Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tierniezh Qing

*Arabat kammgemer evit Tierniezh Qin*
Tierniezh Qing

historical Chinese state, marevezh istorel, bro istorel| Rann eus | Ming Qing, Late Imperial China  |
| Deiziad krouiñ | 1636  |
| Anv ofisiel | ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ, 大清, ᠳᠠᠢᠢᠴᠢᠩ ᠤᠯᠤᠰ  |
| Anv er yezh orin | ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  |
| Relijion pe kredenn | Heaven worship, Boudaegezh, kristeniezh, Daoegezh, Islam  |
| Perzhiad e | Second Opium War, First Sino-Japanese War, transition from Ming to Qing, First Opium War, Siege of the International Legations  |
| Yezh ofisiel | manchoueg, mongoleg, yezhoù sinaek, tibeteg  |
| Kan broadel | Gong Jin'ou  |
| Kevandir | Azia  |
| Kêr-benn | Shuntian Fu, Fengtian Fu, Fengtian Fu  |
| Daveennoù douaroniel | 38°0′0″N 103°0′0″E  |
| Renad politikel | monarkiezh hollveliek  |
| Aotrouniezh | Mandchou  |
| Moneiz | tael, Sycee, Great Qing Treasure Note, Hubu Guanpiao  |
| Raklec'hiet gant | Later Jin (1616-1636)  |
| Bet erlec'hiet gant | Taiwan  |
| Yezh implijet | mongoleg, manchoueg, sinaeg klasel  |
| Deiziad kregiñ | 1636  |
| Deiziad divodañ | 1912  |
| Deskrivet en URL |   |
| Banniel (deskrivadur) | flag of the Qing dynasty  |
| Istor | history of the Qing dynasty  |

  Eus Wikidata

|  |
| --- |
| Istor Sina**Istor Sina** |
| **3 Enorus & 5 Impalaer** |
| **Tierniezh Xia** |
| **Tierniezh Shang** |
| Zhou ar C'hornôg | **Zhou** |
| Nevezamzer & Diskar-amzer | Zhou ar Reter |
| Stadoù Brezelour |
| **Tierniezh Qin** |
| Han ar C'hornôg | **Han** |
| Xin |
|
Han ar Reter
 |
| **Teir rouantelezh** |
|
Wei
 |
Shu
 |
Wu
 |
|
Jin ar C'hornôg
 | **Jin** |
| **C'hwezek rouantelezh** |
Jin ar Reter
 |
| **Tierniezhioù Su & Norzh** |
| **Tierniezh Sui** |
| **Tierniezh Tang** (troc'het gant an eil Zhou)
 |
| **Liao** |
5 Tierniezh & 10 Rouantelezh
 |
|
Song an Norzh
 | **Song** |
| **Jin** | **Kornôg Xia** |
Song ar Su
 |
| **Tierniezh Yuan** |
| **Tierniezh Ming** |
| **Tierniezh Qing** |
| **Republik Sina** |
| **Republik Pobl Sina** (1, 2, 3, 4)
 | **Republik Sina** (Taiwan) |
|

---

* **Kronologiezh istor Sina **Tierniezhioù istor Sina **Istor milourel Sina**
 |

**Tierniezh Qing** eo bet tierniezh diwezhañ Sina. Renet he deus ar vro etre 1644 ha 1912 (gant un adsav c'hwitet e 1917). Araozi e oa bet Tierniezh Ming ha war he lerc'h Republik Sina.

|  |  |
| --- | --- |
|  | **中文世界門戶 Porched ar bed sinaat** — 找到關於中國的頁面 Adkavit ar pennadoù a denn d'ar bed sinaat. |
# C'hoarigan

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
C'hoarigan

seurt sonerezh, theatrical genre, type of dramatico-musical work| Iskevrennad eus | theatre music, sonerezh klasel, musical drama, composed musical work  |
| Deiziad krouiñ | 16. century  |
| Arvez | musical theater  |
| Bro orin | Europa  |
| Istor | opera in Arabic, opera in English, opera in Africa  |
| Pleustret gant | répétiteur, opera vocal coach, kaner opera  |
| Roll elfennoù | list of prominent operas  |

  Eus Wikidata
An Teatro alla Scala e Milano, Italia. Savet e 1778, La Scala eo ar brudetañ ti c'hoarigan.
Ur **c'hoarigan**, pe *opera* en italianeg hag e meur a yezh, zo ur seurt pezh-c'hoari kanet hag eilet gant abadennoù sonerezh. Al levrig (*libretto* en italianeg) a vez graet eus testenn ar c'hoari. Meur a elfenn c'hoariva a c'hell bezañ dispaket e-doug ur c'hoarigan : prantadoù komzet, darvoudoù ha donedigezhioù, luskadoù traezennoù, trouzioù, dañs hag all.

Peurliesañ e vez c'hoariet ar c'hoariganoù e c'hoarigandioù (*operaoù* a vez graet anezho ivez).

Ul laz-seniñ hag ul laz-koroll a c'hell bezañ staliet enno. Koulskoude e vez c'hoariet ar c'hoariganoù er c'hoarivaoù bras ivez, pe dindan an amzer zoken pa vez tu.

Brudet eo ar c'hoariganoù italianek, re Giuseppe Verdi dreist-holl, ha re alamanek Richard Wagner.
# Mojenn

Mojenn

| Iskevrennad eus | narrative, verbal folklore  |
| Rann eus | oral literature  |
| Arvez | folklor, folk culture  |
| Dezverket dre | oral tradition  |

  Eus Wikidata
Ur **vojenn** zo ur seurt danevell a c'hoari ur perzh diazez en ur gevredigezh. Evit ar skolidi eo disheñvel-mik diouzh ster boas ar ger mojenn, da lavarout eo ur gredenn ha n'eo ket gwir, rak gwirvoud un tamm mojenn n'eo ket talvoudus tamm ebet evit gouzout hag-eñ eo ur vojenn. Alies e vez kadarnaet ar mojennoù gant aotrouniezhioù relijiel ha laik, ha gallout a reont bezañ naturel pe dreistnaturel o stumm

Lavaret e vez **richenn** ivez. Dont a ra eus ar brezhoneg kozh *rith* hag a signifi *furm* pe *skeudenn*, ketpar eo d'ar c'hembraeg *rhith* hag a signifi *furm*, *feson*, *arouez* hag ivez d'an iwerzhoneg *riocht* (heniwerzhoneg *richt*). Dont a reont tout eus ar ger keltieg (p)rptu.

## Gwelet ivez

### Dre vras

* Gwengelouriezh
* Meurgan
* Folklor

### Skouerioù

* Tristan hag Izold
* Roue Arzhur
* Boudig
* Kêr-Is ha Mojenn Kêr-Is er bannoù-treset
* Tír na nÓg
* Mojenn an Ankou
* Mojennoù Breizh (levr)
* Mojennoù (1961) (levr)
* Marvailhou Kerne
* Marvailhoù Bro-Leon

## Daveoù
# De facto

De facto

Latin phrase, perzh, Wikibase reason for deprecated rank, Wikibase reason for preferred rank| Rann eus | de jure/de facto, glossary of French words and expressions in English  |
| Subject lexeme | L227971, L188564, L478462  |
| Enebet ouzh | de jure  |

  Eus Wikidata

De facto zo ul lavar latin hag a dalv kement hag « er fedoù », pe « en oberoù » . Enebet e vez ouzh *de jure', « hervez ar gwir, ar reolenn ».*

En ur ster ledan e talvez kement hag « e gwirionez » ivez.

## Orin

Implijet eo bet an droienn e latin gant Cicero en e brezegenn *Pro Milone* :

> *... et Pompeius de iure non de facto quaestionem tulit*
>
>
>
> ... ha Pompeius a vennas ensellout ar gwir ha n'eo ket ar fed.
>
>
>

## *De facto*, *de jure*

* Karl Martel ha Benito Mussolini ne renent ket *de jure* : *de facto* a raent, p'o doa muioc'h a c'halloud eget o roue.
* Anavezout ur gouarnamant *de facto* a c'hall bezañ anavezout ar re o deus kemeret ar galloud dre nerzh en desped d'al lezenn.
* Pa gomzer eus poblañs *de facto* ur vro e komzer eus an holl re a zo o chom enni daoust ma n'int ket anavezet holl gant al lezenn, evel ar re n'o dije ket paperioù.
* E broioù zo e vez ur yezh ofisiel *de jure*, hag unan all *de facto* : e Maroko hag e Liban ez eo an arabeg ofisiel *de jure*, met kenofisiel eo ar galleg *de facto*.
* Gouarnamant Korsika, e 2018, a embannas lakaat ar c'horseg da yezh ofisiel *de facto*, tra ma nac'h ar Stad c'hall anavezout yezh ebet ouzhpenn ar galleg *de jure*.

## Liammoù diavaez

* (en) *Legal English: “De Facto/De Jure”*

## Notennoù
# Djineg

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo an **djineg** (*jinyu* 晋语) komzet gant tro-dro da 45.000.000 den (1995) dreist-holl e Shanxi e Sina.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinaek
# Sinaeg Huizhou

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo ar **$** (*huī yǔ*徽语, pe *Huīzhōu huà* 徽州話) komzet gant e su Anhui hag e norzh Zhejiang e Sina.

Pemp rannyezh ez eus:

* **Djichieg** (*jixi*)
* **Chouyieg** (*xiuyi*)
* **Tchideueg** (*qide*)
* **Yandjoueg** (*yanzhou*)
* **Djingdjaneg** (*jingzhan*)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinaek
# Ladakheg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù ladakek eo al **ladakeg** (*ladakhi*, *ladaphi* pe *ladwags*) komzet e Ladakh hag e Jammu ha Kachmir en India (102.000 den e 1997) hag e Sina (12.000 den e 1995).

Teir rannyezh a zo:

* **Leheg** (*leh* pe *ladakeg ar c'hreiz*)
* **Shameg** (*shamskat* pe *ladakeg izel*)
* **Noubreg** (*nubra ladakhi*)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek ar c'hornôg
# Yieg Sichuan

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù yiek eo **yieg Sichuan** (saozneg: *Sichuan Yi*, *yieg an norzh*, *lolo* pe *sen nosu*) komzet gant tro-dro da 1.600.000 den (1991) e su Yunnan e Sina.

Skrivet e vez gant ar skritur yiek.

Div rannyezh ez eus: hini an norzh hag hini ar su

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek an norzh
# Lipoeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù lisoueg eo al **lipoeg** (*lipo*, *lisoueg ar reter*, *taku (lisu)*, *he lisu* pe *lisoueg du*) komzet gant tro-dro da 60.068 den (1993) e reter Yunann e Sina.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek an norzh
# Akaeg (sinek-tibetek)

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù hanek eo an **Akaeg** (*ak(h)a*, *(e)kaw*, *khako*, *ikor*, *aini* pe *yani*) komzet gant tro-dro da 450.000 den en holl e Myanmar (200.000 den e 1991), Sina (130.000 den e 1990), Laos, Tailand (60.000 den e 1998) ha Viêt Nam (1.261 den e 1995).

Ur yezh gant teir zonenn an hini eo.

Div rannyezh ez eus:

* **Akoeg** (*ako*)
* **Asongeg** (*asong*)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek ar su
* Yezhoù akaek
# Bisoueg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù pounoiek eo ar **bisoueg** (*(m)bisu*, *mbi* pe *misu*) komzet gant ouzhpenn da 7.000 den en holl e mervent Yunnan e Sina (6.000 den e 1991) hag e Tailand (nebeutoc'h evit 1.000 den e 1987).

Ur yezh gant teir zonenn an hini eo.

Tost-tre eo d'ar mpieg, ar pyeneg hag ar pounoieg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek ar su
# Yezhoù burmek

Un is-skourr eus ar yezhoù loloek-burmek eo ar **yezhoù burmek** (saozneg: *burmish*) komzet e Sina ha Myanmar.

Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:

* Yezhoù burmek an norzh
* Yezhoù burmek ar su
* Yezhoù burmek direnk

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù loloek-burmek
# Jinpoeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù jingpoek eo ar **jingpoeg** (*jingpho*, *kachin*, *marip* pe *dashanhua*) komzet gant tro-dro da 625.000 den e Kachin e Myanmar (1999) ha gant 20.000 den Sina (1990).

Ur yezh gant peder zonenn an hini eo.

C'hwec'h rannyezh ez eus:

* **Kakoueg** (*hka-khu*)
* **Kaorieg** (*hkauri*)
* **Djilieg** (*dzili* pe *jili*)
* **Doulongeg** (*dulong*)
* **Enkouneg** (*enkun*): e Sina
* **Chidaneg** (*shidan*): e Sina

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek
# Salareg

| Salareg (*Salırça*)

---

 |
| --- |
| Perzhioù |
| Komzet e : | Sina (ranvroioù Qinghai ha Gansu) |
| Komzet gant : | 60 000 |
| Familh-yezh : | Yezhoù altaek
 Yezhoù turkek
   Yezhoù turkek ar su
    **Salareg** |
| Statud ofisiel |
| Yezh ofisiel e : | *neblec'h* |
| Akademiezh : | *hini ebet* |
|  |
| Kodoù ar yezh |
| ISO 639-1 | *hini ebet* |
| ISO 639-2 | tut |
| ISO 639-3 | slr |
| Kod SIL |  |
| Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh. |

Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù turkek ar su eo ar **salareg** (*salar* pe *sala*), komzet gant tro-dro da 55 000 den (diwar 87 697 den en holl) e Xunhua Salar ha Hualong Hui e Proviñs Qinghai, Jishishan Proviñs Gansu ha Yining e Xinjiang Sina.

Div rannyezh ez eus:

* **Djiezieg** (*jiezi*)
* **Mengdaeg** (*mengda*)

Talvezout a ra ar sinaeg da yezh dre skrid.

## Daveoù

## Gwelet ivez

* Yezhoù turkek
* Yezhoù altaek

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porched ar yezhoù hag ar skriturioù**

---

Adkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.

 |
# Evenkieg

Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù evenkiek eo an **evenkieg** (*evenki*, *ewenke*, *solun* pe *khamnigan*), komzet gant tro-dro da 30.000 den en holl den e Mongolia an Diabarzh ha Proviñsoù Heilongjiang ha Xinjiang e Sina (20.000 den diwar 34.000 den en holl e 1995), Mongolia (1.000 den e 1995) ha Rusia (Azia) (9.000 den diwar 30.000 a dud en holl e 1997).

Meur a rannyezh ez eus, disheñvel-tre re Sina diouzh re Rusia:

Sina:

* **Hailaeg** (*haila'er*)
* **Aolougoueg** (*aoluguya*)
* **Tchenbaeg** (*chenba'erhu*)

Rusia:

* **Yerbogotseneg** (*yerbogocen*)
* **Nakaneg** (*nakanna*)
* **Ilimpeyeg** (*ilimpeya*)
* **Toutontsaneg** (*tutoncana*)
* **Podkamenayeg** (*podkamennaya*)
* **Toungouseg** (*tunguska*)
* **Tsemdalseg** (*cemdalsk*)
* **Vanavareg** (*vanavara*)
* **Eaykiteg** (*eaykit*)
* **Poligouseg** (*poligus*)
* **Outchameg** (*uchama*)
* **Tsis-baikalia** (*cis-baikalia*)
* **Simeg** (*sym*)
* **Tomkoeg-lenaeh uhelañ **Nepaeg** (*nepa*)
* **Toungireg-nepaeg izelañ **Kalareg** (*kalar*)
* **Tokoeg** (*tokko*)
* **Aldaneg timptoneg** (*aldan timpton*)
* **Tomoteg** (*tommot*)
* **Jeltoulakeg** (*jeltulak*)
* **Ouchoureg** (*uchur*)
* **Ayaneg-mayeg** (*ayan-maya*)
* **Koureg-ourmieg** (*kur-urmi*)
* **Tougouroeg-tchoumikaneg** (*tuguro-chumikan*)
* **Sakhalineg** (*sakhalin*)
* **Zeyeg-boureyeg** (*zeya-bureya*)

Implijet e vez ar ruseg hag ar sinaeg evel yezhoù dre skrid.

## Gwelet ivez

* Yezhoù toungousek
* Yezhoù altaek

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porched ar yezhoù hag ar skriturioù**

---

Adkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.

 |
# Kowareg

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
Ur yezh dardek eo ar **c'howareg** komzet gant 400 000 den e Chitral e Pakistan, e traoñienn Yasin hag e Gupis tost da Gilgit hag ivez e Swat uhel.

Evel un eil yezh e vez komzet e Gilgit hag e Hunza. Krediñ a reer e c'hellfe bezañ strolladoù bihan a gowaregerien en Afghanistan, China, India, Tadjikistan hag en Istanbul.

Evel ar yezhoù dardek all eo ar c'howareg ur yezh indez-Arian, koulskoude n'eo ket bet deveret eus ar sañskriteg evel an darn-vuiañ eus ar yezhoù indez-arian, met eus an indez-arianeg kozh.

Ul levezon deuet eus ar yezhoù iranek a zo bet warnañ ha brasoc'h eget ar pezh a zo c'hoarvezet er yezhoù dardek all.

## Gwelet ivez

* Yezhoù dardek

## Liammoù diavaez

* Khowar Word List
* Khowar Dictionary
* Dardic Languages of Chitral
* Kalasha Word List
* *Ethnologue*
# Bandenn ar Pevar

**Bandenn ar Pevar**  (Sinaeg eeunaet: 四人帮; Sinaeg hengounel: 四人幫; Pinyin: Sì rén bāng) eo an anv roet d'ur bodadig tud eus pennoù Strollad Komunour Sina e Republik Pobl Sina, renet gant maouez Mao, Jiang Qing, a voe harzet ha distroadet e 1976, war-lerc'h marv Mao Zedong, hag a voe tamallet dezhe darvoudoù an Dispac'h Sevenadurel.

Un anv disprizius, goveliet gant o enebourien, eo da gentañ penn met implijet e vez pa studier istor Republik Pobl Sina.

* Jiang Qing
* Zhang Chunqiao
* Yao Wenyuan
# Goañv

En hon broioù e lavarer eus ar goañv o mare an erc'h, ar skorn, hag ar yenion.
Ar **goañv** zo unan eus peder rann ar bloaz, war-lerc'h an diskaramzer, hag a-raok an nevezamzer. Evit ar steredoniezh e krog ar rannvloaz-se d'an 21 a viz Kerzu en hantervoul zo en norzh d'ar c'heheder ha d'an 21 a viz Mezheven er su d'ar c'heheder. Echuiñ a ra d'an 21 a viz Meurzh en hantervoul norzh ha d'an 21 a viz Gwengolo en hantervoul su. Evit kalz tud ez eo mizioù Kerzu, Genver ha C'hwevrer a ya d'ober ar goañv e broioù an norzh. Hervez deiziadur ar Gelted kozh avat e oa miz Here, miz Du ha miz Kerzu oc'h ober ar goañv, ha setu perak e reer *Kala-Goañv* eus ar 1añ a viz Du e brezhoneg, ha *miz Kala-Goañv* eus miz Du e brezhoneg Gwened.

## Liammoù diavaez
# Tirana

Tirana

kêr, large city, kêr-benn, lec'h poblet| Deiziad krouiñ | 1614  |
| Anv ofisiel | Tiranë  |
| Anv er yezh orin | Tirana, Tirona, Tiranë  |
| Anv annezidi | Tiranaise, Tiranais, tiranesi  |
| Yezh ofisiel | albaneg  |
| Stad | Albania  |
| E tiriad | Tirana municipality  |
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00  |
| War ribl | Lanë, Tirana River  |
| Daveennoù douaroniel | 41°19′42″N 19°49′5″E  |
| Penn an aotrouniezh | Erion Veliaj  |
| Perc'henn war | Tirana Clock Tower, National Martyrs Cemetery of Albania  |
| Kod-post | 1001–1028  |
| Lec'hienn ofisiel |   |
| Banniel (deskrivadur) | flag of Tirana  |
| Ardamezioù | Symbols of Tirana  |
| Istor | History of Tirana  |
| Ekonomiezh an danvez | economy of Tirana  |
| Kod pellgomz an takad | 4  |
| Kod plakenn varilh | TR  |
| Category for honorary citizens of entity | Q32031878  |
| Category for the view of the item | Category:Views of Tirana  |
| Rummad evit ar c'hartennoù | Category:Maps of Tirana  |

  Eus Wikidata
Kreiz-kêr Tirana
Bazar Tirana e 1902.
**Tirana** (*Tiranë* en albaneg) eo kêr-benn Albania.

Emañ Tirana e goueled menezioù uhelik, e-kreiz ar vro. Savet e voe e 1614 gant Süleyman Pasha, ur jeneral en arme an Impalaeriezh otoman. Dont a reas da vezañ kêr-benn Albania e 1920. E 2005 e oa, ent-ofisiel, 585 756 a dud o chom enni, met moarvat e tle bezañ tost d'ur milion a annezidi bremañ.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kêr
# Talk show

Talk show liesyezh doare radio war BFM Business o tabutal war "ha ret eo kaout ur gopr diazez en Europa?".
Ar First Lady Michelle Obama gant Oprah Winfrey e 2016
Un **talk-show**, pe **talk show**, pe c'hoazh **chat show**, zo un abadennn skinwel pe radio ma vez bodet tud o komz. An dud a zo sañset komz an eil goude egile, e doare kronikennoù da skouer. A-wechoù ez eo ivez e stumm un diviz seven etre perzhidi an abadennn a embann o soñjoù pep hini d'e dro. Ganet eo an doare abadennoù-se er Stadoù-Unanet Amerika a-raok en em ledañ dre ar bed a-bezh.

An talk-show, hervez Orson Welles, a zo un abadenn « radio filmet », savet tro-dro d'un diviz war sujedoù lies. The Oprah Winfrey Show zo bet an abadenn doare talk show he deus graet ar muiañ a verzh en istor ar skinwel etre an 8 a viz Gwengolo 1986 hag ar 25 a viz Mae 2011.

## Pennadoù kar

* Infotainment
* Late-night show
# Yahoo!

|  |
| --- |
|  |
|  Pennsez e Sunnyvale (2005) |

**Yahoo!** (gwreskanv evit Y**et **A**nother **H**ierarchical **O**fficious **O**racle*) zo ur pourvezer servijoù web diazezet e Sunnyvale, e Kalifornia.

Verizon Media zo perc'henn warnañ abaoe 2017 dre Oath Inc..

An embregerezh diazez Yahoo! a oa bet savet gant Jerry Yang ha David Filo e miz Genver 1994 ha lakaet en eskemmdi d'an 2 a viz Meurzh 1995.

Yahoo! a oa bet unan eus an embregerezhioù diazez ha brudet-spontus e voe er bloavezhioù 1990 a-raok mont goustadik war-gil.

## Notennoù
# Tolz molekulel

**tolz molekulel** ur volekulenn bennak a zo kevatal d'ar c'heñver etre he zolz hag unanenn tolz an atomoù : u (a glot gant 1/12 eus tolz un atom karbon 12).

Bez' e c'heller jediñ anezhi dre sammañ tolz atomek an holl atomoù eus ar volekulenn, pe ivez, muzuliañ anezhi ent arnodel dre spektrometriezh tolz.

Faktor treiñ eus an tolz molekulel d'an tolz molel :
tolz molel = tolz molekulel × (6,022 × 1023)

## Kudenn an izotopoù

Tolzoù diheñvel a zo en izotopoù. Er spektrometriezh tolz e kemerer peurvuiañ an tolz monoizotopek evit ar molekulennoù bihan, eleze tolz an izotop stankañ eus pep elfenn. Kavet e vez an tolzoù implijet da jediñ an tolz molekulel monoizotopek, e-barzh un daolenn eus tolzoù an izotopoù ha n'int ket ar memes re hag ar re a gaver a-barzh un daolenn beriodek voas. Evit ar molekulennoù brasoc'h e kemerer alies an tolz molekulel **keidennek** pa n'eo ket nemetken gant izotopoù stankañ pep elfenn ez int kompozet moarvat. Bez' e c'heller jediñ an tolz **keidennek**-se dre ober gant niver tolz an elfenn a gaver en taolennoù periodek boas.

### Da skouer : tolz molekulel an dour

1,00794 u eo tolz atomek an hidrogen hag 1,00794 u hini an oksigen. Dre se e c'heller jediñ tolz molekulel ur volekulenn dour dezhi ar formulenn H2O evel henn :

(2 × 1,00784 u) + 15,9994 u = 18,01508 u.

Padal ez eo 1,00783 u tolz an hidrogen 1 (an izotop stankañ), ha 15,9949 u tolz an oksigen 16 (an izotop stankañ), setu ez eo 18,0105 u tolz ar volekulenn dour stankañ peogwir ez eus moarvat un dasparzhadur stadegel eus an atomoù a ro ur skeudenn vat eus an izotopoù hed-ha-hed ar volekulenn.

Tolz molel un danvez bennak a zo anezhañ tolz 1 mol (unanenn SI evit ar c'hementad SI diazez **kementad danvez** a zo n e simbol). Kevatal eo gant liesad an tolz molekulel dre digemmenn Avogadro 6,022 × 1023 gant an unanaenn SI kg/mol, met bez' e reer ivez gant *g/mol*.

## Gwelet ivez

* Niver Avogadro
* Unanenn tolz atomek
# Kevalaouriezh

Kevalaouriezh

social formation, luskad sokial| Iskevrennad eus | reizhiad armerzhel  |
| Diazezet war | private property, economic profit  |
| Levezonet gant | Kantved ar Sklêrijenn  |
| Darvoud-alc'hwez | Dispac'h Greantel  |
| Efed | mass production, income inequality  |
| Hashtag | capitalism  |
| Istor | history of capitalism  |
| A implij | commodification  |
| A-enep | gwirioù mab-den  |
| Elfenn tabutet gant | Marksouriezh, anti-consumerism  |
| Enebet ouzh | anti-capitalism, Komunouriezh  |

  Eus Wikidata
Ar **gevalaouriezh** (pe **kapitalouriezh**) a zo ur reizhiad armerzhel ma vez ar c'henwerzh, ar greanterezh hag an araezioù kenderc'hañ e dalc'h perc'henned prevez, o deus da bal tennañ gounidigezh (buz pe gorvo) diouto. E-touez pennaennoù ar gevalaouriezh emañ dastumadur ar c'hevala, ar marc'hadoù kevezus, pe al labour c'hopret. En un ekonomiezh kevalaour e vez divizet prizioù ar madoù hag ar servijoù gant ar re a gemer perzh en eskemmoù.

Meur a seurt kevalaouriezh a zo, hervez pouez ar gevezusted, roll ar reolenniñ, ha tachenn ar berc'henniezh publik. Menegiñ a c'heller, da skouer, ar gevalaouriezh lezober, ar gevalaouriezh providañs, hag ar gevalaouriezh Stad. Da heul diskar ar c'hladdalc'helezh eo deuet ar gevalaouriezh da vezañ ar reizhiad armerzhel pennañ e broioù ar C'hornôg.
# 2018

*Diwar-benn bloavezh **2018** an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.*

## Deiziadurioù all

Klotañ a ra bloavezh 2018 an deiziadur gregorian gant ar bloavezhioù-mañ :

* Deiziadur hebraek : 5778 / 5779
* Deiziadur muzulman : 1439 / 1440
* Deiziadur pers : 1396 / 1397
* Deiziadur sayana : 1939 / 1940
* Devezhioù juluan :
* Bloaz nevez sinaat :

## Darvoudoù diawelet

## Darvoudoù

* 1añ a viz Genver : dont a ra ar Portugalad António Guterres da vezañ Sekretour meur ar Broadoù Unanet.
* 19 a viz Ebrel : anvet eo Miguel Díaz-Canel da brezidant Kuba, e-lec'h Raúl Castro.
* 14 a viz Ebrel : laeret eo relegouer kalon Anna Breizh er mirdi Dobrée e Naoned.
* 14 a viz Ebrel : gant ar Stadoù Unanet, Bro-C'hall hag ar Rouantelezh-Unanet ez eus taolet bombezennoù war Siria, pa damallont d'an arme sirian bezañ graet gant armoù kimiek a-enep an emsavidi e diabarzh ar vro.
* 19 a viz Ebrel : roue Eswatini Mswati III a embann e vo Rouantelezh eSwatini anv ar vro hiviziken.
* 2 a viz Mae : embann a ra ar strollad euskarat ETA, en ul lizher, eo en em zivodet hag eo echu gant e stourm armet.
* 1añ a viz Mezheven : diskaret eo gouarnamant Mariano Rajoy gant ur votadeg disfiziañs e Spagn. Ar sokialour Pedro Sánchez a gemer e blas.
* 3-5 a viz Mezheven : didarzh ar Volcán de Fuego e Guatemala.
* 14 a viz Mezheven-15 a viz Gouere : Kib vell-droad ar bed e Rusia
* 19 a viz Gouere : dont a ra niverenn ziwezhañ ar gazetenn okitanek La Setmana er-maez.
* 27 a viz Gouere : fallaenn war al Loar.
* 29 a viz Gouere : gant ar C'hembread Geraint Thomas eo gounezet Tro Bro-C'hall e 2018.
* 14 a viz Eost : d'an traoñ ez a ur c'harrbont e Genova, en Italia, ha 40 den zo lazhet er gwallzarvoud.
* 24 a viz Eost : anvet eo Scott Morrison da Gentañ Ministr Aostralia goude m'en deus roet Malcolm Turnbull e zilez.
* 2 a viz Gwengolo : distrujet eo Mirdi Broadel Brazil gant an tan e Rio de Janeiro.
* 1añ a viz Here : referendom war dizalc'hiezh Katalonia.
* 10 a viz Kerzu : ar maout a ya gant emglev ar vroadelourien, *Pè a Corsica*, e dilennadeg kuzulierien bodadenn Korsika, pa dapont 45,36% eus ar mouezhioù.
* 7 a viz Kerzu : manifestadeg gant 45 000 a Gatalaned e Brusel, evit sevel a-enep moustrerezh an emsav dizalc'hour katalan gant gouarnamant Spagn.

## Marvioù pennañ