Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ragistor

|  |
| --- |
| **Oadvezhioù ragistorel** |
| **Holosen** |   La Tène |   | Kentistor |
|   Hallstatt |
| **Oadvezh an houarn** |
|   Diwezh Oadvezh an arem |   |
|   Krennoadvezh an arem |
|   Henoadvezh an arem |
| **Oadvezh an arem** |
|     Kalkoliteg |   |   |
|   Nevezoadvezh ar maen | Ragistor |
| Krennoadvezh ar maen / Epipal. |
| **Pleistosen** |     Henoadvezh diwezhañ ar maen |   |
|     Henoadvezh krenn ar maen |
|     Henoadvezh koshañ ar maen |
|   Henoadvezh ar maen |
| **Oadvezh ar maen** |

Ur prantad eus istor ar Bed eo ar **Ragistor**. Hervez ar boazioù e krog ar Ragistor gant an den kentañ ha ne c'heller lavarout pedavare eo deuet e gwirionez. Kavet ez eus bet korf-eskern un den a veve en Afrika war dro tri milion a vloavezhioù'zo. Seblantout a ra bezañ un den pa ouie fardañ binvioù gros ha pa oa gouest da chom en e sav.

Mareoù ar Ragistor a vez anvet diwar an teknikoù evit kizellañ ostilhoù mein hag ar sevenadurioù diwar zoareoù lakaat ar re varv en o bezioù hag a-wechoù diwar stil al livadurioù a zo bet dizoloet e meur a gev ha c'hoazh diwar stil ha teknikoù ar priajoù.

Mareoù bras ar Ragistor :

* Oadvezh ar Maen, rannet e:
	+ Ar Paleolitik (Henoadvezh ar maen, hervez lod)
	+ Ar Mezolitik (Krennoadvezh ar maen, hervez lod)
	+ An Neolitik (Nevezoadvezh ar maen, hervez lod)
* Oadvezh an Arem
* Oadvezh an Houarn

## Dinosaored ha ragistor

Gaou eo lavaret ez eo an dinosaored loened ragistorel. Ar ger ragistor a dalvez da envel ar prantad a ya eus anadur Mab-Den d'ar c'hentañ skridoù. Hervez an termenadurioù resis a vez implijet e krog ar ragistor 5 milion a vloavezhioù zo. An dinosaored n'int ket laboused avat zo aet da get 65 milion a vloavezhioù zo. N'o deus ket bevet eta e-pad ar ragistor ha *Hominida* ebet ne'n em gavas gant unan anezhe. Loened eus an Eil hoalad, pe Mezozoeg int, ket loened ragistorel.

## Liammoù diavaez

* North Pacific Prehistory
# Kolombia

|  |
| --- |
| República de ColombiaRepublik Kolombia** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Banniel | skoed-ardamez |

 |
| Ger-stur : *"Libertad y Orden"*  (Spagnoleg) "Frankiz hag Urzh" |
| Kan broadel: *Oh, Gloria Inmarcesible!* |
| Lec'hiadur Kolombia |
| Kêr-benn (ha kêr vrasañ) | Bogotá 4°39′N 72°3′W |
| Yezh(où) ofisiel | Kastilhaneg |
| **Gouarnamant** | Republik |
|  - Prezidant | Juan Manuel Santos |
| Dizalc'hded | diouzh Spagn  |
|  - Disklêriet | 20 Gouere 1810  |
|  - Anavezet | 7 Eost 1819  |
| Gorread |
|  - Hollad | 1 138.910 km² (26vet) |
|  - Dour (%) | 8,8 |
| Poblañs |
|  - istimadur 2016 | 47 220 856 () |
|  - niveradeg 2005 | 42 090502 |
|  - Stankter | 41/km² (161añ) |
| PDK (PGP) | 2016 (istimadur) |
|  - Hollad | $688 miliard (32vet) |
|  - Keidenn | $14 100 (117vet) |
| **FDD**  (2016) |  0,727 (krenn) (95vet) |
| Moneiz | Peso (`COP`) |
| Gwerzhid-eur | (UTC-5) |
| Kod kenrouedad | .co |
| Kod pellgomz | +57 |

**Kolombia** (spagnoleg : *Colombia*), ent-ofisiel **Republik Kolombia** (*República de Colombia*), zo ur vro e gwalarn Suamerika. Bogotá eo ar gêr-benn anezhi.

Ur vro ec'hon eo, ar 26vet hini er bed, ha poblet gant 47 milion a dud eo, an 30vet hini er bed.

Lies eo orinoù hec'h annezidi : amerindian, europat, afrikan. Brudet eo ar vro evit gounit kafe, bleunioù, emrodez, glaou ha tireoul. Kenderc'her kokain pennañ ar bed eo chomet e-pad pell, a-raok bezañ bet digresket ar produerezh abaoe un nebeud bloavezhioù.

E 1819 e oa bet disklêriet Kolombia dizalc'h diouzh Spagn. Kolombia vraz a vez graet anezhi, rak enni edo **Kolombia** a-vremañ, Panamá, Venezuela hag Ecuador.

Ur Republik prezidantel eo bremañ. Goude bloavezhioù a feulster eo stabilaet an traoù adalek 2010 war tachenn ar politikerezh.

## Tud

* Fernando Botero, kizeller
* Gabriel García Márquez, skrivagner, Priz Nobel al Lennegezh
* Juan Pablo Montoya, bleiner kirri
* Shakira, kanerez

Departamantoù Kolombia[diskouez]

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Amazonas
 Antioquia
 Arauca
 Atlántico
 Bolívar
 Boyacá
 |  Caldas
 Caquetá
 Casanare
 Cauca
 Cesar
 Chocó
 |  Córdoba
 Cundinamarca
 Guainía
 La Guajira
 Guaviare
 |  Huila
 Magdalena
 Meta
 Nariño
 Norte de Sant. |  Putumayo
 Quindío
 Risaralda
 San Andrés y P.
 Santander
 |  Sucre
 Tolima
 Valle del Cauca
 Vaupés
 Vichada
 |

Stadoù Amerika ar Su[diskouez]
Amerika ar SuAmerika ar Su
Arc'hantina • Bolivia • Brazil • Chile • Kolombia • Ecuador • Guyana • Panamá • Paraguay • Perou • Surinam • Trinidad ha Tobago • Uruguay • Venezuela

**Tiriadoù dalc'het**: Georgia ar Su hag Inizi Sandwich ar Su • Gwiana c'hall • Inizi Maloù

Aozadur ar Stadoù Amerikan[diskouez]
Arc'hantina • Bahamas • Barbados • Belize • Bolivia • Brazil • Chile • Costa Rica • Dominica • Ecuador • Grenada • Guatemala • Guyana • Haiti • Honduras • Kanada • Kolombia • Kuba • Panamá • Paraguay • Perou • Republik Dominikan • Saint Kitts ha Nevis • Saint Lucia • El Salvador • Sant-Visant hag ar Grenadinez • Stadoù-Unanet Amerika • Surinam • Trinidad ha Tobago • Uruguay • Venezuela
# Hermippe (loarenn)

**Hermippe**| **Mankout a ra ul luc'hskeudenn !**
Ar pennad-mañ en deus ezhomm eus ul luc'hskeudenn
 |
|  |
| **Dizoloet gant** | Scott S. Sheppard, David C. Jewitt ha Jan Kleyna |
| **Dizoloet d'ar** | 9 du 2001  |
| Doareennoù he c'helc'htro |
| **radius krenn** | 21 131 000 km |
| **Kelc'htro** | ? |
| **Ezkreizennegezh** | 0,2096 |
| **Periapsis** | ? |
| **Apoapsis** | ? |
| **Prantad reveulziañ** | 633,90 d |
| **Tizh orbitel krenn** | ? |
| **Stouadur** | 150,725° |
| **Loarenn eus** | Yaou |
| Doareennoù fizikel |
| **Treuzkiz krenn** | ~4 km |
| **Pladadur** |  |
| **Gorread** | ? |
| **Volum** | ? |
| **Mas** | ~9,0×10×1013 kg |
| **Douester** | 2.6 g/cm³ |
| **Gravitadur gorre** | ~0,0015 m/s² |
| **Tizh achap** | ? |
| **Devezh** | ? |
| **Stouadur** | ? |
| **Albedo** | 0.04 |
| **Sked dre wel** | - |
| **temp. gorre** | ? |
| **Gwask atmosferel** | ebet |

**Hermippe** (diwar an henc'hresianeg: *’Ερμιππη*) pe **Yaou XXX** a zo ul loarenn gilgradek direizh hag a dro en-dro da Yaou. Gant ur strollad steredonourien eus Skol-Veur Hawaii e voe dizoloet e 2001. Unan eo eus strollad Ananke, ur strollad loarennoù hag a gelc'htro etre 19.3 milion a gilometradoù ha 22.7 milion a gilometradoù gant ur stouadur a 150°.

Betek 2005 e oa anvet **S/2000 J 3**. Tennañ a ra hec'h anv eus Hermippe, unan eus serc'hed Zeus.

---Sidenote START---

| Loarennoù Yaou |
| --- |
|
Adrastrea | Aitne | Amalthea | Ananke | Aoede | Arche | Autonoe | Callisto | Callirrhoe | Carme | Chaldene | Cyllene | Elara | Erinome | Euanthe | Eukelade | Euporie | Europa | Eurydome | Ganymede | Harpalyke | Hegemone | Helike | Hermippe | Himalia | Io | Iocaste | Isonoe | Kale | Kallichore | Kalyke | Karpo | Kore | Leda | Lysithea | Megaclite | Metis | Mneme | Orthosie | Pasiphae | Pasithee | Praxidike | Sinope | Sponde | Taygete | Thebe | Thelxinoe | Themisto | Thyone |
| S/2000 J 11 | S/2003 J 2 | S/2003 J 3 | S/2003 J 4 | S/2003 J 5 | S/2003 J 9 | S/2003 J 10 | S/2003 J 12 | S/2003 J 15 | S/2003 J 16 | S/2003 J 17 | S/2003 J 18 | S/2003 J 19 | S/2003 J 23 |
| Yaou | Koskoriad an Heol |