Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Armeoù

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
 **Un tamm kempenn zo ezhomm d'ober d'ar pennad-mañEvit implijoù all, gwelet Lu (disheñvelout).*

---

lu

aozadur armet| Iskevrennad eus | aozadur armet  |
| Arvez | military affairs  |
| Anv berr | milit., Milit.  |
| Tachenn labour | military science, military affairs  |
| Studiet gant | istor milourel, military sociology  |
| Item operated | dafar milourel  |

  Eus Wikidata
Un **arme**, ul **lu** (liester : **luioù** pe *luoz* gant Meven Mordiern) a reer eus ur strollad tud armet, pe eus hollad an dud armet ez-reoliek war tiriad ur riez pe ur vroad.

Koulskoude e c'heller gwelout luioù ha n'int ket bodet gant ur riez ofisiel. O vezañ er-maez eus al lezenn etrebroadel e c'hellont bezañ trec'h war lu ar riez m'emaint o stourm outañ ha dre-se sevel ur riez nevez, pe bezañ trec'het, pe tizhout ur feur-emglev peoc'h.

Ul lu a c'hell ivez bezañ nann-milourel pa dalvez ar ger kement ha kalz tud bodet diouzh o intent (Lu ar Salvidigezh da skouer) pe diouzh o stadoù (lu an dud dilabour). Hogos an holl riezoù o deus ul lu ofisiel, war-bouez ar re vihanañ (Monaco, San Marino ha Liechtenstein, da skouer) ha n'eus ket a nerzh milourel e Stad Costa Rica dre m'eo berzhet gant he bonreizh.

* Broioù hervez an niver a soudarded evit 1000 den e 2020

## Aozadur hollek al luioù

En ur riez ha seul vui ma vezont niverus e c'heller envel "lu" eus un nebeud korfoù milourel kenstrollet. Al luioù-se a vez roet un niver dezho hag ur pennjeneral en o fenn.

Da skouer, pep rann an talbenn brezel a zo dezhañ ul lu evit stourm war an hed termenet evitañ. War an dachenn vrezel a-bezh e c'hell bezañ ul lu tachenn rannet etre rannluioù o zo renet o obererezhioù brezel gant ur penngarter, sez ar pennjeneral. Hemañ a glask lec'hiañ mat ar rannoùluioù, kas darn anezho da lec'hioù an talbenn ma 'z eus ezhomm evit difenn ur bastell-vro pe bouezañ war an enebour.

## Rummoù al luioù

Peurliesañ e vez rannet lu ur riez hervez an araezioù treuzdougen arveret evit brezeliñ warno.

* An tirlu pe arme-douar, ennañ soudarded war droad, gopret, bodet e rann an droadegiezh. Gwechall ez ae an droadeien war droad end-eeun, met hiziv e vezont treuzdouget e e kirri ordinal pe hobregonet.
* An aerlu evit an nerzhioù milourel treuzdouget gant nijerezioù ha biñsaskelloù.
* ar morlu evit an nerzhioù milourel treuzdouget gant listri gorre ha listri-spluj. Koulskoude e c'heller kavout listri pe nijerezioù e rannluioù-douar 'zo ha soudarded gouest da stourm war an douar goude bezañ bet treuzdouget war listri (troadegiezh ar morlu).
* ar gwardoù-bro, anvet "milisoù" ivez diwar ar galleg, n'int ket luioù e pep degouezh : a-wechoù e harpont al lu reoliek pe a-wechoù ez int nerzhioù polis milouriet.

  **Stag eo ar bajenn-mañ ouzh Porched an Armoù-tan**
# Grilh-mor

|

| Grilh-mor |
| --- |

 |
| --- | --- |
|   |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : |  Arthropoda |
| Kevrennad : |  Malacostraca |
| Urzhad : |  Decapoda |
| Kerentiad : |  Palinuridae |
| Genad : |  *Palinurus* |
| Anv skiantel |
| *Palinurus elephas*  Fabricius, 1787 |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

Ar **grilh-mor** (*Palinurus elephas* pe *Palinurus vulgaris*), pe **gavr-vor**, a zo ur c'hresteneg-mor.

Bevañ a ra e biz ar meurvor Atlantel hag er mor Kreizdouar.
# Syr-Daria

Ar Syr-Daria e Kyzylorda
Ar **Syr-Daria** a zo ur stêr e Kreizazia, 2 212 km hed dezhi, hag a dremen dre dTadjikistan, Ouzbekistan ha Kazakstan.

Eienañ a ra e daou lec'h, er menez Tian Shan e Kirghizstan — ar stêr Naryn — hag e reter Ouzbekistan — ar stêr Kara-Daria. Redek a ra trema ar c'hornôg ha diwezhatoc'h trema ar gwalarn dre su Kazakstan, a-raok aberiñ e Mor Aral.

Tremen a ra dre kêrioù Kokand, Khodjent, Kyzylorda ha Hazrat-e Turkestan.
# UTC

P'eo bet karget ar bajenn-mañ e oa **2026-07-12 *T* 09:09 in UTC.**

(gwelet W3C Date and Time Formats)

**Amzer Hollvedel Kenurzhiet**, **AHK** pe **UTC**, anavezet ivez dindan an anv a *amzer sivil*. Merkañ a ra an takad eur dave ma jeder diwarnañ an holl eurioù a zegouezh gant an takadoù eur all er bed. Kemeret eo bet gant an UTC al lec'h c'hoariet gwechall gant ar GMT (*Greenwich Mean Time*: Amzer Greiz arsellva Greenwich, e Londrez) daoust ma vez kendalc'het a-wechoù war ar pemdez c'hoazh d'ober GMT eus an UTC. Krouet e oa bet an anvadur nevez-mañ kuit d'ober anv eus ul lec'h resis en ur standard etrebroadel hag evit diazezañ muzul an amzer war ar standardoù atomek kentoc'h eget war korfoù egor.

Termenet e oa ar GMT dre an heol pe dre ar strered. AN UTC zo muzuliet gant eurieroù atomek. Tra ma c'horreka troadur an Douar, e tap hemañ dale e-keñver an amzer atomek. Goubredet eo an UTC gant an deiz hag an noz UT1, hag ouzhpenner pe dennet e vez eilennoù lamm (*leap seconds*) e dibenn pep Mezheven ha Kerzu. E karg emañ ar Servij Etrebroadel war Troadur an Douar da dermeniñ an eilennoù lamm diouzh ar muzulioù stadet war troadur an Douar.

## Eur ar Genrouedad

Kalz standardoù war ar Genrouedad hag ar Worl Wide Web a ra gant an UTC. Servijer Wikipedia e-unan a implij an UTC da ziazez evit e listenn hizivaat ar pennadoù.

Ar re-mañ eo an tiriadoù ma klot o eur gant hini an UTC : Aod an Olifant, Burkina Faso, Gambia, Ghana, Ginea, Ginea-Bissau, Island, Liberia, Mali, Maouritania, Maroko, Saint Helena, São Tomé ha Príncipe, Senegal, Sierra Leone, Togo, Inizi Faero (Danmark), Inizi Kanariez (Spagn), Iwerzhon, Portugal ha Breizh-Veur.

## Gwelet ivez

* Eur
* Gwerzhid eur
# Maryland

**State of Maryland**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Lesanv : *Old Line State; Free State* |
| Sturienn : *Fatti maschii, parole femine* |
|  |
| Lec'hiadur e Stadoù-Unanet Amerika

---

 |
| **Kêr-benn** | Annapolis |
| **Kêr vrasañ** | Baltimore |
| **Gouarnour** | Larry Hogan (R) |
| **Senedourien** | Ben Cardin (D) Chris Van Hollen (D) |
| **Yezh(où) ofisiel** | Hini ebet (Saozneg *de-facto*) |
| **Gorread** | 32,160 km² (42l) |
|  • **Douar** | 25,338 km² |
|  • **Dour** | 6,968 km² (21%) |
| **Poblañs** (bloaz 2000) |
|  • **Poblañs** | 5,296,486 (19vet) |
|  • **Stankter** | 209.2 /km² (5vet) |
|  • **Korvoder dre diegezh** | $56,763; (3e) |
| **Degemeret en Unaniezh** |
|  • **Deiziad** | 28 a viz Ebrel, 1788 |
|  • **Urzh** | 7vet |
| **Gwerzhid-eur** | Eastern: UTC-5/-4 |
| **Ledred** | 37°53'N da 39°43'N |
| **Hedred** | 75°4'K da 79°33'K |
| **Hirder** | 145 km |
| **Ledander** | 400 km |
| **Uhelder** |  |
|  • **Lec'h Uhelañ** | Backbone Mountain |
|  • **Uhelañ** | 1,024 m |
|  • **Krenn** | 105 m |
|  • **Izelañ** | 0 m |
| **Berradurioù** |
|  • **USPS** (post) | MD |
|  • **ISO 3166-2** | US-MD |
| **Kenrouedad** | www.maryland.gov |

**Maryland** a zo ur Stad eus arvor reter ar Stadoù-Unanet. Unan eus an 13 Stad orin eo. Annapolis eo ar gêr-benn.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1 | Baltimore | 620,961 |
| 2 | Frederick | 65,239 |
| 3 | Rockville | 62,476 |
| 4 | Gaithersburg | 59,933 |
| 5 | Bowie | 54,727 |
| 6 | **Annapolis** | 38,394 |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel

|  |  |
| --- | --- |
| Rannadurioù Stadoù-Unanet Amerika |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Stadoù:** | Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • Colorado • Connecticut • Delaware • Florida • Georgia • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kalifornia • Kansas • Kentucky • Louisiana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • New Mexico • New York • North Carolina • North Dakota • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • South Carolina • South Dakota • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Virginia • Washington • West Virginia • Wisconsin • Wyoming |
| **Distrig kevreadel:** | Distrig Columbia |
| **Tiriadoù hag Inizi:** | Guam • Inizi Gwerc'h ar Stadoù-Unanet • Inizi Mariana an Norzh • Puerto Rico • Samoa Amerikan |
| **Inizi bihan:** | Enez Baker • Enez Howland • Enez Jarvis • Atoll Johnston • Karreg Kingman • Atoll Midway • Enez Navassa • Atoll Palmyra • Enez Wake |

 |
# Mallorca

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
Pelec'h emañ Mallorca er Broioù Katalan.
**Mallorca** gwelet eus an oabl
**Mallorca** eo an hini vrasañ eus an Inizi Balearez (se zo kaoz ma vez laret ivez ar  *Balear Major* anezhi), er Mor Kreizdouar. Bevañ a ra an enezourien (*mallorquins* e yezh azr vro). diwar an touristerezh hag al labour-douar. 3639 km2 eo gorread an enezenn. Palma eo kêr-benn an enezenn ha kêr-benn an enezeg, rannet entre *Ciutat*, kêr, hag ar *Part Forana* ar maezioù tro-dro.

Enez Cabrera hag an enezennoùigoù tro-dro dezhi zo stag ouzh Palma ivez.

## Istor

## Notennoù
# United States Air Force

United States Air Force

aerlu, ajañs kevredadekl stadunanat| Rann eus | Armeoù ar Stadoù-Unanet  |
| Deiziad krouiñ | 18 Gwengolo 1947  |
| Lealded | Stadoù-Unanet  |
| Anv er yezh orin | United States Air Force  |
| Anv berr | ВВС США, USAF  |
| Oberennoù zo en dastumad | Museum of Modern Art, NIOD Institute for War, Holocaust and Genocide Studies, Het Scheepvaartmuseum  |
| Diazezer | Kendalc'h ar Stadoù-Unanet  |
| Testenn ar ger-stur | Above All  |
| Bro | Stadoù-Unanet  |
| A dalv evit tiriad | Stadoù-Unanet  |
| Aozadur mamm | United States Department of the Air Force  |
| Sez sokial | Pentagon  |
| Erlec'hiañ a ra | United States Army Air Forces, United States Army Air Corps  |
| Prizioù resevet | Silver Anvil Award, Silver Anvil Award, Silver Anvil Award  |
| Bet kinniget evit | Academy Award for Best Documentary (Short Subject), Academy Award for Best Documentary Feature Film  |
| Lec'hienn ofisiel |   |
| URL gwazh |   |
| Hashtag | usaf  |
| Testenn ar pennreolennoù | United States Code  |
| Banniel (deskrivadur) | flag of the United States Air Force  |
| ‎watercraft prefix | USAF, USAFS  |
| Roll elfennoù | list of ships of the United States Air Force  |

  Eus Wikidata
Siell an USAF
An **United States Air Force** pe **US Air Force**, berraet en **USAF**, eo aerlu Stadoù-Unanet Amerika. Savet eo bet e 1947.

## Gwelet ivez

* United States Army Air Forces (1941-1947)
* Armeoù ar Stadoù-Unanet

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Wiltshire

| Wiltshire |
| --- |
|  |
| **Gorread** | 3,485 km² |
| **Poblañs** | 639,500 |
| **Stankted ar boblañs** | 140 annezad/km² |
| **Distrigoù** |
|  |

**Wiltshire** a zo ur gontelezh eus Mervent Bro-Saoz, ha Trowbridge eo ar pennlec'h anezhi. E rannbarzh Mervent Bro-Saoz eo enframmet.

Abaoe ar 1añ a viz Ebrel 1997 eo deuet Swindon (2) da vezañ un aotrouniezh unvan disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel (1), daoust ma chom e kontelezh lidel Wiltshire. Betek 2009 e oa ar gontelezh velestradurel-se rannet e 4 distrig. Abaoe ar 1añ a viz Ebrel 2009 ez eo un aotrouniezh unvan.

## Liammoù diavaez

* ofisiel Kuzul Wiltshire
# Aleksandria

Aleksandria
 Aleksandria, e kornôg delta an Nil
gwikadell Qaybay
Eil kêr ha porzh pennañ Egipt eo **Aleksandria** (gresianeg *Αλεξάνδρεια*, kopteg *Rakotə*, arabeg *الإسكندرية*, treuskrivet : *Al-Iskandariya*), gant 5 milion a annezidi. En em ledañ a ra kêr war 30 kilometrad a-hed aod ar Mor Kreizdouarel ha kement all war-du mervent ar geinvro.

Ur greizenn c'hreantel a-bouez eo gant hec'h eoulsanioù hag he gazsanioù a zegas gremm adalek kêr Suez.

En Aleksandria emañ ar Biblioteca Alexandrina, al levraoueg vodern-tre nevez savet gant an harp etrebroadel. Kroget e oa bet ar sevel e 1995 ha digoret eo bet d'ar 16 a viz Here 2002.

San Stefano Plazza, Aleksandria

## Istor

Anvet eo bet kêr Aleksandria diwar Aleksandr Veur, he diazezer. Goude e varv (- 323), sez unpennoù ptolemaek Egipt a zeuas buan da vezañ kêr vrasañ ar sevenadur hellenadek, an eil tolpadur goude kêr Roma. Echu e oa gant he statud evel kêr-benn goude bezañ bet devet gant an alouberien muzulman er VIIvet kantved. Digreskiñ a reas he ment ken na zeuas da vezañ nemet ur gêriadenn annezet gant pesketaerien e dibenn an Impalaeriezh otoman, pa oa deuet Kaero da vezañ kêr-benn nevez ar vro.

En Henamzer e oa brudet kêr pa oa enni unan eus Seizh Marzh ar Bed, da lavaret eo Tour-tan Aleksandria hag ivez al levraoueg vrasañ a oa en amzer-se.

E 1994 e krogas furchadennoù dindanvor e karter an tour-tan hag adkavet e voe lod eus e vein-ben hag un nebeud delwennoù koulz ha dismantroù savadurioù savet e-pad tierniezh ar Btolemaied, an holl diskaret gant krenoù-douar.

## Gwelet ivez

* Levraoueg Aleksandria

## Tud

* Euklides
* Dalida
* Kleopatra VII

## Daveoù
# Douarouriezh

douarouriezh

skourr eus ar skiant, diskiblezh akademek, tachenn studi, tachenn studi| Iskevrennad eus | skiantoù an natur, Skiantoù an douar  |
| Arvez | Skiantoù an douar  |
| Anv e kana | ちしつがく  |
| Danvez studi | lithosphere  |
| Dezverket dre | skeul amzervezhioù douarouriezhel  |
| Istor | history of geology  |
| Pleustret gant | Douarour  |
| Entry in abbreviations table | jool., геол.  |

  Eus Wikidata
An **douarouriezh**, pe ar **c'heologiezh**, a zo ur skiant a denn da berzhioù maenek an Douar (anvet litosferenn), da lavaret eo e galon, e vantell hag e bluskenn.

## Iskelennoù pennañ

* geofizik
* geogimiezh
* paleontologiezh (pe henouennoniezh)
* maenoniezh
* petrologiezh
* gweleadoniezh
* gouelezennouriezh

War perzhioù dourennek an Douar hag an hidrosfer

* hidrologiezh
* morouriezh
* liñvouriezh (hidrosfer)

Ar c'helennoù pennañ eo an hidrogeologiezh hag ar vorouriezh fizikel, ar vorouriezh kimiezhel ha ar vorouriezh vevoniel

Skiantoù an aergelc'h a denn da berzhioù aezhennek an Douar (an aergelc'h pe atmosfer)

* Meteorologiezh

War perzhioù skornet an Douar (ar c'hruosfer)

* Skornouriezh

## Liammoù diavaez
# Luteriegezh

|  |
| --- |
| Tamm eus heuliad a bennadoù a-zivout ar **Gristeniezh** |
|  |
| **Istor ar Gristeniezh**
Kronologiezh ar Gristeniezh
An ebestel
Ar Senedoù-Iliz
An Disivoud Meur
Brezelioù ar Groaz
An Adreizhadur
 |
| **An Dreinded**
Doue an Tad
Doue ar Mab . Doue ar Spered Santel  |
| **Ar Bibl**
Testamant Kozh
Testamant Nevez . Ar pevar aviel  |
| **Doueoniezh kristen**
Kouezhadenn an Den · Gras Doue
Salud · Didamalladur
Azeul kristen
Ilizoniezh · Esc'hatologiezh |
| **Iliz KentañKristeniezh ar C'hornôg**
Iliz katolik roman
Protestantiezh . Iliz Bro-Saoz
**Kristeniezh ar Reter**
Iliz Ortodoks ar Reter Ilizoù ar Reter . Iliz Asirian ar Reter
Anvadurioù kristen
Emsavioù kristen  |

Al **luteriegezh** pe **luteregezh** eo an doare kristeniezh a glot gant an doueoniezh savet diwar skridoù Martin Luther da gentañ. Goude-se eo deuet da vezañ bodad ar c'humuniezhioù protestanted luteriek stag ouzh ar gelennadurezh-se.

## Liammoù diavaez

## Daveoù
# Addis Abeba

**Addis Abeba** ( አዲስ አበባ, *Āddīs Ābebā* en amhareg, distaget [adːiːs aβəβa], da lavaret eo *"bleunienn nevez"*) eo kêr-benn Etiopia. Finfinnee eo hec'h anv en oromoeg. Sez Unaniezh Afrika eo ha kêr vrasañ Etiopia ivez. Unan eus rannvroioù-stad republik kevreadel Etiopia eo Addis Abeba. E-kreiz ar vro emañ, war un uhelgompezenn etre 2300 ha 2600 metr uhelder, ar pezh a ra eus Addis Abeba ar gêr-benn uhelañ eus Afrika hag an 3e er bed a-bezh.

Gant 3 384 569 a annezidi e 2008 ez eo Addis Abeba ar gêr vrasañ en ur vro hep diraez d'ar mor. E-touez ar pobloù a zo o chom enni e kaver tud eus holl bobloù Etiopia, ha ganto 80 yezh disheñvel.

## Gevellerezh

* Beersheba, Israel
* Leipzig, Alamagn, abaoe 2004

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Addis Abeba (e saozneg)
# Inizi Cook

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ diwar-benn Inizi Cook ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ. Pelec'h emañ Inizi Cook.
**Inizi Cook** (*Cook Islands* e saozneg, *Kūki 'Āirani* e maorieg an inizi-se) a zo ur stad dizalc'h liammet frank gant Zeland-Nevez, n’eo ket ur riez. 15 enezennig a ya d'ober ar vro, gant ur gorread hollek a 240 km², met ec'hon-meurbet eo he zakad armerzhel miret (TAM) gant 1 800 000 km². Un tammig en tu-mañ da 20 000 a annezidi a zo o chom en inizi. Met enezourien eus Cook a gaver diazezet ivez kalzik e Zeland-Nevez (war-dro 58 000). Avarua eo ar gêr-benn.

## Inizi

Kartenn an Inizi Cook.
An Inizi Cook zo inizi eus ar Meurvor Habask er biz da Zeland Nevez , etre Polinezia c'hall ha Samoa.

15 enezenn zo, gant enezennoùigoù tro-dro dezho, skignet a-hed hag a-dreuz 2.2 milion km² a vor, rannet etre daou stroll:

* Inizi Cook an Hanternoz;
* Inizi Cook ar C'hreisteiz.

Ganet eo an inizi diwar menezioù-tan. Koshoc'h eo stroll an hanternoz, anezho atolloù deuet diwar menezioù-tan goloet gant koural. Klouar ha trovanel eo an hin.

Ar 15 enezenn ha div garreg a zo strollet evel-hen :

* Inizi Cook ar C'hreisteiz:
	+ Nga-pu-Toru ("Three Roots", er reter):
		- Atiu (Enua Manu pe Enez an Evned)
		- Ma'uke (Akatokamanava)
		- Mitiaro (Nukuroa)
		- Takutea
* Inizi Cook an Hanternoz:
	+ Manihiki (Te Fuinga o Niva)
	+ Nassau (Te Nuku o Ngalewu )
	+ Penrhyn Island (Tongareva pe Mangarongaro)
	+ Pukapuka (Te Ulu o te Watu)
	+ Rakahanga (Tapuahua)
	+ Suwarrow pe Suvorov
	+ Tema Reef (beuzet)
* Inizi all:
	+ Aitutaki (Araura Enua)
	+ Mangaia (Auau Enua)
	+ Rarotonga (Tumutevarovaro), ma emañ ar gêr-benn, Avarua.
	+ Palmerston Island (Pamati) a-wechoù strollet gant inizi an Hanternoz.
	+ Manuae
	+ Winslow Reef (beuzet)

## Yezhoù

Saozneg ha maorieg Inizi Cook eo ar yezhoù ofisiel.

## Notennoù ha daveoù

Broioù ha Stadoù Okeania
 **Aostralazia** : Aostralia • Enez Christmas • Inizi Cocos (Keeling) • Enez Norfolk
 **Melanezia** : Fidji • Kaledonia-Nevez • Papoua Ginea-Nevez • Papoua ar C'hornaoueg • Inizi Salomon • Vanuatu

 **Mikronezia** : Guam • Hawaii • Kiribati • Inizi Mariana an Norzh • Inizi Marshall • Atoll Midway • Stadoù Kevreet Mikronezia • Nauru • Palau • Wake

 **Polinezia** : Inizi Cook • Niue • Enez Pask • Pitcairn • Polinezia C'hall • Samoa • Samoa Amerikan • Tokelau • Tonga • Tuvalu • Wallis ha Futuna • Zeland-Nevez
# Sioc'hanidigezh

sioc'hanegezh

abeg ar marv, medical procedure type| Iskevrennad eus | pregnancy with abortive outcome, feticide, renunciation, medical procedure  |
| Dibarder mezegel | obstetrics  |
| Staget ouzh | right to life  |
| Testenn ar pennreolennoù | Strafgesetzbuch, Criminal Code of Russia, Legge 22 maggio 1978, n. 194, Criminal Code of Belarus  |
| Dezverket dre | controversy  |
| Pleustret gant | abortion provider  |
| Rummad tost | Category:Songs about abortion  |
| ICPC 2 ID | W83  |

  Eus Wikidata
Ar **Sioc'hanidigezh**, pe an **diforc'hidigezh**, a vez graet eus ar fed ma vefe torret un dougen dre tennañ pe skarzhañ ur grouell pe fetus. Pa erru ur sioc'hanidigezh hep ma vefe eus un obererezh e vez graet kolladenn. Erru a ra kolladennoù en 30% betek 40% eus an dougerezioù. Pa vez anv eus un obererezh a-ratozh evit pouez un dougerez, e vez graet sioc'hanidigezh. Pa vez doujet ouzh reolennoù ar medisinerezh, ar sioc'hanañ a zo unan eus an obererezhioù mezegel surañ a vez. Pa ne vez ket doujet ouzh ar reolennoù ez eo unan eus ar mammennoù gwashañ a-fed marv maouezed dougerezed, dreist-holl er broioù o tiorren. Pevarzek gwech suroc'h eo ar sioc'hanidigezh evit ar gwilioudiñ a-fed buhez ur vamm gant sifroù Stadoù-Unanet Amerika.

## Pennadoù kar

* Kolladenn
# Malawi

|  |
| --- |
| Dziko la Malaŵi Republic of Malawi |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Banniel | Skoed-ardamez |

 |
| Ger-stur : "Unity and Freedom" |
| Kan broadel: *Mulungu dalitsa Malaŵi*  (chichewa) *Oh God Bless Our Land of Malawi*  (saozneg) |
| Lec'hiadur Malawi |
| Kêr-benn (ha kêr vrasañ) | Lilongwe 13°57′S 33°42′R |
| Yezh(où) ofisiel | Saozneg (yezh ofisiel) Chichewa (yezh vroadel) |
| **Gouarnamant** | Republik |
|  - Prezidant | Peter Mutharika |
| Dizalc'h | diouzh ar Rouantelezh Unanet  |
|  - Dizalc’hiezh | 6 a viz Gouere 1964  |
|  - Republik | 6 a viz Goure 1966  |
| Gorread |
|  - Hollad | 118 484 km² (98vet) |
|  - Dour (%) | 20,6% |
| Poblañs |
|  - istimadur 2024 | 21 240 689 () |
|  - niveradeg 2018 | 17 563 749 |
|  - Stankter | 179/km² |
| Moneiz | kwacha Malawi (`MWK`) |
| Gwerzhid-eur | (UTC+ 2) |
|  - Hañv (Eur hañv) | (UTC+ 2) |
| Kod kenrouedad | .mw |
| Kod pellgomz | +265 |

**Malawi** (*Malaŵi* e chichewa, distaget /malaβi/; *Malawi* e saozneg, distaget /məˈlɑːwi/), anvet *Nyasaland* gwechall, a zo ur vro eus reter Afrika, war glannoù al lenn Malawi (pe lenn *Nyasa*). Harzoù he deus gant Tanzania en norzh hag er reter, gant Mozambik er reter, er su hag er c'hornôg, ha gant Zambia er c’hornôg. Lilongwe eo he c'hêr-benn.

Unan eus broioù pobletañ Afrika eo. Diazezet eo hec'h armerzh war al labour-douar dreist-holl, gant gounezerezh hag ezporzhierezh ar butun.

## Poblañs

Poblañs Malawi zo tremenet eus 4 milion a dud e 1966 da 13 milion e 2008. Hervez niveradeg 2008 e oa war-dro 51 500 a annezidi ganet en estrenvro, dreist-holl e Mozambik (19 000).

82.7% eus an dud zo kristenien ha 13% muzulmiz.

## Skeudennoù

* maezioù
* Ur blantadeg te (Mulanje)
* koadeg miombo

## Rannoù melestradurel

Rannvroioù ha distrigoù Malawi
Rannet eo Malawi e teir rannvro hag 28 distrig :

* Northern (e ruz)
	+ 10 : Chitipa
	+ 11 : Karonga
	+ 12 : Likoma
	+ 13 : Mzimba
	+ 14 : Nkhata Bay
	+ 15 : Rumphi
* Central (e melen)
	+ 1 : Dedza
	+ 2 : Dowa
	+ 3 : Kasungu
	+ 4 : Lilongwe
	+ 5 : Mchinji
	+ 6 : Nkhotakota
	+ 7 : Ntcheu
	+ 8 : Ntchisi
	+ 9 : Salima
* Southern (e gwer)
	+ 16 : Balaka
	+ 17 : Blantyre
	+ 18 : Chikwawa
	+ 19 : Chiradzulu
	+ 20 : Machinga
	+ 21 : Mangochi
	+ 22 : Mulanje
	+ 23 : Mwanza
	+ 24 : Nsanje
	+ 25 : Thyolo
	+ 26 : Phalombe
	+ 27 : Zomba
	+ 28 : Neno

## Daveenn

Stadoù Afrika
Aljeria • Angola • Aod an Olifant • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Djibouti • Egipt • Eritrea • Eswatini • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Ginea • Ginea-Bissau • Ginea ar C'heheder • Kab Glas • Kameroun • Kenya • Komorez • Republik Kongo • Republik Demokratel Kongo • Republik Kreizafrikan • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Maouritania • Maroko • Mozambik • Maoris • Namibia • Niger • Nigeria • Ouganda • Rwanda • São Tomé ha Príncipe • Senegal • Sechelez • Sierra Leone • Somalia • Soudan • Soudan ar Su • Suafrika • Tanzania • Tchad • Togo • Tunizia • Zambia • Zimbabwe

**Tiriadoù dalc'het** Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos

**Broioù ha n'int ket anzavet gant an holl** Azawad • Sahara ar C'hornôg • Somaliland
# Kanol Mozambik

E-men emañ Kanol Mozambik.
**Kanol Mozambik** zo ul lodenn eus Meurvor Indez etre enezenn vras Madagaskar hag aod kevandir Afrika, ha Mozambik ent-resis. En he lodenn strishañ he deus 400 km ledander, etre Angoche (Mozambik) ha Tambohorano (Madagaskar). En he lodenn ledanañ he deus betek 950 km led. Eus an norzh d'ar su he deus 1 600 km hed. En he donañ he deus 3 292 metr donder. Ur redenn-vor domm a dremen enni, eus an norzh d'ar su.

## Inizi

* Komorez
	+ Grande Comore (Ngazidja)
	+ Mohéli
	+ Anjouan
	+ Mayotte (e dalc'h Bro-C'hall)
* Inizi all dalc'het (dalc'het gant Bro-C'hall, lodek en Inizi Strewet:
	+ Îles Glorieuses
	+ Juan de Nova
	+ Enez Europa
	+ Bassas da India