiz dre fent: *-C'hwi zo kristen? -Ya peogwir n'on ket ur c'hi bihan.* Ar respont mat a oa, evel-just, *peogwir on bet badezet*.

Desket e vez, hiriv c'hoazh, an taolennoù lieskementiñ er skolioù war don goulennoù ha respontoù ar c'hatekiz kozh.

Setu un nebeud luganoù relijiel:

* *Doue ha Breizh*.
* *Meur eo Allah*.
* *In God We Trust*, ger-stur SUA.

## Luganoù kenwerzhel

* *Coca-Cola refresca mejor*. Luganoù Coca-Cola zo bet lakaet en holl yezhoù, ma c'haller krediñ ne eve ket an dud a-raok an ijinadenn-se.
* *Guinness is good for you*.
* *Du pain, du vin, et du Boursin*. Evit gwerzhañ fourmaj, met efedusoc'h e oa marteze evit gwerzhañ gwin.
* *More Doctors Smoke Camels than any other Cigarette* (muioc'h a vedisined a vutun C... eget n'eus forzh pe tore sigaretennoù all).
* *Omo est là la saleté s'en va* (Omo zo en ti, ha kuit al loustoni). Da werzhañ ur soavon da gannañ.

Peurvuiañ e vezont disoñjet pa baouezont da vorodiñ ar pennoù, met garanet int en empennoù, evel al luganoù all, ha seul yaouankoc'h an empenn seul donoc'h ar merk.

## Luganoù all

Implijet e vez binvioù ar propaganda, hag al luganoù en o zouez, da levezoniñ emzalc'h an dud, ha dreist-holl evit ar yec'hed, pe enep ar vezventi, evel gant al luganioù-mañ:

* *Boire ou conduire, il faut choisir* (Evañ pe bleniañ, ret eo dibab an eil pe egile)
* *An apple a day keeps the doctor away* (Un aval bemdez a zalc'h ar medisin a-bell)
* *Drink a pint of milk a day* (Evit ur pintad laezh bemdez)
* *An tamm hag al lomm / a zalc'h an den en e blom*

## Gerioù kar, a bell pe a dost

* propaganda
* ger-stur
* katekiz
* krennlavar

## Liammoù diavaez

* adslogans.co.uk - The Art and Science of the Advertising Slogan (en)
* Slogans.de — Die Datenbank der Werbung (de)