Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alkimiezh

alkimiezh

kenskiantegezh| Iskevrennad eus | okultelezh  |
| Rann eus | prederouriezh naturel  |
| Arvez | istor ar gimiezh  |
| Bet erlec'hiet gant | kimiezh  |
| Pal | Maen ar furien, Chrysopoeia, divarvelezh, panacea, elixir of life  |
| Deskrivet dre | alkimiezh en arzoù pe dudi  |
| Pleustret gant | alkimiour  |

  Eus Wikidata
 *The Alchemist* (An Alkimiour),
 gant William Fettes Douglas
 *Labourva an alkimiour* gant Jan van der Straet - (1551)
*Labourva an alkimiour*
 Hans Vredeman de Vries, war-dro 1595
An **alkimiezh** zo ur skiant, pe gentoc'h un diskibliezh, eus ar Grennamzer, hag a oa brudet da glask treuzfurmiñ ar metaloù gant maen ar furien. Unan eus palioù meur an alkimiezh eo an Ober Meur, da lavarout eo aozadur Maen ar furien a roio tro da dreuzfurmiñ ar metaloù « vil », evel ar plom, en metaloù « nobl », evel an arc'hant hag an aour.

## Pennad kar

* Al laz Alkemi.

## Notennoù
# 316

|  |
| --- |
| **Kantvedoù** 3e kantved - **4e kantved** - 5vet kantved

---

 |
| **Dekvloazhiadoù** 280 – 290 – 300 - Bloavezhioù 310 - 320 – 330 – 340

---

 |
| **Bloavezhioù** 313 – 314 – 315 – **316** – 317 – 318 – 319 |

**316 e deiziadurioù all**| Deiziadur juluan | 316 *CCCXVI* |
| Ab urbe condita | 1069 |
| Deiziadur armenian | *N/A* |
| Deiziadur Bahá'í | -1528 – -1527 |
| Deiziadur berberek | 1266 |
| Deiziadur boudaek | 860 |
| Deiziadur sinaek | 2952/3012-**Kemennad faziek : dianav eo an arouezenn boentaouiñ "[".**-Patrom:Chinese calendar/day/50/11 (乙亥年月日)*— da —*2953/3013-**Kemennad faziek : dianav eo an arouezenn boentaouiñ "[".**-Patrom:Chinese calendar/day/50/12 (丙子年月日) |
| Deiziadur koptek | 32 – 33 |
| Deiziadur etiopek | 308 – 309 |
| Deiziadur hebraek | 4076 – 4077 |
| Deiziadurioù hindouek |  |
|  - *Vikram Samvat* | 371 – 372 |
|  - *Shaka Samvat* | 238 – 239 |
| Deiziadur holosenek | 10316 |
| Deiziadur iranek | 306 BP – 305 BP |
| Deiziadur islamek | 315 BH – 314 BH |
| Deiziadur japanek |  |
|  - *Bloavezh impalaerel* | Kōki 976 (皇紀976年) |
| Deiziadur korean | 2649 |
| Deiziadur heolek Thai | 859 |
| g • ka • ke |

## Darvoudoù

### Europa

### Azia

### Afrika

## Arzoù ha skiantoù

## Ganedigezhioù

## Marvioù
# Marv

marv

end, meizad, perzh, form of event| Iskevrennad eus | darvoud  |
| Arvez | development of the human body, buhez  |
| Abeg pennañ | abeg ar marv, muntr, emlazh  |
| Abeg kentizh | dying, clinical death  |
| Efed | dead  |
| Studiet gant | sociology of death, forensic medicine, thanatology, philosophy of death  |
| Deskrivet en URL |    |
| Dezverket dre | degouezhioù ar marv, abeg ar marv  |
| Anaouder WordLift |   |
| ICPC 2 ID | A96  |
| Arouezenn Unicode | 💀, ☠  |
| Enebet ouzh | ganedigezh  |
| Roll elfennoù | Deaths in March 1975  |

  Eus Wikidata
*Liorzh ar Marv* — Hugo Simberg (1896) — Iliz-veur Tampere
Er vevoniezh e termener ar **marv** evel arsav dieiltro arc'hwelioù emvevañ ur boud bev (loen pe blantenn, da lavaret eo an analañ, mont en-dro an empenn hag ar reizhiad nervel kreiz, hag ar choazhañ maguzennoù.

A-wechoù e c'hoarvez arsavioù amzeriat e-kerzh ar goañvadur hag ar skornadur.

Goude ar marv e teu kuzumadur ar c'horf marv pe an organeg diwar obererezh ar bakteriennoù hag an amprevaned pe loenedigoù kelanezad.

E lod speredelezhioù hag relijionoù e vez graet un diforc'h etre marv ar spered denel ha marv ar c'horf ken ez eont da nac'hañ m'eo marv an den en e bezh.

Hervez lod ezoteregezhioù e c'hoarvez ar marv pa zeu ar c'horf fizikel da vezañ distaget diouzh ar c'horf eterek.

Enebet e vez ar marv ouzh ar c'hanedigezh, p'eo ar marv diankadenn ar vuhez evel pa ne dalm mui kalon an den. Met diaes eo termenañ an harz etre ar vuhez hag ar marv, pa c'heller lakaat ur galon da dalmañ en-dro er bruched, pe zoken he-unan en un amprouetezad dourenn Ringer.

* *Koroll an Anaon ar prezeger*
Johann Rudolf Feyerabend (1806)— Mirdi istorel Basel
* *Burzudoù nozvezh an Nedeleg*
Dianav (1844) — Mirdi Breizh
# Ivan

**Ivan** zo un anv-bihan, deuet diwar an anv henc'hresianek Johannes, hag anavezet er yezhoù slavek : e ruseg, bulgareg, serbeg, kroateg, bosnieg, sloveneg.

## Stummoù all

* Ivo e serbeg ha sloveneg ha yezhoù slavek ar C'hreisteiz all. Arabat droukveskañ gant Ivo a zo Yves e latin,
* Iwan a-wechoù er yezhoù germanek ha slavek. Arabat droukveskañ gant Iwan a zo ur stumm eus Yann e kembraeg.
* Ivana hag Ivanna zo stummoù gwregel.

## Yezhoù all

* Ifan e kembraeg
* *Iván* e spagnoleg
* Yann e brezhoneg
* Yvan hag Yvanne, stummoù gallekaet, skrivet gant un "Y" dre levezon an anv Yves

## Tud

### Tsared

Poldred Ivan IV gant Viktor Vasnetsov, 1897 (Palier Tretiakov, Moskou)
* Ivan IV, lesanvet *Ivan Spontus* , tsar Rusia
* Ivan V (1666-1696), tsar Rusia
* Ivan VI (1740-1764), tsar Rusia

### Tud ordinal

#### Bulgaria

* Ivan Vazov (1850-1921), skrivagner, tad al lizhiri bulgarek
* Ivan Tcheparinov (g. e 1986), mestrc'hoarier echedoù

#### Kolombia

* Iván Villazón, kaner
* Ivan Zuleta, akordeoñser

#### Rusia

* Ivan Tourgeniev (1818-1883), skrivagner
* Ivan Pavlov (1849-1936), mezeg
* Ivan Kramskoy (1837-1887), livour ha tresour
* Ivan Bounin (1870-1953), skrivagner, Priz Nobel al Lennegezh
* Ivan Bilibin (1876-1942), livour, skeudennaouer levrioù ha kinkler c'hoariva
* Ivan Tyulenev (1892-1978), jeneral soviedat

#### Serbia

* Ivan Nemet (1943-2007), mestrc'hoarier echedoù
* Ivo Andrić, skrivagner serbek, Priz Nobel al Lennegezh

*Ivan-tsarevitch hag ar bleiz louet* gant Viktor Vasnetsov.
#### Broioù all

* Ivan Rebroff (1931-2008), kaner alaman
* Iván, kaner spagnol
* Ivan Lendl, tenniser tchek
* Ivan Basso, marc'hhouarner italian
* Ivan Bella (g. e 1964), egoraer slovak
* Ivan Franko (1856-1916), skrivagner ha barzh ukrainat

### Anv-tiegezh

* Rosalind Ivan (1880-1959), aktourez saoz

## Douaroniezh

* Iván : kumun e komitat Győr-Moson-Sopron en Hungaria
* Ivan : ur menez en Alpoù dinarek e Bosnia-Herzegovina

## Sevenadur

* Ivan-tsarevitch, un haroz eus ar folklor rus

## Pennadoù kar a-dost pe a-bell

* Iwan
* Ivano
# 422

|  |
| --- |
| **Kantvedoù** 4e kantved - **5vet kantved** - 6vet kantved

---

 |
| **Dekvloazhiadoù** 390 – 400 – 410 - Bloavezhioù 420 - 430 – 440 – 450

---

 |
| **Bloavezhioù** 419 – 420 – 421 – **422** – 423 – 424 – 425 |

1175 *Ab Urbe Condita* = **422** goude J.-K.

Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sul

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaerienar C'hKornôg : Flavius Honorius
* Impalaer ar Reter : Theodosius II
* Koñsuled : Honorius Aug. XIII (Kornôg) & Theodosius II Aug. X (Reter)
* Tabut etre Honorius hag e c'hoar Galla Placidia. Darn a lavar e oa abalamour da c'hoantoù gwadorged Honorius
* Kren-douar e Roma ː "*Terribili terrae motu Roma concussa est*"

#### Spagn

* Ar Romaned zo trec'het gant ar Vandaled e kreisteiz ar vro.

#### Galia

* Roue Wizigoted Akitania, e Toloza : Teodorig Iañ. Argadenn war bro Spagn.

#### Enez Vreizh

### Afrika

### Reter nesañ

### Azia

* Fin ar brezel etre an Impalaeriezh Roman hag an Impalaeriezh Sasanid

## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

## Relijionoù

Selestin Iañ
* Sul-Fask ː 26 Meurzh
* Pabed : Bonifas Iañ (418-422); Selestin Iañ (422-432)

## Ganedigezhioù 422

## Marvioù 422

* ar pab Bonifas Iañ

## Daveoù
# Ampech

Skeudennadur an doareoù ampechamant disheñvel
Ar ger **Ampech** a talvez evit diskrivañ an dermenidigezh a vez gant un den evit etre-ober gant e endro, ar pezh a tegas kudennoù stres, buhezel, kefredel, sokial ha/pe korf.

80 million a dud a zo ampechet en Europa ha 650 million a dud dre ar bed a-bezh.

## Tud ampechet brudet

* Stephen Hawking Skiantour brudet tapet gant ur skleroz dedro
* Ludwig van Beethoven sonaozour brudet deuet da vezañ bouzar

Stephen Hawking en e gador-ruilh
# 588

*Diwar-benn ar bloavezh **588** en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

#### Breizh

#### Er bed

### Arzoù ha lizhiri

### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh

### A bep seurt

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :*Rummad:Ganedigezhioù 588*

## Marvioù

Gwelet ivez:*Rummad:Marvioù 588*
# 447

|  |
| --- |
| **Kantvedoù** 4e kantved - **5vet kantved** - 6vet kantved

---

 |
| **Dekvloazhiadoù** 410 – 420 – 430 - Bloavezhioù 440 - 450 – 460 – 470

---

 |
| **Bloavezhioù** 444 – 445 – 446 – **447** – 448 – 449 – 450 |

* 1200 *ab urbe condita*
* Bloavezh boutin o kregiñ hag oc'h echuiñ gant ur Meurzh

## Darvoudoù

### Europa

#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ar Reter : Flavius Theodosius II
* Impalaer ar C'hornôg ː Valentinianus III (Placidius Valentianus)
* Koñsuled ː Calepius (Kornôg) & Ardabur iunior (Reter)
* Attila a dreuz an Danav. Aloubiñ a ra ouzhpenn 100 kêr ha kreñvlec'h. Goulenn a ra start douaroù all.

#### Enez Vreizh

#### Bro Skos

* Eujen II

#### Galia

* Franked salian ː C'hlodio ar Bleveg
* Wizigoted Akitania ː Teodorig Iañ
* Burgonded ː

#### Hispania

#### Kêrgustentin

* Adkempennet eo mogerioù Kergustentin.
* Isaurianed zo galvet evit difenn Kergustentin ouzh an Huned.

### Afrika

### Reter nesañ

### Azia

## Arzoù ha skiantoù

* 447 eo ar bloavezh kentañ meneget en *Annales Cambriae*, skrivet e latin.

## Relijionoù

* Sul-Fask ː 30 Meurzh, pe 20 Ebrel
* Leon Iañ *ar Meur*

## Ganedigezhioù 447

## Marvioù 447

## Daveoù
# 549

*Diwar-benn ar bloavezh **549** en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

#### Breizh

#### Er bed

### Arzoù ha lizhiri

### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh

### A bep seurt

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: *Rummad:Ganedigezhioù 549*

## Marvioù

Gwelet ivez: *Rummad:Marvioù 549*
# Tiriad

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
Un tolead pe ur bastell-vro a zo e dalc'h ur strollad tud pe e-lec'h m'en deus graet e annez eo un **tiriad**.

Emañ e darzh ar ger  tiriad  er gwrizienn indezeuropat *\*tir* a gaver en iwerzhoneg (*Tír na nÓg*, "Douar ar Yaouankiz") koulz hag e latin *terra*. Kevatal d'ar ger *douar* eo bet.

Skor retañ ar galloud eo an tiriad hag eo ret ivez d'an dud kavout un tiriad ma vez sachet boued ha traoù ret diwarnañ. Termeniñ an tiriadoù en un doare resis-tre eo pal kentañ ar ventoniezh marteze. E studi ar Gwir e kaver meur a lodenn a denn da gudennoù an tiriad : Gwir etrebroadel (termeniñ harzoù ar riezoù ha petra a vez graet en o c'hichen), Gwir ar brezel (aloubiñ un tiriad e vez pal ar brezel alies), Gwir keodedel (termeniñ harzoù ar berc'henniezh).
# 500

*Diwar-benn bloavezh **500** an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

* Lakaat a ra roue ar Franked C'hlodwig Iañ ar seziz war Avignon.
* tro 500 : diazezet eo Rouantelezh ar Franked.

#### Britannia

* tro 500 : Emgann Badon, trec'h eo ar Vrezhoned war un arme angl-ha-saoz.
* tro 500 : diazezet eo Rouantelezh Essex.

### Azia

### Afrika

### Amerika

### Okeania

### Arzoù ha lizhiri

#### Livañ

#### Sonerezh

#### Lennegezh

### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh

### A bep seurt

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :*Rummad:Ganedigezhioù 500*

## Marvioù

Gwelet ivez:*Rummad:Marvioù 500*
# Siddhartha Gautama

Un delwenn eus Siddhartha Gautama e Sarnath, eus ar IVe kantved.
Siddhartha o tizhout ar Parinirvana.
**Siddhartha Gautama** (सिद्धार्थ गौतम e sañskriteg) a voe ur mestr speredel, un doare pastor en hanternoz Indez, er c’hwec’hvet kantved kent J.K. Eñ eo diazezour ar gredenn anvet boudaegezh. Daoust ma vez graet Bouda (Bouddha, an hini dihunet, an hini sklêrijennet) eus meur a zen all gant feizidi ar voudaegezh, e seller ouzh Siddhartha evel ar Bouda pennañ (*Sammāsambuddha*) hag alies ez eo diwar e benn e komzer pa lavarer **ar Bouda**. Krediñ a reer e oa o vevañ etre 563 kent J.K. ha 483 kent J.K.

Hervez ar gredenn e voe ganet e Lumbini, zo e Nepal hiziv. Mab e oa d’ur roue anvet Śuddhodana. Diouganet e voe e teuje ar bugel nevez-ganet da vezañ ur roue bras pe ur sant ken bras all. Pa oa 16 vloaz e timezas gant Yaśodharā hag ur mab o devoe, Rahula. Siddhartha a dremenas 29 bloaz e lez rouantelezh Kapilavastu, zo bremañ e Nepal.

Kontañ a reer e rae tad Siddhartha diouzh e wellañ evit m’en defe e vab kement tra en doa ezhomm pe c’hoant da gaout hag evit ma n’en em gavfe ket gant traoù poanius pe gant tud o c’houzañv. Daoust da se en em gavas Siddhartha un deiz dirak un den kozh ; goude se en em gavas gant un den klañv, gant ur c’horf marv o vreinañ ha gant ur manac’h o yunañ. Neuze e komprenas ne oa ket ar madoù hag ar binvidigezh palioù nemeto ar vuhez. Kuitaat a reas al lez, dilezel e wreg hag e vugel da vont da glask e vara ha da ren buhez ur penedour e Rajagaha (e Bihar hiziv). Heuliañ a rae kelennadurezh mistri speredel a ginnigas dezhañ kemer o lerc’h, met nac’h a rae bep taol rak kavout a rae dezhañ n’en doa ket tizhet ul live uhel a-walc’h c’hoazh.

Siddhartha ha pemp diskibl dezhañ a gasas an emgastiz pelloc’h c’hoazh hag en em lakaas da yunañ. Goude dont da vezañ gwan-kenañ ha prest da vervel, a lavarer, ez asantas kemer ur bannig laezh hag un tammig riz digant ur plac’h yaouank anvet Sujata, hag azezañ a reas e skeud ur wezenn-figez (Ficus religiosa) e Bodh Gaya (e stad Bihar ivez). Eno e kavas ar “sklêrijenn”, ha kompren perak e c’houzañv mab-den ha penaos en em wareziñ diouzh ar boan.

Mont a reas da Sarnath e-kichen Varanasi, hag eno e reas e brezegenn gentañ. Kreskiñ a reas niver e ziskibled buan, hag e-pad 45 bloaz e voe o vont hag o tont e hanternoz Indez da brezeg e gelennadurezh. Sevel a reas ur vreuriezh kentañ, ur *Sangha*, ur gumuniezh menec'h ha leanezed. E-touez e ziskibled anavezetañ emañ Sariputta, Mahamoggallana, Mahakasyapa, Ananda hag Anuruddha. Pa voe 80 vloaz ez embannas Siddartha e oa o vont d’ar Parinirvana, ur stad divarv ma kuitafe e gorf. Mervel a reas e Kuśināra (Kushinagar hiziv e stad Uttar Pradesh), en ur lavarout d’e ziskibled chom hep heuliañ rener ebet met klask heuliañ e gelennadurezh, an dharma.
# 542

*Diwar-benn ar bloavezh **542** en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

#### Breizh

#### Er bed

### Arzoù ha lizhiri

### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh

### A bep seurt

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: *Rummad:Ganedigezhioù 542*

## Marvioù

Gwelet ivez: *Rummad:Marvioù 542*
# 565

*Diwar-benn ar bloavezh **565** en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

#### Breizh

#### Er bed

### Arzoù ha lizhiri

### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh

### A bep seurt

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: *Rummad:Ganedigezhioù 565*

## Marvioù

Gwelet ivez: *Rummad:Marvioù 565*
# Zhengzhou

Zhengzhou
**Zhengzhou** (sinaeg : 郑州 ; pinyin : *Zhèngzhōu*) eo kêr-benn proviñs sinaat Henan. En tu-hont da 7 milion a annezidi a oa enni e 2004. Komzet e vez enni rannyezh ar Zhengzhou zo ur rannyezh eus ar mandarineg zhongyuan.
# Morlu

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
An nerzh kenstrollet etrebroadel Unan Pemp Mann (CTF-150)
Ar flodad bras breizhveuriek, an nerzh milourel war vor pennañ da vare ar Brezel-bed kentañ
An emgav eus ar rouesañ etre floadadoù 5 riez e-korf *Oberatadenn Enduring Freedom* e kreiz Mor Oman. ITS *Maestrale* (F 570), *De Grasse* (D 612); USS *John C. Stennis* (CVN 74), *Charles De Gaulle* (R 91), *Surcouf* (F 711); USS *Port Royal* (CG-73), HMS *Ocean* (L 12), USS *John F. Kennedy* (CV 67), HNLMS *Van Amstel* (F 831) ha ITS *Luigi Durand de la Penne* (D 560).
Ur **morlu** (pe arme-vor) eo lodenn nerzhioù milourel ur riez lakaet prest da gas en-dro emgannoù diwar listri brezel pe kirri dour ha douar war lennoù bras, morioù ha meurvorioù. War listri-spluj ha nijerezioù lestret e c'hell bezañ graet an oberatadennoù brezel ma 'z eus ezhomm.

Goude m'en deus bet ar morluioù harpet gant diorren ar c'hehenterezhioù hag hini ar c'hanolioù hag ar misiloù ez a o roll troetoc'h ouzh ar mont pell e berr amzer eget rolloù an difenn hag an alouberezh a zo bet o lod kantvedoù-pad. D'ar morluioù eo gwareziñ an hentoù-mor ha bezañ gouest da dagañ porzhioù ha savadurioù war an aod hiziv. Troet eo roll ar morluioù herzel ar morluioù enebour ouzh kas o nerzhioù da bell.
Cheñchet eo bet roll morluioù ar 5 riez nukleel pennañ p'o deus gallet sevel un nerzh dibennadiñ e-keñver ar riezoù bihanoc'h o nerzhioù milourel.

## Istor

HMS *Victory*, al lestr brezel war implij koshañ er bed.
Goude m'eo bet ijinet implij ar bagoù evit ober brezel e oe klasket kreskiñ tizh ha barregezh al listri brezel gant nerzh ar roeñvoù, ar re-se embreget gant roeñverien azezet war dostoù anvet ar galeoù. E Henc'hres e veze listri divroeñvegek ha lestr teirroeñvegek a c'helle lestrañ milourien war droad prest da dagañ al listri enebour goude ma oa bet toullet o c'houc'h gant beg ar staoñ. Fardet o deus ar Romaned galeoù brasoc'h gant tostoù war beder ha war bemp rez ivez, ar galeoù pederroeñvegek ha pemproeñvegek. Ar galeoù hag a veze kaset dre nerzh an avel ivez evit diskuizhañ ar roeñverien a zo bet implijet evit ar brezel betek divezh ar Grennamzer hag un tammig pelloc'h war ar Mor Kreizdouarel. Pa oe posupl lestrañ meur a ganol aes da leuniañ buan e tiorroas ar morluioù milourel dre lien hag ez eas da get ar galeoù milourel. Listri fresk e oa ar galeoù ken ne c'hellent ket merdeiñ war ar meurvorioù nag e-pad ar goañv kennebeut.

## Morluioù ar bed

* Marine nationale, morlu Frañs
* Royal Navy, morlu ar Rouantelezh-Unanet
* An tSeirbhís Chabhlaigh, morlu Iwerzhon
* US Navy, morlu ar Stadoù-Unanet

## Pennadoù kar

* Bannieloù ar morluioù
# Tierniezh Ming

|  |
| --- |
| Istor Sina**Istor Sina** |
| **3 Enorus & 5 Impalaer** |
| **Tierniezh Xia** |
| **Tierniezh Shang** |
| Zhou ar C'hornôg | **Zhou** |
| Nevezamzer & Diskar-amzer | Zhou ar Reter |
| Stadoù Brezelour |
| **Tierniezh Qin** |
| Han ar C'hornôg | **Han** |
| Xin |
|
Han ar Reter
 |
| **Teir rouantelezh** |
|
Wei
 |
Shu
 |
Wu
 |
|
Jin ar C'hornôg
 | **Jin** |
| **C'hwezek rouantelezh** |
Jin ar Reter
 |
| **Tierniezhioù Su & Norzh** |
| **Tierniezh Sui** |
| **Tierniezh Tang** (troc'het gant an eil Zhou)
 |
| **Liao** |
5 Tierniezh & 10 Rouantelezh
 |
|
Song an Norzh
 | **Song** |
| **Jin** | **Kornôg Xia** |
Song ar Su
 |
| **Tierniezh Yuan** |
| **Tierniezh Ming** |
| **Tierniezh Qing** |
| **Republik Sina** |
| **Republik Pobl Sina** (1, 2, 3, 4)
 | **Republik Sina** (Taiwan) |
|

---

* **Kronologiezh istor Sina **Tierniezhioù istor Sina **Istor milourel Sina**
 |

|  |
| --- |
| Istor Sina**Istor Sina** |
| **3 Enorus & 5 Impalaer** |
| **Tierniezh Xia** |
| **Tierniezh Shang** |
| Zhou ar C'hornôg | **Zhou** |
| Nevezamzer & Diskar-amzer | Zhou ar Reter |
| Stadoù Brezelour |
| **Tierniezh Qin** |
| Han ar C'hornôg | **Han** |
| Xin |
|
Han ar Reter
 |
| **Teir rouantelezh** |
|
Wei
 |
Shu
 |
Wu
 |
|
Jin ar C'hornôg
 | **Jin** |
| **C'hwezek rouantelezh** |
Jin ar Reter
 |
| **Tierniezhioù Su & Norzh** |
| **Tierniezh Sui** |
| **Tierniezh Tang** (troc'het gant an eil Zhou)
 |
| **Liao** |
5 Tierniezh & 10 Rouantelezh
 |
|
Song an Norzh
 | **Song** |
| **Jin** | **Kornôg Xia** |
Song ar Su
 |
| **Tierniezh Yuan** |
| **Tierniezh Ming** |
| **Tierniezh Qing** |
| **Republik Sina** |
| **Republik Pobl Sina** (1, 2, 3, 4)
 | **Republik Sina** (Taiwan) |
|

---

* **Kronologiezh istor Sina **Tierniezhioù istor Sina **Istor milourel Sina**
 |

An **Dierniezh Ming** (明朝, e pinyin: *míng cháo*) a renas war Sina eus 1368 da 1644, da-heul diskar an dierniezh Yuan , a oa a orin mongol; anvet e oa ar vro renet ganto: **Impalaeriezh ar Ming Veur**. Ur pezh mell arme hag ur pezh mell morlu a oa bet savet ganto en amzer-hont. Lavaret e vez eo bet renad an dierniezh Ming ar gevredigezh stabilañ eus istor an dud.
An dierniezh Ming a oa un dierniezh etnek sinaat pe Han, an dierniezh Han diwezhañ en istor Sina. Distrujet e voe an dierniezh gant un emsavadeg renet gant Li Zicheng, hag erlec'hiet e voe gant an dierniezh Qing, a orin manchou . Kemeret e voe kêr-benn ar Ming , Beijing , e 1644 , met ul lodenn eus ar Ming a chomas e penn su Sina betek 1662 .
Dont a reas Sina da vezañ ur galloud bras e marevezh ar Ming, gant un arme a 1 000 000 soudard. Er prantad-se e voe ivez beajoù gant ul lestraz renet gant Zheng He er XVvet kantved e meur a lec'h er bed.

|  |  |
| --- | --- |
|  | **中文世界門戶 Porched ar bed sinaat** — 找到關於中國的頁面 Adkavit ar pennadoù a denn d'ar bed sinaat. |
# 15 Gouere

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ← **Gouere** → |
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |   |   |   |

 |
|  |

## Darvoudoù

Skoed Urzh ar Varc'heien deutonek
* 1099 : e-pad ar Groaziadeg Kentañ e teu a-benn ar groazidi gristen da gemer iliz ar Bez Santel e Jeruzalem, goude un hir a seziz.
* 1410 : Polonia ha Dugelezh Veur Lithuania a faezh Urzh ar Varc'heien deutonek en Emgann Grunwald.
* 1482 : kurunennet eo Muhammad XII, roue diwezhañ Emirelezh Granada.

## Sportoù

* 1936 : aet 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Grenoble (Isère) ha Briançon (Hautes-Alpes) gant ar Breizhad Jean-Marie Goasmat.
* 1939 : loc'hañ a ra 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Ar Roc'hell (Charente-Maritime).
* 1954 : loc'hañ a ra 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwened war-du Añje (Maine-et-Loire).
* 1991 : 10vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Roazhon ha Kemper ; trec'h eo Phil Anderson (Aostralia).
* 1998 : loc'hañ a ra 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Ploue war-du Cholet (Maine-et-Loire).
* 2002 : 9vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Lannarstêr hag An Oriant (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Santiago Botero (Kolombia).

## Ganedigezhioù

|  |  |
| --- | --- |
| Rembrandt van Rijn |  |

* 1606 : Rembrandt, engravour, livour ha tresour izelvroat.
* 1810 : Johann Löwenthal, mestrc'hoarier echedoù hungarat.
* 1837 : Stephanie von Hohenzollern, priñsez alaman, gwreg Pêr V Portugal.
* 1867 : Jean-Baptiste Charcot, mezeg hag ergerzher gall.
* 1899 : Seán Lemass, 4vet Taoiseach Iwerzhon (1959-1966).
* 1911 : Edward Shackleton, beajour saoz.
* 1919 : Iris Murdoch, skrivagnerez iwerzhonat.
* 1939 : Aníbal Cavaco Silva, prezidant republik Portugal (2006-2016).
* 1947 : Jean-Louis Jossic, kaner-sonaozer ha soner breizhat, unan eus tri c'hrouer ar strollad Tri Yann an Naoned.
* 1949 : Carl Bildt, politikour ha 39vet *Statsminister* Sveden (1991-1994).
* 1954 : Mario Kempes, melldroader etrebroadel ha gourdoner arc'hantinat.
* 1956 : Ian Curtis, kaner ha soner saoz.

## Marvioù

|  |  |
| --- | --- |
| Anton Tchec'hov. |  |

* 1796 : Domenico Ponziani, mestrc'hoarier ha saver studiadennoù echedoù italian.
* 1879 : Johann Friedrich von Brandt, naturour, mezeg, loenoniour ha louzawour alaman.
* 1904 : Anton Tchec'hov, skrivagner rusian.
* 1919 : Hermann Emil Fischer, kimiour alaman, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1902.
* 1923 : Semyon Alapin, mestrc'hoarier echedoù lituaniat.
* 1927 :
	+ Constance Markievicz, broadelourez hag emsaverez da vare dispac'h Iwerzhon.
	+ Beniamino Vergani, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 1958 : Julia Lennon, mamm John Lennon.

## Lidoù

* Katoligiezh:
	+ Sant an deiz : Sant Riwal.