# Reizhiad unanennoù henroman

Ur ventel henroman
Setu amañ ar **reizhiad unanennoù henroman**, a veze en implij en Impalaeriezh roman eta.

En Impalaeriezh roman ar Reter e vezent arveret ivez, gant nebeut a ziforc'hioù.

## Unanennoù an SI

* Hirder e metroù (m)
* Pouez e kilogrammoù (kg)
* Gorread e metroù-karrez (m²)
* Endalc'h e metroù-diñs (m3), hogen degemeret e vez al litroù (l) ; 1 m3 = 1 000 l.

## Unanennoù henroman

E **druz** emañ an unanennoù a gas da reoù all : da skouer, jugerum > 1 *saltus* = **2jugerum* = 28 800 *pes quadratus* = 2 018 304 m².

### ♦ Hirder

| Unanenn | Lieskement | SI (m) | Notennoù |
| --- | --- | --- | --- |
| pes | 1 | 0,296 | Troatad |
| *digitus* | 1/16 | 0,0185 | Treuz ur biz |
| *uncia* | 1/12 | 0,0246 | Meutad |
| *palmus* | 1/4 | 0,074 | Treuz ur palv |
| *palmus major* | 3/4 | 0,222 | Palvad bras |
| *palmipes*, *hēmipodion* | 1,25 | 0,370 | Un troatad hag ur palvad |
| *cubitus* | 1,5 | 0,444 | Ilinad |
| *pes sestertius, gradus* | 2,5 | 0,740 | Kammed |
| *passus* | 5 | 1,48 | Daou gammed |
| *decempeda pertica''* | 10 | 2,96 | Perchenn |
| *actus* | 120 | 35,50 |  |
| *stadium* | 625 | 185 |  |
| *mille passus* | 5 000 | 1 048 | Ar miltir roman |
| *leuga* | 7 500 | 2 220 | Lev c'halian |

### ♦ Gorread

| Unanenn | Lieskement | SI (m²) | Notennoù |
| --- | --- | --- | --- |
| pes quadratus | 1 | 0,0876 |  |
| *scrupulum* | 100 | 8,76 |  |
| *actus simplex* | 480 | 42,05 |  |
| *uncia* | 2 400 | 210,24 |  |
| *clima* | 3 600 | 315,36 |  |
| *acnua* | 14 400 | 1 261,44 | *Arpennis* e Galia |
| jugerum | 28 800 | 2 522,88 |  |
| *heredium* | **2** | 5 045,76 | War-dro un devezh-arat / 0,5 ha |
| *centuria* | 200 | 504 576 | War-dro 50,5 ha |
| *saltus* | 800 | 2 018 304 | War-dro 202 ha |

### ♦ Pouez

| Unanenn | Lieskement | SI (kg) | Notennoù |
| --- | --- | --- | --- |
| libra | 1 | 0,3289 | Ul lur ; *libra* = "mentel" |
| *deunx* | 11/12 | 0,3015 | "Nemet un daouzekvedenn" |
| *dextans* | 5/6 | 0,2741 | "Nemet ur c'hwec'hvedenn" |
| *dodrans* | 3/4 | 0,2467 | "Nemet ur c'hard" |
| *bes, bessis* | 2/3 | 0,2193 | "Daou damm eus un *as*" |
| *septunx* | 7/12 | 0,1919 | "Seizh daouzekvedenn" |
| *semis, semissis* | 1/2 | 0,1645 | "Hanter" |
| *quincunx* | 5/12 | 0,1370 | "Pemp daouzekvedenn" |
| *triens* | 1/3 | 0,1096 | "Un drederenn" |
| *quadrans, teruncius* | 1/4 | 0,0822 | "Ur bedervedenn, teir daouzekvedenn" |
| *sextans* | 1/6 | 0,0548 | "Ur c'hwec'hvedenn" |
| *sescuncia, sescunx* | 1/8 | 0,0411 | "Un daouzekvedenn hanter" |
| *uncia* | 1/12 | 0,0274 | Oñs roman, "un daouzekvedenn" |

### ♦ Dalc'had

| Unanenn | Lieskement | SI (l) | Notennoù |
| --- | --- | --- | --- |
| **Danvezioù sec'h** |
| congius | 1 | 3,265 |  |
| *ligula* | 1/288 | 0,00113 |  |
| *cyathus* | 1/72 | 0,0453 |  |
| *acetabulum* | 1/48 | 0,068 |  |
| *quartarius* | 1/24 | 0,136 |  |
| *hemina, cotyla* | 1/12 | 0,272 |  |
| *sextarius* | 1/6 | 0,544 |  |
| *semimodius* | 11/3 | 4,3533 |  |
| *modius* | 22/3 | 8,7066 |  |
| *modius castrensis* | 4 | 13,06 |  |
| **Danvezioù liñvel** |
| congius | 1 | 3,265 |  |
| *ligula* | 1/288 | 0,00113 |  |
| *cyathus* | 1/72 | 0,0453 |  |
| *acetabulum* | 1/48 | 0,068 |  |
| *quartarius* | 1/24 | 0,136 |  |
| *hemina, cotyla* | 1/12 | 0,272 |  |
| *sextarius* | 1/6 | 0,544 |  |
| *urna* | 4 | 13,06 |  |
| *amphora quadrantal* | 8 | 26,12 |  |
| *culeus* | 160 | 522,4 |  |

## Notennoù