# Brezel Viêt Nam

| Brezel Vietnam |
| --- |
|  |
| Tamm eus Brezelioù Indez-Sina hag ar Brezel Yen

---

 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Maread | 1añ a viz Du 1955 - 30 a viz Ebrel 1975 (19 vloaz, 5 miz ha 29 devezh) |
| Lec'h | Viêt Nam |
| Disoc'h | Trec'h peurglok ar Viet Cong ha Norzh Viêt Nam |

 |
| Emgannerien |
|  Norzh Viêt Nam  Viet Cong Pathet Lao
 Khmer Ruz  GRUNK
 Republik Pobl Sina  Unaniezh soviedel  Norzhkorea |  Su Viêt Nam  USA  Sukorea  Aostralia  Zeland-Nevez  Rouantelezh al Laos  Kambodja  Republik Khmer  Thailand |
| Pennoù-brezel |
|  Văn Tiến Dũng  Trần Văn Trà  Hoàng Cầm  Le Duc Anh  Dinh Duc Thien  Vu Lang  Nguyễn Hữu An |  Phạm Văn Đồng  Nguyễn Văn Toàn
 Nguyen Hop Doan |
| Niver a emgannerien |
|  Norzh Viêt Nam : 650 000 e 1975  Viet Cong : 300 000 d'ar muiañ e 1968 |  Su Viêt Nam : 650 000 e 1975  543 482, d'ar muiañ d'an 30 a viz Ebrel 1969 |
| Kolloù |
|  Norzh Viêt Nam : 1 100 000 soudard, 65 000 sivil lazhet |  Su Viêt Nam : 223 748 soudard, 420 000 sivil lazhet  Stadoù-Unanet : 58 209 den lazhet, 47 378 lazhet en emgannoù |

**Brezel Viêt Nam**, e vietnameg *Chiến tranh Việt Nam*, pe **Eil brezel Indez-Sina**, pe c'hoazh **Brezel da dalañ ouzh Amerika** (e vietnameg *Kháng chiến chống Mỹ*) a vez graet eus ar brezel a reas e reuz e-pad prantad ar Brezel Yen, e broioù Viêt Nam, Laos ha Kambodia, etre ar 1añ a viz Du 1955 ha kouezhadenn Saigon d'an 30 a viz Ebrel 1975. Brezel a zo bet etre Republik Demokratel Viêt Nam, en norzh (harpet gant an URSS, Sina hag he c'hevredidi komunour) ha Republik Viêt Nam er su (harpet gant ar Stadoù-Unanet hag o c'hevredidi enepkomunour). Heuliañ a ra Kentañ brezel Indez-Sina (1946-1954) kollet gant ar C'hallaoued en Dien Bien Phu. Padout a reas hogos 20 vloaz, hag ar Stadoù-Unanet a gemeras perzh ennañ betek 1973. Astenn a reas ar brezel er broioù amezek, o lakaat ar brezel diabarzh e Laos d'ober e reuz gwashoc'h c'hoazh. E fin ar brezel e 1975 e oa aet an teir bro da Stadoù komunour.

## Anvioù brezel Vietnam

Hir ha don ez eo bet brezel Vietnam setu ma z'eo ganet kalz a c'heriaoueg liammet kren gant ar brezel-se. Dre ma z'eus bet un toullad a vrezelioù en Indez-Sina e vez kavet anvioù kendeuzet gant ar re a gemeras perzh ennañ da simplaat ar gompren eus peseurt brezel a vez kaoz.

Evit Vietnamiz ez eo "*Chiến tranh Việt Nam*" (Brezel ar Viêt Nam) pe "*Kháng chiến chống Mỹ*" (Brezel talañ ouzh Amerika).

E-kostez Stadunaniz e raer gant an anvioù "*Brezel Viêt Nam*" (Vietnam War) pe "*Eil brezel Indez-Sina*" (Second Indochina War ) pe "*Vietnam Conflict*", pe c'hoazh evit an ez-soudarded "*The Nam*".

## Geriaoueg Brezel Vietnam

Un hir a vrezel ez eo bet gant anvioù spis-tre : gwelet ar pennad Geriaoueg Brezel Vietnam.

## Istor brezel Vietnam

Soudarded stadunanat o pignat en ur viñsaskell UH-1D "Huey" (1966).
Evit talañ ouzh oberiantoù-kuzh ar Viet Cong e voe kaset an oberiadur brezel Ranch Hand da benn en ur implijout ar c'hontammer Orañjez un arm kimiek. Ne ra forzh ar goust, al lu stadunanat a felle dezhañ bezañ trec'h.

A-feur ma voe dipitet hag enebet pobl ar Stadoù-Unanet ouzh brezel Vietnam e krogas mare vietnamizadur ar brezel gant engouestl an droadegiezh stadunanat o vont war vihanaat ha leuskel lu su Vietnam da genderc'hel gant ar stourm enep-komunour e-unanig. Goude ma voe sinet skrid-emglev peoc'h Pariz gant an holl duioù engouestlet er brezel d'ar 27 a viz Genver 1973 e kendalc'has an emgannoù dizehan.

## Ar Stadoù-Unanet o kuitaat brezel Vietnam (1973-1975)

Dre nerzh al lusk enebet da brezel Vietnam er Stadoù-Unanet ha peurrest bed ar C'hornôg, o welet enepsevenadur ar bloavezhioù 1960 o vont war fonusaat, e paouezas an engouestl eeun a soudarded stadunanat. D'ar 15 a viz Eost 1973 e voe votet ar Case–Church Amendment gant Kendalc'h Ar Stadoù-Unanet. Difenn a rae da arme ar vro kenderc'hel gant brezeliañ er Vietnam, Laos ha Kambodia paneveken aotre Kendalc'h ar Stadoù-Unanet d'ar Prezidant.

Ne baouezas ket ar Brezel evit ar Stadoù-Unanet memestra, ha kenderc'hel a rae da reiñ harp da Vietnam ar su dre an arc'hantaouiñ hag en ur reiñ dafar brezel (betek ar c'hontammer orañjez).

Vietnam, 1975, oberiantiz brezel *Eagle Pull & Frequent Wind* (tec'hadeg Saigon).
## Dibenn brezel Vietnam

Aet e oa an trec'h gant an norzh, ha kuitaet e voe Indez-Sina gant ar Stadoù-Unanet dindan ur stumm feukus ha stroñs evit he fobl, a wele skeudennoù tec'hadenn Stadunaniz ha lod Vietnamianiz diouzh kannadur ar Stadoù-Unanet e Saigon. D'an 30 a viz Ebrel 1975, da 3 eur hanter diouzh an abardaez, e voe echu gant Vietnam ar su, gant kouezhadenn Saigon. Embannet e voe ur gouarnamant komunour e su ar vro ha staget ouzh norzh d'an 2 a viz Gouere 1976, d'ober Republik Sokialour Viêt Nam.

Milionoù a boat-people a glaskas tec'hout ar vro e-pad an dek vloaz war-lerc'h. 250 000 anezho a zo aet da anaon war vor hervez Komiserdi meur ar vroadoù-unanet d'ar repuidi.

Feukus da vat ez eo bet brezel Vietnam d'ar bobl stadunanat ha peurrest ar bed, ha kement-mañ abalamour da veur a abeg:

* Kollet ez eo bet ar brezel, ar pezh a chom hiziv a deiz c'hoazh ur glizenn en Istor stadunanat.
* 58 177 soudard marvet, 153 303 mac'hagnet don, kolloù ramzel, ar re uhelañ gant lu ar Stadoù-Unanet abaoe an Eil brezel-bed.
* 7,08 milion a donennoù bombezennoù a zo bet stlapet e-pad ar brezel (da geñveriañ gant an 3,4 milion a donennoù bet stlapet gant an holl Gevredidi war holl tachennoù emgann an Eil brezel-bed) dindan un doare dizehan ha dall, en ur lazhañ siviled nemetken evit ul lod bras.
* Implij armoù-spont evel an Napalm, bombezadegoù ramzel ar c'hirri-nij B-52, implij ar c'hontammer orañjez.
* Lazhadegoù-sivil ha muntroù-brezel e-leizh ha gant an holl tuioù engouestlet er brezel.
* Ar wech kentañ eo e voe ken taolennet ur brezel gant ar gelaouennerien, dreist-holl a-fed poltridi ha filmoù kelaouiñ skrijus o tiskouez gwirvoud ar brezel.

Biñsaskell stadunanat Bell UH-1 Huey distrujet.
## Ar sinema ha brezel Vietnam

Diaes ez eo bet d'ar sinema mont etrezek brezel Vietnam. An nebeud filmoù betek ar bloavezhioù 1970 a oa reoù propaganda arc'hantouet gant al lu stadunanat. Adal ar bloavezhioù 1970 e krogas saverien filmoù kalonek da vont etrezek ur sell gwirion war ar brezel-se, met hep harp arc'hant ha prest dafar brezel an arme stadunanat (*The Deer Hunter*, *Apocalypse Now*). Er bloavezhioù 1980 e krogas filmoù 'zo da vont etrezek brezel Vietnam gant ur sell broadelour-tre. Ar re-se a voe sikouret kalz gant al lu stadunanat (*Rambo II*, *We were soldiers*).

* *The Deer Hunter* gant Michael Cimino, 1978
* *Apocalypse Now* gant Francis Ford Coppola, 1979
* *Rambo: First Blood* gant Ted Kotcheff, 1982
* *Rambo: First Blood Part II* gant George Pan Cosmatos, 1985
* *Platoon* gant Oliver Stone, 1986
* *Full Metal Jacket* gant Stanley Kubrick, 1987
* *Good Morning, Vietnam* gant Barry Levinson, 1987
* *Hamburger Hill* gant John Irvin, 1987
* *Born on the Fourth of July* gant Oliver Stone, 1989
* *Casualties of War* gant Brian De Palma, 1989
* *Heaven and Earth* gant Oliver Stone, 1993
* *Forrest Gump* gant Robert Zemeckis, 1994
* *Tigerland* gant Joel Schumacher, 2000
* *We Were Soldiers* gant Randall Wallace, 2002
* *R-Point* gant Kong Su-chang, 2004

Ur stirad skinwel a zo bet war brezel Vietnam :

* *Tour of Duty* gant L. Travis Clark Steve Duncan, 1987-1990

## C'hoarioù video ha Brezel Vietnam

C'hoarioù e-leizh zo bet awenet gant Brezel Vietnam adalek fin ar bloavezhioù 1990 ha penn-kentañ ar bloavezhioù 2000. A-raok e seblante diaes lakaat aergelc'h ar brezel-se da vezañ c'hoariet evel ma oa taolennet gant ar sinema.

* *Battlefield Vietnam*
* *Battlefield : Bad Company 2 Vietnam*
* *Call of Duty: Black Ops*

## Liammoù diavaez

* US Military Operations: Casualty Breakdown
* Brezel Vietnam war lec'hienn History Channel