# Turkeg

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.

| Turkeg (*Türkçe*)

---

 |
| --- |
|  Panell durkek e penn europat pont ar Bosfor  |
| Perzhioù |
| Komzet e : | Turkia, Kiprenez, Bulgaria, Makedonia, Moldova, Iran, Gres, Irak, Siria, Azerbaidjan, Roumania, Ouzbekistan, Aostria, Alamagn |
| Rannved : | Turkia, Kiprenez, Balkanoù, Kaokaz |
| Komzet gant : | ~75 milion en holl (~60 milion yezh kentañ) |
| Renkadur : | 19–21 (yezh kentañ) |
| Familh-yezh : | Yezhoù altaek
 Yezhoù turkek
   Yezhoù turkek ar c'hornôg
    Yezhoù aralek-kaspek
     **Turkeg** |
| Statud ofisiel |
| Yezh ofisiel e : | Turkia, Kiprenez, Republik Turk Kiprenez an Norzh, Bulgaria (yezh vroadel), Republik Makedonia (yezh lec'hel) |
| Akademiezh : | hini ebet |
|  |
| Kodoù ar yezh |
| ISO 639-1 | tr |
| ISO 639-2 | tur |
| ISO 639-3 | tur |
| Kod SIL | tur |
| Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh. |

Ur yezh altaek eus skourr ar yezhoù turkek rik eo an **turkeg** (**türkçe**), komzet gant tro-dro da 75 milion a dud en holl o kontañ ar re a ra gantañ evel eil yezh (60 milion evel yezh kentañ) den e Turkia (46.278.000 a dud e 1987 pe 90% eus ar boblañs), Kiprenez (177.000 den e 1995 pe 20% eus ar boblañs), Bulgaria (845.550 den e 1986 pe 9% eus ar boblañs), Makedonia (250.000 den e 1982), Moldova, Iran, Gres (128.380 den e 1976), Irak, Siria, Azerbaidjan, Roumania (150.000 den e 1993), Ouzbekistan, Aostria (183.445 e 2001) den hag Alamagn (~2 vilion a dud).

E Bulgaria emañ ar bulgareg o kemer plas an turkeg tamm-ha-tamm.

Tost a-walc'h eo an turkeg d'ar yezhoù turkek all, dreist-holl an azeri pe an turkmeneg hag aezet eo evit an dud a ra gant unan eus ar yezhoù-se kompren dud all a gomz unan eus ar yezhoù all.

## Yezhadur

Dres evel an holl yezhoù altaek pe c'hoazh evel ar yezhoù finnek-ougrek evel an estoneg pe an hungareg, an turkeg a zo anezhañ ur yezh daspegel hep jener ebet hag ivez gant kensonerezh vogalennek.

E turkeg e vez implijet meur a lostger met n'he deus ar yezh rakger ebet, nemet e vije bet amprestet diwar ur yezh all.

Tachenn implij an turkeg- ██ Ofisiel e Turkia, Republik Kiprenez ha Republik Turk Kiprenez an Norzh
- ██ Anzavet e Bosnia-ha-Herzegovina, Bulgaria, Gres ha Roumania
- ██ Anzavet, ha kenofisiel en ur gumun da nebeutañ e Kosovo, Makedonia an Norzh, Iraq ha Siria

### An anv-kadarn

Talvezout a ra al lostgerioù da sevel-gerioù (gwelet pelloc'h *Morfologiezh*), ha talvezout a reont ivez pa vezont implijet gant an anvioù-kadarn evit diskwel an droad yezhadurel pe c'hoazh roll ur ger er frazenn o verkañ ar perc'henn, da skouer :

*ev*: "ti",
*eviniz*: "ho ti",
*evinizde*: "en ho ti",
*Evinizdeyiz*: "en ho ti emaomp"
### Ar verb

Displeget e vez ar verboù e turkeg o verkañ ar gour, ar mod, an amzer hag ar stumm-nac'h, da skouer :

*gel-*: "dont",
*gelme-*: "chom hep dont"
*geleme-*: "chom hep gallout dont"
*gelebil-*: "gallout dont"
*Gelememiş*: "Sañset ne c'hellas ket dont"
*Gelememişti*: "Ne c'hellas ket dont"
*Gelememiştiniz*: "N'hoc'h eus ket gellet dont"
*Gelememiş miydiniz?*: "Ha n'hoc'h eus ket gellet dont?"
Reizh eo hogozik an holl verboù e turkeg.

## Kevreadur (sintaks)

Urzh diazez ar frazenn a zo: rener-renadenn dra-verb (SOV) evel e japaneg ha latin.

## An troadoù

Er frazenn amañ da heul, tennet eus ur gelaouenn embannet e turkeg, emañ implijet pep troad war-bouez ar genitivel.

> *Türkiye'de modayı gazete sayfalarına taşıyan, gazetemiz yazarlarından N. S. yaşamını yitirdi*
>
>

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Türkiye'de* | "e Turkia" | (lokativel) |
| *modayı* | "mod; giz" | (akuzativel < *moda*) |
| *gazete* | "kelaouenn" | (nominativel) |
| *sayfalarına* | "pajennoù - e hini" | (dativel; *sayfa* "pajenn", *sayfalar* "pajennoù", *sayfaları* "e bajennoù") |
| *taşıyan* | "o tougen" | (< *taşı-* "dougen") |
| *gazetemiz* | "hon c'helaouenn" | (nominativel)*gazete* "kazetenn" |
| *yazarlarından* | "d'e skrivagnerion" | (ablativel; *yazar* "skrivagner") |
| *N. S.* | [anv un den] | (nominativel) |
| *yaşamını* | "he buhez" | (akuzativel; *yaşam* "buhez") |
| *yitirdi* | "kollet" | (*yitir-* "koll" diwar *yit-* "bezañ kollet") |
| « Unan eus skrivagnerion hon c'helaouenn, N. S., hag a zegasas ar mod da bajennoù ar c'helaouennoù e Turkia, a gollas he buhez (= a varvas). » |

## Rannyezhoù

Daou vloc'had rannyezhoù pennañ ez eus:

* **Rannyezhoù ar c'hornôg**
	+ **Rannyezh danubek **Rannyezhoù ar reter**
	+ **Eskisehireg** (*eskisehir*)
	+ **Razgradeg** (*razgrad*)
	+ **Dinlereg** (*dinler*)
	+ **Roumelitcheg** (*rumelice*)
	+ **Edirneg** (*edirne*)
	+ **Gaziantepeg** (*gaziantep*)
	+ **Ourfeg** (*urfa*)
	+ **Karamanlieg** (*karmanli*): komzet gant Gresianed

## Morfologiezh

Dont a ra a-benn an turkeg da sevel gerioù nevez en un doare aezet-tre dre implijout lostgerioù:

Diwar anvioù-kadarn:

*göz*: "lagad",
*gözlük*: "lunedoù"
*gözlükçü*: "unan a werzh lunedoù"
*gözlükçülük*: "gwerzherezh lunedoù"
Diwar verboù:

*yat-*: "bezañ en e c'hourvez, bezañ pozet"
*yatır-*: "gourvezet, pozet"
*yatırım*: "gourvez, dastum, fiziad"
*yatırımcı*: "postour, fizier".
## Fonologiezh

### Kensonerezh vogalennek

Peurliesañ e vez lakaet an taol-mouezh war ar silabenn diwezhañ, nemet gant un nebeud lostgerioù zo pe gerioù amreizh evel *masa* ['masa].

### Kensonennoù

Fonemoù kensonennel an turkeg unvan|  | Diweuz | Diweuz-dent | Dent | Kevig | A-dreñv d'ar c'hevig | Toenn ar genoù | Staon | Hogedenn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Stokus | p | b |  | t | d |  |  | c | ɟ | k | g |  |
| Dre fri | m |  | n |  |  |  |  |  |
| Dre c'hwezhañ |  | f | v | s | z |  | ʃ | ʒ |  |  | ɣ | h |  |
| Dre fic'hal |  |  |  | ʧ | ʤ |  |  |  |  |
| Dre lopat |  |  |  | ɾ |  |  |  |  |
| Dre dostaat |  |  |  |  |  | j |  |  |
| Dre dostaat a-gostez |  |  | ɫ |  | l |  |  |  |

### Vogalennoù

## Skritur

Skrivet e vez gant al lizherenneg latin abaoe 1928 pa oa bet lakaet da ofisiel e Turkia gant Kemal Atatürk a glaske modernaat ar yezh hag ar vro dre o zostaat diouzh ar C'hornôg. Betek neuze e veze implijet al lizherenneg arabek.

## Un tañva eus ar yezh

### Frazennoù talvoudus

Demat *İyi günler*
Mont a ra? *Nasılsınız?*
Noz vat *İyi geceler*
Mar plij *Lütfen*
Ya *Evet*
Nann *Hayır*
Mat eo *Tamam*
Trugarez *Teşekkür ederim*
Petra eo hoc'h anv? *Adınız ne?*
— eo ma anv *Adım —*
### Ar raganvioù

Me *Ben*
Te *Sen*
Eñ /Hi *O*
Ni *Biz*
C'hwi *Siz*
Int *Onlar*
### Goulennoù

Piv? *Kim?*
Petra? *Ne?*
Pelec'h? *Nerede?*
Penaos? *Nasıl?*
Pegoulz? *Ne zaman?*
Pegement? *Kaç?*
Pe(hini)? *Hangi*
### Devezhioù ar sizhun

Dilun *Pazartesi*
Dimeurzh *Salı*
Dimerc'her *Çarşamba*
Diriaou *Perşembe*
Digwener *Cuma*
Disadorn *Cumartesi*
Disul *Pazar*
### Ar mizioù

Miz Genver *Ocak*
Miz C'wevrer *Şubat*
Miz Meurzh *Mart*
Miz Ebrel *Nisan*
Miz Mae *Mayıs*
Miz Mezheven *Haziran*
Miz Gouere *Temmuz*
Miz Eost *Ağustos*
Miz Gwengolo *Eylül*
Miz Here *Ekim*
Miz Du *Kasım*
Miz Kerzu *Aralık*
### An niveroù

Unan *Bir*
Daou *İki*
Tri *Üç*
Pevar *Dört*
Pemp *Beş*
C'hwec'h *Altı*
Seizh *Yedi*
Eizh *Sekiz*
Nav *Dokuz*
Dek *On*
Unnek *On bir*
Daouzek *On iki*
Trizek *On üç*
Pevarzek *On dört*
Pempzek *On beş*
C'hwezhek *On altı*
Seitek *On yedi*
Tric'hwec'h *On sekiz*
Naontek *On dokuz*
Ugent *Yirmi*
Unan-warn'n-ugent *Yirmi bir*
Tregont *Otuz*
Daou-ha-tregont *Otuz iki*
Daou-ugent *Kırk*
Tri-ha-daou-ugent *Kırk üç*
Hanterkant *Elli*
Tri-ugent *Altmış*
Dek-ha-tri-ugent *Yetmiş*
Pevar-ugent *Seksen*
Dek-ha-pevar-ugent *Doksan*
Kant *Yüz*
Mil *Bin*
Kentañ *Birinci*
Eil *Ekinci*
Trede *Üçüncü*
Pevare *Dördüncü*
Pempvet *Beşinci*
C'hwec'hvet *Altıncı*
Seizhvet *Yedinci*
Eizhvet *Sekizinci*
Naovet *Dokuzuncu*
Dekvet *Onuncu*
### Disklêriadur gwirioù mab-den

Mellad 1:
*Bütün insanlar hür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşlik zihniyeti ile hareket etmelidirler.*

## Keñveriadenn gant ar yezhoù turkek all

### Ar sifroù 0-10

Tost a-walc'h eo stumm ar gerioù a orin turkek rik implijet gant an eil yezh turkek hag eben alies, da skouer:

| *Yezh* | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Hendurkeg |  | bir | iki | üç | tört | biş | altı | yidi | sekiz | tokuz | on |
| Altaieg | ноль nol' | бир bir | эки eki | ÿч üç | тöрт tört | бeш beş | алты altı | jeти ceti | сегис segis | тогуc togus | oн on |
| Azeri | sıfır | bir | iki | üç | dörd | beş | altı | yeddi | səkkiz | doqquz | on |
| Bachkireg | ноль nol | бер ber | ике ike | өс ös | дүрт dürt | биш biş | алты altı | ете yete | һигеҙ higeź | туғыҙ tuğıź | ун un |
| Barabaeg |  | bir | iki | üts | tört | pəş | alttı | yədi | səkiz | toğiz | on |
| C'hakaseg |  | пip pir | ікi iki | үc üs | төpт tört | пиc pis | алты altı | читi çiti | cигic sigis | тoғыc toğıs | oн on |
| C'halajeg |  | bii | äkki | üüç | töört | beeş | alta | yeetti | säkkiz | toqquz | oon |
| Dolganeg |  | биир biir | икки ikki | үс üs | түөрт tüört | биэс bies | алта alta | hэттэ hette | агыс agıs | тогус togus | уон uon |
| Gagaouzeg | sıfır | bir | iki  | üç  | dört  | beş  | altı  | yedi  | sekiz  | dokuz  | on  |
| Kachkaeg |  | bir | iki | üç | dört | beş | altı | yedi | sekiz | dokuz | on |
| Karachayeg-balkareg | ноль nol | бер ber | эки eki | юч üç | тёрт tört | беш beş | алты altı | джети djeti | сегиз segiz | тогьуз toğuz | он on |
| Karakalpakeg | нол nol | бир bir | эки eki | үш u'sh | төрт to'rt | бес bes | алти alti | жети jeti | сегиз segiz | тоғиз tog'iz | он on |
| Kazakeg | нөл nöl | бір bir | екі eki | үш üş | төрт tört | бес bes | алты altı | жеті jeti | сегіз segiz | тоғыз toğız | он on |
| Kirgizeg | нөль nöl' | бир bir | эки eki | үч üç | төрт tört | беш beş | алты altı | жети jeti | сегиз segiz | тогуз toguz | он on |
| Kirgizeg Fuyü |  | bir | igi | üş | durt | biş | altı | çiti | sigis | doğus | on |
| Koumikeg | ноль nol | бир bir | эки iki | уьч üç | доьрт dört | беш beş | алты altı | етти yetti | сегиз segiz | тогъуз toğuz | он on |
| Krimtchakeg |  | bir | eki | üç | dort | beş | altı | yedi | sekiz | tokuz | on |
| Ouigoureg | نۆل нөль nöl | بىر бир bir | ىككى икки ikki | ئۈچ үч üq üç üch | تۆت төт töt | بەش bex beş bésh | ئالتە алте alte alté | يەتتە йетте yette yétté | سەككىز секиз sekkiz  | توققۇز тоққуз toķķuz toqquz | ون он on |
| Ouzbekeg | нол, сифр nol, sifr | бир bir | икки ikki | уч uch | тўрт to'rt | беш besh | олти olti | етти yetti | саккиз sakkiz | тўққиз to'qqiz | ўн o'n |
| Tatareg | ноль nol | бер bir | ике ike | өч öç | дүрт dürt | биш biş | алты altı | җиде cide | сигез sigez | тугыз tuğız | он on |
| Tatareg Krimea |  | bir | eki | üç | dört | beş | altı | yedi | sekiz | doquz | on |
| Tchagataieg |  | bir | iki | üç | tört | beş | altı | yeti | sekiz | toquz | on |
| Tchouvacheg | ноль nol' | пӗр pĕr | ик ik | виҫ viś | тӑват tăvat | пилӗк pilĕk | улт ult | ҫич śiç | сакӑр sakăr | тӑхӑр tăxăr | вун vun |
| Tofaeg |  | бipәә birәә | иъhи ìhi | үш üş | дөрт dört | бeш beş | aълты àltı | чедi çedi | ceъhec sèhes | тоъhoc tòhos | он on |
| Turkeg | sıfır | bir | iki | üç | dört | beş | altı | yedi | sekiz | dokuz | on |
| Turkeg otomanek |  | bir | eki | üç | tört | bəş | altı | jəti | səqiz | toquz | on |
| Turkmeneg | нол nol | бир bir | ики iki | үч üç | дөрт dört | бәш bäş | алты alty | еди ýedi | секиз sekiz | докуз dokuz | он on |
| Tuvaeg | ноль / тик nol' / tik | бир bir | ийи iyi | үш üş | дөрт dört | бeш beş | алды aldı | чеди çedi | сес ses | тос tos | он on |
| Yakouteg | ноль nol | биир biir | икки ikki | үс üs | түөрт tüört | биэс bies | алта alta | сэттэ sette | аҕыс ağıs | тоҕус toğus | уон uon |

## Gwelet ivez

* Yezhoù turkek ar su
* Yezhoù altaek

## Levrlennadur

* (en) Göksel, A. & C. Kerslake (2005) *Turkish: A Comprehensive Grammar*, Londrez: Routledge
* (fr) Güzey, G. & D. Halbout (2002) *Parlons turc*, Pariz: L'Harmattan
* (en) Lewis, G.L. (2000) *Turkish Grammar*, Oxford: OUP

## Liammoù diavaez

* War-linenn Turkeg Geriadur
* **Frazennoù talvoudus Geriadur saozneg-turkeg war-linenn
* Geriadur saozneg-turkeg ha turkeg-saozneg war-linenn
* Deskiñ turkeg war-linenn
* Ethnologue
* Lec'hienn evit deskiñ turkeg
* Deskiñ turkeg

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porched ar yezhoù hag ar skriturioù**

---

Adkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.

 |