# Preti

preti

| Iskevrennad eus | staliadur, mass caterer  |
| Rann eus | horeca, hyperlocal manufacturing  |
| Implij | food service, catering  |
| Arvez | restaurant industry  |
| SRGB color hex triplet | C1853B  |
| Istor | history of restaurants  |
| Trezalc'her | restaurant manager  |
| Pleustret gant | pretiour  |
| Typically sells | meuz  |
| Merchant Category Code | 5812  |

  Eus Wikidata
Ur servijer hag arvalien e *Café Prückel* e Vienna.
Ur **preti** zo ur staliadur kenwerzhel ma vez aozet ha servijet boued hag evajoù d'an arvalien. Kinniget e vez alies ur roll-meuzioù dezho evit dibab ar pezh a fell dezho kaout. E dibenn o fred e vez goulennet ar pegement ganto evit paeañ evit ar servijoù pourvezet gant ar geginerien hag ar servijerien. Rannet e vez alies ar preti etre ar sal m'emañ an arvalien (hag a-wechoù ar derasenn), hag ar gegin.

Disheñvel-tre eo ar pretioù dre o c'heginerezh hag an doareoù da servijout anezhi, adalek ar pretierezh prim hag ar c'hafeteriaoù marc'had-mat betek ar pretioù evit ar familhoù a briz etre hag ar pretioù cheuc'h a briz uhel. Liesseurt-kenañ eo ar c'heginerezh servijet, boued ar vro pe an estrenvro, boued ordinal evit al labourerien pe boued divoutin evit an douristed da skouer.

U preti a c'hall bezañ ur stal dizalc'h pe ur stal e framm ur widenn pretioù. Ober a reer preti ivez eus al lec'h ma vez kinniget predoù en un aozadur brasoc'h : leti, embregerezh, skol-veur, aerborzh, hag all. Komz a reer a-wechoù eus preteriezh stroll.

## Istor

Ar *"Cott Inn"*, un ostaleri e kêriadenn Dartington, e Devon (Bro-Saoz), krouet e 1320.
En Henc'hres hag Henroma e oa an thermopolium ul lec'h ma oa moien debriñ ur pred war ar prim.

E-pad pell e oa an ostaleri, war ribl an hentoù en Europa, ul lec'h ma c'hallfe ar veajourien debriñ, evañ ha kousket. Gant an ostizien e veze servijet ar pred d'an holl war un daol voutin. Ne oa ket ur roll-meuzioù evel hiziv met an hevelep pred d'an holl fratikoù.

Hervez an istorourez Carolin C. Young, kelennerez e skol-veur Oxford eus 2007 da 2010, e oa bet digoret un nebeud kafedioù war-dro ar bloavezhioù 1450 e Turkia hag en Ejipt. En em ledañ a reas ar seurt stalioù-se tamm-ha-tamm e kêrioù Europa, Venezia da gentañ, ha Vienna da c'houde, betek ar bloavezhioù 1650 pa voe buanaet o diorren.

En em ziorren a reont kalz ar pretioù en Europa hag er Stadoù-Unanet adalek dibenn an XVIIIvet kantved.

## Seurtoù pretioù

### Dre vro orin ar geginerezh

Ar vreserezh La Cigale e Naoned, rummet monumant istorel.
Ur paotrig o tebriñ e vurger en ur preti boued war ar prim.
Gallout a reer mennegiñ ar pretioù italian (pizzeria hag a servij pizzaioù met ivez meuzioù italian all evel toazennoù), gall, alaman (breserezh), breizhat (ti-krampouezh), aziat (boued thai, indian, japanat lec'h ma tebrer ar sushi hollvrudet, sinat, viêtnamat...), amerikan (preti boued paket buan pe fast-food, ha diner), libanat, gresian, hag all.

### Dre al lec'h

An daol ostizien a ginnig boued e ti unan bennak.

Ar feurm-ostaleri a ginnig boued eus an terouer pe meuzioù dibar eus ar feurm pe ar feurmoù nes.

Pretioù zo war ribl ar gourhentoù evit ar vlenerien kirri. An ostaleri rouderien a zo bet ijinet evit tud a vicher an hentoù (ar sammgarrerien, ar veajourien genwerzh...).

Ar vagon predañ zo ur preti en un tren, evit ar veajourien.

### Ar pretioù pleustriñ

Ur gegin er ur skol pretioù, en Estonia (miz Here 2016).
Reiñ a ra ar preti pleustriñ d'an deskarded hag d'ar studierien an tu da lakaat e-pleustr o stummadur.

### Ar pretioù cheuc'h ha gastronomek

Er pretioù gastronomek e vez kempenn ar c'hinkladur hag an aergelc'h, ha gwenn a vez an doubier alies. Rannet e vez ar skipailh e daou : ar vrigadenn-gegin hag ar vrigadenn-sal. Sturiet e vez ar servijerien gant ur mestr-ostaleri, hag ar geginerien gant ur penngeginer pe ur mestr-keginer. E-barzh ar vrigadenn-sal emañ ar boutailher, karget da ginnig ha servijout ar gwin d'an dud.

Strulevrioù gastronomiezh a ro titouroù diwar-benn ar pretioù dibar. Ar sturlevr Michelin zo brudet, renkañ a ra ar pretioù hag al letioù abaoe 1900 dre steredennoù, e Frañs da gentañ, ha bremañ er bed a-bezh. Ar renkadur breizhveuriat anvet *"The World's 50 Best Restaurants"* zo brudet ivez, reiñ a ra an titl a wellañ preti ar bed bep bloaz. E 2024 a oa Disfrutar, ur preti e Barselona.

Mistri-geginer zo zo brudet dre ar bed evel ar C'hallaoued Paul Bocuse ha Alain Ducasse hag ar Skosad Gordon Ramsay.

* Taol ar preti *Le Neptune* e Cotlliure e Norzhkatalonia.
* *Blue Hill at Stone Barns*, e Pocantico Hills, New York, ur preti gant div steredenn Michelin.
* Ur gwell eus sal *L'Auberge du Pont de Collonges*, preti Paul Bocuse.
* Ur mestr-keginer oc'h aozañ un drufenn dirak e gouvidi.

## Levrlennadur

* (en) Spang, Rebecca L. (2000), *The Invention of the Restaurant*. Harvard University Press
* (en) Kiefer, Nicholas M. (August 2002). "Economics and the Origin of the Restaurant". *Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly* **43** (4): 5–7. DOI:10.1177/0010880402434006
* (en) Sitwell, William (2020). *The Restaurant: A 2,000-Year History of Dining Out*. New York, NY : Diversion Books. ISBN 978-1635766998.
* (fr) Jean-Louis Flandrin, *L'Ordre des mets*, Paris, Odile Jacob, 2002, 278 p., (ISBN 978-2-73811-052-7).

## Pennadoù kar

* keginerezh
* kinkladurezh taol