Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Roald Dahl

| Roald Dahl |
| --- |
|  Roald Dahl poltredet gant Carl Van Vechten, d'an 20 a viz Ebrel 1954 |
| Obererezh
 | Romantour
 |
| Ganedigezh
 | d'an 13 a viz Gwengolo 1916 e Llandaf,  Kembre
 |
| Marv
 | d'an 23 a viz Du 1990 en Oxford,  Bro-Saoz
 |
| Yezh skrivañ
 | saozneg
 |
| Enorioù
 | Priz Edgar-Allan-Poe (1972)
 |
|  Oberennoù pennañ |
| * *Charlie and the Chocolate Factory* (1964)
* *James and the Giant Peach* (1961)
* *The BFG* (1982)
* *Matilda* (1988)
 |
|

---

 |
| Lec'hienn ofisiel | www.roalddahl.com/ |
| kemmañ  |

 Roald Dahl hag e wreg Patricia Neal e 1954
**Roald Dahl** zo ur skrivagner breizhveurat a orin norvegat, ganet d'an 13 a viz Gwengolo 1916 e Llandaf e Bro-Gembre ha marvet d'an 23 a viz Du 1990.
Skrivet en deus ur bern levrioù evit ar vugale evel *Charlie and the Chocolate Factory* (1964), *James and the Giant Peach*, *Matilda*, *The Witches*, ha *The BFG*...

## E vuhez

Ganet eo e Llandaf, e-kichenik Kerdiz e ti tud eus Norvegia .

Pa oa 17 vloaz ez eas Roald Dahl da labourat evit ur gompagnunezh eoul-maen hag ez eas e-giz-se da labourat da Danzania pa oa 20 vloaz. E-pad an Eil brezel bed e lakaas e anv evit bezañ levier kirri-nij- chase e Nairobi. Goude un nebeud eurvezhioù gourdonerezh e voe kaset d'ar skouadrennig 80. E-doug un tennad nij etrezek e skouadrennig e kouezhas e garr-nij hag e voe darbet dezhañ mervel. Goude ur pennad en ospital e tistroas da vrezeliñ gant e skouadrennig da Bro-C'hres.

Anaoudegezh a reas gant an Amerikan C.S Foster a lakaas anezhañ da skrivañ levrioù. Skrivet en deus e levr kentañ e 1942. Anvet e oa *A piece of cake*. Al levr-se a gont e wallzarvoud karr-nij. E 1943 e skrivas al levr *The Gremlins*. 40 bloaz goude, Joe Dante en deus savet ur film diwar *The Gremlins 3*.

## Mammennoù

* Philip Howard, "Dahl, Roald (1916–1990)", *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004; embannadur enlinenn, May 2006

## Notennoù

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Roald Dahl Day
* Levrioù Roald Dahl
* Lec'hiennn an ensavadur Roald Dahl
* Mirdi Roald Dahl
* Roald Dahl e www.famouswelsh.com
* Find-A-Grave profile for Roald Dahl
* atersadenn Radio gant Dahl e Norvegeg war NRK (1975)
# Ledenez Wirral

Kartenn ledenez Wirral
Aber ar stêr Dyfrdwy, ha Kembre en a-dreñv, gwelet eus Caldy Hill, e Ledenez Wirral.
**Ledenez Wirral** (*Wirral* pe *the Wirral* e saozneg, *Cilgwri* e kembraeg) zo ul ledenez e Gwalarn Bro-Saoz, etre ar stêrioù Dyfrdwy, a ra an harzoù gant Kembre, ha Mersey, ha dezhi stumm un hirgarrez, 16 km hed hag 11 km ledander.

## Div rann

Rannet eo al ledenez e div lodenn:

* an hanternoz anezhi a zo e distrig Wirral (*Metropolitan Borough of Wirral*), er Merseyside,
* ar c'hreisteiz a zo e Cheshire West and Chester.

A-raok ar 1añ a viz Ebrel 1974 e oa e Cheshire penn-da-benn.

## Kêrioù

E reter al ledenez emañ kêrioù bras Wirral, Birkenhead (*Penbedw* e kembraeg) ha Wallasey. Er c'hreisteiz hag er c'hornôg ez eus maezioù dreist-holl. Div drederenn eus poblañs Cilgwri zo o chom en un drederenn eus an douaroù.

## Lennegezh

E Culhwch ac Olwen ez eus anv eus “Mwyalch Gilgwri” (Moualc'h Cilgwri), unan eus ar c'hoshañ loened a zo er bed, ha goulennataet eo gant Cei, Gwrhyr Gwalstawd Ieithoedd, Bedwyr hag Eidoel a zo o klask gouzout pelec'h emañ Mabon.

Er varzhoneg krennsaoznek *Syr Gawayn and the Grene Knygt* e weler Gawain, an haroz brezhon, war e hent da hanternoz Kembre, o tremen dre Gilgwri, hag anv zo eus *the wyldernesse of Wyrale*, hervez embannadur J.R.R. Tolkien (*Sir Gawain and the Green Knight*, Cambridge, eil embannadur, 1967).
# Arc'hantaouiñ a-stroll

arc'hantaouiñ a-stroll

business model| Iskevrennad eus | funding, sharing economy, business model, capital procurement, crowdsourcing  |
| Rann eus | sharing economy  |
| Perzhiad | sponsor, raktres  |
| Deskrivet en URL |   |

  Eus Wikidata
**Arc'hantaouiñ a-stroll**, anavezet ivez gant an anv saoznek **Crowdfunding** zo un doare da arc'hantaouiñ ur steuñv en ur rastellat arc'hant gant un niver uhel a dud : da gustum e vez graet dre implij internet. An arc'hantaouiñ a-stroll zo ur stumm produerezh a-stroll hag arc'hantaouiñ dazeilat, evit arc'hantouiñ steuñvioù "hep kaout hanterourien voas an arc'hantaouiñ". E 2015, ouzhpenn 28 miliard a euroioù a oa bet dastumet dre ar bed dre hanterouriezh an arc'hantaouiñ a-stroll.

## Notennoù ha daveennoù
# Starbar

Diabarzh ur Starbar
**Starbar** zo ur varrenn chokoladet kenderc'het gant Cadbury abaoe 1976.

Anvet eo **Wunderbar** e Kanada hag en Alamagn.

## Liamm diavaez

* (en) Load gwe kefridiel
# Herefordshire

| Herefordshire |
| --- |
| *Ceremonial county* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Banniel | Ardamezioù |

 |
| **Sturienn** | *Pulchra terra Dei donum* "Douar kaer, ur prof digant Doue" |
|

---

Kloc'hdi an iliz-veur, hag ar pont dreist ar Wye

---

 |
| Herefordshire e Bro-Saoz52° 05' N – 2° 45' K |
| Melestradur |
| **Riez** |  Rouantelezh-Unanet |
| **Bro** |  Bro-Saoz |
| **Rannvro** | West Midlands |
| **Orin** | IXvet kantved |
| **Krouidigezh** | 1añ a viz Ebrel 1988 |
| **Statud** | *Ceremonial county* *Unitary authority* |
| Douaroniezh |
| **Gorread** | 2 180 km² |
| **Poblañs** | 188 719 a dud (2022) |
| **Stankter** | 87 den/km² |
|  |
| **Internet** | herefordshire.gov.uk |
|  |
|  |

Ur gontelezh e Bro-Saoz eo **Herefordshire** (/ˈhɛrɪfədʃə/ ; skrivet *Herefs.* pe *Hfds.* alies), stok ouzh Kembre. Emañ e rannbarzh Kornôg Midlands.

Hereford eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ, 53 112 a dud enni e 2021.

* *Swydd Henffordd* eo anv kembraek Herefordshire, ha *Henffordd* hini Hereford.

## Kontelezhioù amezek

Bro-Saoz
* Shropshire en hanternoz,
* Worcestershire er reter,
* Gloucestershire er gevred,

Kembre
* Gwent er mervent,
* Powys er c'hornôg.

Ur vro labour-douar eo Herefordshire, brudet eo he sistr hag he chatal.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kuzul Kontelezh Herefordshire
# Ganesh

| Ganesh |
| --- |
|  |
| An doue Ganesh |
| Lesanvioù | Ganapati
Vighneshvara
Vinâyaka
Gajânana
Gajâdhipa
Ekadanta |
| Familh | Tad: Shiva
Mamm:Parvati |
| Simboloù | Ar vouc'hal
Neud berer
Broud olifant
Stilhon olifant torret
Ar mâlâ
Ar gwastell |
| kemmañ  |

**Ganesh** pe **Gaṇesha**, **Vinâyaka**, pe c'hoazh **Gaṇapatia** (« Penn ar -Pati- Strolladoù-stourm an doueed -Ganas- » pe « Aotrou ar rummadoù ») zo un doue hindou madelezhus.

**Pillayar** a vez graet eus outañ e su India, an doue hag a voug ar c'hudennoù pe an harzoù ez eo.

## Pennadoù kar

* Shiva
* Parvati

## Notennoù ha daveennoù
# Diwaller-pal (mell-droad)

* *Evit ar sportoù all sellout ouzh diwaller (sport)*.

---

diwaller-pal

association football position| Iskevrennad eus | Diwaller-pal  |
| Sport | mell-droad  |
| Stumm gourel an dikedenn | gardien de but, vartininkas, fotbalový brankář  |

  Eus Wikidata
Un **diwaller** o lammat da glask herzel ouzh ur volotenn da vont er gaoued.
An diwaller alaman
Jens Lehmann o *splujañ* da glask tapout ar vell.
Manegoù ar porzhier alaman Oliver Kahn.
An **diwaller-pal** (anvioù all : *diwaller-palioù*, *gward-pal*, *mirer-pal*, *porzhier**(Daveoù a vank)*) pe, ent-berr, un **diwaller**, eo an den karget da ziwall kaoued e skipailh er c'hoari mell-droad.

## Ar gaoued

Toull ar gaoued zo un hirgarrez a 7,32 m a led ha 2,44 m a uhleder. A-drek an toull ez eus stegnet ur roued da virout ouzh ar vell da vont re bell, da chom e-barzh ar gaoued, da desteniañ eo aet e-barzh. E deroù pep c'hoariadenn e rank an tredeog gwiriañ ar roued evit bezañ sur ne c'hallo ar vell tremen nemet etre daou bost an toull bras.

An takad-dic'haouiñ, anezhañ ar gorread ma c'hall an diwaller tapout ar volotenn gant e zaouarn, a ya betek 16,50 m dirak ar gaoued.

## Ar c'hoari

E pep skipailh mell-droad e vez unnek melldroader, dek o redek war-lerc'h ar volotenn dre an dachenn-c'hoari hag un diwaller dirak e gaoued. Hennezh hepken en deus renk da gemer ar volotenn gant e zaouarn gant ma vo en dachenn tost ouzh e gaoued.

Manegoù a vez gwisket gant an diwallerien peurvuiañ.
Pa vez lakaet ar volotenn er gaoued e vez lavaret eo *aet e-barzh*, pe *aet en toull*, hag ur poent a vez roet d'ar skipailhoù seul wech ma lakaont anezhi e-barzh.

Pa dap an diwaller ar vell ha p'he laosk da gouezhañ e c'hall ar c'hoarierien all hec'h adtapout da genderc'hel da c'hoari.

## Pennadoù kar

Diwaller-pal (sport)

## Porzhierien veur

* Oliver Kahn
* Iker Casillas
* Gianluigi Buffon
* Petr Čech

## Notennoù ha daveennoù
# Harzlammer milourel

harzlammer milourel

micher milour| Iskevrennad eus | skydiver, milour  |
| Rann eus | nerzhioù harzlammet  |
| Stumm gourel an dikedenn | paracadutista militare, مِظَلِّيٌّ  |

  Eus Wikidata
Ur **soudard harzlammer** pe **harzlammer milourel** a vez graet eus ur soudard gourdonet evit oberiadurioù milourel dre harzlammañ diouzhtu war an dachenn-emgann, alies evel lodenn eus un unvez pe un nerzh harzlammet ledanoc'h. Hervez an hengoun, ar soudarded harzlammet a zo reoù eus an droadegiezh skañv armet gant armoù skañv. Kavet e vez memestra soudarded harzlammet o vezañ kanolierien pe troadeien mekanikaet hag a implij kanolioù kampagn, karbedoù stourm troadegiezh ha tankoù skañv hag a zo implijet alies en un dagadenn souezh a-dreñv al linennoù talbenn evit aloubiñ un dachenn kirri-nij, ur pont pe un hent pouezus.

## Notennoù ha daveennoù
# Boks

Ar c'hrogad Dominguez *versus* Ortiz, 08/09/2005
Ar **boks** zo ur sport-emgannañ ma vez roet taolioù pe bleukadoù, gant daouarn maneget, d'ur c'hevezer ha ma klasker diwall diouzh e vleukadoù.

## Istor

Adalek 687 kent JK e veze bokserien o keveziñ e C'hoarioù Olimpek Henc'hres. E Bro-Saoz eo ec'h emdroas ar sport etre ar XVIvet ha XVIIIvet kantved, gant prizioù er c'hevezadegoù, ha diwezhatoc'h c'hoazh e-kreiz an XIXvet kantved, e Bro-Saoz ha SUA.

* Squires *versus* Burns e 1907

## Pennadoù kar

* Arzoù emgannañ
* Gouren
# Konkaneg

Ur yezh indez-aryek eo ar *c'honkaneg*
(*konkani* कोंकणी) komzet e Goa, aodoù kreisteiz Maharashtra, aodoù Karnataka ha Kerala.

Unan eus yezhoù ofisiel India an hini eo..

Levezonet-don eo bet geriaoueg c'honkaneg gant hini ar yezhoù dravidek komzet en-dro dezhi.

Betek an 19vet kantved e veze renket evel ur rannyezh maratek.

Skrivet vez kement gant ar skritur devanagari ha gant al lizherenneg latinek pe c'hoazh gant ar skritur kannadek.

En arvar da vont da get e oa ar c'honkaneg abalamour da levezon ar portugaleg da gentañ ha war-lerc'h d'ar saozneg e-touez ar gatoliked ha da levezon ar marateg e-touez an hindoued, met deuet e oa bet a-benn an emsav da reiñ lusk d'ar yezh en-dro ha bremañ ez eo ar c'honkaneg yezh ofisiel Goa ma ra an darn vrasañ eus ar boblañs gantañ.

## Gwelet ivez

* Roll yezhoù ofisiel India

## Liammoù diavaez

* *Ethnologue*
* Kentelioù konkaneg
# Thiruvananthapuram

Thiruvananthapuram

kêr, kêr vras, kêr vrasañ, state capital, business cluster| Anv ofisiel | തിരുവനന്തപുരം  |
| Anv er yezh orin | തിരുവനന്തപുരം  |
| ISO 15919 transliteration | tiruvanantapuraṁ  |
| Treuzskrivadur API | [t̪iruʋən̪ɨn̪t̪əpurəm]  |
| Yezh ofisiel | malayalameg, saozneg  |
| Stad | India  |
| Kêr-benn eus | Kerala, Thiruvananthapuram district, Timbroù Travancore  |
| E tiriad | Thiruvananthapuram district  |
| Gwerzhid-eur | UTC+05:30  |
| Daveennoù douaroniel | 8°29′15″N 76°57′9″E  |
| Aotrouniezh | Thiruvananthapuram Municipal Corporation  |
| Kod-post | 695001  |
| Douaroniezh an danvez | geography of Thiruvananthapuram  |
| Ekonomiezh an danvez | economy of Thiruvananthapuram  |
| Kod pellgomz an takad | 0471  |
| Rummad evit ar c'hartennoù | Category:Maps of Thiruvananthapuram  |

Wikimedia | © OpenStreetMap  Eus Wikidata

**Thiruvananthapuram** (തിരുവനന്തപുരം e malayalameg, distaget [Tiruvanantapuraṁ] ; *Trivandrum* gwechall) eo kêr-benn Stad Kerala en India.
# Berr-tre (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **berr-tre** (saoz.: *Extra-short*) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur fonenn, peurliesañ ur vogalenn distaget berroc'h evit boaz.

Hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel e vez merket dre skrivañ ur sin diakritek ispisial anvet "breve" a-us d'an arouezenn bennañ, da skouer, [ă].

A-wezhoù e vez implijet an hevelep sin a-us d'ur vogalenn evit merkañ ar fed m'az eus ur vogalenn nann-silabennek anezhi en ur c'hoût e rank bezañ skrivet dindan an arouezenn bennañ gant an implij-se hervez reolennoù ofisiel al LFE, da skouer, [aɪ̯].

Da diwall zo ivez rak implijet e vez ivez a-wezhoù ar breve evit merkañ kensonennoù dre stlakat hep arouezennoù ispisial, da skouer <w̆>, <v̆> ha <ʟ̆>.

## Gwelit ivez

* Vogalenn
* Hirder vogalennek
* Kronem
* Breve
# Koazhadur (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen **koazhadur**  (saoz : *elision*) evit komz eus un doare metaplasmenn ma vez argaset ur sonenn pe zoken ur silabenn a-bezh diwar dibenn ur ger, peurliesañ evit ma vije aesoc'h da zistagañ pe c'hoazh evit abegoù o tennañ d'an eufoniezh.

Peurliesañ e c'hoarvez dre zegouezh dre gomz pa gaozer buan pe buanoc'h hag hep teurel re a bled ouzh al live yezh, met e degouezhioù all e c'hell bezañ implijet a-ratozh-kaer ha dre skrid zoken, dreist-holl evit an eufoniezh, da lâret eo efedoù hesonoc'h, pa saver barzhoniezh, da skouer e latin (tennet diwar Catullus 3) :

Skrivet :
*"Lugete, O Veneres Cupidinesque"*
Da vezañ lennet :
*"Lugeto Veneres Cupidinesque"*.

Bez' e c'hell dont da vezañ degemeret furm koazhet ur ger er yezh unvan ma vez implijet alies a-walc'h hag gant meur a hini a-hed ar wezh, da skouer e saozneg :

*can't* degemeret ouzhpenn *cannot* ("n'hall ket")

Disheñvel eo ar c'hoazhadur diouzh ar sinkopenn dre ma vez graet **sinkopenn** eus ar fed ma vez argaset sonennoù e-diabarzh ur ger keit ha ma reer **koazhadur** eus ar fed ma vez argaset ur sonenn diouzh dibenn ur ger. Pa vez argaset ur son diouzh penn-kentañ ur ger e reer apoherezenn eus an degouezh-se, da skouer :

Koazhadur
japaneg *roku, shichi, hachi* distaget *rok', shich', hach'* ("c'hwec'h, seizh, eizh")
Sinkopenn
latin *tab[u]la* → spagnoleg *tabla* ("plankenn")
Apoherezenn
alamaneg : *[St]rand* finneg : *ranta* ("aod")

Bez' e c'hell bezañ merket dre skrid, peurliesañ gant un skrab ('), pe get, ne vern hag-eñ e vez koazhet ur sonenn dre gomz dre ret evel e brezhoneg *pob[l]*, da skouer:

Merket dre skrid
gresianeg : *και εγώ* → *κἀγώ* ("ha me")
Nann-merket dre skrid
brezhoneg : *paotr* distaget *paot'*
saozneg : *fifth* distaget [fɪθ] ("pempvet")

E yezhoù all ez eus reolennoù yezhadurel sklaer o tennañ d'ar c'hoazhadur, da skouer e tamileg :

| Anv rummad | Fonem |
| --- | --- |
| Kutriyalukaram | *u* |
| Kutriyalikaram | *i* |
| Aiykaarakkurukkam | *ai* |
| Oukaarakkurukkam | *au* |
| Aaythakkurukkam | lizherenn arbennik *akh* |
| Makarakkurukkam | *m* |

## Gwelit ivez:

* Metaplasmenn
* Troc'hadur
* Apokoptenn
* Sinkopenn
* Sinairezenn
* Strizhadur
* Protezenn
* Epentezenn
* Paragoge
# Vogalenn digor-etre a-raok plaen

**Vogalennoù**Gwelit ivez: LFE, Kensonennoù

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **A-raok** | **Tost a-raok** | **Kreiz** | **Tost a-dreñv** | **A-dreñv** |
| **Serr** |

|  |
| --- |
| i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
• ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
ə
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ •

ɐ
a • ɶ
ɑ • ɒ |

 |
| **Peuzserr** |
| **Damserr** |
| **Etre** |
| **Damzigor** |
| **Peuzdigor** |
| **Digor** |

*Ront eo ar vogalennoù a-zehoù e pep par*

|  |  |
| --- | --- |
| LFE – niverenn | 303 |
| LFE – unicode | ɛ |
| LFE – skeudenn |  |
| X-SAMPA | `E` |
| Selaou |

Unan eus ar vogalennoù a gentañ renk eo ar **vogalenn damzigor a-raok plaen**, treuzskrivet [ɛ] hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etrebroadel, ganti an niverenn dave 303.

A-wezhoù e vez kavet ar vogalenn [e] evel ur fonem disheñvel diouzh [ɛ] evel e brezhoneg hag a-wezhoù e vez kavet koulz /e/ hag /ɛ/ evel alofonennoù an arc'hfonem |E|

## Skouerioù

| Yezh | Ger | LFE | Ster |
| --- | --- | --- | --- |
| Albaneg | *tr**e | [tɾɛ] | 'tri' |
| Brezhoneg | *k**ê**r*]] | [kəˈfɛ] | '-' |
| Katalaneg | *caf**è]] | [kəˈfɛ] | 'kafe' |
| Izelvroeg | *b**e**d* | [bɛt]  | 'bed' |
| Faroeg | e**lska* | [ɛlska]  | 'karantez' |
| Galleg | *b**ê**te* | [bɛt]  | 'animal' |
| Alamaneg | *B**e**tt* | [bɛt]  | 'gwele' |
| Hungareg | *n**e**m* | [nɛm]  | 'nann' |
| Islandeg | é**g* | [jɛɣ]  | 'me' |
| Italianeg | *s**e**tte* | [ˈsɛtte]  | 'seizh' |
| Kabardeg | I**э** | [ʔɛ]  | 'lâret' |
| Norvegeg | *n**e**tt* | [nɛt]  | 'roued' |
| Poloneg | *l**e**k* | [lɛk] | 'louzoù' |
| Portugaleg | *caf**é | [kɐfɛ]  | 'kafe' |
| Ruseg | **э**то | [ˈɛtə]  | 'an dra-mañ' |
| Gouezeleg Skos | ai**g* | [ɛk]  | 'e/da' |
| Serieg | *m**e | [mɛ]  | 'te' |
| Vietnameg | *t**é | [tɛ́]  | 'kouezhañ' |
| Yorubaeg | ẹ**s**ẹ̀ | [ɛ̄sɛ] | 'gar/troad' |

## Gwelit ivez:

* Vogalenn
* Vogalennoù a gentañ renk
* Vogalenn etre
* Vogalenn a-raok
* Vogalenn blaen
# Yezhoù tibetek-burmek

Ur skourr eus ar yezhoù sinek-tibetek eo ar **yezhoù tibetek-burmek**, ennañ tro-dro da 350 yezh komzet e meur a vro e kreiz hag e su Azia: Myanmar, Tibet norzh Tailand, su Sina, Nepal, Bhoutan, India (Himachal Pradesh, Uttaranchal, Sikkim, Arunachal Pradesh, Assam, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura ha Ladakh e Jammu ha Kashmir) ha kornôg Pakistan.

Ar burmeg eo ar yezh tibetek-burmek muiañ-komzet gant 32 milion a dud.

Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:

* Yezhoù baiek
* Yezhoù himalayek
* Yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek
* Yezhoù karenek
* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù loloek-burmek
* Yezhoù noungek
* Yezhoù tangoutek-tchiangek
* Yezhoù toujiaek
* Yezhoù tibetek-burmek direnk

# Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
# Uttarakhand

Stad Uttarakhand
**Uttarakhand** (उत्तराखंड en hindieg), a oa anvet **Uttaranchal** etre 2000 ha 2006, zo unan eus stadoù India, en hanternoz ar vro.

Stad Uttaranchal a voe savet e 2000, diwar ul lodenn eus stad Uttar Pradesh ; hag adanvet e voe Uttarakhand e penn-kentañ 2007. Emañ Uttarakhand etre Tibet en norzh, Nepal er reter, stad Himachal Pradesh er gwalarn ha stad Uttar Pradesh er su.

Dehradun eo kêr-benn ar stad. En em astenn a ra Uttarakhand war 53 566 km² ha poblet eo gant 8 479 562 a annezidi (2001).
Ur stad veneziek eo, war harzoù an Himalaya : ar menez uhelañ eo Nanda Devi (7816 m.). Emañ ar stêrioù Ganga ha Yamuna o tont eus skornegoù Uttarakhand, ha mont a ra pirc'hirined e-leizh da-vetek eien an div stêr sakr-se.

| Banniel India, degemeret d'an 22 Gouere 1947. | **Stadoù ha tiriadoù India** |
| --- | --- |
| **Stadoù** | Andhra Pradesh • Arunachal Pradesh • Asam • Bihar • Chhattisgarh • Goa • Gujarat • Haryana • Himachal Pradesh • Jharkhand • Karnataka • Kerala • Kornôg Bengal • Madhya Pradesh • Maharashtra • Manipur • Meghalaya • Mizoram • Nagaland • Orisa • Panjab • Rajasthan • Sikkim • Tamil Nadu • Telangana • Tripura • Uttarakhand • Uttar Pradesh |
| **Tiriadoù an Unaniezh** | Inizi Andaman ha Nikobar • Chandigarh • Dadra ha Nagar Haveli ha Daman ha Diu • Delhi • Jammu ha Kachmir • Ladakh • Lakshadweep • Puducherry |
# Norneg

| Norneg |
| --- |
| Komzet e: | Shetland hag Orkney |
| Komzet gant: |  yezh varv  |
| Renkadur hervez ar familhoù-yezh: |
Indezeuropek
 Germanek
  Germanek an norzh
    Skandinavek ar c'hornôg
         **Norneg** |

An **norneg** a zo ur yezh norzh-germanek aet da get etre an XVIIIvet hag an XIXvet kantved. Komzet e veze en Inizi Shetland hag Orkney e Bro-Skos. Goude ma oa bet roet an inizi-se da Skos er XVvet kantved e poueze gouarnamant hag Iliz Bro-Skos war an dud da zilezel o yezh na neuze e voe kemeret he flas tamm-ha-tamm gant ar skoteg.

## Gwelet ivez:

* Faeroeg
* Islandeg
* Norseg

## Liammoù diavaez:

* *Ethnologue*
# Vanuatu

|  |
| --- |
| Ripablik blong Vanuatu Republic of Vanuatu République de VanuatuRepublik Vanuatu** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Banniel | Ardamezioù |

 |
| Ger-stur : Long God Yumi Stanap (En em zelc'her a reomp dirak Doue) |
| Kan broadel: Yumi, Yumi, Yumi |
| Lec'hiadur Vanuatu |
| Kêr-benn (ha kêr vrasañ) | Port Vila |
| Yezh(où) ofisiel | bichlamar, saozneg, galleg |
| **Gouarnamant** | Republik |
|  - Prezidant | Nikenike Vurobaravu |
|  - Kentañ Ministr | Jotham Napat |
|  |   |
|  - dizalc'hiezh | 30 a viz Gouhere 1980  |
| Gorread |
|  - Hollad | 12 200 km2 km² (115) |
|  - Dour (%) | dister |
| Poblañs |
|  - istimadur 2008 | 215446 () |
|  - Stankter | 18/km² |
| PDK (PGP) | 202 (istimadur) |
|  - Hollad | 563 milion a $ ([[Roll ar broioù dre o PDK (PGP)|]]) |
|  - Keidenn |  ([[roll ar broioù dre PDK (PGP) dre zen|]]) |
| Moneiz | Vatu (`VUV`) |
| Gwerzhid-eur | (UTC) |
| Kod kenrouedad | .vu |
| Kod pellgomz | +678 |

**Vanuatu**, ent-ofisiel **Republik Vanuatu**, a zo eus stad eus Oseania e Melanezia, er mervent d'ar Meurvor Habask, er Mor Koural. Gwechall e veze graet *Hebridez-Nevez* eus an enezeg a ya 83 enezenn d’hec'h ober. A-orin volkanek eo an darn vrasañ anezho. Lec'hiet eo an enezeg 1 750 km er reter da Aostralia, er biz da Galedonia-Nevez, er c'hornaoueg da inizi Fidji hag er su da Inizi Salomon.

## Istor

* Hebridez-Nevez

E miz Meurzh 2015 e voe drastet ar vro gant ar gelc'hwidenn "Pam" ha meur a zen a gollas o buhez.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn gouarnamant Vanuatu

Broioù ha Stadoù Okeania[diskouez]
 **Aostralazia** : Aostralia • Enez Christmas • Inizi Cocos (Keeling) • Enez Norfolk
 **Melanezia** : Fidji • Kaledonia-Nevez • Papoua Ginea-Nevez • Papoua ar C'hornaoueg • Inizi Salomon • Vanuatu

 **Mikronezia** : Guam • Hawaii • Kiribati • Inizi Mariana an Norzh • Inizi Marshall • Atoll Midway • Stadoù Kevreet Mikronezia • Nauru • Palau • Wake

 **Polinezia** : Inizi Cook • Niue • Enez Pask • Pitcairn • Polinezia C'hall • Samoa • Samoa Amerikan • Tokelau • Tonga • Tuvalu • Wallis ha Futuna • Zeland-Nevez
# Matte painting

Ar matte painting a zo un doare da filmañ en ur livañ ur c'hinkladur en ur leuskel lec'hioù goullo, e-lec'h ma vo lakaet unan pe veur a leurenn bet filmet en a-raok.

An doare mañ a servij d'ober kalz a ginkladur disheñvel hep bezañ rediet da sevel endroioù bras. Implijet eo bet kalz er filmoù skiant faltazi (evel *Star Wars* da skouer), peogwir e c'haller ijinañ ar pezh a venner.

## Doareoù kozh d'ober

Gwechall e veze implijet livaj akrilek war panelloù gwer evit ober taolennoù gant mentoù disheñvel (taolennoù daou vetrad karrez dreist-holl), gant tammoù dislivet e lec'hioù a zo. Ur gwir leurenn a oa troet er memes koulz en ur zoujañ d'an toulloù bet laosket war an daolenn wer. Bez' e oa tri doare da lakaat asambles an en-dro bet livet hag al leurenn gant an aktourien :

* **bannañ en a-raok** : al leurenn bet filmet a veze bannet war ur blakenn wer hanter-lufrus hag an hollad a veze filmet ur wech c'hoazh gant ur c'hamera all ;
* **bannañ dre a-dreñv** : al leurenn a veze filmet a-drek ar blakenn wer, gwelet dre dreuzwel, hag an hollad a veze filmet ur wech c'hoazh gant ur c'hamera all.
* **skeudenn dre guzh** : filmet e veze ar senenn gant ur c'huzh war un tamm eus ar c'hamera. Implijet e veze war-dro 60 metrad koc'henn hag a veze bannet war ur blakenn a veze livet. An aktourien a wele mat troad ar c'huzh hag a c'helle c'hoari ar senenn. Ur wech echuet ar *matte painting* e veze implijet ar memes koc'henn evit filmañ an endro bet livet a-raok hepken. Evel-se e oa er film ur meskaj eus an div leurenn : an eil gant an aktourien hag eben gant an endro. Gwellaet a-galz e veze perzh ar film gant an doare-mañ, met diaes-tre e oa kaout un disoc'h mat abalamour d'ar berniadur a c'halle c'hoarvezout. Implijet eo bet memes tra evit rann IV ar film *Star Wars* *(Distro ar Jedi)*.

Diouzh padelezh ar senenn e kemm live munudoù al livadurioù war wer : dindan peder eilenn ne vo ket gwelet ar munudoù gant al lagad, goude dek eilenn e vo ret strivañ war ar munudoù. Ur senenn filmet war an deiz a c'houlenno muioc'h a labour eget unan diouzh noz. Ouzhpenn-se e vez labouret muioc'h war kreiz an oberenn eget war he bord dre ma vez sellet aze da gentañ.

## Doareoù nevez d'ober

En deiz a hiziv, ar *matte painting* a zo graet gant an urzhiataer, gant un doare 3 ment *(3D)* peurvuiañ, evit dont da vezañ ur gwir endro niverel. Ret eo ober meur a gwiskad en ur veskañ an aktourien hag an endro.