# Paul Keres

E 1969
**Paul Keres**, bet ganet d'ar 7 a viz Genver 1916 e Narva (Estonia) ha marvet d'ar 5 a viz Even 1975 e Helsinki (Finland), a oa ur meurc'hoarier echedoù estonian ha soviedat.

Da bemp bloaz en doa desket c'hoari an echedoù digant e dad hag e vreur henañ. Yaouank-tre e kemeras perzh e tournamantoù dre lizher. E 1938 e voe trec'h a-gevred gant Reuben Fine en tournamant "Avro". E 1935, d'an oad a 19 vloaz, e voe Kampion Estonia evit ar c'hentañ gwezh.

Studiañ a reas ar jedoniezh adal 1938 betek 1941. Tro dibenn ar bloavezhioù 1950 e oa ar c'hreñvañ c'hoarier hervez ar renk Elo. Ne zeuas ket a-benn d'en em zispartiañ diouzh Mikhail Tal ha Tigran Petrosian.

## An digoradurioù

Ur mailh e oa war teorienn an digoradurioù. Tremen 8 000 tro ofisiel a zo bet c'hoariet gant *Tagadenn Keres* en *Digoradur Sikilian* :

**Paul Keres a-enep Jaroslav Sajtar – Amsterdam, 1954**| **1.** e2 - e4 — c7 - c5
**2.** Mg1 - f3 — d7 - d6
**3.** d2 - d4 — c5 x d4
**4.** Mf3 x d4 — Mg8 - f6
**5.** Mb1 - c3 — a7 - a6
**6.** Fc1 -g5 — Mb8 - d7 | **Gwenn : Keres • Du : Sajtar**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | a | b | c | d | e | f | g | h |  |
| 8 |  | 8 |
| 7 | 7 |
| 6 | 6 |
| 5 | 5 |
| 4 | 4 |
| 3 | 3 |
| 2 | 2 |
| 1 | 1 |
|  | a | b | c | d | e | f | g | h |  |

 |

## Enorioù

* **Paul Keres** ouzh un timbr eus Unaniezh Soviedel, 1991
* **Paul Keres** ouzh ur vilhetenn-vank (5 kurunenn) eus Estonia, 1994
* Monumant e Tallinn

## Kevezadegoù

### Olimpiadoù echedoù

#### C'hoari a reas er skipailh estonian

| Bloaz | Tablezenn | Niverenn ar gevezadeg | Bro ha kêr | Poentoù | Notennoù |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1935 | 1 | 6 |  Polonia Varsovia | 12,5/19 (+ 11, = 3, − 5) |  |
| 1936 | 1 | 3 (diofisiel) |  Alamagn München | 15,5/20 (+ 12, = 7, − 1) | Tapout a reas ar vedalenn aour. |
| 1937 | 1 | 7 |  Sveden Stockholm | 11/15 (+ 9, = 4, − 2) | Tapout a reas ar vedalenn argant. |
| 1939 | 1 | 8 |  Arc'hantina Buenos Aires | 14,5/19 (+ 12, = 5, - 2) | E skipailh a dapas ar vedalenn arem. |

#### C'hoari a reas er skipailh soviedat

| Bloaz | Kêr | Bro ha kêr |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 1952 | ouzh an dablezenn gentañ en 10vet Olimpiad |  Finland Helsinki | (+3, =7, −2), e skipailh a dapas ar vedalenn aour. |
| 1954 | ouzh ar bedervet tablezenn en 11 vet Olimpiad |  Izelvroioù Amsterdam | (+13, =1, -0), tapout a reas ar vedalenn aour hiniennel, e skipailh a dapas ar vedalenn aour ivez. |
| 1956 | ouzh ar bedervet tablezenn en 12vet Olimpiad |  URSS Moskov | (+7, =5, -0), tapout a reas ar vedalenn aour hiniennel, e skipailh a dapas ar vedalenn aour ivez. |
| 1958 | ouzh an deirvet tablezenn en 13vet Olimpiad | Republik Kevreadel Alamagn München | tapout a reas ar vedalenn aour hiniennel, e skipailh a dapas ar vedalenn aour ivez. |
| 1960 | ouzh an deirvet tablezenn er 14vet Olimpiad |  RDA Leipzig | (+8, =5, -0), tapout a reas ar vedalenn aour hiniennel, e skipailh a dapas ar vedalenn aour ivez. |
| 1962 | ouzh ar bedervet tablezenn er 15vet Olimpiad |  Bulgaria Varna | (+6, =7, -0), tapout a reas ar vedalenn arem hiniennel, e skipailh a dapas ar vedalenn aour. |
| 1964 | ouzh ar bedervet tablezenn er 16vet Olimpiad |  Israel Tel Aviv | (+9, =2, −1), tapout a reas ar vedalenn aour hiniennel, e skipailh a dapas ar vedalenn aour ivez. |

### Kampionad europat dre skipailh

C'hoari a reas teir gwezh er skipailh soviedat, tapout a reas ar vedalenn aour, 77,8%, 14/18 (+ 10, = 8, - 0) bewezh hag e skipailh ivez.

| Bloaz | Tablezenn | Bro ha kêr | Disoc'h |
| --- | --- | --- | --- |
| 1957 | 2 |  Aostria Vienna | 3/5 (+ 1, = 4, − 0). |
| 1961 | 3 | Republik Kevreadel Alamagn Oberhausen | 6/8 (+ 4 , = 4, − 0). |
| 1970 | 8 |  Aostria Kapfenberg | 5/5 (+ 5, = 0, − 0). |

### Kampionadoù Estonia

### Kampionad hiniennel Estonia kemmesk

Trec'h e voe teir gwezh.

| Bloaz | Kêr | Renk | Notennoù |
| --- | --- | --- | --- |
| 1935 | Tallinn | 1 | rampo (+5, =1, -2) gant Gunnar Friedemann, trec'h (+2, =0, -1) en dirampoiñ. |
| 1942 | Tallinn | 1 | (+15, =0, -0). |
| 1943 | Tallinn | 1 | (+6, =4, −1). |

### Kampionad estonian dre lizher

Trec'h e voe e 1935-1936, e 1938-1940 hag e 1951-1953.

### Kampionad URSS

| Bloaz | Kêr | Nn ar C'hampionad | Renk  | Notennoù |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1940 | Moskov | 12vet | 4 | Haor Lilienthal hag Igor Bondarevsky a voe trec'h |
| 1941 | Leningrad ha Moskov | Kampionad Echedoù Unaniezh Soviedel *Absolute USSR Championship* | 2 | War-lerc'h Botvinnik |
| 1947 | Leningrad | 15vet | 1 | 14/19 (+10, = 8, −1) |
| 1949 | Moskov | 17vet | 8 |  |
| 1950 | Moskov | 18vet | 1 | 11½/17 (+8, =7, −2) |
| 1951 | Moskov | 19vet | 1 | 12/17 (+9, =6, −2) |
| 1952 | Moskov | 20vet | 10–11 | Botvinnik a voe trec'h |
| 1955 | Moskov | 22vet | 7–8 | Geller a voe trec'h |
| 1957 | Moskov | 24vet | 2–3 | Tal a voe trec'h |
| 1959 | Tbilisi | 26vet |  | Petrosian a voe trec'h |
| 1961 | Bakou | 29vet | 8–11 |  |
| 1965 | Kiev | 33vet | 6 | Stein a voe trec'h |
| 1973 | Moskov | 41añ | 9–12 | Spassky a voe trec'h |

### Tournamantoù e Bro-Saoz

#### Margate

Trec'h e voe div wezh.

| Bloaz | Kêr | Renk | Notennoù |
| --- | --- | --- | --- |
| 1937 | Margate | 1–2 | Rampo gant Fine |
| 1939 | Margate | 1 | Dirak Capablanca ha Flor |

#### Hastings

Trec'h e voe teir gwezh.

| Bloaz | Renk | Notennoù |
| --- | --- | --- |
| 1937/38 | 2–3 | Reshevsky a voe trec'h. |
| 1954/55 | 1–2 | Rampo 1–2 gant Smyslov. |
| 1957/58 | 1 |  |
| 1964/65 | 1 |  |

#### Dibab ar c'hampion bedel

| Bloaz | Kevezadeg | Lec'hioù | Renk | Notennoù |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1938 | Tournamant AVRO | Izelvroioù | 1–2 | Rampo 1–2 gant Fine, dirak Botvinnik; ne c'hellas ket ar match a-enep da Aleksandr Alec'hin bout aozet abalamour d'an Eil brezel-bed. |
| 1948 | Kampionad bedel |  Izelvroioù Den Haag hag  URSS Moskov | 3–4 | Botvinnik 1añ, Smyslov 2vet; Aleksandr Alec'hin a oa chomet kampion bedel betek e varv e 1946. |

### Kevezadegoù all

| Bloaz | Tournamant | Renk | Notennoù |
| --- | --- | --- | --- |
| 1935 | Helsinki | 2 | Frydman a voe trec'h |
| 1936 | Nauheim | 1–2 | Rampo 1–2 gant Alec'hin |
| 1936 | Dresden | 8–9 | Alec'hin a voe trec'h |
| 1936 | Zhavoort | 3–4 | Fine a voe trec'h |
| 1937 | Oostende | 1–3 | Rampo 1–3 gant Grob ha Fine |
| 1937 | Praha | 1 | Dirak Zinner |
| 1937 | Vienna | 1 | Pevarc'hognek |
| 1937 | Kemeri | 4–5 | Reshevsky, Flor, ha Petrovs rampo 1añ–3de |
| 1937 | Pärnu | 2–4 | Schmidt a voe trec'h |
| 1937 | Semmering /Baden | 1 | Dirak Fine |
| 1938 | Noordwijk | 2 | Eliskases a voe trec'h |
| 1939 | Leningrad-Moskov | 12–13 | Flor a voe trec'h |
| 1939 | Buenos Aires | 1–2 | Rampo 1–2 gant Najdorf |
| 1942 | Salzburg | 2 | War-lerc'h Alec'hin |
| 1942 | Munich | 2 | Kampionad Hiniennel Europa, war-lerc'h Alec'hin |
| 1943 | Praha | 2 | War-lerc'h Alec'hin |
| 1943 | Poznan | 1 | Dirak Grünfeld |
| 1943 | Salzburg | 1–2 | Rampo 1–2 gant Alec'hin |
| 1943 | Madrid | 1 |  |
| 1944 | Lidköping | 2 | Kampionad svedat an echedoù |
| 1944/45 | Riga | 1 | Baltic Championship |
| 1946 | Tbilisi | 1 | Kampionad jorjiat an echedoù |
| 1947 | Pärnu | 1 |  |
| 1947 | Moskov | 6–7 |  |
| 1950 | Budapest | 4 | Chaidates Tournament, Bronstein ha Boleslavsky 1añ–2{{vet]], Smyslov 3(de) |
| 1950 | Szczawno-Zdrój | 1 |  |
| 1952 | Budapest | 1 |  |
| 1953 | Zürich | 2–4 | Chaidates Tournament, Smyslov 1añ |
| 1955 | Göteborg | 2 | Etretakadel, Bronstein a voe trec'h |
| 1956 | Amsterdam | 2 | Chaidates Tournament, Smyslov a voe trec'h |
| 1956 | Moskov | 7–8 |  |
| 1957 | Tournamant Mar del Plata | 1 |  |
| 1957 | Santiago | 1 |  |
| 1959 | Zürich | 3–4 | Tal a voe trec'h |
| 1959 | Bled/Beograd/Zagreb | 2 | Chaidates Tournament, Tal a voe trec'h |
| 1959/60 | Stockholm | 3 |  |
| 1961 | Zürich | 1 |  |
| 1961 | Bled | 3–5 | Tal a voe trec'h |
| 1962 | Curaçao | 2–3 | 1962 Chaidates Tournament, Petrosian a voe trec'h |
| 1963 | Los Angeles | 1–2 | 1añ Piatigorsky Cup, rampo gant Petrosian |
| 1964 | Beverwijk | 1–2 | Hoogovens tournament, Rannet 1–2 gant Nei |
| 1964 | Buenos Aires | 1–2 | Rampo 1–2 gant Petrosian |
| 1965 | Mariánské Lázně | 1–2 | Rampo 1–2 gant Hort |
| 1966/67 | Stockholm | 1 |  |
| 1967 | Moskov | 9–12 |  |
| 1967 | Winnipeg | 3–4 |  |
| 1968 | Bamberg | 1 |  |
| 1969 | Beverwijk | 3–4 | Hoogovens tournament, war-lerc'h Botvinnik ha Geller |
| 1969 | Tallinn | 2–3 |  |
| 1970 | Budapest | 1 |  |
| 1971 | Amsterdam | 2–4 |  |
| 1971 | Pärnu | 2–3 |  |
| 1971 | Tallinn | 3–6 |  |
| 1972 | Sarajevo | 3–5 |  |
| 1972 | San Antonio | 5 | Karpov, Petrosian, ha Portisch Rampo 1añ–3(de) |
| 1973 | Tallinn | 3–6 |  |
| 1973 | Dortmund | 6–7 |  |
| 1973 | Petropolis | 12–13 | Etretakadel, Mecking 1añ; Geller, Polugaevsky, ha Portisch 2vet–4re |
| 1975 | Tallinn | 1 |  |
| 1975 | Vancouver | 1 |  |

### Kevezadegoù

| Bloaz | Eneber | Disoc'h |
| --- | --- | --- |
| 1935 | Gunnar Friedemann | +2 −1 =0 |
| 1935 | Feliks Kibbermann | +3 −1 =0 |
| 1936 | Paul Felix Schmidt | +3 −3 =1 |
| 1938 | Gideon Ståhlberg | +2 −2 =4 |
| 1939/40 | Max Euwe | +6 −5 =3 |
| 1944 | Folke Ekström | +4 −0 =2 |
| 1956 | Wolfgang Unzicker | +4 −0 =4 |
| 1962 | Efim Geller | +2 −1 =5 |
| 1965 | Boris Spassky | +2 −4 =4 |
| 1970 | Borislav Ivkov | +2 −0 =2 |

### Disoc'hoù a-enep d'ar Vistr Etrebroadel

*Tournamantoù ha kevezadegoù ofisiel hepken*

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Alec'hin: +1 −5 =8
* Mikhail Botvinnik: +3 −8 =9
* David Bronstein: +4 −6 =18
* José Raúl Capablanca: +1 −0 =5
 | * Max Euwe: +11 −7 =9
* Reuben Fine: +3 −1 =8
* Bobby Fischer: +3 −4 =3
* Efim Geller: +8 −7 =21
 | * Anatoliy Karpov: +0 −0 =2
* Viktor Korchnoi: +4 −1 =12
* Bent Larsen: +2 −0 =4
* Tigran Petrosian: +3 −3 =27
 | * Lajos Portisch: +1 −4 =3
* Vasily Smyslov: +8 −10 =21
* Boris Spassky: +3 −5 =29
* Mikhail Tal: +8 −4 =20
 |

## Oberennoù skrivet

* (en)*The Art of the Middle Game*, Penguin Books, 1964
* (en)*Grhamaster of Chess: The Complete Games of Paul Keres*, Arco, New York, 1977
* (en)*Practical Chess Endings*, Embannadurioù Batsford, 1984 (ISBN 978-0-713442106)
* (it)*Come giocare i finali di pedoni e pezzi leggeri*, Embannadurioù Mursia, 1988
* (it)*Partite scelte vol. 1*, Embannadurioù Caissa Italia, 2008

## Levrlennadur

* (en)Harry Golombek, *The Penguin Encyclopedia of Chess* - Penguin Books 1981
* (en)Egon Varnusz, *Paul Keres Best Games, Vol. 1: Closed Games* - Cadogan Press 1987 (ISBN 1-85744-064-1)
* (en)Egon Varnusz, *Paul Keres Best Games, Volume II: Semi-Open Games*, London 1994, Cadogan Chess (ISBN 0-08-037139-6)
* (en)Hendrik Olde, *Paul Keres - Photographs ha Games* - Demerlen Ed. 1995

## Notennoù