Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Xinjiang

Al Lop Nor dre loarell
Ur rannvro eus Sina eo **Xinjiang** (sinaeg 新疆 , pinyin Xīnjiāng "Bevenn Nevez"; ouigoureg: LFE شىنجاڭ *Shinjang*), anv klok: **Republik Ouigourek Emren Xinjiang**.

Xiju eo anv kozh ar proviñs (proviñs ar c'hornog). un anv all hag a vez implijet gant an Ouigoured eo "Turkestan ar Reter". Ürümqi eo ar gêr-benn.

## Yezhoù

Sinaeg rannyezh Mandarin an norzh a vez komzet du-se. Komzet e vez ivez an ouigoureg (ur yezh turk) met deuet eo war wel kalz diwezhatoc'h eget ar sinaeg (1000 bloaz goude ar sinaeg). A-raok e veze komzet tokharianeg met aet eo da get e bloavezhiou 1300.
Yezhoù all vez komzet ivez. An tadjikeg (tost d'an afghaneg). Met, siwazh ez int rediet da studial en ouigoureg gant Bro Sina.
E-pad bloavezhioù e oa bet an ouigoureg ar yezh komzet ar muiañ met bremañ eo adarre ar sinaeg ar yezh komzet ar muiañ.

## Istor

E-kichen hent-real Karakorum
Lenn Tianchi
Abaoe pell e veve an Dokharianed (indo-europeaned) er vro pa e aloub Rouantelezh Wei ( Norzh Sina) ar rannvro e -170 a benn difenn d'an Xiongu ( pobl turc'h) da gontroliñ hent ar sidan.
E 751 e koll ar Siniz Emgann Talas a-enep ul lu muzulman savet gant Tibetiz, Arabiz ha Mongoliz. 10 000 a enep 150 000. E penn kentan eo 30 000 al lu sinad met e pad an emgann e cheñch 20 000 Turc'h a zu evit sikour al lu muzulman a vo 170 000.
En desped da vezan trec'h, al lu muzulman ne zistroio ket ken ken start oa an emgann ha ken kreñv oa ar Siniz. Padet en deus an emgann 5 devezh.

E 840, ur pobl turc'h : an Ouigoured o vevañ e Mongolia a zo faezhet gant ur pobl turc'h all: ar C'herghiz. Trec'hiñ a reont kuit betek ar Xinjiang ha sevel a reont ur rouantelezh. Tamm ha tamm e vo asimilet ar poblou all gante ha mont a reas da get ar yezh wir Xinjiang : an Tokharian.( marteze war-dro 1300).

Aloubet eo Xinjiang gant Gengis Khan.

E keit se e oe aloubet Sina ivez gant Mongoled (dinastiezh Yuan). A balamor da se n'int ket deuet a benn da gontrolin adarre ar provins kollet met e 1759 e teuint a-benn d'adkavout ar provins kollet agnt an dinasti Qing.

Goude 1759 e oa bet staliet atantoù sinad dreist holl en Ürümqi peogwir e oa ur c'horn aes da labourat an douar ennañ. Kresket en doa bras niver a Haned ennañ hag e 1830 e oa war dro 155 000 Han staliet.

An Ouigoured a zo o vevañ er Xinjiang met n'int nemet 7 milion ken diwar an 20 milion a dud a zo eno. An trevadenniñ kaset gant an Haned (pobl vrasañ Sina) a zo kaoz int erru ur vinorelezh en Xinjiang. E 1980, 1995 ha 1997 e oa bet emsavadegoù ha bec'h bras er vro abalamour da se.

## Politikerezh

20 miliard a donennoù a eoul-maen zo en douar (da lavaret eo 30% eus eoul-maen Sina) hag un 10 miliard a vetradoù kub a aezhenn ivez. Un takad strategel evit ekonomiezh Sina enta.

Xinjiang e Sina, *de facto*

|  |  |
| --- | --- |
|  | **中文世界門戶 Porched ar bed sinaat** — 找到關於中國的頁面 Adkavit ar pennadoù a denn d'ar bed sinaat. |
# Promesa

Promesa

| Iskevrennad eus | declaration  |
| Danvez pennañ | commitment, onestiz  |
| Studiet gant | Buhezegezh  |
| A implij | fiziañs  |

  Eus Wikidata
Ur **bromesa** zo un dra a zo bet prometet, dre gomz pe dre skrid. Gortoz a reer an hini a ra ur bromesa da seveniñ anezhi, pe da zerc'hel dezhi; ma ne ra ket e lavarer en deus torret e bromesa.

## Gwir

Hervez ar gwir e ranker seveniñ ar promesaoù graet, hervez al lavar latin:
Pacta sunt servanda.

## Politikerezh

Komz a reer alies eus promesaoù ar bolitikourien. Ar politikour gall Charles Pasqua a gustume lavarout: "Ne vez staget gant ar promesaoù nemet ar re a gred enne". Un doare dichek da reiñ da gompren n'eo ket ret d'ar bolitikerien, hervezañ, seveniñ o fromesaoù, nag ober diouzh pezh a lavaront.

## Dimeziñ

Ar bromesa a c'hall bezañ ivez ar bromesa da zimeziñ.

## Relijion

*Porzh ar bromesa* eo ar baradoz.
# Fentigellour

fentigellour

oberiantiz, micher, circus profession| Iskevrennad eus | arzour, circus performer  |
| Arvez | fent, flemmskrid, c'hoarzh, smirk  |
| Tachenn labour | Sirk  |
| Tachenn vicherel | fentc'hoari  |
| Roll elfennoù | list of comedians  |
| Category for eponymous categories | Category:Wikipedia categories named after comedians  |

  Eus Wikidata
Ur **fentigellour** pe **fentigeller** pe **fentour** a vez graet eus un den a glask degas diduamant da arvesterien dre lakaat anezho da c'hoarzhin. Evit tizhout ar pal-se e vez kontet farsadennoù, krouet darvoudoù farsus ha dudius, sevenet obererezhioù droch. Ur fentigellour hag a vez dirak arvesterien a vez anvet fentigellour stand-up.
# Dug

dug

titl noblañs| Iskevrennad eus | titl noblañs  |
| Organization directed by the office or position | duchy  |

  Eus Wikidata
Kurunenn un dug en ardamezouriezh
Un **dug** (eus al latin d*ux,* tiern brezel en Impalaeriezh roman) zo un titl noblañs implijet en Europa. E galleg e vez skrivet *duc*, e saozneg *duke*, e spagnoleg *duque*, en italianeg *duca*, en alamaneg *Herzog,* en hungareg *herceg*, e portugaleg *duque* hag e poloneg *wojewoda*.

Adal ar Grennamzer e veze graet "dug(ez)" eus un den nobl e penn un dugelezh, ul lec'h dindan gourc'hemenn an den uhelañ en urzhaz ar galloud : ar roue.