Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bruderezh

Bruderezh e brezhoneg : skritell eus 1911 evit brudañ erer ar vreudeur Huard.
Ar **bruderezh** (pe **daranverezh**) eo an hollad teknikoù ha doareoù-ober implijet gant un den pe un embregerezh, evit reiñ da anavezout e anv, ar c'henderc'hoù aozet pe gwerzhet gantañ.

Evit se e ra gant ur benveg (pe binvioù) anvet "media", a zo ul liamm etre an embanner-bruderezh hag an anv da vrudañ, etre an embregerezh hag ar preizh (ar prener), evit gwerzhañ ar c'henderc'had.

## Notennoù ha daveennoù
# Pask

Dasorc'hidigezh Jezuz taolennet gant Matthias Grünewald.
Pask e Koursk e Rusia.
Ur c'honikl hag uioù
**Pask** a zo ur gouel kristen a orin yuzev. Gouel pennañ ar gristenien eo pa lidont dasorc'hidigezh ar C'hrist. A bep seurt lidoù pobl a vez ivez da heul pe e-tro ar gouel-se, koulz gwechall ha bremañ, pa glot dre vras gant penn-kentañ an nevezamzer.

## Yuzevegezh

*Gwelet ar pennad Pesac'h.*

## Kristeniezh

Hervez ar gristenien eo an deiz ma savas Jezuz a varv da vev.

Lidet e vez d'ar Sul kentañ goude al loargann kentañ war-lerc'h kedez an nevezamzer, etre ar 22 a viz Meurzh d'an abretañ hag ar 25 a viz Ebrel d'an diwezhatañ neuze.

## Lidoù pobl

## Liammoù diavaez

* (br) *Pask e lec'hienn Lann Anna*. Kavet : 26/11/2021.
* (fr) *Encyclopædia Universalis :* Calcul des dates de Pâques'. Kavet : 26/11/2021.
# Baseball

Baseball

sport, sport with racquet/stick/club| Iskevrennad eus | bat-and-ball game, sport a-stroll, Olympic sport  |
| Named by | Kanae Chūman  |
| Aotrouniezh | World Baseball Softball Confederation  |
| Bro orin | Stadoù-Unanet  |
| Mare ma oa dizoloet pe ijinet | 19. century  |
| Pleustret gant | baseball player, baseball player-manager, baseball manager, baseball umpire  |
| A implij | baseball, baseball bat, baseball field, baseball glove, baseball uniform  |
| Arouezenn Unicode | ⚾  |

  Eus Wikidata
C'hoarierien baseball.
Un dachenn baseball.
Ar **baseball** zo ur sport a-stroll doare bazh-hag-horell. Memes mammenn a vez dezhañ hag evit ar c'hriked. Ezhomm zo eus ur balisenn hag ur volotenn evit gellet c'hoari. Ar balisenn a servij da skeiñ war ur bolotenn bet lañset, manegoù a vez d'he adtapout.
C'hoariet e vez war un dachenn geot ha traezh.

Ma n'eo ket sklaer c'hoazh orin ar c'hoari, ar pezh a vez anat atav ez eo a belec'h e teu ar reolennoù a implijer hiziv-an-deiz c'hoazh. Ar re gentañ a zo bet embannet e 1845 er Stadoù-Unanet Amerika, graet e vez « Knickerbocker Rules » anezho.
# Badageg

Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù tamilek-kannadek ar su eo ar **badageg** (*badaga*) komzet gant tro-dro da 250.000 den er menezioù Nilgiri e su India.

## Gwelet ivez

* yezhoù dravidek

## Liammoù diavaez
# Diazad doureier

diazad doureier

meizad| Iskevrennad eus | ranndir, basin, fluvial landform  |
| Has boundary | drainage divide  |
| Studiet gant | watershed science  |

  Eus Wikidata
Diazad doureier ar stêr Latorița, *Râul Latoriţa*, e Roumania.
Un **diazad doureier** a zo ur gorread douar a vez dastumet an dourioù kouezhet ennañ (glav, erc'h, kazarc'h, ha kement zo) gant un dourredenn hag e adstêrioù, pe gant ur gorread dour all.

Bevennet e vez en diamont gant ul linenn disparti eus an doureier a glot alies, met pas dalc'hmat, gant ul linenn uhelennoù. Diverañ a ra an dourioù glav a bep tu d'al linenn-se etrezek lec'hioù disheñvel en ur gas gante an elfennoù dileizhet pe en arlug evel ar gouelezennoù hag ar saotradur.

Bevennet e vez an diazad doureier en ardraoñ ivez gant lec'h kemberañ an dourredennoù anvet lec'h diskargañ : ur c'hemberadur gant un dourredenn all, ur genoù a sko war ul lenn, ur mor pe ur meurvor.

Pep diazad doureeier a c'haller rannañ en un serten niver a ziazadoù bihanoc'h (anvet a-wezhioù « isdiazadoù doureier ») a glot gant ar gorread a zegas dourioù da bep hini eus an adstêrioù en em daol en dourredenn bennañ.

Un diazad doureier a vent vras a sko e-barzh ar mor dre ur genoù nemetken zo un diazad hidrografek
# Apollo

**Apollo** eo stumm latin anv gresianek an doue Apollon, a zo adkemeret e yezhoù zo, e saozneg dreist-holl .

## Anvioù-lec'h

* Apollo (Pennsylvania), ur gêr eus SUA;
* Apollo (Suafrika), ur gêr e-tal Johannesburg (Suafrika);
* Most Apollo ur pont dreist d'an Danav e Bratislava.

## Sevenadur

* ur sal-abadennoù gwechall, e Pariz, an *Apollo*, ma krogas Carlos Gardel da ganañ
* Apollo Theater, e Harlem (New York)
* Apollo Theatre, e Londrez
* Apollo 13, film
* Priz Apollo, priz lennegel

## Tud

* Appollo eo anv-pluenn ar senarioour bannoù-treset Olivier Appollodorus.

## Astronomiezh

* Programm Apollo hag Apollo-Soyouz;
* Asteroidennoù Apollo.

## A bep seurt

* Appolo, bet merk kirri alaman;
* Apollo Computer, embregerezh stlenneg;
* Appoloed, meuriad e Ghana;
* Gumpert Apollo, karr-tan Gumpert;
* Apollo, egorlestr an heuliad skinwel *Stargate Atlantis*.
# Stadoù ha tiriadoù India

India zo rannet etre 28 stad ha 7 tiriad.

Stadoù ha tiriadoù India
**Stadoù :**

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|
1. Andhra Pradesh
2. Arunachal Pradesh
3. Asam
4. Bihar
5. Chhattisgarh
6. Goa
7. Gujarat  |
8. Haryana
9. Himachal Pradesh
10. Jammu ha Kachmir
11. Jharkhand
12. Karnataka
13. Kerala
14. Madhya Pradesh  |
15. Maharashtra
16. Manipur
17. Meghalaya
18. Mizoram
19. Nagaland
20. Orisa
21. Panjab  |
22. Rajasthan
23. Sikkim
24. Tamil Nadu
25. Tripura
26. Uttar Pradesh
27. Uttarakhand
28. Kornôg Bengal  |  |

**Tiriadoù an Unaniezh :**

A. Inizi Andaman ha Nikobar

B. Chandigarh

C. Dadra ha Nagar Haveli

D. Daman ha Diu

E. Lakshadweep

G. Pondicherry

**Tiriad ar Gêr-benn Vroadel :**

F. Delhi

## Istor

Da vare Impalaeriezh Breizh-Veur e oa broioù all en Indez, ouzhpenn India, broioù zo aet abaoe d'ober stadoù Pakistan ha Bangladesh (Nepal, Bhoutan ha Birmania a oa bet stag ouzh Indez ivez da vareoù zo). En Indez vreizhveurat e oa meur a zoare stad : ar *proviñsoù* a oa renet gant ur gouarnour anvet evit se gant Breizh-Veur hag ar *stadoù priñsel* a oa renet gant ur priñs pe ur roue, emren a-walc'h diouzh Breizh-Veur ha pa asantfe ober gwazoniezh da roue Breizh-Veur.

Pa voe dispartiet Pakistan diouzh India e 1947, e voe staget ar proviñsoù hag ar priñselezhioù-se ouzh an eil bro pe eben, war-bouez Panjab ha Bengal a voe rannet etrezo. En em glevet a reas an div vro evit lezel renerien ar "stadoù priñsel" da zibab ouzh pehini e felle dezho bezañ staget. Stad Hyderabad (en Andhra Pradesh bremañ) a oa renet gant ur priñs a glaskas chom dizalc’h diouzh an div vro nevez, met en aner : staget e voe e zouaroù ouzh India, dre heg. Er gwalarn, e Jammu ha Kachmir, e voe bec’h etre India ha Pakistan, pa glaske pep bro lakaat he c’hrabanoù war ar stad-se, poblet gant muzulmiz dreist-holl (77% a vuzulmiz), met renet gant ur priñs hindou, ur "Maharaja". Goude un tamm brezel e voe rannet Jammu ha Kachmir, gant ul lodenn vihan a voe staget ouzh Pakistan hag al lodenn vrasañ a chomas stag ouzh India.

Er bloavezhioù goude an dizalc’hiezh, e 1947, e voe troet ar stadoù priñsel tamm-ha-tamm, e proviñsoù evel ar re all, hag e kollas ar briñsed o galloud. Goude se, er bloavezhioù 1950, e voe adwelet an doare ma oa rannet ar proviñsoù. E 1956 e voe krouet stadoù nevez, a glote gwelloc‘h o bevennoù gant harzoù yezhel. E deroù ar bloavezhioù 1960 e voe staget ouzh India an trevadennoù gall ha portugalat oa c’hoazh el ledenez, ha dont a rejont da vezañ tiriadoù eus an Unaniezh : Puducherry, Dadra ha Nagar Haveli, Goa, Daman ha Diu.

Diwezhatoc’h e voe krouet stadoù all pe e voe adwelet bevennoù ar stadoù : Haryana, 1966, a voe distaget diouzh Panjab. E 2000 e voe krouet teir stad nevez Jharkhand, Chhattisgarh ha Uttaranchal. Rouantelezh kozh Sikkim a voe staget ouzh India, evit dont da vezañ unan eus he stadoù, e 1975. En Asam e voe krouet meur a stad vihan, da respont da c’houlennoù an annezidi er bloazhioù 1960 ha 1970.

E 2014 eo bet rannet Andhra Pradesh ha savet Telangana diwarni.

## Notennoù
# Peter Pan (film, 1953)

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.

Peter Pan a zo ur film tresadennoù-bev saoznek, sevenet gant ar pevar filmaozer stadunanat Clyde Geronimi (1901-1989), Wilfred Jackson (1906-1988), Jack Kinney (1909-1992) ha Hamilton Luske (1903-1968).

Diazezet e oa war al levr Peter Pan, skrivet gant ar Skosad James Matthew Barrie, embannet e 1902.

Produet e voe gant Walt Disney ha skignet gant RKO Radio Pictures evit ar wech kentañ, d'ar 5 a viz C'hwevrer 1953 e Stadoù-Unanet Amerika. Pevarzekvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *Alice in Wonderland* (e miz Gouere 1951) hag a-raok *Lady and the Tramp* (e miz Mezheven 1955).

## Notennoù ha daveennoù
# Back to the Future

Back to the Future

film| Rann eus | National Film Registry  |
| Titl | Back to the Future  |
| Assessment | Test Bechdel, reverse Bechdel Test  |
| Daveennoù douaroniel | 34°8′29″N 118°20′59″W  |
| Labour da-heul | Back to the Future  |
| Heuliad | Back to the Future  |
| Danvez pennañ | time travel  |
| Heuliet gant | Back to the Future Part II  |
| Tachenn | film skiant-faltazi, film avantur, komedienn, teen film, time-travel film  |
| Deiziad embann | 3 Gouere 1985, 18 Kerzu 1985, 30 Here 1985, 3 Here 1985  |
| Bro orin | Stadoù-Unanet  |
| Yezh orin ar film pe an abadenn skinwel | saozneg  |
| Darvoud-alc'hwez | première, principal photography  |
| Sevener | Robert Zemeckis  |
| Senarioour | Robert Zemeckis, Bob Gale  |
| Aktour mouezh | Charles L. Campbell  |
| Produer dileuriet | Steven Spielberg  |
| Rener ar skeudennaouiñ | Dean Cundey  |
| Frammer filmoù | Harry Keramidas, Arthur Schmidt  |
| Penn ar sevel kostumioù | Deborah Lynn Scott  |
| Sonaozer | Alan Silvestri  |
| Produer | Bob Gale, Neil Canton  |
| Embregerezh produiñ | Amblin Entertainment, Universal Studios  |
| Dasparzher | MOKÉP, Netflix, Universal Studios, Xfinity Streampix, Ivi.ru  |
| Pladenn ar sonerezh | Back to the Future – Music From the Motion Picture Soundtrack, The Power of Love  |
| Mare an oberenn | Bloavezhioù 1980, Bloavezhioù 1950, Bloavezhioù 1980  |
| Lec'h an istor | Hill Valley  |
| Lec'h filmañ | Los Angeles, Gamble House  |
| Liv | liv  |
| Notenn ar varnouriezh | 8.8/10, 92%, 88/100, 8.5/10  |
| Bet kinniget evit | Academy Award for Best Sound Editing, Academy Award for Best Writing, Original Screenplay, Academy Award for Best Sound  |
| Hollved faltaziek | Hill Valley fictive universe  |
| Diaz embann | video diwar c’houlenn  |
| Australian Classification | PG  |
| Renkadur BBFC | PG certificate  |
| Renkadur ClassInd | 12  |
| Renkadur ar CNC | holl bublik  |
| Renkadur EIRIN film | PG12  |
| Renkadur Filmiroda | Rummad II  |
| Renkadur FSK | FSK 12  |
| Renkadur an ICAA | general audiences  |
| Renkadur Kijkwijzer | 12  |
| Renkadur MPAA | PG  |
| Lec'hienn ofisiel |   |
| Dezverket dre | titl e Bro-Spagn, titl evit Amerika spagnolek  |
| Copyright holder | Universal Studios  |
| A implij | time travel  |
| Renkadur Medierådet | Suitable for a general audience  |
| Frañchiz media | Back to the Future  |

  Eus Wikidata
### An istor (diverradenn)

1985. Plaen eo buhez ar paotr yaouank Marty McFly hag e vignonez Jennifer. Mignon ar c’helenner-klasker Emmett Brown eo Marty. Gantañ e ya un nozvezh bennak evit un taol arnod : beajiñ en Amzer via un oto DeLorean. Da fall e tro an taol-arnod hag en em gav Marty en e gêr met e… 1955. Aze, dre zegouezh e vir ouzh e dud da vezañ amourous an eil eus egile. Ret eo dezhañ dont a-benn d’o lakaat asambles en-dro, mod all ne c’hello ket bezañ ken...

* Ar vro orin : Stadoù-Unanet

* Sevenet gant : Robert Zemeckis
* Produet gant : Steven Spielberg
* Filmet : 1985
* Ar pad : 115 mn
* An doare : Skiant-faltazi, troioù-kaer, komedienn
* An aktourien bennañ : Michael J. Fox, Christopher Lloyd, Lea Thompson
# Amzeriatadur dre radiokarbon

**Amzeriatadur dre radiokarbon** (pe dre garbon 14), pe '14'ar marv 'bloaziadur dre radiokarbon*mui*, zo un amzeriatadur radiometrek diazezet war muzul oberiegezh radiologel ar c'harbon 14 (14C) a gaver en danvez organek a glasker anavezout e oad peurvoudel, da lavaret eo an amzer aet hebiou abaoe e varv. Kavet er bloavezioù 1940 e chom an hentenn pennañ evit anevezout ar prantad, ha p'eo amresis ar muzul koulskoude, m'eo bet fardet pe dilezet traezenn pe traezenn a endalc'h ur gedelfenn organek.

## Hentenn

Diouzh gavadenn graet gant William Libby, enklaskour e Skol-Veur Chicago, eo bet savet an hentenn, implijet en holl broioù, a zo diazezet war perzhioù izotop 14 ar c'harbon a vez krouet gant etreober ar skinoù kosmek hag an azot (pe nitrogen) e aergelc'h ar Voul-Douar. Ar C 14 a ya da gediañ gant dioksidenn garbon a gaver en aergelc'h ivez ken e vez krouet ur seurt dioksidenn garbon all, met skinoberius. Pa vez enkorfet gant ar plant (dre ar luc'hgevaoz) pe al loened (dre ar boued) e c'heller jediñ pedavare ne voe ket posubl ar boud bet bev eztennañ ar c'harbon. Adalek eur ar marv e ya boniad ar c'harbon C 14 skinoberius war zigreskiñ hag eo posubl jediñ dre ar radiometriezh pegement a C 14 azo aet da get.

En henoniezh hag e paleoantropologiezh e servij kalzik an teknik-mañ, bet peuraozet gant ar fizikour-kimiour stadunanat Willard Libby (1908-1980) e dibenn ar bloavezhioù '40.
# Soudan

*Evit implijoù all, gwelet Soudan (disheñvelout).*

---

| **جمهورية السودانJumhūriyyat as-Sūdān Republik Soudan |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Banniel | Ardamezioù |
|  Lec'hiadur Republik Soudan |

 |
| **Kan broadel** | نحن جند للہ جند الوطن *Nahnu Jund Allah Jund Al-watan* "Ni eo arme Doue hag hon Douar" |
| **Yezh ofisiel** | Arabeg |
| **Kêr-benn** | Khartoum |
| **Gorread** • En holl • % dour |  1 886 068 km² 5,2 |
| **Poblañs** • Hollad • Stankter |  31 957 965 (2005) 16,9/km² |
| **Prezidant** | Abdel Fattah Abdelrahman Burhan (عبد الفتاح عبد الرحمن البرهان) |
| **Kentañ ministr** | Abdalla Hamdok (عبدالله حمدوك) |
| **Gouel broadel** | 1 a viz Genver |
| **Moneiz** | Lur soudanat |
| **Kod pellgomz** | 249 |
| **Kenrouedad** | .sd |

**Soudan** zo ur stad en Afrika. Emañ el lodenn reter eus ar c'hevandir. En-dro da Soudan emañ Ejipt en hanternoz, Eritrea er reter, Etiopia er gevred, Susoudan er su, ar Republik Kreizafrikan er mervent, ha Tchad er c'hornôg, ha Libia er gwalarn. Er biz emañ ar Mor Ruz. C'hartoum (pe *Khartoum*) eo ar gêr-benn. Abaoe an 9 a viz Gouhere 2011 eo distaget diouti Soudan ar Su, deuet da vezañ ur riez dizalc'h.

Stadoù Afrika
Aljeria • Angola • Aod an Olifant • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Djibouti • Egipt • Eritrea • Eswatini • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Ginea • Ginea-Bissau • Ginea ar C'heheder • Kab Glas • Kameroun • Kenya • Komorez • Republik Kongo • Republik Demokratel Kongo • Republik Kreizafrikan • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Maouritania • Maroko • Mozambik • Maoris • Namibia • Niger • Nigeria • Ouganda • Rwanda • São Tomé ha Príncipe • Senegal • Sechelez • Sierra Leone • Somalia • Soudan • Soudan ar Su • Suafrika • Tanzania • Tchad • Togo • Tunizia • Zambia • Zimbabwe

**Tiriadoù dalc'het** Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos

**Broioù ha n'int ket anzavet gant an holl** Azawad • Sahara ar C'hornôg • Somaliland
# Raj breizhveuriat

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.

Ar Raj e 1909
Ar **Raj breizhveuriat** (*British Raj* an anv saoznek) eo ar renad trevadennel breizhveuriat, e vevas dindanañ tud India etre 1858 ha 1947.