# Londrez

*Gant ar ger* London *e tegouezher amañ. Evit sterioù all ar ger, gwelit London (disheñvelout).*

---

| **Londrez** |
| --- |
| 51°30′26″ N, 0°7′39″ W

---

 |
|  *Houses of Parliamant*

---

 |
| **Riez** |  Rouantelezh-Unanet |
| **Bro** |  Bro-Saoz |
| **Maer(Mayor)* | Sadiq Khan (Labour) 2016-bremañ |
|

---

 |
| **Gorread** | 1 572 km² |
| **Uhelder** | 20 m |
|

---

 |
| **Poblañs** hep kontoù doubl | 8 961 989  (2021) |
| **Stankter** | 5 701 ann./km² |
| **Kod pellgomz'** | (44) 20 |
|

---

 Kartenn eus Londrez er mare roman |

Kêr-benn Bro-Saoz, ha Rouantelezh Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon eo **Londrez** (saozneg: *London* /ˈlʌndən/). Lec'hiet eo war riblennoù an Tavoez (Thames) e gevred ar vro; houmañ eo al lodenn binvidikañ eus ar rouantelezh. Tolpet ez eus tro-dro d'ar gêr war-dro 8 milion a annezidi (Londreziz o anv). Rannet eo an tolpad-kêr etre 32 *boroughs* (= bourc'hioù), mui ar *City* (Keoded). E penn ar rouantelezh emañ Londrez e meur a savboent. Amañ emañ o chom an unpenn, da lavaret eo ar rouanez (Elizabeth II, hiziv) hag he gouarnamant ha dreist-holl ar c'hambroù, hini ar C'humunioù (*the Chamber of Commons*) hag hini al Lorded (*The Chamber of Lords*). Sez ar galloud arc'hant eo ivez p'eo ar *City* an eil plas goude New York. Porzh pennañ Breizh-Veur eo ivez.

## Anv

Testeniekaet eo ar stumm latin *Londinium* er Iañ kantved GJK ; *Londinio*, "e Londrez", a lenner war dablezennoù roman dornskrivet bet kavet e kêr.

Meur a zisplegadenn zo bet kinniget a-hed an amzer, an hini gentañ gant Geoffrey of Monmouth en e *Historia Regum Britanniae* (*c*. 1136).

Goude dielfennañ stummadur hag emdroadur ar stummoù paotañ (*Londinium* e latin, *Lunden* en hensaozneg ha *Llundain* e kembraeg) ez eus bet kenemglev evit disklêriañ ez eo deuet an anv eus ar predeneg ; emeur bremañ o klask adkavout ar stumm keltiek orin, a vefe \*[*Lōndonjon*] pe un anv tost, alese ar stumm latin hag an holl stummoù arall a anaver.

E-keñver ster an anv-lec'h, ar yezhoniour Richard Coates a ginnigas e 1998 ur wrizienn rakkeltiek war dachenn an douranvadurezh, \**(p)lowonida*, "stêr re ledan evit bout treuzet war droad", a rafe dave d'ar stêr Thames pa dreuz kêr ; eus ar wrizienn-se e teufe ar stumm keltiek \**Lowonidonjon*.

Hogen an darn vuiañ eus ar studiadennoù a sav a-du gant un orin keltiek da vat ; labourioù nevesoc'h eget hini R. Coates a ginnig e teufe an anv eus ur wrizienn rakindezeuropek \**lendh*-, "gouelediñ, lakaat da c'houelediñ" WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 al lostger keltiek \**-injo* pe \**-onjo* da verkañ anv ul lec'h, eleze "ul lec'h a vez liñvet a vare da vare gant al lanv" hervez ar yezhoniour izelvroat Peter Schrijver.

### Mammennoù

* Klaudios Ptolemaios : I, 15, 7 : Londini; II, 3, 12 : Londinium, ur *polis* ar c'h-Cantiaci; VIII, 3, 6 : Londinium
* Itinerarium Antonini, 4755 (Iter II) : Londinio; 47710 (Iter VII), 47910, 4808 : Lundinio
* Notitia Dignitatum XI37 : Praepositus thesaurum Augustensium (in Bitannis)
* Ravenna 10650 : Londinium Augusti; 10638 : Landini

### Enskrivaduroù

JRS (?), XLIV (1954), 108 : ul lizher gant Rufus Callusini da Epillicus, war un daolenn goad dizoloet e 1927 : Londinio

JRS (?), L, (1960) : 108-11 : Londini / Ad fanum Isidis : Londrez ... da dempl Isis

### Skridoù eus an istor hag eus an Iliz

* Tacitus, *Annales* XIV, 33 : Londinium
* Meulbrezegenn VIII, 17, 1, goude J.-K. 297-98, eus Trier ? : Oppidum Londiniense
* Sened Arles, goude J.-K. 314 : Civitate Londiniensi
* Ammianus Marcellinus, XX, I, 3 : Lundinium; XXVII, 8, 7 : ad Lundinium, *vetus oppidum quod Augustam posteritas appellavit* = kreñvlec'h kozh hag eo bet anvet (Kêr)-Aogust war-lerc'h; XXVIII, 3, 7 : *ab Augusta profectus quam veteres appellavere* Lundinum = Augusta hag ar re gozh e anaveze Lundinium
* Stephanus of Byzantium, o venegiñ Marsian : Lindonium

## Ardamezouriezh

   *En argant e groaz en gul, ouzh konk kentañ ur c'hleze ivez en gul e veg ouzh kab*.

## Istor

Delwenn arem Boudika e-kichen pont Westminster.
Distrujet eo bet Londinium (tan ha lazhadeg veur) e-kerzh emsav Boudika.

Londrez a zo bet distrujet evit un eil gwech war-dro 125-130.

Tan-gwall bras Londrez a voe un tan-gwall all a zistrujas tost razh kêr Londrez adalek an 2 a viz Gwengolo betek ar 5 a viz Gwengolo 1666. An tan a oa bet e-kreiz kêr Londrez, dreist-holl e-barzh al lodenn enkelc'hiet gant mogerioù kozh eus mare ar Romaned.

## Arkeologiezh

* Moger roman Kêr Londrez
*
*
*
*

## Monumantoù ha traoù heverk

Pont an Tour
* Pont Londrez
* Pont an Tour
* Palez Buckingham
* Palez Westminster ha Big Ben
* Hyde Park

Kalz mirdioù, palieroù ha levraouegoù zo e Londrez, en o zouez ar *British Museum*, an *National Gallery*, ar Mirdi istor naturel, an *Tate Modern* hag ar *British Library*.

## Arvezioù sevenadur Londrez

E karterioù poblek Reter Londrez e voe e-pad pell arvezioù ur sevenadur dibar dezhañ e-unan. Eno e voe pergen graet gant un doare luc'haj anvet cockney, disheñvel-mat diouzh ar saoznek skoueriek.

## Gevelliñ

Londrez he deus skoulmet liammoù gant :

* Berlin (Alamagn) abaoe 2000
* Moskov (Rusia) abaoe 2002
* New York (SUA) abaoe 2001
* Pariz (Bro-C'hall) abaoe 2001
* Beijing (Sina) abaoe 2006
* Tokyo (Japan) abaoe 2006
* Varsovia (Polonia) abaoe 2006

## Levrlennadur

* Ian Andrew's : *Boudicca's Revolt*. Cambridge University Press. 1972 / 1980
* Ordnance Survey : *Londinium. A descriptive map and guide to Roman London.* 1980

## Gwelet ivez

* Londrez Veur

## Daveoù

## Liammoù diavaez

* (en) Greater London Authority.
* Lec'hienn ofisiel an touristelezh e Londrez.
* (en) Lec'hienn ofisiel Palez Buckingham.