# Adolf Hitler

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Setu ur pennad **diechu** hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !*
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn*.*
 |

Adolf Hitler

den| Reizh pe jener | paotr  |
| Bro ar geodedouriezh | Cisleithania, Aostria, talvoud ebet, Reich alaman, Trede Reich  |
| Lealded | Impalaeriezh alaman, Trede Reich  |
| Anv e yezh-vamm an den | Adolf Hitler  |
| Anv-bihan | Adolf  |
| Anv-familh | Hitler  |
| Moranv | Böhmischer Gefreiter, Onkel Wolf, Wolf  |
| Deiziad ganedigezh | 20 Ebrel 1889  |
| Lec'h ganedigezh | Braunau am Inn  |
| Deiziad badeziant | 22 Ebrel 1889  |
| Deiziad ar marv | 30 Ebrel 1945  |
| Lec'h ar marv | Führerbunker  |
| Doare mervel | emlazh  |
| Abeg ar marv | shot to the head  |
| Lec'h douaridigezh | talvoud dianav  |
| Tad | Alois Hitler  |
| Mamm | Klara Pölzl  |
| Pried | Eva Braun  |
| Kompagnun(ez) | Maria Reiter, Eva Braun, Geli Raubal  |
| Familh | Hitler Family  |
| Paeron pe maeron | Johanna Pölzl  |
| Den heverk | Benito Mussolini, Jozef Stalin, Eva Braun, Albert Speer  |
| Yezh vamm | alamaneg  |
| Yezhoù komzet pe skrivet | Austrian German, alamaneg  |
| Yezh implijet dre skrid | alamaneg  |
| Lec'h bac'hañ | Landsberg Prison, Munich Prison  |
| Kondaonet evit | treitouriezh uhel  |
| Micher | politiker, Holocaust perpetrator  |
| Karg | Reich Chancellor, Reichsstatthalter, president of Germany, member of the Reichstag of the Weimar Republic, member of the Reichstag of Nazi Germany  |
| Bet war ar studi e | Lambach Abbey, Bundesrealgymnasium Linz Fadingerstraße  |
| Deroù ar prantad labour | 1914  |
| Dibenn ar prantad labour | 30 Ebrel 1945  |
| Strollad politikel | German Workers' Party, Strollad Broadel Sokialour al Labourerien Alaman  |
| Bet war ar renk da vezañ dilennet | 1936 German parliamentary election and referendum, 1932 German presidential election, March 1933 German federal election  |
| Lifestyle | vegetarianism  |
| Relijion pe kredenn | talvoud dianav  |
| Vehicle normally used | Mercedes-Benz 770  |
| Facial hair | toothbrush moustache  |
| Liv ar blev | blev rous  |
| Liv an daoulagad | glas  |
| Rumm-gwad | A  |
| Kleñved | kleñved Parkinson, Kleñved Naplez  |
| Has pet | Blondi  |
| Keveler er sport pe el labour | Jozef Stalin  |
| Perzhiad e | Aktion T4, Loskaberzh, Beer Hall Putsch, Munich agreement  |
| Grad milourel | Gefreiter  |
| Commander of (DEPRECATED) | Wehrmacht  |
| Skour lu | Tirlu Impalaeriel alaman, Wehrmacht, Bavarian Army, troadegiezh, Reichswehr  |
| Unvez milourel | 16th Bavarian Reserve Regiment  |
| Oberenn heverk | Mein Kampf  |
| Teuliad arzour e | Frick Art Research Library  |
| Oberennoù zo en dastumad | Liemers Museum, NIOD Institute for War, Holocaust and Genocide Studies, Museon-Omniversum, Anne Frank House  |
| Darvoud-alc'hwez | Eil Brezel-bed  |
| Bet kinniget evit | Priz Nobel ar Peoc'h  |
| Efed | Eil Brezel-bed  |
| Deskrivet en URL |   |
| Deskrivet dre | Time Magazine  |
| Dedennet gant | art collection  |
| Dileuriad ar gwirioù a aozer | reproduction right not represented by CISAC member  |
| Rummad tost | Category:Works about Adolf Hitler, Category:Works by Adolf Hitler, Category:Personal staff of Adolf Hitler  |
| Statud e wirioù aozer | Ar gwirioù aozer ne dalvezont ket ken, Ar gwirioù aozer ne dalvezont ket ken, part of the copyrights on oeuvre has expired  |
| Roll elfennoù | list of streets named after Adolf Hitler, list of Adolf Hitler's adjutants  |

  Eus Wikidata
Adolf Hitler
**Adolf Hitler** (ganet d'an 20 a viz Ebrel 1889 e Braunau am Inn, Aostria ha marvet dre emlazh d'an 30 a viz Ebrel 1945 e Berlin) a oa ul livour kartennoù-post dianavezet deuet da vezañ ur politikour aostrian-alaman, penn an NSDAP (alamaneg: *Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei*, strollad nazi), kañseller (adalek miz Genver 1933) ha prezidant (adalek 1934) Alamagn ha "Führer" (d.l.e. sturier) an Trede Reich nazi.

Hervez ar pezh a lenner en e levr *Mein Kampf* (skrivet gantañ asambles gant Rudolf Hess en toull-bac'h e 1924) e oa anat dezhañ e oa tonket da vezañ (*Vorsehung*) sturier ar bobl alaman, ha se zo kaoz e stagas d'ober war-dro politikerezh goude fin ar brezel bed kentañ, e dibenn ar bloavezh 1918. Dre ma oa helavar ha ma ouie ober brud e tastumas kalz a dud en-dro dezhañ buan a-walc'h.

E 1919 e lakaas e anv en DAP, a zeuas da vezañ an Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei ur pennadig war-lerc'h.

Diwar e urzh eo e voe kroget an Eil Brezel Bed dre dagañ Polonia d'ar 1añ a viz Gwengolo 1939 ha drouklazhet 11 milion bennak a dud (en o zouez 6 milion a yuzevien) e kampoù-diouennañ savet gant an SSed war dachenn Polonia dreist-holl ha gant an *Einsatzgruppen* gwallvrudet. Kiriek eo ivez da varv 30 milion bennak a dud all lazhet e-kerzh ar brezel kroget gantañ.

## E vuhez

Gwezenn familh Adolf Hitler
Adolf Hitler a zo bet ganet d’an 20 a viz Even 1889 en ostaleri *Gasthof zum Pommer*, Vorstadt Nr. 219, e Braunau am Inn, ur gêr vihan eus Aostria-Uhel e-kichen harz Alamagn-Aostria. Pevare eo eus ur familh 6 bugel Alois Hitler an tad ha Klara Pölzl ar vamm. An darn vrasañ eus ar vugale a varv d’un oad izel; e c’hoar vras Paula († 1960) a zo an hini nemeti a chomo bev. Alois Hitler, tad Adolf, a oa maltouter. Ganet ar 7 a viz Even 1837, Alois a gemer da gentañ anv familh e vamm, Maria Anna Schicklgruber met d’ar 6 a viz Even 1876 e kemer anv e dad “Hitler”. Desavet eo Adolf en un doare strizh gant e dad, kozh a-walc’h, war e leve e 1895. An 3 a viz Genver 1903 e varv e dad, heuliet an 21 a viz Kerzu 1907 gant e vamm hag a varv diwar krign-bev ar bronn. Lisead na fall na mat da vare e skoliata e lise *Realschule Linz*, nac’hañ a ra Hitler heuliañ hent e dad. Deuet da vezañ emzivad, bevañ a ra gant ur yalc’had vihan. C’hwitañ a ra div wech e arnodenn evit mont da akademiezh arzoù-kaer Vienna e 1907 hag an 8 a viz Here 1908. Plijout a ra dezhañ sonerezh Richard Wagner ha plijout a ra dezhañ lenn ivez. Ober a ra leun a dammoù labourioù disheñvel, en ur vevañ er baourentez e-pad 5 bloaz. Diwezhatoc’h e skrivo e barzh *Mein Kampf* :
« E-pad 5 bloavezh ‘m eus ranket, e-giz darbarer er penn-kentañ, ha livour bihan goude-se, gounit va boued ha ma gopr a oa re zister evidon da zebriñ."
E-kerzh e vloavezhioù tremenet e Vienna eo e krogo Hitler da vezañ gouennelour, memes ma 'z eo dibosupl gouzout da beseurt mare resis eo ez eo kroget da grediñ en ideologiezh-se.

Adolf Hitler e Immola, Finland. A-dreñv dezhañ e Focke-Wulf Fw 200 Condor personel.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| En e raok: **Paul von Hindenburg** | **(Prezidant Alamagn) "Führer" Eost 1934 – Ebrel 1945** | War e lerc'h: **Karl Dönitz** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| En e raok: **Kurt von Schleicher** | **Kañseller Alamagn  Genver 1933 – Ebrel 1945**  | War e lerc'h: **Joseph Goebbels** |

## Levrlennadur

* (fr) Joachim C. Fest : *Hitler* (2 levrenn). Paris : Gallimard, 1973.
* (en) Thomas Weber, *Hitler's First War*. Oxford : Oxford University Press, 2011(ISBN 978-0-19-922638-2) — Hervez an oberour ne voe ket Hitler kaporal gwech ebet ha ne gemeras ket perzh en emgannoù. Ne rae nemet kas lizheroù d'ar jeneraled, dek kilometr a-drek al linennoù.

## Gwelet ivez

* Eil Brezel Bed
* Naziegezh
* Loskaberzh