# Familh yezhoù

An darn vrasañ eus ar yezhoù komzet dre ar bed a c'hell bezañ rummataet e **familhoù-yezhoù** hervez ar perzhioù a zo boutin kenetreze. Pa ouzer ervat petra e oa kentyezh an holl yezhoù en ur familh-yezhoù bennaket e vez lavaret ez eus un *unded fulogenetikel* anezhi. Alies avat n'eus ket ken eus ar gentyezh ha ne c'hell ket bezañ studiet war-eeun. Dre lakaat e pleustr teknikoù dibar anvet an *hentenn geñveriañ* ijinet gant August Schleicher en XIXvet kantved e c'heller dont a-benn da adkavout mui-pe-vui perzhioù ha frammoù pennañ kentyezhoù aet da get, dre lakaat keñver-ouzh-keñver perzhioù ha frammoù yezhoù ez eus anezho en hevelep kerentiad savet diwar ar gentyezh-se. Isrannet e c'hell bezañ ar familhoù e *skourroù*.

Graet e vez yezhoù digenvez eus ar re na zeuer ket a-benn da renkañ e-touez familh-yezh ebet.

## Familhoù brasañ

Setu amañ roll ar kerentiadoù brasañ, 5 599 yezh enno :

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|
1. Yezhoù kongoek-kordofanek (1489 yezh)
2. Yezhoù aostronezek (1262 yezh)
3. Yezhoù Treuzginea-nevezek (552 yezh) (damsur)
4. Yezhoù indezeuropek (443 yezh)
5. Yezhoù afrez-aziatek (372 yezh)
6. Yezhoù sinez-tibetek (365 yezh)
7. Yezhoù aborijened Aostralia (258 yezh) (damsur) |
8. Yezhoù nilez-saharek (199 yezh)
9. Yezhoù otek-mangeek (172 yezh)
10. Yezhoù aostrez-aziatek (168 yezh)
11. Yezhoù sepikek-ramouek (104 yezh) (damsur)
12. Yezhoù dravidek (75 yezh)
13. Yezhoù taiek-kadaiek (70 yezh)
14. Yezhoù toupiek (70 yezh) | Dasparzh a-vremañ ar familhoù yezhoù er bed |

## Familhoù yezh pennañ hervez al lec'h ma vezont komzet

### Afrika ha Mervent Azia

Gwelet ivez: Yezhoù Afrika

|  |  |
| --- | --- |
|  | * Yezhoù afrez-aziatek (hamitez-semitek)
* Yezhoù nijerek-kongoek
* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù Khoi
 |

### Europa, Hanternoz Azia, Kornôg Azia ha Kreisteiz Azia

|  |  |
| --- | --- |
| * Yezhoù indezeuropek
* Yezhoù dravidek
* Yezhoù kartvelek
* Yezhoù kaokazek ar gwalarn
* Yezhoù kaokazek an norzh-kreiz
* Yezhoù kaokazek ar biz
* Yezhoù altaek (damsur)
 | * Yezhoù ouralek
* Yezhoù hurrez-ourartek (marv)
* Yezhoù youkagirek
* Yezhoù tchoukotkez-kamtchatkek
* Yezhoù yenisek
* Yezhoù andamanek (div familh marteze)
* Yezhoù tireniek (marv)
 |

### Reter Azia, Gevred Azia hag ar Meurvor Habask

* Yezhoù aostrez-aziatek
* Yezhoù aostronezek
* Yezhoù mongek-mienek
* Yezhoù japanek
* Yezhoù papouek (meur a familh)
* Yezhoù sinez-tibetek
* Yezhoù taiek-kadaiek

### Yezhoù Papouek

|  |  |
| --- | --- |
| * Yezhoù papouek ar Reter
* Yezhoù an Harzioù
* Yezhoù Kreiz-Salomon
* Yezhoù East Bird's Head-Sentani
* Yezhoù Trans-Fly ar Reter *(unan en Aostralia)*
* Yezhoù Geelvink Bae
* Yezhoù Lakes Plain
* Yezhoù mayek-kwomtariek an tu-kleiz
* Yezhoù mairasiek
* Yezhoù nimborek
* Yezhoù Bougainville an Norzh
 | * Yezhoù piawiek
* Yezhoù ramou-sepikek
* Yezhoù senagiek
* Yezhoù sepikek
* Yezhoù skoek
* Yezhoù Bougainville ar Su
* Yezhoù papouek ar Su-Kreiz
* Yezhoù torek-kwerbaek
* Yezhoù torritchelliek
* Yezhoù papouek ar C'hornôg
* Yezhoù Yuatek
 |

### Aostralia

|  |  |
| --- | --- |
| * Yezhoù bunabek
* Yezhoù Daly
* Yezhoù limilngek
* Yezhoù djeragek
* Yezhoù nyulnyulek
 | * Yezhoù wororek
* Yezhoù mindiek
* Yezhoù Arnhem Land (3 familh ha 2 yezh digenvez)
* Yezhoù gunwinygwek
* Yezhoù pamek-nyungek
 |

### Hanternoz Amerika

Gwelet ivez: Yezhoù Genedik Amerika

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Dasparzh ar familhoù yezhoù hag ar yezhoù digenvez e norzh Mec'hiko da vare ar c'hengej kentañ gant Europiz | * Yezhoù aljek (En o zouez ar Yezhoù algonkek)
* Yezhoù alseek (2)
* Yezhoù kadoek
* Yezhoù tchimakuek
* Yezhoù penoutiek ( e o zouez ar yezhoù tchinoukek)
* Yezhoù tchoumachek (6)
* Yezhoù komekrudek (3)
* Yezhoù kousek (2)
* Yezhoù eskimoek-aleoutek (7)
* Yezhoù waikourek (8)
* Yezhoù irokwoyek (11)
* Yezhoù kalapouyek (3)
* Yezhoù kiowek-tanoek (7)
* Yezhoù maidouek (4)
* Yezhoù mayaek (Hanternoz Amerika & Kreiz Amerika) (31)
* Yezhoù muskogeek (6)
* Yezhoù na-dene (40)
 | * Yezhoù otez-mangeek (Hanternoz Amerika & Kreiz Amerika) (27)
* Yezhoù palaihnihek (2)
* Yezhoù tchahapwailoutek (4)
* Yezhoù pomoek (7)
* Yezhoù salichek (23)
* Yezhoù chastek (4)
* Yezhoù siouek (16)
* Yezhoù tekistlatekek (3)
* Yezhoù totonakek
* Yezhoù tsimichiek (2)
* Yezhoù outiek (12)
* Yezhoù outoek-aztekek (31)
* Yezhoù wakachek
* Yezhoù wintouek (4)
* Yezhoù yokoutsek
* Yezhoù youkiek (2)
* Yezhoù youmanek-kotchimiek
 |

### Kreiz Amerika hag Hanternoz Amerika

Gwelet ivez: Yezhoù pobloù-orin Amerika

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Yezhoù alakaloufek (Kreisteiz Amerika) (2)
* Yezhoù aljek (North American & Central America) (29)
* Yezhoù arawanek (Kreisteiz Amerika) (8)
* Yezhoù araukanek (Kreisteiz Amerika) (2)
* Yezhoù arawakek (Kreisteiz Amerika, Caribbean) (60)
* Yezhoù aroutaniek-sapek (Kreisteiz Amerika) (2)
* Yezhoù aymarek (Kreisteiz Amerika) (3)
* Yezhoù barbakoek (Kreisteiz Amerika) (7)
* Yezhoù kahouapanek (Kreisteiz Amerika) (2)
* Yezhoù karibek (Kreisteiz Amerika) (29)
* Yezhoù tchapakurek-wanhamek (Kreisteiz Amerika) (5)
* Yezhoù tchibchanek (Central America & Kreisteiz Amerika) (22)
* Yezhoù tchokoek (Kreisteiz Amerika) (10)
* Yezhoù tchonek (Kreisteiz Amerika) (2)
* Yezhoù komekrudek (Hanternoz Amerika & Kreiz Amerika) (3)
* Yezhoù waikouriek (8)
* Yezhoù harakmbetek (Kreisteiz Amerika) (2)
 | * Yezhoù djikakeek (Kreiz Amerika)
* Yezhoù djivaroek (Kreisteiz Amerika) (4)
* Yezhoù katoukinek (Kreisteiz Amerika) (3)
* Yezhoù lenkek (Kreiz Amerika)
* Yezhoù loulek-vilelek (Kreisteiz Amerika) (1)
* Yezhoù makroek-geek (Kreisteiz Amerika) (32)
* Yezhoù makouek (Kreisteiz Amerika) (6)
* Yezhoù maskoyek (Kreisteiz Amerika) (5)
* Yezhoù matakoek-gwaikourouek (Kreisteiz Amerika) (11)
* Yezhoù mayek (Kreiz Amerika) (31)
* Yezhoù misumalpek (Kreiz Amerika)
* Yezhoù miksek-zokeek (Kreiz Amerika) (19)
* Yezhoù mosetenek (Kreisteiz Amerika) (1)
* Yezhoù mourek (Kreisteiz Amerika) (1)
* Yezhoù na-dene (Hanternoz Amerika & Kreiz Amerika) (40)
* Yezhoù nambikwarek (Kreisteiz Amerika) (5)
* Yezhoù nasaek (Kreisteiz Amerika) (1)
 | * Yezhoù otek-mangeek (Hanternoz Amerika & Central America) (27)
* Yezhoù panoek (Kreisteiz Amerika) (30)
* Yezhoù pebaek-yagwanek (Kreisteiz Amerika) (2)
* Yezhoù kechuaek (Kreisteiz Amerika) (46)
* Yezhoù salivek (Kreisteiz Amerika) (2)
* Yezhoù takanek (Kreisteiz Amerika) (6)
* Yezhoù tekistlatekek(Kreiz Amerika) (3)
* Yezhoù totonakek (Kreiz Amerika) (2)
* Yezhoù toukanoek (Kreisteiz Amerika) (25)
* Yezhoù toupiek (Kreisteiz Amerika) (70)
* Yezhoù ourouek-tchipayek (Kreisteiz Amerika) (2)
* Yezhoù outoek-aztekek (North America & Kreiz Amerika) (31)
* Yezhoù witotoek (Kreisteiz Amerika) (6)
* Yezhoù yanomamek (Kreisteiz Amerika) (4)
* Yezhoù hokanek (Hanternoz Amerika & Kreiz Amerika)
* Yezhoù zamoukoek (Kreisteiz Amerika) (2)
* Yezhoù zaparoek (Kreisteiz Amerika) (7)
 |

## Yezhoù kreolek, pidjinoù ha yezhoù konwerzh

|  |  |
| --- | --- |
| * Yezhoù bislamaek
	+ Bislameg
	+ Broken (*Yezh torr*)
	+ Pijin
	+ Tok Pisin
* Tchabakaneg - (savet diwar ar spagnoleg ha komzet er Filipinoù).
* Tchinook Jargon
 | * Kreoleg saoznek Hawaii
* Kreoleg Haiti
* Hiri Motu
* Lingua franca
* Yezhoù kreolek savet diwar ar portugaleg
* Rusnorsk
* Sangoeg
 |

## Yezhoù digenvez

### Kreiz ha Kreisteiz Amerika

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Aikanaeg *(Brazil: Rondônia)*
* Alagwilakeg *(Guatemala)*
* Andokeg *(Kolombia, Perou)*
* Baenaneg *(Brazil)*
* Betoieg *(Kolombia)*
* Kamsaeg *(Kolombia)*
* Kanitchaneg *(Bolivia)*
* Cayubabeg *(Bolivia)*
* Koahuilteco *(SUA: Texas; biz Mec'hiko)*
* Kofaneg *(Kolombia, Ecuador)*
* Kotonameg *(biz Mec'hiko; SUA: Texas)*
* Kwitlatekeg *(Mec'hiko: Guerrero)*
* Kulheeg *(Perou)*
* Kunzeg *(Chile, Bolivia, Arc'hantina)*
* Gameleg *(Brazil: Maranhão)*
* Gorgotoqui *(Bolivia)*
* Huamoeg *(Brazil: Pernambuco)*
* Huaveg *(Mec'hiko: Oaxaca)*
 | * Irantcheg *(Brazil: Mato Grosso)*
* Itonameg *(Bolivia)*
* C'hotieg *(Venezuela)*
* Karirieg *(Brazil: Paraíba, Pernambuco, Ceará)*
* Koayá *(Brazil: Rondônia)*
* Kukurá *(Brazil: Mato Grosso)*
* Mapudungeg *(Chile, Arc'hentina)*
* Maratineg *(biz Mec'hiko)*
* Movimeg *(Bolivia)*
* Munitchieg *(Perou)*
* Nambikwaraneg *(Brazil: Mato Grosso)*
* Naolaneg *(Mec'hiko: Tamaulipas)*
* Natoueg *(Brazil: Pernambuco)*
* Omuranoeg *(Perou)*
* Otieg *(Brazil: São Paulo)*
* Pankararoueg *(Brazil: Pernambuco)*
* Poueltcheg *(Chile)*
* Pouinaveg *(Kolombia)*
 | * Pukineg *(Bolivia)*
* Kinigueg *(biz Mec'hiko)*
* Sabeleg *(Ecuador, Perou)*
* Serieg *(Mec'hiko: Sonora)*
* Solaneg *(biz Mec'hiko; SUA: Texas)*
* Tarairioueg *(Brazil: Rio Grande do Norte)*
* Taraskeg (pe *Purepecha*) *(Mec'hiko: Michoacán)*
* Taushiro *(Perou)*
* Tequiraca *(Perou)*
* Tikouneg *(Kolombia, Perou, Brazil)*
* Tuchaeg *(Brazil: Bahia, Pernambuco)*
* Waraweg *(Guyana, Surinam, Venezuela)*
* Xokoeg*(Brazil: Alagoas, Pernambuco)*
* Xukouroueg *(Brazil: Pernambuco, Paraíba)*
* Yamaneg (pe *Yaganeg*) *(Chile)*
* Yurakareg *(Bolivia)*
* Yurieg *(Kolombia, Brazil)*
* Yurumangwieg *(Kolombia)*
 |

### Hanternoz Amerika

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Adaieg *(SUA: Louisiana, Texas)*
* Aranameg-Tamikeg *(US: Texas)*
* Atakapeg *(SUA: Louisiana, Texas)*
* Beothukeg *(Kanada: Douar Nevez)*
* Kaluseg *(SUA: Florida)*
* Kayuseg *(SUA: Oregon, Washington)*
* Tchimarikeg *(SUA: Kalifornia)*
* Tchitimatcheg *(SUA: Lousiania)*
* Koahuiltekeg *(SUA: Texas; biz Meksiko)*
* Kotonameg *(biz Mec'hiko; US: Texas)*
 | * Eseleneg *(SUA: Kalifornia)*
* Haidaeg *(Kanada: British Columbia; SUA: Alaska)*
* Karankaweg *(SUA: Texas)*
* Karokeg *(SUA: Kalifornia)*
* Kereseg *(SUA: Mec'hiko-Nevez)*
* Konomihueg *(SUA: Kalifornia)*
* Kutenaieg *(Kanada: British Columbia; SUA: Idaho, Montana)*
* Natchezeg *(SUA: Mississippi, Louisiana)*
* Salinaneg *(SUA: Kalifornia)*
* Siuslaweg *(SUA: Oregon)*
 | * Solaneg *(biz Mec'hiko; SUA: Texas)*
* Takelma *(SUA: Oregon)*
* Timukueg *(SUA: Florida, Georgia)*
* Tonkaweg *(SUA: Texas)*
* Tunikeg *(SUA: Mississippi, Louisiana, Arkansas)*
* Washoeg *(SUA: Kalifornia, Nevada)*
* Yaneg *(SUA: Kalifornia)*
* Youtchieg *(SUA: Georgia, Oklahoma)*
* Zunieg *(SUA: Mec'hiko-Nevez)*
 |

### Azia

|  |  |
| --- | --- |
| * Ainoueg
* Bourouchaskeg *(Pakistan, India)* (a-wechoù liammet ouzh ar yeniseieg)
* Kalteg pe *naahalieg* (India) *(a-wechoù liammet ouzh ar mundeg)*
* Koreaneg *(Norzh ha Su Korea, Sina)* (a-wechoù liammet ouzh ar Yezhoù altaek)
 | * Nivc'heg pe *gilyakeg* *(Rusia)* (a-wechoù liammet ouzh ar Tchukchieg-Kamchatkeg)
* sumerieg *(Iraq)* [marv]
* elamiteg *(Iran)* [marv] (a-wechoù liammet ouzh ar yezhoù dravidek)
* hatieg *(Turkia)* [marv] (a-wechoù liammet ouzh Yezhoù kaokasek ar gwalarn)
 |

### Afrika

* Hadzaeg *(Tanzania)*

### Europa

* Euskareg *(Spagn, Frañs)*

## Yezhoù an arouezioù

### Yezhoù a-hiziv evit ar re vouzar

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Adamorobeg (ADS)
* Amerikaneg (ASL)
* Aostralianeg (Auslan)
* Aostrieg "Österreichische Gebärdensprache" (ÖGS)
* BANZSL - *Yezh kar* enni ar rannyezhoù BSL, Auslan ha NZSL
* Brazileg "Língua Brasileira de Sinais" (LIBRAS)
* Breizhveureg (BSL)
* Sinaeg "中国手语" (CSL)
* Izelvroeg "Nederlandse Gebarentaal" (NGT)
* Finneg "Suomalainen viittomakieli" (SVK)
* Flandrezeg "Vlaamse Gebarentaal" (VGT)
* Galleg "Langue des Signes Française" (LSF)
 | * Alamaneg "Deutsche Gebärdensprache" (DGS)
* Hawaiieg
* Indianeg
* Italianeg "Lingua dei Segni Italiana"
* Iwerzhoneg (ISL)
* Japaneg "日本手話" (*Nihon shuwa*), (JSL)
* Malayeg "Bahasa Isyarat Malaysia" (BIM)
* Malteg "Lingwi tas-Sinjali Maltin" (LSM)
* Meksikaneg "Lengua de Señas Mexicana"
* Zelandnevezek (NZSL)
* Nikaragweg "Idioma de Signos Nicaragüense" (ISN)
* Penangeg (implijet e Malazia)
 | * Poloneg "Polski Język Migowy" (PJM)
* Portugaleg "Lingua Gestual Portuguesa" (LGP)
* Kwebekek "Langue des Signes Québécois" (LSQ)
* Selangoreg (implijet e Malazia)
* Suafrikaneg (SASL)
* Spagnoleg "Lenguaje de Signos Español" (LSE)
* Svedeg "Tecknad svenska" (TS)
* Suiseg evit gallaouegerion "Langage Gestuelle"
* Suiseg evit alamanegerion "Deutschschweizer Gebärdensprache" (DSGS)
* Taiwaneg (TSL)
* Yukatekeg-Mayaeg
 |

## Liammoù diavaez

*
*

## Daveoù

* Boas, Franz. (1911). *Handbook of American Indian languages* (Vol. 1). Bureau of American Ethnology, Bulletin 40. Washington: Government Print Office (Smithsonian Institution, Bureau of American Ethnology).
* Boas, Franz. (1922). *Handbook of American Indian languages* (Vol. 2). Bureau of American Ethnology, Bulletin 40. Washington: Government Print Office (Smithsonian Institution, Bureau of American Ethnology).
* Boas, Franz. (1933). *Handbook of American Indian languages* (Vol. 3). Native American legal materials collection, title 1227. Glückstadt: J.J. Augustin.
* Campbell, Lyle. (1997). *American Indian languages: The historical linguistics of Native America*. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-509427-1.
* Campbell, Lyle; & Mithun, Marianne (Eds.). (1979). *The languages of native America: Historical and c7omparative assessment*. Austin: University of Texas Press.
* Goddard, Ives (Ed.). (1996). *Languages*. Handbook of North American Indians (W. C. Sturtevant, General Ed.) (Vol. 17). Washington, D. C.: Smithsonian Institution. ISBN 0-16-048774-9.
* Goddard, Ives. (1999). *Native languages and language families of North America* (rev. and enlarged ed. with additions and corrections). [Map]. Lincoln, NE: University of Nebraska Press (Smithsonian Institute). (Updated version of the map in Goddard 1996). ISBN 0-8032-9271-6.
* Gordon, Raymond G., Jr. (Ed.). (2005). *Ethnologue: Languages of the world* (15th ed.). Dallas, TX: SIL International. ISBN 1-55671-159-X. (Online version:
* Greenberg, Joseph H. (1966). *The Languages of Africa* (2nd ed.). Bloomington: Indiana University.
* Mithun, Marianne. (1999). *The languages of Native North America*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-23228-7 (hbk); ISBN 0-521-29875-X.
* Ross, Malcom. (2005). *Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages.* In: Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide and Jack Golson, eds, *Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples*
* Ruhlen, Merritt. (1987). *A guide to the world's languages*. Stanford: Stanford University Press.
* Sturtevant, William C. (Ed.). (1978-present). *Handbook of North American Indians* (Vol. 1-20). Washington, D. C.: Smithsonian Institution. (Vols. 1-3, 16, 18-20 not yet published).
* Voegelin, C. F.; & Voegelin, F. M. (1977). *Classification and index of the world's languages*. New York: Elsevier.

## Notennoù