Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Strinker-tan

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
Ur soudard stadunanat oc'h implijout ur strinker-tan e 1970, da vare brezel Viêt Nam
Ur **strinker-tan** zo un arm hag a vann ul liñvenn entanet savet diwar produioù deveret eus ar petrol peurliesañ. Gellet a ra bezañ douget gant un troadeg pe lakaet war-vourzh un tank. E bal eo lazhañ un enebour gant al liñvenn domm, pe en ur veveziñ oksigen ul lec'h kloz. Gellet a ra bezañ implijet ivez evit distruj madoù pe karbedoù. Ur arm spont eo ivez abalamour d'an efed piskologel a c'hall produiñ war an dud. Implijet e voent e trañcheoù ar Brezel-bed Kentañ, e-lec'h ma voent esaeet evit ar wech kentañ gant an Alamaned e Vauquois e 1915. Stadunaniz a reas gante ivez e emgann Normandi hag e brezel ar Meurvor Habask, evit talañ ouzh Japaniz a oare kuzhat e lec'hioù kloz ha don.

## Skouerioù

* M1/M1A1 hag M2 stadunanat implijet e-pad an Eil Brezel-bed ;
* Strinkerioù-tan doare 93 ha 100 japanat ;
* Flammenwerfer 35 ha Flammenwerfer 41 alaman.

## Daveennoù
# Kanol-mortez

Ur **c'hanol-mortez** zo un arm kanolierezh skañv. Ennañ e vez entanet an obuz dre c'hravitadur, hag evit se e c'hall tennañ a-blom nemetken, gant ur c'horn 45° da nebeutañ. Krouet e oa bet evel arm seziz er XVIIvet kantved, hag implijet e vez evit tennañ war-gloc'h war sibloù a c'hall bezañ e trañcheoù da skouer. Ar c'hanolioù-mortez izel o c'halibr a zo skañv hag a vez implijet gant an droadegiezh evit kaout ur skoazell kanolierezh hezoug war an dachenn-emgann. Kanolioù-mortez uheloc'h o c'halibr a c'hall bezañ montet war rodoù, pe war-vourzh bagoù da skouer.

* Ur c'hanol-mortez evit ar morlu eus deroù an XIXvet kantved, en Naoned
* Ur soudard eus US Army o kargañ ur c'hanol-mortez 60 mm M224
* Soudarded suis o tennañ gant ur c'hanol-mortez 81 mm
* Ur c'hanol-mortez gall MO 120 RT (120 mm) savet war rodoù
* Ur c'hanol-mortez doare *Hedgehog* implijet gant ar Royal Navy en Eil Brezel-bed

  **Stag eo ar bajenn-mañ ouzh Porched an Armoù-tan**
# Karabiner 98k

| Karabiner 98 kurz |
| --- |
|  **Karabiner 98k** profet da Sveden gant ar gouarnamant alaman e 1940.
  |
| Kinnig |
| Bro |  Trede Reich |
| Doare | Karabinenn |
| Mont en-dro | Tennata dre zorn, dre vorailh |
| Munision | 7,92 × 57 mm Mauser |
| Produerien | Mauser, kopiennoù gant kalz produerien all |
| Mare produiñ | 1934 - 1945 (evit an arme alaman) |
| Perzhioù teknikel |
| Mas (hep kartouchenn) | 3,700 kg |
| Hirder | 1.110 mm |
| Hirder ar c'hanol | 600 mm |
|

---

 |
| Hed-tenn pleustrek | 500 m (betek 1.000 m gant ul lunedenn) |
| Tizh mont e-maez ar boledoù | 760 m/s |
| Endalc'h | Karger diabarzh pourveziet gant klipoù 5 kartouchenn |
| Lezenn |
| Rummad e Bro-C'hall | C |

Ar **Karabiner 98 kurz** (*karabinenn verr 98*), berraet e **Kar98k** pe **K98k**, zo ur garabinenn kambret e 8 mm Mauser. Brudet eo evit hec'h implij evel arm-skoaz standart an droadegiezh alaman e-pad an Eil Brezel-bed.

## Istor

Etre 1899 ha 1904 e labouras an embregerezh alaman Waffenfabrik Mauser AG war stummoù disheñvel eus ar fuzuilh Gewehr 98 evit respont d'ur goulenn war armoù berroc'h a oa o tiwan en Europa hag er Stadoù-Unanet. Peurechuet e voe ijin ar Karabiner 98k e 1934, ha degemeret e voe gant ar Wehrmacht d'an 21 a viz Even 1935. War-dro 14 milion a skouerennoù anezhi a voe produet betek deroù 1945 ha diskar an Trede Reich. Unan eus an armoù-skoaz diwezhañ bet graet gant an embregerezh Mauser e voe.

## Deskrivadur

Savet eo ar 98k tro-dro da sistem tennata dre vorailh Mauser. Ur surded a zo e penn ar gulasenn. Pourveziet eo gant klipoù 5 kartouchenn. Toullet eo he lamm evit lakaat ur senklenn da dremen. Ouzh al lamm e kaver ul lagad evit divontañ an arm ivez.

Ur stumm un-tenn anvet Mauser KKW (*Klein Kaliber Wehrsportgewehr*), kambret e .22 LR, zo bet graet evit kelenn implij an arm d'ar soudarded alaman koulz ha da aozadurioù damsoudardel ar renad nazi evel an Hitlerjugend.

* Sistem pourveziañ dre glip
* Gwikefre an arm gwelet eus a-us

## Implijerien

Yuzevien e ghetto Warszawa o vezañ kaset d'ar c'hampoù-lazhañ goude an emsavadeg (miz Ebrel pe Mae 1943). Karabiner 98k zo gant ar soudarded alaman.
* Trede Reich : karabinenn diazez ar Wehrmacht
* Belgia : arme
* Sina : arme
* Tchekoslovakia : arme

Kalz stummoù pe kopiennoù eus ar Karabiner 98k zo bet, produet dindan beli an Alamaned en Europa aloubet, pe a-raok ha goude ar brezel (gant CZ e Tchekia da skouer). Skouerennoù anezhe zo bet seziset goude ar brezel, divontet hag adsavet, en URSS, pe e Yougoslavia (Zastava M98/48).

## Levrlennadur

* (de) KAREM Bruce, STEVES Michael, *Kriegsmodell*, Blätterdach GmbH, 2011, ISBN 978-3936632750
* (en) GUILLOU Luc, *Mauser Rifles, Vol. 2. 1918-1945*, Schiffer Publishing Ltd, 2021, 80 p., ISBN 978-0764362590

## Notennoù ha daveennoù

  **Stag eo ar bajenn-mañ ouzh Porched an Armoù-tan**
# T-34

T-34

familh karbedoù stourm| Iskevrennad eus | Tank etre  |
| Brezel | Eil Brezel-bed  |
| Raklec'hiet gant | T-28 (tank), familh tankoù BT  |
| Heuliet gant | T-44  |
| Bro orin | Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel  |
| Oberataer | Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel, Afghan National Army, Tirlu Albania  |
| Armament | ZIS-S-53, 76 mm F-34  |
| Keflusket gant | Kharkiv model V-2  |
| Treset gant | Kharkiv Morozov Machine Building Design Bureau  |
| Lakaet er servij | 1940  |

  Eus Wikidata
Un Т-34-85 bloavezh 1944
**T-34** a oa anv ur c'harr hobregon etre a orin eus an URSS en devoa degaset kemmoù meur e-keñver diorroadur an tankoù. Daoust ma voe digoulzet e hobregon hag e armamant e fin ar brezel, lakaet e vez war-raok evel en tank efedusañ, ha gant ar muiañ a levezon war an doare da sevel tankoù adalek an Eil Brezel-bed. Pa voe savet an T-34 e oa an tank en doa ar muiañ a hobregon, tizh, armamant hag a chome aes da sevel hag implij eus an holl doareoù kirri-hobregonet bet produet betek-henn.

## Er sevenadur

* Ur pezh 25 roubl en enor da vMic'hail Kochkin ha d'an T-34 zo bet skoet gant Kevredad Rusia adalek 2019.

## Daveennoù
# Karbed hobregonet dezougen soudarded

karbed hobregonet dezougen soudarded

rummad implij un arm| Iskevrennad eus | karr hobregonet  |
| Oberataer | Afghan National Army, Tirlu Albania  |
| Designed to carry | soudard  |

  Eus Wikidata
An ARTEC Boxer eus an Heer
Soudarded dilestret eus ur Schützenpanzer 63 Suis, ur stumm eus an M113A1, e 1964
**Karbed hobregonet dezougen soudarded** a vez graet eus un doare karbed hobregonet milourel savet evit dezougen soudarded ha dafar e tachennoù emgann. Abaoe ar C'hentañ Brezel-bed, ar c'harbedoù-se a zo deuet da vezañ stank evel dafar milourel dre ar bed.
# DP-27/DP-28

| Fuzuilh-vindrailher DP |
| --- |
|  Ur fuzuilh-vindrailher **DP-28** |
| Kinnig |
| Bro |  URSS |
| Mont en-dro | Fuzuilh-vindrailher |
| Mont en-dro | Tennata dre amprest-gazoù |
| Munision | 7,62 × 54 mm R |
| Mare implij | Adalek 1927 |
| Perzhioù teknikel |
| Mas (hep kartouchenn) | 9,12 kg |
| Hirder | 1.290 mm |
| Hirder ar c'hanol | 605 mm |
|

---

 |
| Lusk-tennañ | 600 tenn/mn |
| Tizh mont e-maez ar boledoù | 840 m/s |
| Endalc'h | Karger ront 47 kartouchenn |
| Adstummoù | DP-27, DP-28, DA, DT, DPM, DTM, RP-46 |
| Lezenn |
| Rummad e Bro-C'hall | A |

An **DP-27** pe **DP-28** hervez hec'h adstumm (rusianeg : *Пулемёт Дегтярёвa Пехотный,* romanekadur : *Pulemyot Degtyaryova Pekhotny*, brezhoneg : *mindrailherez troadegiezh Degtyaryov*) pe **Degtyaryov** a reer eus ur fuzuilh-vindrailher kambret evit kartouchennoù 7,62 × 54 mm R hag a oa bet implijet da gentañ gant Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel.

## Istor ha mont en-dro

E dibenn brezel diabarzh Rusia e chome gant an Arme Ruz kozh mindrailherezioù PM M1910 nemetken. Goulennet e voe gant an ijinour Vasiliy Degtyaryov sevel ur vindrailherez skañv pe ur fuzuilh-vindrailher aes da zougen war an dachenn-emgann.

Arnodet e voe an **DP-27** a ginnigas e 1927 ha degemeret e voe er servij da vat e 1928. Ur fuzuilh-vindrailher yenaet dre aer eo. Brudet e oa evit bezañ fiziapl ha solut. Div vindrailherez a voe deveret anezhi : an DA (*Degtiaryova Aviatsionniy*, Дегтярёва авиационный), evit bezañ savet war nijerezed, hag an DT (*Degtiareva Tankoviy*, Дегтярёва танковый), a voe lakaet war an tankoù T-28, BT-7, KV-1, T-60, T-34, T-70 hag IS-2. Stummoù modernizaet (DPM, DTM) a voe gwellaet e dibenn ar brezel a-drugarez da skiant-prenet an arme ruz war an dachenn. Ur stumm diwezhañ, an RP-46, a voe produet goude ar brezel.

Kemeret e voe he flas e fin ar bloavezhioù 1950 gant an RPD e arme URSS, met implijet e vez c'hoazh e armeoù 'zo eus broadoù bet soviedel.

* Soudard ukrainat eus an Nerzhioù Difenn Tiriadel o pleustriñ gant ur vindrailherez DPM e-kerzh Aloubadeg Ukraina gant Rusia

## Daveennoù

  **Stag eo ar bajenn-mañ ouzh Porched an Armoù-tan**
# Maschinengewehr 42

| Maschinengewehr 42 |
| --- |
|  Ur vindrailherez **Maschinengewehr 42** |
| Kinnig |
| Bro |  Trede Reich |
| Doare | Mindrailherez yenaet dre aer |
| Munision | 7,92 × 57 mm Mauser |
| Produerien | Großfuß AG Mauser Werke AG Wilhelm Gustloff Stiftung Steyr-Daimler-Puch MAGET (Maschinenbau und Gerätebau GmbH, Berlin-Tegel) |
| Mare produiñ | 1942-1945 |
| Niver produet | 423.600 |
| Perzhioù teknikel |
| Mas (hep kartouchenn) | 11,6 kg |
| Hirder | 1.220 mm |
| Hirder ar c'hanol | 530 mm |
|

---

 |
| Tizh mont e-maez ar boledoù | 740 m/s |
| Lusk-tennañ teorikel | 1200 tenn/mn |
| Lusk-tennañ pleustrek | 153 tenn/mn |
| Endalc'h | Gouriz 50 pe 250 kartouchenn pe karger ront 50 kartouchenn |
| Lezenn |
| Rummad e Bro-C'hall | A |

Ar **Maschinengewehr 42** anvet ivez gant he berradur **MG 42** ("M" evit *Maschinen* ha "G" evit *Gewehr*, da lavaret eo *mindrailherez*) a zo ur vindrailherez kambret e 7,92 × 57 mm Mauser hag ijinet gant Werner Gruner. Mindrailherez pennañ ar Wehrmacht e voe e eil hanter an Eil Brezel-bed.

## Istor

E deroù an Eil Brezel-bed e veze implijet mindrailherezioù MG 34 gant soudarded an Trede Reich dreist-holl. Ker e oa da broduiñ ha kalz danvez a oa ezhomm evit en ober. Adalek 1942 e voe produet an MG 42 dre goagañ. Marc'hadmatoc'h e oa. Uhel-kenañ e oa he lusk-tennañ (war-dro 1.200 tenn/mn hervez an doare kartouchennoù implijet). He zrouz ispisial a oa aezet da anavezout war an tachennoù-emgann. Ne gemeras ket plas an MG 34 penn-da-benn : chom a reas a-sav he froduiñ e 1945, met aweniñ a reas kalz mindrailherezioù produet goude ar brezel.

## Skeudennoù

* Emgann Monte Cassino : ul lec'h difenn alaman gant un MG42 (1944)
* E Caen (1944) : ur soudard eus ar Waffen-SS gantañ un MG42, lakaet da vezañ un arm evit an emgannioù straed.
* Soudarded ar Wehrmacht gant un MG42 (Italia, miz Genver 1945)
* Soudarded vreizhveurat oc'h implijout un MG42 tapet digant an Alamaned (Tunizia, miz Ebrel 1943)
* Izili ar Volkssturm o teskiñ penaos implijout un MG42 (miz Du 1944)
* Da vare emgann Normandi, soudarded harzlammerien (*Fallschirmjäger*) gant un MG42

## Daveennoù

  **Stag eo ar bajenn-mañ ouzh Porched an Armoù-tan**
# Talbenn ar C'hornôg (Kentañ Brezel-bed)

Talbenn ar C'hornôg

talbenn milourel| Rann eus | European Theater of World War I, Brezel-bed kentañ  |
| Anv ofisiel | Defensive Sector  |
| Stad | Belgia, Frañs  |
| Lec'h | Elzas-Loren, Belgia, Frañs  |
| Deiziad kregiñ | 3 Eost 1914  |
| Deiziad echuiñ | 11 Du 1918  |

  Eus Wikidata
**Talbenn ar C'hornôg** a oa bet unan eus tachennoù brezel ar C'hentañ Brezel-bed. Ur wech tarzhet ar brezel e miz Eost 1914, al lu alaman a oa bet o kregiñ gant un talbenn er C'hornôg gant aloubadeg Luksembourg ha Belgia. Dre-se e oa deuet an Alamanted da vezañ mestr war lod takadoù greantel e Bro-C'hall. An argadenn alaman a oa bet talet outi e-kerzh Emgann ar Marne. Goude ar Redadeg d'ar mor, pep kostezenn a oa bet rediet da doullañ fozioù-difenn pe trañcheoù, ledet eus Mor an Hanternoz betek an harzoù etre Suis ha Bro-C'hall. Ha difiñv eo chomet an talbenn-se, tamm-pe-damm, a-hed ar brezel, nemet e penn-kentañ 1917 ha goude-se er bloavezh 1918.

Etre 1915 ha 1917 e oa bet meur a argadenn ramzel war an talbenn-se. An argadennoù a implije bombezadegoù gant kanolioù ha strolladoù bras a droadeien. Fozioù-difenn, goudorioù mindrailherezioù, orjal dreinek, hag implij an obuzoù a oa bet abeg da golloù tud ramzel e-pad argadennoù hag enebargadennoù hep na vije kemmet an talbenn pe dost. E-touez an argadennoù koustusañ e oa bet emgann Verdun e 1916, gant 700 000 den lazhet en holl, emgann ar Somme, e 1916 ivez gant ouzhpenn ur milion a dud lazhet, hag ivez trede emgann Ieper, e 1917, gant 487 000 den lazhet.