Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1209

*Diwar-benn bloavezh **1209** an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

#### Breizh

#### Frañs

### Azia

#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù

#### Norzhamerika

#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri

#### Livañ

#### Sonerezh

#### Lennegezh

### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh

### A bep seurt/diasur

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :*Rummad:Ganedigezhioù 1209*

## Marvioù

Gwelet ivez:*Rummad:Marvioù 1209*
# Dispac'h miz C'hwevrer

Dispac'h miz C'hwevrer

dispac'h| Rann eus | Reveulzi Rusia  |
| Anvet diwar | C'hwevrer  |
| Stad | Impalaeriezh Rusia  |
| E tiriad | Impalaeriezh Rusia  |
| Lec'h | Sant-Petersbourg, Impalaeriezh Rusia  |
| Deiziad | 1917  |
| Deiziad kregiñ | 8 Meurzh 1917  |
| Deiziad echuiñ | 16 Meurzh 1917  |
| Darvoud-alc'hwez | Nicholas II of Russia's abdication  |
| Perzhiad | Impalaeriezh Rusia, Nikolaz II Rusia, Alexander Kerensky  |
| Abeg pennañ | origins of the February Revolution, Brezel-bed kentañ  |
| Efed | diskar Impalaeriezh Rusia  |
| Has contributing factor | Devezh etrebroadel gwirioù ar merc'hed  |

  Eus Wikidata
Soudarded rusian o tibunañ e Moskov. Skrivet eo "komunouriezh" ouzh ar giton.
Graet e vez **Dispac'h Rusia 1917**, pe **Reveulzi Rusia 1917**, eus ul lodenn eus an darvoudoù a c'hoarvezas e Rusia e-kerzh ar bloaz 1917 hag a gasas d'an traoñ ren an Tsared, e-pad Dispac'h miz C'hwevrer. An heuliadoù a oa bet Dispac'h miz Here ha savidigezh an Unvaniezh Soviedel, ur stad gouarnet gant komunisted.

Dispac'h C'hwevrer (Meurzh 1917) a oa bet un taol dispac'h tro-dro da Petrograd (hiziv Sant Petersburg), kêrbenn Rusia er mare-se. E-pad ar rouestl, izili eus ar parlamant impalaeriel (an Douma) o devoa kemeret ar galloud war ar vro. Sevel a rejont ar Gouarnamant Rusian da c'hortoz met a oa talet kreñv gant interestoù ar gapitalisted hag an noblañsoù. Pennoù al lu rusian a soñje dezho ne oa ket posubl da vougañ ar reveulzi. Bountañ a rejont war an tsar Nikolaz II evit ma rofe e zilez. Ar Soviedoù, a oa savet dreist-holl gant soudarded ha klasad micherourien ar c'hêrioù bras, o devoa laosket ar gouarnamant da c'hortoz da ren, met o terc'hel galloud war ar gouarnamant hag o kaout bezenoù armet lies. Reveulzi C'hwevrer a oa ganet e-pad kolloù ramzel milourel ar C'hentañ Brezel-bed (1914–18), o devoa lakaet al lu rusian da gouezhañ ha da emsevel a-enep ar brezel. Ar gouarnamant da c'hortoz renet gant Georgy Lvov a gemer plas Kuzul ministred Rusia.

## Gwelet ivez

* Reveulzi Rusia
* Dispac'h miz Here
# Kolmer

| Kolmer |
| --- |
|  Er gêr gozh

---

 |
|  |
| Anv elzasek
 | Kolmer
 |
| Anv gallek (ofisiel) | Colmar
 |
| Bro
 | Elzas
 |
|  Melestradurezh |
| Stad |  Frañs |
| Rannvro
 | Grand Est
 |
| Departamant
 | Roen-Uhel *(prefeti)* |
| Arondisamant
 | Kolmar-Rappoltsweiler *(pennlec'h)* |
| Kanton
 | Pennlec'h daou ganton : Kolmar-1 Kolmar-2
 |
| Kod kumun
 | 68066
 |
| Kod post
 | 68000
 |
| Maer Amzer gefridi | Éric Straumann (DVD) 2020-2026 |
| Etrekumuniezh
 | Communauté d'agglomération de Colmar
 |
| Lec'hienn web
 |
 |
|  Poblañsouriezh |
| Poblañs | 66 970 ann. (2023) |
| Stankter | 1 006 ann./km² |
|  Douaroniezh |
| Daveennoù lec'hiañ | 48°4′54″N 7°21′20″E |
| Uhelderioù | bihanañ 175 m — brasañ 214 m |
| Gorread
 | 66,57 km²
 |
| kemmañ  |

**Kolmer** (elzaseg ; *Colmar* e galleg) zo ur gêr en Elzas, pennlec'h departamant ar Roen-Uhel. Trede brasañ kêr Elzas eo war-lerc'h Strossburi ha Milhüsa.

Da 68 390 a dud e save ar boblañs e 2022 (67 360 + 1 030 kontet a-gostez).

## Tud

* Hansi, treser

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kêr
* Gwinoù Kolmar
* Ti an Douristed
* Festival sonerezh Kolmar Music
# Omar Sy

|  |
| --- |
|
Omar Sy |
|  |
| Omar Sy e 2012 |
|

---

 |
| Ganedigezh | 20 a viz Genver 1978 Trappes (Yvelines), Frañs |
| Broadelezh |  Frañs |
| Micher(ioù) | Aktour Fentigeller |
| Filmoù brudet | *Nos jours heureux* *Intouchables* *Les Seigneurs* *De l'autre côté du périph* |
| Internet | www.omar-et-fred.com |

**Omar Sy**, bet ganet d'an 20 a viz Genver 1978 e Trappes (Yvelines), a zo un aktour gall.

## Istor

E vamm, a-orin eus Maoritania, a oa ur vatezh, hag e dad a oa ul labourer a-orin eus Senegal. Kregiñ a reas gant e vicher er bloavezhioù 1996 hag 1997 war « Radio Nova », hag aze e reas anaoudegezh gant e vignon Fred Testot.
Goude, war « Canal+ », e-kichen Jamel Debbouze, e kemeras perzh en abadenn *Le Cinéma de Jamel*. Krouiñ a reas *Le Visiophon*, un heuliad sketchoù bihan hag arvestoù.

D'ar 5 a viz Gouhere 2007 e timezas gant Hélène, ha dezho pevar bugel.

E 2011, er film *Intouchables* e-kichen François Cluzet e talc'he Omar perzh un den yaouank eus ar vannlev, hag a sikour ur pinvidig seizet e izili.
Brudet-tre e teuas ar film-mañ da vezañ, gant 19 milion a sellerien. Gant-se e tapas « Globe de Crystal 2012 » ar gwellañ aktour, Priz an aktour gwellañ gant François Cluzet, e Tokyo ha Cesar an aktour gwellañ.
# Emgann Monte Cassino

emgann Monte Cassino

emgann| Rann eus | Italian Campaign  |
| Stad | Italia  |
| Lec'h | Monte Cassino  |
| Daveennoù douaroniel | 41°29′24″N 13°48′50″E  |
| Deiziad kregiñ | 17 Genver 1944  |
| Deiziad echuiñ | 18 Mae 1944  |
| Order of battle | battle of Monte Cassino order of battle January 1944, Second Battle of Monte Cassino order of battle February 1944  |

  Eus Wikidata
Dismantroù Monte Cassino goude an emgannoù.
Soudarded eus an arme bolonat o sevel o banniel war dismantroù ar manati.
**Monte Cassino** a zo un dachenn-emgann, pe un heuliad emgannoù kentoc'h (pevar), e kumun Cassino en Italia e-pad an Eil Brezel Bed, adalek miz Genver 1944 betek miz Mae 1944. Eno en em gannas armeadoù ar Re Unanet ouzh armeadoù Alamagn hag an Italianed a-du ganto, a-benn treuziñ al Linenn Gustav a oa Monte Cassino an alc'hwez pennañ anezhi ha digeriñ hent ar gwalarn a gase da Roma.

## Lennegezh

Gant distruj an abati eo e voe awenet Walter M. Miller, Jr pa skrivas *A Canticle for Leibowitz*, kaoz ennañ eus buhez menec'h war-lerc'h distruj ar bed. Bombezer e oa en ur c'harr-nij en arme stadunanat eno ha diwar pezh a welas eo e teuas ar c'hoant da skrivañ e romant.

Trompilh ar c'haporal polonat Emil Czech o seniñ Hejnał mariacki, da gemenn emdennadeg an Alamaned.
## Liammoù diavaez
# Lenn Geneva

| Lenn Geneva pe Lenn Leman Lac Léman (galleg) Lèman (frankoprovañseg) Genfersee (alamaneg) |
| --- |
|  |
| Broioù : | Suis, Frañs |
| Rannvroioù : | Kreiz Europa |
| Gorread : | 582 km² |
| Donder brasañ : | 310 m |
| Hed ar ribloù : | ? |
| Adstêr(ioù): | Ron, Venoge, Dranse |
| Diazad doureier : | 7 395 km² |
| Kêrioù pennañ war ribl al lenn : | Lausanne, Geneva (Suis) ; Montreux, Vevey, Thonon-les-Bains, Évian (Bro-C'hall) |

**Lenn Geneva** pe **Lenn Leman** (*Lac Léman* e galleg; *Lèman* e frankoprovañseg; *Genfersee* en alamaneg), zo ul lenn etre Suis ha Bro-C'hall, an eil brasañ lenn e Kreiz Europa.

Kartenn eus lenn Geneva

## Liammoù diavaez
# Reunig manac'h

|

|  Reunig manac'h |
| --- |

 |
| --- | --- |
|
 En arvar bras (CR) |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : |  Chordata |
| Kevrennad : |  Mammalia |
| Urzhad : |  Carnivora |
| Kerentiad : |  Phocidae |
| Genad : |  *Monachus* |
| Anv skiantel |
| *Monachus monachus*  Hermann, 1779 |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

Ar **reunig manac'h** (*Monachus monachus*) a zo ur bronneg mor hag a vev er mor Kreizdouarel hag evit un darn war aodoù Afrika ar C'hornaoueg (Maouritania) ha Madeira. En arvar bras emañ, ne vanfe ken nemet ur 600 bennak anezho.

Tiriad ar reunig manac'h
# Skited

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  | **N'eus daveenn ebet** er pennad-mañ. Gallout a rit labourat d'e wellaat dre ober dave da vammennoù solius. *Tabut a c'hall sevel diwar an diouer a zaveoù, hag ar pennad a c'hall bezañ diverket.* |

brezelour aour, kavet e kurgan Issyk, e gevred Kazakstan, miret e Mirdi Broadel Republik Kazakstan
Kavalier, *Pazyryk* felt artifact, 300 kent J.K.
Ar **Skited**, ( e henc'hresianeg οἱ Σκὐθαι / hoi Skúthai) a oa anezhe ur strollad pobladoù mesaerien gantreat a oa o vevañ etre ar VIIvet hag an trede kantvet kent J.-K. e stepennoù Eurazia. Derc'hel a raent un takad ec'hon etre ar pezh a anver hiziv Ukraina hag an Altai en ur dremen dre Kazakstan. Graet e veze "Saka" eus ar pobloù-se gant ar Bersed ha "Sacae" gant ar Romaned. Meneget e oant bet evit ar wezh kentañ gant skridoù asirian adalek 641 pe 640 kent J.-K..

Anavezout a raer ar sevenadur **skit** a-drugarez da skridoù Herodotos dreist-holl. Ur vammenn binvidik-kenañ eo met gallout a rafe lakaat unan da soñjal e oant diazezet en Europa dreist-holl. E gwirionez e oa bet ken pouezus all o levezon en Istor kreiz Azia. Evit o anavout gwelloc'h avat ne chom nemet dilerc'hioù arkeologel. Dre ma oant kantreidi n'o deus lezet ar Skited nemet bezioù ha "mein kirvi", reier engravet gant tresadennoù loened.

Hiziv e soñj ar skiantourien e komzent ur yezh indeziranek, met tud zo, er metoù broadelour turk dreist-holl a zalc'h da soñjal e komzent turkeg.

* Krib skitat
* figura que retrata los arqueros escitas, probablemente hallado en Crimea
* "Rouaned gant aerouanted", dizoloet e Tillia tepe.
* Kurunenn roue, dizoloet e Tillia tepe.