Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Amazon (embregerezh)

*Evit implijoù all, gwelet Amazon.*

---

Amazon (embregerezh)

embregerezh, firm, embregerezh dianv a c'halv espern, very large online platform| Tachenn obererezhioù | retail, web hosting service, web service, e-commerce  |
| Deiziad krouiñ | 5 Gouere 1994  |
| Stylized name | amazon  |
| Anv ofisiel | Amazon.com, Inc.  |
| Anvet diwar | Amazon  |
| Diazezer | Jeff Bezos  |
| Pennrener | Jeff Bezos, Andy Jassy  |
| Prezidant | Andy Jassy  |
| Bro | Stadoù-Unanet  |
| Furm lezennel | Embregerezh, embregerezh dianv a c'halv espern  |
| Lec'h diazez | Seattle  |
| Perc'hennet gant | Jeff Bezos, The Vanguard Group, BlackRock  |
| Sez sokial | Seattle  |
| Eskemmdi | Nasdaq  |
| Prizioù resevet | BigBrotherAwards  |
| Lec'hienn ofisiel |   |
| Deskrivet en URL |     |
| URL ofisiel ar c’hinnigoù implij |   |
| Sitemap URL |   |
| Hashtag | Amazon, amazon  |
| Istor | history of Amazon  |
| Affiliated worker organisation | Amazon Labor Union, Amazon worker organization  |

  Eus Wikidata
Logo Amazon
**Amazon.com, Inc.**, zo un embregerezh treuzvroadel teknologiezh gant ur skourr penn gwerzhañ dre internet, saveteiñ cloud, ha speredegezh kalvezel. Diazezet eo e Seattle, Washington. Lakaet eo bet war-raok evel unan eus ar Big Tech, pe GAFAM, gant Apple, Alphabet (Google), Meta (Facebook) ha Microsoft, dre e nerzh en ti eskemm, nevezintioù teknologel souezhus, un anv merk brudet ha doareoù gwerzhañ tagus.

Amazon Spheres lec'h penn Amazon e Seattle
Bez eo ar savenn gwerzhañ dre internet ha cloud brashañ er bed hervez an arc'hant rastellet hag ar priz en ti eskemm. Amazon.com a oa bet krouet gant Jeff Bezos d'ar 5 a viz Gouhere 1994, evel ur stal enlinenn levrioù a-raok gwerzhañ videoioù/streaming, MP3 pellkargañ/streaming, levrioù dre gomzpellkargañ/streaming, meziantoù, c'haorioù video, elektronek, boued, c'hoarioù ha bravigoù.
# Norman (Oklahoma)

**Norman** zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad Oklahoma er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 110 925 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Norman en ur mod ofisiel e 1889.

*
*

*
*
*

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| --- | --- |
|  Italia | Arezzo |
|  Japan | Seika |
|  Bro-C'hall | Clermont-Ferrand |
|  Mec'hiko | Colima |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Arc'hant

*Evit implijoù all, gwelet Arc'hant (disheñvelout).*

---

 **Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
Forzh petra zo degemeret evit paeañ madoù, servijoù pe zleoù eo an **arc'hant** (pe **argant**). Ur benveg da eskemm an hini eo, pe da virout an dalvoudegezh, pe c'hoazh da jediñ an dalvoudegezh.

E-kreiz lod brasañ obererezhioù an den emañ. Studiet-kenañ eo bet gant an armerzhourien hag ar sokiologourien eta.

## Rolloù armerzhel an arc'hant

Gant Aristoteles dija e oa bet deskrivet tri roll an arc'hant.

### Ur benveg eskemm

### Ur benveg kontañ an dalvoudegezh

### Ur benveg mirout an dalvoudegezh

## Seurtoù arc'hant

O paeañ ur sammadenn en ur preti
Ar stumm arc'hant muiañ anavezet gant an dud eo ar pezhioù, e metal, hag ar bilhedoù, e paper. Kalz stummoù arc'hant all a zo bet anezho avat (gwelet Stummoù moneizoù en istor). An arc'hant a c'hall bezañ elektronek hiziv an deiz (ar c'hartennoù-bank, an douger ar'chant electronek...).

## Skiant an arc'hant

## Obererezhioù an arc'hant bras

## Gerioù all

* Gwenneien
* Grifoù
* Kregen pe kregin, evel en droienn *Hennezh en deus kregen*.
* Segal, dreist-holl en droienn *ober segal*, gounit arc'hant

## Gwelet ivez

* Moneiz
# Kanol (dour)

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Gwellaat ar pennad-mañ** a vo ret a-raok ma vo gallet lavarout ez eo ur pennad a live holloueziadurel, ken e-keñver danvez, ken e-keñver brezhoneg.
 Ma fell deoc'h reiñ hoc'h ali, resisaat petra zo da wellaat, grit e pajenn ar gaozeadenn.
* *Pa vo bet graet ar gwellaennoù e vo ret dilemel ar patrom-mañ.*
 |

*Novo teatro di machine et edificii*, 1607
Ur ger lies e sterioù eo **kanol** (reizh benel, liester *kanolioù*) pa denn d'an dour :

Ur seurt hent eo evit un dour o tiruilh eo da gentañ ha naoz un dourredenn eo. A-wechoù eo kanol kevatal da stêr, unan ledan awalc'h.

Koulskoude e talvez ivez kanol evit ur stumm douarel all hag a denn d'ar mor : pa vez strizhet ar mor etre daou aod, hini un enezenn hag hini an douar, da skouer. Ur ger kevatal da aber eo ivez, implijet e lec'hioù Breizh'zo n'anavezer ket ar ger aber. A-wechoù e vez anv eus ar ganol-vor.

Alies e tave kanol d'un dourredenn savet ha kleuziet gant an Den. Met peurvuiañ n'eus dour o tiruilh ennañ p'eo klasket kaout ul ledennnad dour kompez ma ya al listri-samm (anvet gobiri) o verdeiñ aes warnañ. Setu perak e vez kleuziet naozioù lies o live gant dorioù evit lakaat an dourioù chom hep diruilh. An dorioù-se a vez anvet skluzioù.

Pa 'z eus ur memez pe un douar war dinaou e vez savet seurt diri skluzioù da vezañ digoret ha serret tro-ha-tro gant levier ar gobar.<br:>
Ur pouezh bras azo gant ar c'hanolioù ken eo bet savet anezho en Henamzer koulz e Bro-Sina, e Mezopotamia hag dindan urzhioù an impalaerien roman.

Kanolioù an Henamzer : kanol al lenn Fucino (kleuziet gant Aogustus), kanol etre ar Mor Ruz hag an Nil (sell ouzh kanol Suez).

## Kanolioù pennañ

* Kanol Suez
* Kanol Panamá
* Kanol Naoned-Brest
* Kanol Don-Volga
* Kanol ar C'hreisteiz (pe ganol an Daou Vor)

## Liamm diavaez

Sellit ouzh ar ger Kanol er
wikeriadur, ar geriadur frank.

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porched an treuzdougerezh** – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# 1993

*Diwar-benn bloavezh **1993** an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

* 13 a viz Gwengolo : lid-sinañ Emglevioù Oslo e Washington D.C. gant Mahmoud Abbas, Shimon Peres, Warren Christopher, Andrei Kozyrev, Bill Clinton, Yitzhak Rabin ha Yasser Arafat.

### Europa

* 1añ a viz Genver : rannet eo Tchekoslovakia etre div vro nevez, ar Republik Tchek ha Slovakia.
* 25 a viz Mae : tapet ur rezolusion gant an ABU evit krouiñ Lez-varn Etrebroadel Den Haag evit an torfedoù bet graet e Yougoslavia.

#### Kenvarc’had

#### Breizh

* Gwengolo
	+ Krouidigezh skol Diwan Gwened
	+ Krouidigezh klasoù diyezhek publik Ploveur ha Sarzhav goude ur stourm hir hag un harz-debriñ gant Yannig Baron
	+ Krouidigezh ur c'hlas divyezhek katolik er Faoued

#### Frañs

#### Sardigna

* 14 a viz Gwenholon: gant kuzul rannvro Sardigna eo anavezet ent-ofisiel *sa Die de sa Sardigna*, devezh ar vro, a vez lidet bep bloaz d’an 28 a viz Ebrel, e koun emsavadeg 1774.

#### Tchekia

* 26 a viz Genver: dilennet eo Václav Havel da brezidant ar Republik Tchek.

### Azia

#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Iskevandir indezat

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù

#### Norzhamerika

##### Stadoù-Unanet

* 26 C'hwevrer : Gwall-daol gant Al-Qaida er World Trade Center. 6 den lazhet.

#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri

#### Livañ

#### Sonerezh

#### Lennegezh

#### Sinema

* 10 a viz Gwenholon : skignet eo an heuliad skiant-faltazi *The X-Files* evit ar wech kentañ war rouedad ar Fox Broadcasting Company.

### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh

### Sport

* 26 a viz Mae : Aet ar maout gant skipailh Olimpek Massilia ouzh hini ar Milan AC e kevre ar gampioned (1-0). Ar skipailh 1añ eus Frañs bet gounezet kib priziusañ Europa eo an OM.

### A bep seurt/diasur

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :*Rummad:Ganedigezhioù 1993*

## Marvioù

Gwelet ivez:*Rummad:Marvioù 1993*
# C'hoarioù Olimpek hañv 2008

Ar  **C'hoarioù olimpek hañv 2008** (sinalunioù eeunaet : 2008 年北京夏季奥运会, sinalunioù hengounel : 2008 年北京夏季奧運會, pinyin : *2008 nián Běijīng Xiàjì Àolínpǐkè Yùndònghuì*)
Anvet e vezont ivez **C'hoarioù an XXIXvet Olimpiadenn**. An 19vet C'hoarioù aozet en oadvezh a vremañ ez int, ha dalc'het int bet e Beijing, e Republik Pobl Sina, etre an 8 a viz Eost hag ar 24 a viz Eost.

Kroget en deus al lid digeriñ da 8 eur 8 munut 8 eilenn da noz, eur lec'hel, d'an 8 a viz Eost 2008 (08-08-08 08:08:08, an eizh zo un arouez berzh vat hag eus an didermen er sevenadur sinaat).
Lod eus an c'hevezadegoù a zo bet dalc'het e diavaez kêr-benn Sina, re ar bageal dre lien a zo bet dalc'het Qingdao, 690 km diouzh Beijing, dalc'het eo bet ar c'hrogadoù mell-droad e Tianjin, Shanghai ha Qinhuangdao hag ar c'hevezadegoù sport war varc'h e Hong Kong.
# 5 C'hwevrer

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ← **C'hwevrer** → |
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 |   |   |   |   |   |   |

 |
|  |

## Darvoudoù

* 1852 : digoret eo Mirdi ar Peniti e Sant-Petersbourg, e Rusia.
* 1859 : unanet eo Valakia ha Moldavia dindan ren Alexandru Ioan Cuza da vont d'ober Roumania.
* 1994 : kroget an tan e Breujoù Breizh e Roazhon.

## Ganedigezhioù

|  |  |
| --- | --- |
| Markizez Sévigné | Joris-Karl Huysmans |

* 1345 : Yann Iañ (Châtillon), Kont Pentevr ha Beskont Lemojez.
* 1626 : Markizez Sévigné (Marie de Rabutin-Chantal), skrivagnerez c'hall.
* 1848 : Joris-Karl Huysmans, skrivagner c'hall.
* 1860 : Jackson Showalter, mestrc'hoarier echedoù eus SUA.
* 1869 : Marie-Louise Le Manac’h, anavezet evel Mari Manac'h, pe Lady Mond, breizhadez paour aet da binvidik.
* 1878 : André Citroën, savour kirri c'hall.
* 1878 : Jean Becquerel, fizikour gall.
* 1947 : Edu, melldroader ha gourdoner brazilian.
* 1951 : Joël Tanter, melldroader a-vicher breizhat.
* 1985 : Cristiano Ronaldo, melldroader portugalat.

## Marvioù

Delwenn Pasquale Paoli e L'Isula Rossa
* 1807 : Pasquale Paoli, brogarour, dispac'her ha den-Stad eus Korsika.
* 1860 : Jackson Showalter, mestrc'hoarier echedoù eus SUA.
* 1911 : Adolf Bernhard Meyer, antropologour ha naturour alaman.
* 1937 : Lou Andreas-Salome, lennegez a orin eus Bro-Rusia troet war al lennegezh, ar brederouriezh ha ar bredelfennerezh.
* 1943 : Joseph Turmel, beleg breizhat, istorour an Dogmoù.
* 1967 : Violeta Parra, kanerez chileat.
* 2000 : George Koltanowski, meurc'hoarier echedoù belgiat-amerikan.
* 2000 : Claude Autant-Lara, filmaozer gall.
* 2020 : Kirk Douglas, aktor ha filmaozour stadunanat.
* 2021 : Christopher Plummer.
* 2023 : Pervez Musharraf, jeneral ha prezidant Pakistan.

## Lidoù

* Katoligiezh
	+ Sent an deiz:
		- sant Melin (VIIvet kantved);
		- santez Agata (IIIe kantved).
# Adsav Meiji

Adsav Meiji

adkempenn| Anv er yezh orin | 明治維新  |
| Anvet diwar | Meiji era  |
| Bro | Impalaeriezh Japan  |
| Deiziad kregiñ | 1868  |
| Deiziad echuiñ | 11 C'hwevrer 1889  |
| Prantad | Meiji era  |

  Eus Wikidata
An impalaer Meiji o kuitaat Kyoto da vont da Dokyo e dibenn 1868
**Adsav Meiji** (japaneg : 明治維新, Meiji Ishin), pe **Dispac'h Meiji** pe **Nevezidigezh Meiji** a reer eus ar mare eus istor Japan ma voe diskaret ar shogunelezh Tokugawa ha pa voe adroet ar galloud d'an impalaer. Mont a ra eus dibenn ar Mare Edo (anvet ivez *bakumatsu* pe « dibenn shogunerezh Tokugawa ») da benn-kentañ an Oadvezh Meiji, e-pad eil hanterenn an XIXvet kantved. Un heuliad darvoudoù eo, ha d'o heul e voe kemmet politikerezh Bro-Japan koulz hag hec'h aozadur sokial. Unan eus disoc'hoù digor Japan war ar bed eo. An digor-se a oa holl-ret da-heul degouezh "bagoù du" ar c'homodor Matthew Perry, hag en doa diskouezet pegen gwan e oa deuet ar shogunelezh da vezañ. Da-heul Adsav Meiji eo deuet impalaeriezh Japan da vezañ unan eus galloudoù bras ar bed. Ur rentañ-kont resis eus an darvoudoù a zo bet graet gant Ernest Stow en e levr *A Diplomat in Japan*.

|  |
| --- |
|    **Impalaeriezh Japan  –  An holl rummadoù ha pajennoù a-zivout Impalaeriezh Japan** |
# 28 C'hwevrer

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ← **C'hwevrer** → |
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 |   |   |   |   |   |   |

 |
|  |

## Darvoudoù

* 1922 : Ejipt dizalc'h diouzh ar Rouantelezh Unanet.
* 1935 : ijinet eo an nilon gant Wallace Carothers eus ar gompagnunezh DuPont.
* 1946 : krouidigezh ar gazetenn-sport *L'Équipe* (da zont war-lerc'h *L’Auto-Vélo*) gant Jacques Goddet ; teir gwezh ar sizhun e vo embannet betek 1948.
* 1972 : sonadeg Alan Stivell e sal an Olympia e Pariz.

## Ganedigezhioù

|  |  |
| --- | --- |
| Michel de Montaigne | Ernest Renan |

* 1518 : Frañsez, mab da Frañsez Iañ, roue Bro-C'hall ha Klaoda Bro-C'hall, dugez Breizh.
* 1533 : Michel de Montaigne, prederour gall.
* 1823 : Ernest Renan, istorour, prederour ha skrivagner gall.
* 1831 : Olier Souetr, barzh (savet gantañ “Gwerz Kêr-Is”).
* 1882 : Pádraic Ó Conaire, kazetenner ha skrivagner iwerzhonek.
* 1883 : Seán Mac Diarmada, emsaver iwerzhonat hag a gemeras perzh en Emsavadeg Pask.
* 1889 : John Todd Zimmer, evnoniour stadunanat.
* 1895 : Marcel Pagnol, skrivagner gall.
* 1909 : John Davis Skilton Jr., mirour mirdi hag ofiser stadunanat (Monuments Men).
* 1910 : Nikolaz Rossolimo, mestrc'hoarier echedoù ukrainat.
* 1942 : Brian Jones, sonaozer ha soner saoz, unan eus krouerien orin ar strollad The Rolling Stones.
* 1969 : Robert Sean Leonard, aktour stadunanat.
* 1969 : Philip Reeve, skrivagner saoz.

## Marvioù

|  |  |
| --- | --- |
| Henry James e 1913 |  |

* 1916 : Henry James, skrivagner stadunanat.
* 1928 : Oscar Chajes, mestrc'hoarier echedoù galitsian eus SUA.
* 1941 : Alfonso XIII, roue Spagn.
* 1971 : Hans Müller, mestrc'hoarier echedoù aostrian, anvet Mestr Meur e 1950.
* 1986 : Olof Palme, den-Stad ha ministr kentañ Sveden.
* 2011 : Annie Girardot, aktourez c'hall.
* 2015 : Yaşar Kemal, skrivagner turk.

## Lidoù

* Devezh ar vro en Andalouzia (*Día de Andalucía*).
* Katoliked
	+ E Breizh:
	+ sant Rivelen VIvet kantved;
	+ santez Enora pe Enori pe c'hoazh santez Azenor Vvet kantved;
	+ santez Sisilia.
# Bahrein

|  |
| --- |
|  مملكة البحرين  Mamlakat al-BahraynRouantelezh Bahrein** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Banniel | Skoed-ardamez |

 |
| Kan broadel: بحريننا *Bahrainona*  |
| Lec'hiadur Barhein |
| Kêr-benn (ha kêr vrasañ) | Manama 26°13′N 50°35′E |
| Yezh(où) ofisiel | Arabeg |
| **Gouarnamant** | Monarkiezh |
|  - Roue |  |
|  - Ministr kentañ | Khalifah ibn Sulman Al Khalifah |
| Gorread |
|  - Hollad | 665 km² (189) |
|  - Dour (%) | 0 |
| Poblañs |
|  - istimadur 207 | 1,046,814 () |
|  - Stankter | 1454/km² (7) |
| PDK (PGP) | 2005 (istimadur) |
|  - Hollad | $19.75 miliard (118) |
|  - Keidenn | $23,604 (32) |
| **FDD**  (2007) |  0.866 (Uhel) (41) |
| Moneiz | Dinar Bahrain (`[[ISO 4217|]]`) |
| Gwerzhid-eur | (UTC+3) |
| Kod kenrouedad | .bh |
| Kod pellgomz | +973 |

**Rouantelezh Bahrein** (arabeg مملكة البحرين *Mamlakat al-Baḥrayn*) a zo ur vro eneziat lec'hiet e Pleg-mor Persia. *Daou vor* eo troidigezh vrezhonek an anv *Baḥrayn*. Manama eo ar gêr-benn.

War-du ar c'hornôg emañ Arabia Saoudat ha liammet outi eo ar vro dre Sav-douar ar Roue Fahd. War-du ar su e kaver Katar.

Stadoù Azia[diskouez]
 **Stadoù Azia**
Afghanistan • Arabia Saoudat • Armenia2 • Azerbaidjan1 • Bahrein • Bangladesh • Bhoutan • Brunei • Egipt3 • Emirelezhioù Arab Unanet • Filipinez • India • Indonezia5 • Iran • Iraq • Israel • Japan • Jordania • Jorjia1 • Kambodja • Kazac'hstan1 • Kiprenez2 • Kirgizstan • Korea an Norzh • Korea ar Su • Koweit • Laos • Liban • Malaysia • Maldivez • Mongolia • Myanmar • Nepal • Oman • Ouzbekistan • Pakistan • Qatar • Rusia1 • Republik Pobl Sina • Republik Sina (Taiwan) • Singapour • Siria • Sri Lanka • Tadjikistan • Thailand • Timor ar Reter4 • Turkia1 • Turkmenistan • Viêt Nam • Yemen

**Stadoù ha n'int ket anavezet :** Nagorno-Karabac'h2

**Tiriadoù gant ur statud dibar :** Hong Kong • Makao • Palestina

1. En Europa evit un darn. 2. En Azia e-keñver douaroniezh met a vez sellet outi evel un tamm eus Europa evit abegoù istorel ha sevenadurel.
3. En Afrika evit ar braz. 4. Lakaet a-wechoù en Okeania. 5. En Okeania evit un darn.

Monarkiezhoù ar Bed[diskouez]
**Afrika:** Eswatini° • Lesotho • Maroko\*
**Azia:** Arabia Saoudat°  • Bahrein\* • Bhoutan° • Brunei° • Emirelezhioù Arab Unanet^ • Japan • Jordania\* • Kambodja^ • Koweit\* • Malaysia^  • Nepal • Oman° • Qatar° • Thailand

**Kenglad ar Broadoù (*Commonwealth*):** Antigua ha Barbuda • Aostralia • Bahamas • Barbados • Belize • Grenada • Jamaika • Kanada • Papoua Ginea-Nevez • Rouantelezh Unanet • Saint Kitts ha Nevis • Santez-Lusia • Sant Visant hag ar Grenadinez • Inizi Salomon • Tonga • Tuvalu • Zeland-Nevez

**Monarkiezhoù european all:** Belgia • Danmark • an Izelvroioù • Liechtenstein\* • Luksembourg • Monako\* • Norge • Spagn • Sveden • Vatikan (Sez Santel)°^

° monarkiezh absolut, \* monarkiezh damvonreizhel, ^ monarkiezh dre zilennadegoù

Aozadur ar Broioù a Ezporzh Petrol (ABEP pe OPEC)[diskouez]
Aljeria • Angola • Arabia Saoudat • Ecuador • Emirelezhioù Arab Unanet • Iran • Iraq • Koweit • Libia • Nigeria • Qatar • Venezuela
# Biotop

Ur **biotop** a zo un dachenn gant aozioù an endro (fizik) uniform, a ro annez (pe lec'hioù-annez) d'ur rummad plant ha loened bennaked. Gant Arthur Tansley eo bet ijinet ar ger *biotop*.

Arabat drougveskañ *biotop* gant *biom*.
# Mol

Ar **mol** (simbol : **mol**) a zo un unanenn ziazez eus ar sistem etrebroadel a vez graet ganti war dachennoù ar fizik hag ar gimiezh dreist-holl. Ar mol eo kementad danvez ar sistemoù a zo enno kement a hamboudoù elfennel hag ez eus a atomoù e-barzh 0,012 kilogramad karbon 12. Graet e vez niver Avogadro eus an niver-se a hamboudoù a dalvez war-dro 6,0221353 × 1023.

Pa vez kaoz eus moloù ez eo a-bouez bras lavaret ivez peseurt hamboudoù a vez kontet. Gallout a reont bezañ :

* atomoù
* molekulennoù
* ionoù
* elektronoù
* partikulennoù all
* strolladoù partikulennoù

## Gwelet ivez

* Kementad danvez
* Paoter molel
* Pouez molekulel
# Strizh-mor Taiwan

Strizh-mor Taiwan

strizh-mor, harz, harzoù mor, international border| Rann eus | borders of Taiwan, borders of China  |
| Anv er yezh orin | 臺灣海峽, 台湾海峡, 烏水溝  |
| Bro | Republik Pobl Sina, Taiwan  |
| Daveennoù douaroniel | 24°48′40″N 119°55′42″E  |
| A dalv evit tiriad | Taiwan, Republik Pobl Sina  |
| Category for the view of the item | Category:Views of the Taiwan Strait  |

  Eus Wikidata
Strizh-mor Taiwan
**Strizh-mor Taiwan** (e sinaeg 臺灣海峽 pe 台灣海峽, eeunaet e 台湾海峡) zo ur strizh-mor etre enez Taiwan (Republik Sina) ha douar-bras Sina (Republik Pobl Sina). Un 180 kilometr bennak eo e ledander, well-wazh. Dispartiañ a ra Mor Su Sina diouzh Mor Reter Sina.

War an douar-bras emañ proviñs Fujian, gant kêr vras Xiamen. Er c'hreisteiz d'ar strizh-mor emañ enezeg Penghu (pe *inizi Pescadores*, "inizi ar Besketaerien"), un 50 km bennak diouzh aod kornaoueg Taiwan ha war-dro 130 km diouzh aod Fujian.
# Skorneg

Ar skorneg war gern ar C'hilimanjaro
Ar skorneg Svartisen e Norvegia, hag ur skornredenn o tont diouti
Pol norzh Meurzh gant e skorneg
Ur **skorneg** a zo un dachenn dindan skorn.

## Ar seurtoù skornegoù

### Inlandsis

An inlandsisoù a zo tachennoù skorn bras-ec'hon (en tu-hont da 50 000 km²).

* Antarktika
* Greunland

### An togennoù skorn

An togennoù skorn a zo skornegoù bihanoc'h eget inlandsisoù (en tu-mañ da 50 000 km²).

* Vatnajökull en Island
* Skorneg Cook en Inizi Kergelenn
* Ausfonna e Svalbard
* Skorneg Supatagonia ha Skorneg Norzhpatagonia (e Chile hag Arc'hantina)

## Er-maez eus an Douar

Skorneg
## Gwelet ivez

* Morskorneg
* Skorngrec'h
* Skornredenn

## Liammoù diavaez
# Bed Nevez

- ██ Ar Bed Nevez

Ar **Bed Nevez** eo an anv a voe roet gant ar merdeer Amerigo Vespucci (1454-1512) d'an douaroù nevez-dizoloet ha nevez-anavezet gant Europiz adalek deroù an Azginivelezh XVIvet kantved, da lavaret eo Amerika hag Okeania. Ne vez ket lakaet Antarktika e-barzh.

En enep, *ar Bed Kozh* a vez graet eus ar bed a oa anavezet gant tud Europa a-raok an amzer-se, da lavaret eo Europa, Azia hag Afrika.
# Rheinland

Glann gleiz ar Roen en Alamagn.
Rheinland en 1905
**Rheinland** a zo ur rannvro dispis a-walc'h eus Alamagn hag a denn hec'h anv eus ar stêr Roen (*Rhein* en alamaneg; *land* = bro). Hiziv an deiz e vez lakaet alies da glotañ gant al lodenn eus Alamagn a zo war glann gleiz ar Roen. Daou land emañ “Rhein” en o anv:

* Rheinland-Pfalz
* Nordrhein-Westfalen

Saarland a c'haller lakaat ivez er Rheinland.

Klotañ a rae mui-pe-vui gant ar Rheinprovinz (Proviñs ar Roen) (1822-1946)

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porched Alamagn** – Adkavit pennadoù ha rummadoù Wikipedia a denn da Alamagn. |
# Ouzbekistan

|  |
| --- |
| O‘zbekiston Respublikasi Ўзбекистон РеспубликасиRepublik Ouzbekistan** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Banniel | Skoed-ardamez |

 |
| Kan broadel: *Kan Broadel Ouzbekistan* |
| Lec'hiadur Ouzbekistan |
| Kêr-benn (ha kêr vrasañ) | Tochkent 41°16′N 69°13′E |
| Yezh(où) ofisiel | Ouzbekeg |
| **Gouarnamant** | Republik |
|  - Prezidant | Shavkat Mirziyoyev |
|  - Ministr Kentañ | Abdulla Oripov |
| Gorread |
|  - Hollad | 447,400 km² (56) |
|  - Dour (%) | 4.9 |
| Poblañs |
|  - istimadur 2008 | 27,372,000 () |
|  - Stankter | 59/km² (136) |
| PDK (PGP) | 2007 (istimadur) |
|  - Hollad | $64.201 milliard ([[Roll ar broioù dre o PDK (PGP)|]]) |
|  - Keidenn | $2,389 ([[roll ar broioù dre PDK (PGP) dre zen|]]) |
| **FDD**  () |  0.702 (kreiz) (113) |
| Moneiz | Som Ouzbekistan (`UZS`) |
| Gwerzhid-eur | (UTC+5) |
|  | +2 |
| Kod kenrouedad | .uz |
| Kod pellgomz | +998 |

**Republik Ouzbekistan** a zo ur stad e Azia ar C'hreiz hag a oa gwechall un darn eus Unvaniezh Soviedel. Tochkent eo ar gêr-benn.

Stadoù Azia
 **Stadoù Azia**
Afghanistan • Arabia Saoudat • Armenia2 • Azerbaidjan1 • Bahrein • Bangladesh • Bhoutan • Brunei • Egipt3 • Emirelezhioù Arab Unanet • Filipinez • India • Indonezia5 • Iran • Iraq • Israel • Japan • Jordania • Jorjia1 • Kambodja • Kazac'hstan1 • Kiprenez2 • Kirgizstan • Korea an Norzh • Korea ar Su • Koweit • Laos • Liban • Malaysia • Maldivez • Mongolia • Myanmar • Nepal • Oman • Ouzbekistan • Pakistan • Qatar • Rusia1 • Republik Pobl Sina • Republik Sina (Taiwan) • Singapour • Siria • Sri Lanka • Tadjikistan • Thailand • Timor ar Reter4 • Turkia1 • Turkmenistan • Viêt Nam • Yemen

**Stadoù ha n'int ket anavezet :** Nagorno-Karabac'h2

**Tiriadoù gant ur statud dibar :** Hong Kong • Makao • Palestina

1. En Europa evit un darn. 2. En Azia e-keñver douaroniezh met a vez sellet outi evel un tamm eus Europa evit abegoù istorel ha sevenadurel.
3. En Afrika evit ar braz. 4. Lakaet a-wechoù en Okeania. 5. En Okeania evit un darn.

Kenglad ar Stadoù Dizalc'h (KSD)
Banniel KSD
Banniel KSD
Armenia • Azerbaidjan • Belarus • Kazac'hstan • Kirgizstan • Moldova • Ouzbekistan • Rusia • Tadjikistan

Stad kevreet: Turkmenistan

Broioù turkek

Azerbaidjan • Kazac'hstan • Kirgizstan • Turkia • Turkmenistan • Ouzbekistan • Republik Turk Kiprenez an Norzh¹

¹N'eo anavezet Republik Turk Kiprenez an Norzh nemet gant Turkia