Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1991

*Diwar-benn bloavezh **1991** an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

* 9 a viz Ebrel : dizalc'hiezh Jorjia.
* 20 a viz Eost : dizalc'hiezh Estonia ha Latvia.
* 24 a viz Eost : dizalc'hiezh Ukraina.
* 25 a viz Eost : dizalc'hiezh Belarus.
* 27 a viz Eost : dizalc'hiezh Moldova.
* 30 a viz Eost : dizalc'hiezh Azerbaidjan.
* 31 a viz Eost : dizalc'hiezh Ouzbekistan ha Kirgizstan.
* 6 a viz Gwengolo: gant an Unaniezh Soviedel eo anavezet dizalc’hiezh Estonia, Latvia ha Lituania.
* 8 a viz Gwenholon: Republik Makedonia dizalc'h diouzh Yougoslavia.
* 9 a viz Gwengolo : dizalc'hiezh Tadjikistan.
* 21 a viz Gwengolo : dizalc'hiezh Armenia.
* 27 a viz Here : dizalc'hiezh Turkmenistan.
* 16 a viz Kerzu : dizalc'hiezh Kazac'hstan
* 25 a viz Kerzu: Mikhail Gorbatchev a ro e zilez eus e garg a Brezidant an Unaniezh Soviedel.
* 31 a viz Kerzu: URSS divodet ent-ofisiel.

#### Kenvarc’had

#### Breizh

* Gwengolo
	+ Krouidigezh ur c'hlas divyezhek publik e Pabu ha Gwidel
	+ Krouidigezh skolioù Diwan Sant-Nazer, Plabenneg ha Baod
	+ Krouidigezh ur c'hlas divyezhek katolik e Kleder

#### Frañs

#### Unaniezh Soviedel

* 6 a viz Gwengolo: an anv Sant Petersbourg a roer en-dro d’ar gêr eus Rusia a oa bet anvet Leningrad e 1924 ha Petrograd e 1914.

### Azia

#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Iskevandir indezat

#### Reter-pellañ

### Afrika

* Tud Al-Qaida a ra o annez er Soudan.

### Amerikaoù

#### Norzhamerika

##### Stadoù-Unanet

#### Suamerika

* 26 a viz Meurzh: ganidigezh ar Mercosur.

##### Haiti

* Roet lamm da Jean-Bertrand Aristide, prezidant dilennet e 1990.

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri

#### Livañ

#### Sonerezh

#### Lennegezh

#### Sinema

### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh

### Sport

### A bep seurt/diasur

* adsavet eo *Al Louarn*, bag ziwezhañ Roparzh Surcouf, gant mentoù bihanoc'h.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :*Rummad:Ganedigezhioù 1991*

## Marvioù

Gwelet ivez:*Rummad:Marvioù 1991*
# Shizuoka

Shizuoka
**Shizuoka** (静岡市 e japaneg) a zo unan eus kêrioù bras Japan, e rannvro Chūbu, e prefeti Shizuoka.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh

1 411,82 km2 eo gorread ar gêr.

## Poblañs

War-dro 703 393 a dud a zo o chom eno e 2015.

## Tud

 **日本と日本文化のポータル — Porched Japan ha sevenadur Japan** • Adkavit ar pennadoù a denn da Japan ha d'he sevenadur — 日本とその文化についてのページを見つける
# Ken Shimura

**Ken Shimura** (志村 けん, Shimura Ken), ganet **Yasunori Shimura** (志村 康徳, Shimura Yasunori), d'an 20 a viz C'hwevrer 1950 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Meurzh 2020, a oa ur fentigellour, kinniger radio ha skinwel japanat. Kenginniget en doa gant Masashi Tashiro ha Nobuyoshi Kuwano un abadenn dudi anvet *Shimura Ken no Bakatono-sama*. Lesanvet e oa "*Japan's Robin Williams*". Aet eo da Anaon gant ar C'hovid-19.
# Digital Millennium Copyright Act

Siell SUA
An **Digital Millennium Copyright Act** (**DMCA**) zo ul lezenn stadunanat o lakaat e pleustr emglevioù ar World Intellectual Property Organization (WIPO) eus ar bloavezh 1996. Lakaat a ra da dorfed produerezh hag eskemm teknologiezhoù, ardivinkoù, pe servijoù er-maez eus an aotreoù roet gant ar berc'hennerien (dre vras an digital rights management pe DRM). Ouzhpenn-se an DMCA a uhela ar c'hastizoù da geñver tremen e-bioù ar perc'henniñ dre Internet.

"Skeudenn tennet dre lezenn an DMCA"
Tremenet d'an 12 a viz Here 1998, dre ur votadeg an holl a-du en United States Senate, sinet e voe gant ar prezidant Bill Clinton d'an 28 a viz Here 1998. An DMCA a zegase kemmoù hag ouzhpennadurioù d'an Title 17 eus Lezennoù Stadoù-Unanet Amerika o reiñ un difenn gwelloc'h ha ledanoc'h d'ar perc'henniñ. Ouzhpenn da-se e troc'he gwelloc'h al liamm etre an embregerezhioù internet hag an implijerien perc'henn d'ul linenn ha neuze d'an implij graet eus outi.
# Poellgomz

poellgomz

| Iskevrennad eus | pellgomz hezoug, smart device, information appliance, mobile computer, electronic device  |
| Danvez implijet | Plastik, Metal, gwerenn, semiconductor  |
| Efed | disruptive innovation  |
| Deskrivet en URL |     |
| Hashtag | smartphone  |
| Arouezenn Unicode | 📱, 📲  |

  Eus Wikidata
Ur **poellgomz**, **poellgomzer**, pe **pellgomz naouek** (saozneg : *smartphone*) zo ur pellgomzer hezoug aveet gant ur reizhiad korvoiñ hezoug. Gant ar benveg-se e c'haller, ouzhpenn pellgomz, kaout ur skoazeller niverel personel, ul luc'hskeudenner niverel hag un urzhiataer hezoug. Gantañ e c'haller merdeiñ war ar genrouedad, kas ha resev posteloù, ober gant ar GPS, ha meur a dra all c'hoazh, hervez an doareoù.

## An anv

Ur ger-malizenn eo, kenaozet gant *poell* + *pellgomz*.

## Daveoù ha notennoù
# Divelfenneg

|

|  Divelfenneged  |
| --- |

 |
| --- | --- |
|   Ur ran-darv Amerika |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : |  Chordata |
| Kevrennad : |  Amphibia |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

An **divelfenneged** zo loened mellkeinek a dremen ul lodenn eus o buhez en dour hag ul lodenn all war an douar.

Unan eus ar 5 kevrennad a ya d'ober ar mellkeineged int. Ar bronneged, an evned, ar stlejviled hag ar pesked eo ar re all.

## Emdroadur

An divelfenneged kentañ a zeuas war-wel 370 milion a vloavezhioù 'zo, da vare an devonian hag ar mellkeineged kentañ e voent o trevadenniñ an douar.

Al loened kentañ gant pevar ezel mellek e voent ivez pa emdroas o angelloù. Hag al loened kentañ gant malvennoù e voent c'hoazh.

280 milion a vloavezhioù 'zo e oa an divelfenneged al loened-douar niverusañ. E-pad an 70 milion a vloavezhioù war-lerc'h e voe kemeret o flas tamm-ha-tamm gant ar stlejviled hag ur bern spesadoù a yeas da get.

## Ar c'hroc'hen

Noazh ha meizh eo kroc'hen an divelfenneged. Fin a-walc'h eo evit bezañ treuzet gant an oksijen a ya war-eeun er gwad hag ul lodenn vat eus an divelfenneged a anal evel-se dre o c'hroc'hen.

Gwagrennoù zo ennañ a servij da c'hlebiañ anezhañ. Daoust dezho e c'hell al loened-se disec'hañ buan ha ret eo dezho bezañ e lec'hioù gleb.

Gwagrennoù all a servij da broduiñ binim a zo kreñv pe greñvoc'h hervez ar spesadoù.

## Kelc'hiad-buhez

Teir lodenn zo e buhez an divelfenneged : ar vi, al larvenn hag al loen gour. Ar vetamorfozenn a vez graet eus an tremen eus larvenn da oad gour.

## Rummatadur

3 urzhiad ha war-dro 6.000 spesad a ya d'ober kevrennad an divelfenneged :

* Urzhiad *Anura* (ran, touseg...)
* Urzhiad *Caudata* (sourd...)
* Urzhiad *Gymnophiona*

## Liammoù diavaez
# Psittaciformes

|

| Psittaciformes |
| --- |

 |
| --- | --- |
|  *Chalcopsitta scintillata*. |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

**Psittaciformes** a zo un urzhiad e rummatadur an evned, ennañ ar perokidi, ar c'hrakperokidi hag ar c'haketoued.

## Kerentiadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Strigopidae,
* Cacatuidae,
* Psittacidae,
* Psittaculidae.

## Levrlennadur

* Leo Joseph, Alicia Toon, Erin E. Schirtzinger, Timothy F. Wright & Richard Schodde, *A revised nomenclature and classification for family-group taxa of parrots (Psittaciformes)*, 2012, Zootaxa, 3205: 26–40.
# Chapeled

Ur chapeled katolik
Ur **chapeled** a zo un draezenn deoliezh, anezhi greunennoù neudennet ha strollet hag a vez graet ganti e relijionoù ’zo evit lavaret pedennoù pe garmoù. Graet e vezont dre vras gant koad, mein (prizius a-wechoù), pe blastik. Dishiliet e vez ar greunennoù gant ar peder, da lavaret eo e talc'h ar chapeled etre e vizied hag e lavar ur bedenn bep greunenn hag ur wech echu e bedenn e tremen e vizied d'ur c'hreunenn all, hag e kendalc'h betek ma vo echu.

## Er relijionoù kristen

### Er relijion gatolik

Er relijion gatolik e vez graet gant ar chapeled evit lavaret ar rozera. Lavaret e vez un Ave Maria evit pep boulenn eus an degad, hag evit ar voulenn hec'h-unan etre pep degad e vez lavaret ur Bater (graet e vez "paterenn" end-eeun eus ar c'hreunenn-se). War ar groaz e vez lavaret ar Gredo. Etre ar groaz hag ar voulenn vras eo pater-ave-ave-ave-pater.

Gant ur chapeled e vez pedet ar Misterioù Joaius, ar Misterioù Poanius, ar Misterioù Glorius hag ar Misterioù Goulaouus a-hed ar sizhunvezh.

Pedet e vez Naved Trugarez Doue gant ur chapeled ivez.

### Iliz reizhkredenn

* Tchotki

## Islam

* Tasbih
# Eivissa

| Eivissa |
| --- |
|  Eivissa ha Formentera, stok-ha-stok, ar Pitiüses. |
| Anv katalanek
 | Eivissa
 |
| Anv spagnolek
 | *Ibiza* |
|  Geografiezh |
| Enezeg
 | Inizi Balearez
 |
| Lec'hiadur
 | Mor Kreizdouar
 |
| Daveennoù lec'hiañ
 | 38°59′N, 1°26′R
 |
| Gorread
 | 572,56 km²
 |
| Lein uhelañ
 | 476 m (Sa Talaiassa)
 |
|  Melestradurezh |
| Stad
 |  Spagn
 |
| Kumuniezh emren
 |  Inizi Balearez
 |
|  Poblañs |
| Poblañs
 | 159 180 ann. (2023) |
| Stankted
 | 278,01 ann./km²
 |
| Kêrioù brasañ
 | Eivissa, Sant Antoni de Portmany, Santa Eulària des Riu
 |
|  Titouroù all |
| Gwerzhid-eur
 | UTC+1
 |
| kemmañ  |

Eivissa, en enezeg ar Balearez
**Eivissa** (anv katalanek hag ofisiel; **Ibiza**, anv spagnolek ha diofisiel), zo un enezenn gatalan er Mor Kreizdouarel en enezeg ar Balearez.

150 km zo ac'hano da gêr València. Trede brasañ enezenn an enezeg eo. Eivissa, pe *Vila d'Eivissa,* pe *Vila* hepmuiken, eo ar gêr-benn.

Kêrioù all : Santa Eulària des Riu, ha Sant Antoni de Portmany.

Sa Talaiassa (pe Sa Talaia), eo al lec'h uhelañ, 475 m a-us d'ar mor.

En he c'hichen emañ enez Formentera, hag o-div e reont ar Pitiüses.

## Pennadoù kar

* Cala d'Hort
* Es Vedrà, Es Vedranell.
# Jane Birkin

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
Jane Birkin

den| Reizh pe jener | plac'h  |
| Bro ar geodedouriezh | Rouantelezh-Unanet, Frañs  |
| Anv e yezh-vamm an den | Jane Birkin  |
| Anv ganedigezh | Jane Mallory Birkin  |
| Anv-bihan | Jane, Mallory  |
| Anv-familh | Birkin  |
| Deiziad ganedigezh | 14 Kerzu 1946  |
| Lec'h ganedigezh | Londrez  |
| Deiziad ar marv | 16 Gouere 2023  |
| Lec'h ar marv | 6th arrondissement of Paris  |
| Doare mervel | abeg naturel  |
| Abeg ar marv | leukemia  |
| Lec'h douaridigezh | bered Montparnasse  |
| Tad | David Leslie Birkin  |
| Mamm | Judy Campbell  |
| Breur pe c'hoar | Andrew Birkin, Linda Mary Deborah Birkin  |
| Pried | John Barry  |
| Kompagnun(ez) | Serge Gainsbourg, Jacques Doillon, Olivier Rolin  |
| Bugel | Kate Barry, Charlotte Gainsbourg, Lou Doillon  |
| Yezh vamm | saozneg  |
| Yezhoù komzet pe skrivet | galleg, saozneg  |
| Bet war ar studi e | École Jeannine Manuel, Miss Ironside's School  |
| Lec'h annez | Pariz  |
| Lec'h labour | Pariz  |
| Deroù ar prantad labour | 1966  |
| Dibenn ar prantad labour | 2023  |
| Perzhiad e | 2007 Cannes Film Festival  |
| Benveg sonerezh | mouezh  |
| Pladennrolladur | Jane Birkin discography  |
| Tachenn | sonerezh pop  |
| Label sonerezh | Universal Music Group, Fontana Records, Philips Records, Capitol Records  |
| Bet kinniget evit | César Award for Best Actress, César Award for Best Actress  |
| Lec'hienn ofisiel |   |
| Official shop URL |   |
| Dileuriad ar gwirioù a aozer | Société des auteurs, compositeurs et éditeurs de musique  |
| Rummad tost | Category:Songs recorded by Jane Birkin, Category:Jane Birkin albums  |
| Statud e wirioù aozer | Oberennoù dezhe gwirioù aozer  |
| Documentation files at | SAPA Foundation, Swiss Archive of the Performing Arts  |

  Eus Wikidata
**Jane Birkin** a oa un aktourez hag ur ganerez saoz ha gall, ganet d'ar 14 a viz Kerzu 1946 e Londrez ha marvet d'ar 16 a viz Gouere 2023 e Pariz.

## Daveoù
# Last Christmas

Last Christmas zo ur ganaouenn bet savet gant ar c'haner-sonaozer saoz George Michael ha kanet gant Wham!, ar strollad ma oa ezel anezhañ d'an ampoent.

4:24 he fadelezh ez eo perzh eus ar bladennig-arc'hant a oa deuet e-maez d'an 20 a viz Kerzu 1984, *Everything She Wants* an eil kanaouenn a gaver war an eil tu anezhi.

Kavout a reer un doare hiroc'h (6:44-6:47) eus Last Christmas ivez war

* an albom *The Final*, ur c'hendastumad deuet e-maez er Rouantelezh-Unanet d'an 31 a viz Mae 1986,
* *Music from the Edge of Heaven*, trivet ha diwezhañ albom enrollet e studio gant Wham! (deuet e-maez e Norzhamerika d'ar 1añ a viz Gouere 1986).

## Liammoù diavaez

* (en) Gerioù ar ganaouenn war Metro Lyrics
* (en) Filmig *Last Christmas*
# Nedeleg

*Ur pennad Nedeleg (anv-tud) zo ivez.*
**Nedeleg** eo deiz ganedigezh Jezuz hervez ar gristenien
 Ginivelezh, gant Bronzino.
Ar C'hinivelezh gwelet er XVvet kantved (Les Très Riches Heures du duc de Berry)
**Nedeleg** zo ur gouel kristen, hini ganedigezh Jezuz, mab Doue hervez ar gristenion. "Gouel Ginivelezh Hor Salver" eo an anv dik el liderezh kristen.

E 1843 e skrivas Charles Dickens ar romant *A Christmas Carol* a reas da  spered an Nedeleg  advevañ.

Hiziv an deiz e vez lidet gouel Nedeleg gant nann-kristenion ivez. Dizoueidi, yuzevion, muzulmidi, hogos an holl familhoù a laka ur wezennig sapr kinklet en o sal-vras da geñver dibenn ar bloaz.

D'ar 25 a viz Kerzu an hini eo e vez lidet Nedeleg peurvuiañ (Nozveilh ar Pellgent a c'hoarvez eta etre ar 24 hag ar 25), nemet evit darn eus an ilizoù reizhkredennek, a zalc'h d'ar 7 a viz Genver (e Rusia, Polonia, Tchekia, Serbia, Bulgaria, Jorjia), ha d’ar 6 a viz Genver emañ evit Iliz Armenia.

An deiziad a zo bet termenet gant an iliz katolik da glotañ gant Gouel Yann ar Badezour, d'ar 24 a viz Mezheven, c'hwec'h miz a-raok, lesanvet **"an Diaraoger",** dre m'en doa disklêriet *"Me eo ar vouezh a gri en dezerzh : kempennit an hent d'an Aotrou".*

Gouel ar familh eo evit kalz a dud, gouel ar vugale dreist-holl, a c'hortoz gant mall profoù ar *" Mabig Jezuz "* evit ar gristenion, pe *"Tad-kozh Nedeleg"* (pe an Tad Nedeleg) bet degaset gantañ "dre ar siminal", e-harz ar wezenn-sapr, dirak botoù pep hini, e-pad noz ar Pellgent.

Giz ar profoù da-geñver Nedeleg en deus lakaet ar gouel-se da vezañ ur mare a-bouez evit ar c'henwerzh, ha kavet e vez abeg en emdroadur-se a zo natur koulskoude en armerzh a hiziv, diazezet war ar beveziñ.

## Profoù nedeleg

Golo ur c'hatalog Nedeleg e 1904.
C'hoarielloù, c'hoarioù pe arc'hant a vez profet d'ar vugale ha d'ar grennarded, ha profoù all d'an dud gour a-wechoù ivez. Paket e vezont gant paper-prof ha lakaet e vezont e traoñ ar wezenn Nedeleg. Digoret e vezont da hanternoz pe d'ar beure war-lerc'h.

## Nedeleg Laouen

Hetet e vez un Nedeleg Laouen d'an dud e kalz yezhoù

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Alamaneg : *Fröhliche Weihnachten*
* Bulgareg : *Tchestito Rojdestvo Hristovo*
* Daneg : *Glædelig Jul*
* Esperanteg : *Ĝojan Kristnaskon*
* Finneg : *Hyvää Joulua*
* Gouezeleg Skos : *Nollaig Shona Dhuit*
 | * Gresianeg : Kala Hristougenna
* Hungareg : *Boldog karàcsonyt*
* Islandeg : *Gledileg Jol*
* Italianeg : *Buon Natale*
* Izelvroeg : *Vrolijk Kerstfeest*
* Katalaneg : *Feliç nadal*
 | * Kerneveureg : *Nedelek lowen*
* Norvegeg : *Gledelig Jul*
* Poloneg : *Wesolych Świąt*
* Portugaleg : *Feliz Natal*
* Ruseg : *С Рождеством* (s rojd yèsst vom)
* Saozneg : *Merry Christmas*
 | * Sinaeg : *圣诞快乐* (shèng dàn kuài lè)
* Sorabeg uhel : *Wjesołe hody*
* Sorabeg izel : *Wjasołe gódy*
* Spagnoleg : *Feliz Navidad*
* Svedeg : *God Jul*
 |

## Pennadoù kar

* Tad-kozh an Nedeleg
* Gwezenn Nedeleg
* Kraou Nedeleg
* Skod Nedeleg
* Marc'had Nedeleg
* Gourdeizioù.

### Liammoù diavaez

* Noueloù hengounel eus bro Nisa (saozneg) (galleg) (okitaneg)
* Bugale Diwan Gwengamp o kanañ da vare Nedeleg :

## Notennoù
# Skol-veur

skol-veur

doare ensavadur deskadurezh| Iskevrennad eus | higher education institution, ensavadur skolveuriek, geolocatable entity  |
| Tachenn labour | deskadurezh uhel  |
| Raklec'hiet gant | skol eil derez, bachillerato (bachelouriezh)  |
| Testenn ar pennreolennoù | Higher Education Act  |
| Dezverket dre | Q108401094  |
| Istor | university history  |
| A implij | university building  |
| Skouer an elfenn | Skol-veur Oxford, University of Bologna, University of al-Qarawiyyin, University of Mumbai, Keio University  |
| Anaouder WordLift |   |

  Eus Wikidata
Ur **skol-veur** zo un ensavadur deskadurezh hag enklask eus al live deskadurezh uhel hag a ro an tu da vezañ diplomet e meur a ziskiblezh skolveuriek. Hendad ar skolioù-meur e oa an *universitas magistrorum et scholarium*, hag a c'heller treiñ gant "kumuniezh ar gelennerien ha studierien".

Ar c'hentañ skolioù-meur a oa bet en Europa a oa deveret eus skolioù savet gant an Iliz katolik evit kelenn an danvez beleien hag ar veleien. Skol-veur Bologna (italianeg: *Università di Bologna*), en Italia, krouet e 1088, e oa bet ar c'hentañ hini hag a oa :

* un ensavadur hag a roe un diplom a live uhel.
* oc'h implij ar ger *universitas* (latin) (hag a oa bet savet gant krouidigezh ar skol-veur).
* dizalc'h diouzh ar skolioù relijiel hag o reiñ an tu d'an dud a relijion met ivez d'ar re laik da gemer perzh (gant ar c'hentalioù roet gant beleien koulz ha gant tud laik): yezhadur, retorik, lojik, teologiezh, Gwir kanonek ha Gwir notaraj.

## E Breizh

Ar c'hentañ skol-veur a oa bet e Dugelezh Breizh e oa bet skol-veur Naoned, krouet e 1460 gant ar pab Pi II. Pal an dug Frañsez II a oa reiñ frammoù ur rouantelezh dieub da Vreizh.

## Notennoù ha daveennoù