Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Neville Chamberlain

Neville Chamberlain e 1923
**Arthur Neville Chamberlain**, ganet d'an 18 a viz Meurzh 1869 hag aet da Anaon d'an 9 a viz Du 1940, a oa ur politikour saoz. Ezel e oa eus ar strollad mirour ha bez e voe Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet etre an 28 a viz Mae 1937 hag an 10 a viz Mae 1940. Chamberlain a zo brudet evit e bolitikerezh etrebroadel, dreist-holl evit bezañ bet aozer Emglev München e 1938. Gant an emglev-se e oa bet roet da Alamagn an Trede Reich tiriad ar Sudetenland (lec'h ma oa alamanegerien) e Tchekoslovakia. En desped d'an emglev, pa voe aloubet Polonia gant Adolf Hitler e voe disklêriet ar brezel dezhañ gant ar Rouantelezh-Unanet d'an 3 a viz Gwengolo 1939. Neville Chamberlain a voe e penn Breizh-Veur e-pad 8 miz kentañ an Eil Brezel-bed.

1938 ar Münchener Abkommen (Emglev Munchen), Neville Chamberlain, Édouard Daladier, Adolf Hitler ha Mussolini.
# Wikiarroud

Wikiarroud a zo dezhi da bal krouiñ ur geriadur arroudoù en linenn. Ur raktres wikimedia eo, hag a ziwar-se dieub a wirioù. Ar menoz a zo bet savet gant Daniel Aslton ha lakaet e pleustr gant Brion Vibber. Ur raktres a zo e brezhoneg d'ar chomlec'h-mañ :

## Istor

* 27 a viz Even 2003: Ijinet eo ar raktres wikiquote.
* 10 a viz Gouere 2003: Ar raktres a dap e anv domani.
* 28 a viz Gwengolo 2007: Krouet eo ar wikiarroud brezhonek gant Benoni war gorerez wikimedia.
* 24 a viz Du 2007: Digoret eo bet ez ofisiel ar wikiarroud brezhonek.
* 89 wikiarroud ofisiel a zo hiziv an deiz.

## Liammoù diavez

* **Wikiarroud brezhonek Lec'hienn ofisiel wikiquote
# 1751

*Diwar-benn bloavezh **1751** an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

#### Breizh

#### Frañs

### Azia

#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù

#### Norzhamerika

#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri

#### Livañ

#### Sonerezh

#### Lennegezh

### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn an nikel gant ar c'himiour svedat Baron Axel Fredrik Cronstedt.

### Armerzh

### A bep seurt/diasur

## Ganedigezhioù

* an 13 a viz Ebrel e Felger : Armand Tuffin ar Roueri († 1793)

Gwelet ivez :*Rummad:Ganedigezhioù 1751*

## Marvioù

Gwelet ivez:*Rummad:Marvioù 1751*

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1751
# Yezhoù iranek

Renket e vez ar **yezhoù iranek** (pe *yezhoù persek*) e-touez familh ar yezhoù indez-europek. Marteze a-walc'h e teu ar yezhoù indez-iranek eus Kreiz Azia. Kaset e voent dre ar bed a-drugarez da levezonez impalaeriezh Persia ha gant ar Sasanided war o lerc'h.

Kartenn o tiskwel al lec'hioù ma vez komzet yezhoù iranek
Setu penaos e vez renket ar yezhoù persek:

**I. Yezhoù iranek ar reter**

>
> A. **Yezhoù ar biz**
>
>
> 1. Avesteg\*
> 2. Tchorasmeg\* (Kwarezmeg)
> 3. Baktreg\*
> 4. Sogdeg\*
> 5. Scythian\*, Sarmateg\*, Alaneg\*, Oseteg
>
>
> B. **Yezhoù ar gevred**
>
>
> 1. Moundjeg, Sangletcheg, Ichkachimeg, Zebakeg, Sarikoleg, Chugneg, Rouchaneg, Yazgoulyameg, Wakheg, Yidgeg
> 2. Sakaeg\*, Pachtoueg, Wazireg
>
>
>

**II. Yezhoù iranek ar c'hornôg**

>
> A. **Yezhoù ar gwalarn**
>
>
> 1. Ormoureg, Paratcheg
> 2. Dareg, Kermaneg, Kohrudeg, Abouzeidabadeg, Abyaneeg, Tareg, Ardestaneg, Anarakeg, Varzeneeg, Badroudeg, Gazeg, Vafseg, Khunsareg, Natanzeg, Nayineg, Sivandeg, Soeg (iranek), Achtianeg, Farizandeg, Yaraneg, Mahallateg, Khureg, Kohrudeg, Yuzev-golpaygani, Yuzev-yazdeg, Yuzev-kermaneg, Yuzev-Chirazeg, Yuzev-esfahaneg, Yuzev-hamedaneg, Yuzev-kashaneg, Yuzev-borougjerdeg, Yuzev-nehevandeg, Yuzev-kounsareg
> 3. Kurdeg (rannyezhoù: Kurdieg, Kurmandjeg, Kermanchaheg)
> 4. Lakieg
> 5. Zazakeg-goraneg (rannyezhoù: Goraneg, Badjelaneg, Kirmandjeg, Zazakeg)
> 6. Partheg\*, Semnaneg, Sangisareg
> 7. Medieg\*
> 8. Gilakeg, Mazanderaneg, Chahmirzadeg
> 9. Balotcheg
> 10. Talicheg, Harzaneg
> 11. Tateg
>
>
> B. **Yezhoù ar mervent (Yezhoù persidek)**
>
>
> 1. Hen perseg\*, Krenn berseg\* (Pahlavi), Perseg (rannyezhoù: Dareg, Tadjikeg, Hazarageg, Djidieg (Yuzev-perseg), Bouc'horeg
> 2. Yuzev-tateg, Tateg muzulmek
> 3. Farseg, Lareg, Bachkardeg
> 4. Loureg, Bac'htiareg, Feyleg, Koumzareg
>
>
>

**III. Yezhoù n'int ket bet renket c'hoazh**

1. Tangcheweg

(\* = yezh varv)

## Liammoù diavaez:

* *Ethnologue* - ar yezhoù persek
* Familh ar yezhoù persek
# Tunizia

|  |
| --- |
| لجمهورية التونسية Al-Jumhūriyyah at-TūnisiyyahRepublik Tunizian** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Banniel | Skoed ardamez |

 |
| Ger-stur : "Urzh, Frankiz, Justis" |
| Kan broadel: *Himat Al Hima* |
| Lec'hiadur Tunizia |
| Kêr-benn (ha kêr vrasañ) | Tuniz 36°50′N 10°9′E |
| Yezh(où) ofisiel | Arabeg |
| **Gouarnamant** | Republik |
|  - Prezidant | Kais Saied (قيس سعيد) |
|  - Kentañ ministr | Sara Zaafarani (سارة زعفراني) |
| Dizalc'hded |   |
|  - diwar Bro C'hall | 20 Meurzh 1956  |
| Gorread |
|  - Hollad | 163.610 km² (91vet) |
|  - Dour (%) | 5 |
| Poblañs |
|  - istimadur Gouere 2024 | 12.458.223 () |
|  - niveradeg 2014 | 10.982.754 |
|  - Stankter | 76/km² (143) |
| PDK (PGP) | 2024 (istimadur) |
|  - Hollad | $ 168,315 billion (83) |
|  - Keidenn | $13.645 (108añ) |
| **FDD**  (2022) |  0,732 (krenn) (101vet) |
| Moneiz | Dinar tunizian (`TND`) |
| Gwerzhid-eur | (UTC+1) |
|  - Hañv (Eur hañv) | CEST (UTC+2) |
| Kod kenrouedad | .tn |
| Kod pellgomz | ++216 |

**Tunizia** (en arabeg تونس *Tūnis*), ent-ofisiel ar **Republik Tunizian** (الجمهورية التونسية *al-Jumhūriyya at-Tūnisiyya*), a zo ur vro eus Norzh Afrika, er Maghreb. Er c’hornaoueg dezhi emañ Aljeria, Libia er gevred, hag ar Mor Kreizdouar en norzh hag er reter. Tost da 165 000 km² a zo dindani, gant ur boblañs a 12.45 million a dud. Dont a ra hec'h anv eus hini he c’hêr-benn Tuniz.

## Skeudennoù

* dismantroù Kartago
* Gwel eus Sidi Bou Saïd
* Tuniz
* Sahara

Stadoù Afrika
Aljeria • Angola • Aod an Olifant • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Djibouti • Egipt • Eritrea • Eswatini • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Ginea • Ginea-Bissau • Ginea ar C'heheder • Kab Glas • Kameroun • Kenya • Komorez • Republik Kongo • Republik Demokratel Kongo • Republik Kreizafrikan • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Maouritania • Maroko • Mozambik • Maoris • Namibia • Niger • Nigeria • Ouganda • Rwanda • São Tomé ha Príncipe • Senegal • Sechelez • Sierra Leone • Somalia • Soudan • Soudan ar Su • Suafrika • Tanzania • Tchad • Togo • Tunizia • Zambia • Zimbabwe

**Tiriadoù dalc'het** Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos

**Broioù ha n'int ket anzavet gant an holl** Azawad • Sahara ar C'hornôg • Somaliland
# 22 Gwengolo

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ← **Gwengolo** → |
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |

 |
|  |

## Darvoudoù

* 1485 : krouidigezh Parlamant Breizh gant Frañsez II, dug Breizh.
* 1792 : kentañ devezh ar C'hentañ Republik c'hall, ha kentañ devezh an deiziadur republikan gall (*primidi Vendémiaire* ar bloaz I).
* 1888 : niverenn gentañ an National Geographic Magazine zo embannet.
* 1894 : Kengor Luskad al labourerien ha krouidigezh Kuzul broadel al labourerien e Naoned.
* 1934 : tarzhadenn ha tan e mengleuz glaou Gresffordd e biz Kembre : 266 a vicherourien zo lazhet.
* 1960 : dizalc'hiezh Mali.
* 1980 : deroù ar brezel etre Iran hag Irak.
* 1980 : sevel a reer ar sindikad Solidarność e Polonia.
* 2000 : David Douillet, judoka gall, kampion olimpek e Sydney (Aostralia).
* 2007 : Kolier an Erminig roet da Job an Irien, Rhisiart Hincks, Frañsez ar C'hemener ha Martial Pezenneg, e Sant-Brieg.
* 2010 : gant Parlamant Katalonia eo aprouet al lezenn a ra eus an okitaneg ur yezh kenofisiel e Katalonia hag ar yezh voas e Traoñienn Aran.

## Ganedigezhioù

* 1741 : Peter Simon Pallas, loenoniour ha louzawour alaman.
* 1791 : Michael Faraday, fizikour saoz.
* 1902 : Christian Stengel, filmaozer, produour ha saver senario gall.
* 1953 : Ségolène Royal, politikourez c'hall.
* 1958 : Andrea Bocelli, kaner italian.
* 1976 : Ronaldo, melldroader etrebroadel brazilian.

## Marvioù

|  |  |
| --- | --- |
| Frederick Soddy (1921). |  |

* 1890 : Auguste Mayer, livour breizhat.
* 1457 : Per II, dug Breizh (1450-1457).
* 1872 : Vladimir Dal, geriadurour rusianek.
* 1914 : Alain-Fournier, skrivagner gall, oberour *Le Grand Meaulnes*.
* 1921 : Aogust-Mari Dubourg, kardinal gall, arc'heskob Dol, Roazhon ha Sant-Maloù.
* 1932 : Outram Bangs, loenoniour stadunanat.
* 1956 : Frederick Soddy, skingimiour saoz, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1921.
* 1978 : Jean Guéhenno, kazetenner ha skrivagner gall.
* 1994 : Edward Shackleton, beajour saoz.
* 2006 : Loís Combas, beleg, skrivagner ha geriadurour okitanek.
* 2009 : Romanas Arlauskas, mestrc'hoarier echedoù lituanian.

## Lidoù

* Sant kristen an deiz : Sant Emeran
* Iliz katolik roman
	+ Sant Maoris, merzher suis († 305)
	+ Sant Kado, abad ha merzher kembreat († 6vet kantved)
	+ Sant Urvan, penitiour
* Deiz an dizalc'hiezh e Bulgaria
* Deiz an dizalc'hiezh e Mali
# 1821

*Diwar-benn bloavezh **1821** an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

#### Breizh

* J. F. ar Gonideg, lesanvet Tad ar Brezhoneg, a embann e Dictionnaire Celto-Breton; reizhañ a ra ar yezh ha lakaat a ra e plas diazezoù pennañ ar reizhskrivadur a-vremañ. **K** a gemmer lec’h *c* ha *q*.

#### Frañs

#### Gres

* 8 a viz Meurzh: da-heul ur galv graet gant ar priñs Alexandros Ypsilanti evit m'en em savfe ar bobl c'hresian a-enep an Impalaeriezh otoman e krog Brezel dizalc'hiezh Gres.
* 25 a viz Meurzh: deroù ar brezel dizalc’hiezh pa tiskleir Gresianed ez int dizalc’h diouzh an Impalaeriezh Otoman.

### Azia

#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Iskevandir indezat

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù

#### Norzhamerika

##### Stadoù-Unanet

#### Suamerika

* 7 a viz Gwengolo: savet eo Kevre Kolombia Vras en hanternoz Suamerika, gant Simón Bolívar da brezidant.

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri

#### Livañ

#### Sonerezh

#### Lennegezh

* Dont a ra er-maez an *Testamant Nevez*, troet gant [(ar Gonideg]]. Ne reas ket berzh avat, dre ma ne oa ket bet aprouet gant pennoù bras an iliz katolik.

#### Sinema

### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh

### Sport

### A bep seurt/diasur

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :*Rummad:Ganedigezhioù 1821*

## Marvioù

Gwelet ivez:*Rummad:Marvioù 1821*