Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dizalc'hiezh

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
An **dizalc'hiezh** eo stad ur vro pe ur vroad a zo he foblañs pe un darn anezhi, oc'h ober he mad eus an emrenerezh, hag ar riegezh peurvuiañ, war he ziriad. Evit un den, sklaverezh pe sujidigezh eo ar stad kontrol, evit un tiriad, bezañ tiriad sujet eo. Devezh an dizalc'hiezh a vez lidet e koun an deiz m'eo bet dishualet ar vroad diouzh nep stumm naskoù trevadennerezh, da lavaret eo pa ne voe ket mui posubl d'ur vroad estren emellout ouzh savadur e gevredigezh riek.

Evit un den, e riegezh a c'hell bezañ keñveriet gant e frankdivizout hag e dieubidigezh gant e emvasterezh.

## Termenadur an dizalc'hiezh

Breudoù a vez evit digejañ an dizalc'hiezh gounezet gant un tiriad diouzh an dispac'h pa z' eus anv eus ar feulster reizhwiriek a ve da implij evit mont da vezañ riek. Peurvuiañ na ya ket al luskadoù dispac'hel pelloc'h eget adkempenn ar galloudoù hep klask digaezhadur pe demokratekadur diabarzh an tiriad.

Setu perak e vez graet un diforc'h pa gomzer eus Brezel dieubidigezh Mec'hiko (1821) ha Dispac'h Mec'hiko (1910), dezhañ diwezhañ meur a beg sokial hag armerzhel, ha pa voe an disoc'h dindan furm ur vonreizh nevez. Koulskoude e vez deskrivet brezelioù dieubiñ evel dispac'hoù (Brezel dieubidigezh ar Stadoù-Unanet, dizalc'hiez Mongolia ha Finland krouet diwar degouezhioù an Dispac'h Sina ha re Dispac'h Rusia a-getep).

E-touezh an abegoù niverus a c'hell broudañ un tiriad, ur proviñs pe ur Stad kevredet da glask e riegezh e kaver d'an aliesañ hini ar santad bezañ tretet gant disingalded e-keñver rannoù all ar Stad gant ar galloud kreiz.
An dizalc'hiezh a c'hell bezañ gounezet diwar dibunadegoù habask (Luskad dieubiñ India e 1947), pe diwar ur brezel dieubidigezh broadel (Brezel Aljeria e 1954-1961).
Pa 'z eus ezhomm eus anzavadur ar Stadoù all e chom en entremar savias tiriadoù dizalc'h zo pa ne fell ket ur bochad Stadoù anzav an dizalc'hiezh (Kosovo en deus diskleriet eo dizalc'h e 2008, hep kaout an anzavadur etrebroadel).

## Sellit ivez

* Brezel dieubidigezh broadel
* Digevrediñ
* Disrannouriezh
* Dizalc'hiezh e-keñver ar gremm
* Emrenerezh
* Emsavelañ
* Emvastezh
* Frankdivizout
* Referendom war dizalc'hiezh
* Roll devezhioù an dizalc'hiezh vroadel
* Roll an tiriadoù nann-riek embannet gant ar Broadoù-Unanet
* Roll ar Stadoù dizalc'h dre deiziadioù o c'hrouidigezhioù
* Roll an emsavioù disrannour oberiant
# Getúlio Vargas

Getúlio Vargas

den| Reizh pe jener | paotr  |
| Bro ar geodedouriezh | Brazil  |
| Anv e yezh-vamm an den | Getúlio Dornelles Vargas  |
| Anv-bihan | Getúlio  |
| Anv-familh | Vargas  |
| Deiziad ganedigezh | 19 Ebrel 1882  |
| Lec'h ganedigezh | São Borja  |
| Deiziad ar marv | 24 Eost 1954  |
| Lec'h ar marv | Catete Palace  |
| Doare mervel | emlazh  |
| Abeg ar marv | gloaz dre arm-tan  |
| Lec'h douaridigezh | São Borja  |
| Tad | Manuel do Nascimento Vargas  |
| Mamm | Cândida Francisca Dornelles  |
| Breur pe c'hoar | Benjamim Vargas, Spartacus Dornelles Vargas, Viriato Dornelles Vargas, Protásio Dornelles Vargas, Jovita Dornelles Vargas  |
| Pried | Darci Vargas  |
| Bugel | Lutero Vargas, Alzira Vargas, Jandira Vargas, Manuel Sarmanho Vargas, Getúlio Vargas Filho  |
| Yezh vamm | portugaleg  |
| Yezhoù komzet pe skrivet | portugaleg, portugaleg Brazil  |
| Micher | alvokad, politiker  |
| Tachenn labour | Politikerezh, gwir  |
| Karg | federal deputy of Rio Grande do Sul, Prezidanted Brazil, Prezidanted Brazil, member of the Senate of Brazil  |
| Bet war ar studi e | Federal University of Rio Grande do Sul  |
| Deroù ar prantad labour | 1898  |
| Strollad politikel | Partido Trabalhista Brasileiro, Partido Republicano Riograndense  |
| Bet war ar renk da vezañ dilennet | 1934 Brazilian presidential election, 1950 Brazilian presidential election, 1945 Brazilian general election  |
| Relijion pe kredenn | agnostegezh  |
| Grad milourel | serjant  |
| Skour lu | Tirlu Brazil  |
| Ezel eus | Brazilian Academy of Letters  |
| Deskrivet en URL |    |
| Deskrivet dre | Statue of Getúlio Vargas, Tiradentes Square, Curitiba  |
| Statud e wirioù aozer | Ar gwirioù aozer ne dalvezont ket ken  |

  Eus Wikidata
Getúlio Vargas
Dispac'herien a-enep Getúlio
**Getúlio Dornelles Vargas** (São Borja, 19 a viz Ebrel 1882 — Rio de Janeiro, 24 a viz Eost 1954) a oa alvokad ha politikour braziliat, ha penn disoudard Dispac'h 1930. Gantañ e voe diskaret ar Republik Kozh, hag anvet e voe, dre ziv wech, da brezidant Republik Brazil.

Gant tud e gostezenn e voe anvet "tad ar re baour". "Doutor Getúlio" a veze graet anezhañ gant ar re a oa tost dezhañ.

Gouarn Brazil a reas

* adalek 1930 betek 1934 er Gouarnamant da C'hortoz;
* adalek 1934 betek 1937 er Gouarnamant bonreizhel, dilennet gant ar C'hendalc'h Broadel Congresso Nacional;
* adalek 1937 betek 1945 en Estado Novo (Stad Nevez); hag adalek 1951 betek 1954 evel prezidant dilennet gant ar vouezhiadeg war-eeun.

Juscelino Kubitschek a voe anvet da brezidant war e lerc'h.

## Pennad kar

* Getúlio, film eus 2014.
# Gabriel Ramanantsoa

Ramanantsoa (tu-kleiz) e 1961
**Gabriel Ramanantsoa** (13 a viz Ebrel 1906 en Antananarivo - 9 a viz Mae 1979 e Pariz) a oa ur soudard hag ur politikour eus Madagaskar, bet eil prezidant ar vro eus 1972 da 1975.

Mont a reas da vinistr kentañ Madagaskar e miz Mae 1972 ha da brezidant d'an 11 a viz Here goude dilez Philibert Tsiranana. Reiñ a reas e zilez d'e dro d'ar 5 a viz C'hwevrer 1975 abalamour d'an dizemglevioù en e c'houarnamant.
# Abdelaziz Bouteflika

Abdelaziz Bouteflika e 2012
**Abdelaziz Bouteflika** (arabeg: عبد العزيز بوتفليقة‎, ʿAbd al-ʿAzīz Būtaflīqa), ganet e 1937 ha marvet e 2021, a oa ur politikour aljerian bet pempvet prezidant ar vro etre 1999 ha 2019.

Ganet e voe d'an 2 a viz Meurzh 1937 en Oujda (Maroko). Bet e oa bet ministr an aferioù estren etre 1963 ha 1979.

Fin ar brezel diabarzh aljerian a zo bet e-pad e resped prezidant, lamet e oa bet gantañ ar stad a reuziad e miz C'hwevrer 2011. E miz Du 2012, e oa tremenet dreist Chadli Bendjedid evel prezidant ar vro a-fed padelezh. D'an 11 a viz Meurzh 2019, goude meur a vanifestadeg a-enep dezhañ e embannas dre lizher ne vefe ket eus ar votadeg prezidant e miz Ebrel ha ne vefe ket eñ kannad en dilennadeg prezidant a vefe.

D'ar 26 Meurzh 2019, e pad manifestadegoù meur a-enep galloud (sistem) Bouteflika, ar jeneral Ahmed Gaid Salah, penn uhelañ al lu aljerian, a embanne e oa poent lakaat da dalvezout mennad 102 bonreizh ar vro, a embannas e c'hell bezañ skarzhet ur prezidant pa ne veze ket tu ken dezhañ ren ar vro. D'ar 27 a viz Meurzh, Ouyahia a c'houlennas gant Bouteflika da reiñ e zilez.

Mervel a reas d'an oad a 84 bloaz d'ar 17 a viz Gwengolo 2021 e Zéralda.

## Notennoù ha daveennoù
# Beirout

Beirout

kêr vras, melestradurezh tiriadel, kêr vrasañ, national capital| Anv ofisiel | بيروت  |
| Anv er yezh orin | بيروت  |
| Anv annezidi | Beyrouthin, Beyrouthine, Beiruti, beritensi  |
| Yezh ofisiel | arabeg  |
| Bro | Liban  |
| Kêr-benn eus | Liban, Beirut Governorate, Beirut vilayet  |
| E tiriad | Beirut Governorate  |
| Gwerzhid-eur | UTC+02:00, UTC+03:00  |
| War ribl | Mor Kreizdouar  |
| Daveennoù douaroniel | 33°53′13″N 35°30′47″E  |
| Penn an aotrouniezh | Abdallah Darwish  |
| Ezel eus | Creative Cities Network  |
| Embannadur pe troidigezh | ʿĪsawī, ʿAbd al-Raḥmān  |
| Darvoud-alc'hwez | 1973 Israeli raid on Lebanon, Siege of Beirut  |
| Kod-post | 1107  |
| Lec'hienn ofisiel |   |
| Istor | timeline of Beirut history  |
| Sant paeron | Jord a Lydda  |
| Ekonomiezh an danvez | economy of Beirut  |
| Time of earliest written record | 1500 BCE  |
| Kod pellgomz an takad | 01  |
| Category for the view of the item | Category:Views of Beirut  |
| Rummad evit ar c'hartennoù | Category:Maps of Beirut  |

  Eus Wikidata
E Beirout
**Beirout** (arabeg : **بيروتBayrūt*) eo kêr-benn Liban, ha kêr vrasañ ar vro-se. E 2015 e oa 363 033 a dud o chom eno, ha tost da 2 vilion gant an trowardroioù war a zo bet brasjedet ; tost da 50% eus poblañs Liban zo o chom e Beirout. Unan eus kêrioù koshañ er bed eo, pa oa bet diazezet 5 000 bloaz zo.

Sez ar gouarnamant eo. Ur greizenn a bouez evit ar c’henwerzh hag ar bankoù e oa er Reter-Nesañ a-bezh a-raok ar brezel diabarzh a c'hoarvezas etre 1975 ha 1990. En ur blegenn diaes emañ c'hoazh hiziv ar gêr hag ar vro, war dachenn an armerzh koulz hag ar politikerezh. Div darzhadenn a c'hoarvezas e porzh Beirout d'ar 4 a viz Eost 2020, o tistrujañ ar porzh hag an trowardroioù ; 2 750 ton a nitrat amoniom a vijet kaoz d'an dra-se hervez ar pennadurezhioù libanat.

### Gevelliñ

* Italia : Trieste (1956)
* Gres : Aten

## Tud

### Tud ganet eno

* Ibrahim Maalouf, trompilher ganet e 1980
* Carlos Ghosn, tud a afer, bet PPR ar strolladoù Renault ha Nissan
* Léa Salamé, kazetennerez c'hall
* John Dolmayan, tabouliner System of a Down
* Amin Maalouf, skrivagner
* Keanu Reeves, aktour kanadian

## Daveoù
# Rouantelezh Prusia

Rouantelezh Prusia

bro istorel| Rann eus | Prusia  |
| Deiziad krouiñ | 18 Genver 1701  |
| Anv er yezh orin | Königreich Preußen  |
| Relijion pe kredenn | Protestantiezh  |
| Perzhiad e | Third Silesian War, Second Silesian War, Siege of Graudenz  |
| Yezh ofisiel | alamaneg  |
| Kan broadel | Preußenlied  |
| Kevandir | Europa  |
| Bro | Impalaeriezh alaman  |
| Kêr-benn | Berlin  |
| E tiriad | Reich alaman  |
| Daveennoù douaroniel | 53°0′0″N 14°0′0″E  |
| Renad politikel | Monarkiezh vonreizhel  |
| Penn ar Stad | King of Prussia  |
| Korf lezenniñ | Landtag of Prussia  |
| Ezel eus | Impalaeriezh alaman, Kengevread Hanternoz Alamagn  |
| Moneiz | Reichsthaler, Prussian thaler  |
| Sez sokial | Impalaeriezh alaman, Kengevread Hanternoz Alamagn, Kengevread alaman  |
| Heuliet gant | Stad dieub Prusia  |
| Bet erlec'hiet gant | Stad dieub Prusia  |
| Erlec'hiañ a ra | Impalaeriezh santel roman german, Brandenburg-Prusia, Dugelezh Prusia, Rouantelezh Hannover  |
| Deiziad divodañ | 9 Du 1918  |
| Ardamezioù | coat of arms of Prussia, Q1474008, coat of arms of the Kingdom of Prussia  |

Wikimedia | © OpenStreetMap  Eus Wikidata
 Rouantelezh Prusia en Impalaeriezh alaman e 1871.
 Prusia e 1751.
**Rouantelezh Prusia** (*Königreich Preußen* en alamaneg), a oa ur rouantelezh en Alamagn, savet e 1701, hag a badas betek 1918.

Ur stad european a-bouez e teuas da vout dindan Friedrich II (1742-1786)

E 1871 e teuas da vout unan eus ar stadoù, an hini bouezusañ, eus an Impalaeriezh alaman.

E 1918 ez eas ar rouantelezh-se da get hag e teuas da vout Stad dieub Prusia (*Freistaat Preußen* en alamaneg) e Republik Weimar.
# Keginerezh Bro-C'hall

Steak gant fritez ha soublih giz Bearn, ur meuz servijet ent hengounel e tavarnioù Pariz.
**Keginerezh Bro-C'hall** eo ar c'heginerezh a vez aozet ha debret e Bro-C'hall ent-hengounel.

## Boued hengounel

Anduilhennigoù eus Troyes.
Boued hengounel Bro-C'hall a zeu eus ar boued a veze aozet en tiez pe en tavarnioù gwechall.

### Pariz ha Bro-Bariz

* steak gant fritez
* soubilh giz Bearn (krouet e Pariz, ket e Bearn)
* ar chaok-aotrou
* kig-yar gant kebell-touseg
* keusteurenn leue
* legestr mod Amerika, legestr (pe grilh-mor) gant hilienn amerikan
* brie, ur familh keuzioù, en o zouez Brie Meaux AOG, Brie Melun AOG, ha Coulommiers
* perenn Elena gaer

### Bourgogn

* maligorned Bourgogn
* frinkadenn vevin giz Bourgogn
* sezv Dijon

### Traoñ al liger ha Poatev

* rilhetez Teurgn hag ar Mañs
* mogette Vande

### Champagn

* anduilhennig Troyes

### Lyon, Beaujolais ha Bresse

E Lyon eo brudet ar "bouchons", pretioù hengounel lec'h ma vez servijet boued kêr Lyon.

* gwin Côtes-du-rhône ha Beaujolais (gwerzhet e vez milionoù a voutailhadoù "Beaujolais nevez" da Japaniz ha Sinaiz)
* keunell
* kilhevardon
* kig-yar Bresse dre zienn
* saosison eus Lyon
* avaloù-douar giz Lyon

### Lec'h orin dianav

* *pot-au-feu*, kig-bevin poazhet goustad er bouilhoñs gant legumaj goañv evel karotez, avaloù-douar, pour, irvin...

## Diedoù

Diabolo bent.
* Brudet eo gwin champagn, gwinoù Bourgogn ha gwinoù traoñ al Liger
* kognag, ul lambig produet e Bro-Charente

E-touez ar c'hokteloù e c'haller menegiñ :

* diabolo bent
* ar c'hir, ur c'hoktel ofisiel eus an IBA (*International Bartenders Association* pe Kevredigezh Etrebroadel an Davarnerien) hag un digor-kalon eus Bourgogn

## Pretioù

Adijinet eo bet ar c'heginerezh evit ar pretioù cheuc'h, gant ar c'heginer hollvrudet Paul Bocuse da skouer.

Brudet eo ar sturlevr Michelin dre ar bed a-bezh. Reiñ a ra steredennoù d'ar pretioù gwellañ.
# Volga

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
Volga

stêr| Rann eus | Unified Deep Water System of European Russia  |
| Anv | Phục Nhĩ Gia  |
| Anv er yezh orin | Волга  |
| Eien | Valdai Hills  |
| En em daol e | Mor Kaspia, Kama  |
| Diazad doureier | Volga Basin  |
| Bro an diazad | Rusia  |
| Bro | Rusia  |
| Daveennoù douaroniel | 45°41′42″N 47°53′51″E  |

  Eus Wikidata

**Volga** (rusianeg : Волга, e tatar : İdel) a zo ur stêr e Rusia, 3 530 km dezhi ; hirañ stêr Europa eo.

## Deskrivadenn Douaroniezhel

Stêr brasañ ar c'hevandir European eo. Tapout a ra e eien d'un uhelez a 228 m hag em teurel a ra e Mor Kaspia d'un uhelez a 128 m. Spisverk pennañ a stêr-se a zo neuze e treuzfe ur blaenen plaen tre. En abeg da-se ez eo ledan ha diresis e ziazad doureier en dialaez pe uhelloc'h war ar bre. Ur stur norzh-su zo ganti. Adster pennañ ar Volga zo ar C'h/Kama. Lusk dourioù ar C'h/Kama a zo erc'h-kevandirel. Lusk dourioù ar Volga a ro erc'h-plaenenel, da lâret eo emañ an dourioù en o izelañ etre miz Eost ha miz Meurzh hag an dourioù en o uhelañ e miz Mae-Mezheven.

ar stêr Volga
## An impllijoù graet gant mab-den

Implijet eo ar stêr evit krouiñ tredan gant stankelloù, evit dourañ pe gwaziañ douaroù hag ivez evit gellout bageal.
Lusk ar stêr (erc'h-plaennel) a zo dedennus neuze da implijout dre m'emañ kreizennet ar dourioù uhel war ur maread strizh (2 viz). Staliet eo bet neuze a-hed ar Volga hag ar C'h/kama stankelloù a-benn krouiñ kibennoù pe lennoù gant ar pal mirout an dour. Nav gibenn a vez kavet war ar Volga ha tri all war ar C'h/kama, ar pezh a ra un hollad 21 000 km² a zouaroù beuzet.
En diardraon pe izeloc'h war ar stêr eo sec'h an hin. Servij a ra neuze ar gibennoù da zourañ an douaroù-se evit al labour-douar.
P'emañ an dourioù en o izelañ (etre Eost ha miz Meurh) e c'haller bageal warno memes-tra gant sikour ar lennoù-se.

## Kudennoù savet diwar implij ar Volga gant mab-den
# Mor Sibiria ar Reter

Mor Sibiria ar Reter
**Mor Sibiria ar Reter**, pe *Mor Siberia ar Reter*, pe c'hoazh **Mor Retersibiria** (ha *Retersiberia*) (e rusianeg: Восто́чно-Сиби́рское мо́ре, *Vostotchno-Sibirskoye more*) a zo ur mor e Meurvor Arktika. Bevennet eo gant Sibiria er su, enezeg Sibiria-Nevez er c'hornaoueg hag Enez Wrangel er reter.
# Mpumalanga

Pelec'h emañ Mpumalanga
**Mpumalanga** a zo unan eus proviñsoù Suafrika. Emañ e reter ar vro. Nelspruit eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ. Swatieg eo ar yezh komzet ar muiañ.

## Liammoù diavaez

| Proviñsoù Suafrika |  |
| --- | --- |
| Gauteng | Gwalarn | Kab ar C'hornaoueg | Kab an Norzh | Kab ar Reter | KwaZulu-Natal | Limpopo | Mpumalanga | Stad-Dieub |
# Botez

Boteier merc'hed
Boteier e gwerzh a-stlabez en ur marc'had, e Maroko.
Ur **votez** zo ur pezh dilhad da wiskañ an troad.

Botoù a bep seurt zo, hervez an danvez anezho, hervez o ment, izel pe uhel, hervez an doare ma wiskont an troad:

* gwechall e Breizh-Izel ne veze graet kemm nemet etre botoù-lêr ha botoù-koad
* hiriv e komzer eus sandalennoù, heuzoù, ha re all.

Darn a vez gant lasoù, re all dilas.

Komz a reer eus reiñ taolioù botoù d'un dra bennak.

## Pennadoù kar

* botez-koad
* botez-riklañ
* botez-ruilh
* seul
# Baloutchistan

Baloutchistan

ranndir, cultural region, rannvro istorel| Anvet diwar | Baloch  |
| Kevandir | Azia  |
| Bro | Iran, Afghanistan, Pakistan  |
| War ribl | Mor Arabia  |
| Lec'hiadur | Iranian plateau  |
| Daveennoù douaroniel | 28°53′0″N 64°25′0″E  |
| A zo stok ouzh | Khyber Pakhtunkhwa, Sindh, Panjab  |
| Darvoud-alc'hwez | insurgency in Balochistan, insurgency in Sistan and Balochistan  |
| Istor | history of Balochistan (region)  |
| Rummad evit ar c'hartennoù | Category:Maps of Balochistan  |

  Eus Wikidata
**Baloutchistan** eo "bro ar Valoutched" en Azia ar Su, rannet bremañ etre meur a riez: Iran er c'hornaoueg, Afghanistan en norzh ha Pakistan er reter e-lec'h m'emañ al lodenn vrasañ. Unan eus proviñsoù Pakistan a zo anvet Baloutchistan ivez.