Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Zen

Boudaegezh

|  |
| --- |
|  |
| Istor ar Voudaegezh |
| Kronologiezh voudaek • Senedoù-meur boudaek |
| Diazezoù |
| Peder Gwirionez Nobl • An Hent kreiz • Pancasila • Nirvāna • Tri Bravig |
| Mennozhioù pennañ |
| Tri merk ar bezañs • Skandha • Kosmologiezh • Dharma • Samsara • Adc'hanedigezh • Shunyata • Pratitya-samutpada • Karma |
| Pennoù bras |
| Ar bouda Gautama • Diskibien Bouda • Familh Bouda |
| Kustumoù |
| Bouda • Bodhisattva • Peder fazenn ar Sklêrijennadur • Paramioù • Prederiadur |
| Boudaegezh dre vro |
| Gevred Azia • Reter Azia • Tibet • India • Kornôg |
| Skolioù ar voudaegezh |
| Theravāda • Mahāyāna • Vajrayāna • Skolioù kentañ |
| Skridoù boudaek |
| Sutta Pitaka • Sutraoù ar Mahayana • Vinaya Pitaka • Abhidhamma Pitaka

---

 |
|  |

Ar **zen** a zo ur skol a-bouez eus ar voudaegezh mahayana. Diwanet eo e Sina er VIvet kantved, gant an anv chán, hag en em ledet eo dre Viêt Nam, Korea ha Japan (tizhet en XIIvet kantved. *Zen* eo distagadur japanek ar ger krennsinaek 禪 *Dzyen* (mandarineg a-vremañ: *chán*) hag a zeu diouzh e du eus ar sañskriteg *dhyāna* hag a dalvez “embrederiañ”, “bezañ beuzet en emsoñj”)...

Lakaat a ra ar pouez war an emsoñjal evit klask tizhout ar sklêrijennadur. Evit se e kav gwelloc'h an deskiñ eus mestr da zeskad kentoc'h eget an deskiñ dre ar skridoù.
# Kyoto

**Kyōto** (e japaneg: 京都 *Kyōto*) a zo ur gêr eus Japan. Pennlec'h Prefedva Kyōto eo.

Lec'hiadur Kyōto

|  |
| --- |
| **Kyōto** |
|  Lec'hiadur Kyōto e Prefeti Kyōto, Japan. |
| **Lec'h** |
| **Bro** | Japan |
| **Prefeti** | Prefeti Kyōto| |
| **Perzhioù Douaroniel** |
| **Gorread** |  |
| **Kenurzhiennoù** |  /  |
| **Poblañs** | 1 464 990 |
| **Stankter** | 1 769/km² |
| **Arouezioù** |
| **Gwezenn** |  |
| **Bleuñvenn** |  |
| **Evn** |  |
| **Ti-kêr Kyōto** |
| **Maer** | Daisaku Kadokawa |
| **Chomlec'h** | 604-8571  |
| **Pellgomz** |  |
| **Lec'hienn ofisiel:** [ |
# Tokyo

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.

|  |
| --- |
| **Tōkyō** |
|  Lec'hiadur Tōkyō e , Japan. |
| **Lec'h** |
| **Bro** | Japan |
| **Prefeti** |  |
| **Perzhioù Douaroniel** |
| **Gorread** |  |
| **Kenurzhiennoù** |  /  |
| **Poblañs** | 12 886 838 |
| **Stankter** | 5 890/km² |
| **Arouezioù** |
| **Gwezenn** | Ginkgo biloba (*Ginkgo biloba*) |
| **Bleuñvenn** | Gwez-kerez (sakura) |
| **Evn** | Gouelanig maskl du (*Larus ridibundus*) |
| **Ti-kêr Tōkyō** |
| **Maer** | Yuriko Koike |
| **Chomlec'h** | 604-8571  |
| **Pellgomz** |  |
| **Lec'hienn ofisiel:** www.metro.tokyo.jp/ |

**Tokyo** (東京; *Tōkyō*, e japaneg, "kêr-benn ar reter") eo kêr-benn Japan ha pennlec'h Prefeti Tokyo. Kêr vrasañ Japan eo. Tolpadur-kêrioù Tokyo, gant Yokohama ha Kawasaki, zo poblet gant ouzhpenn 33 milion a dud. E kêr hec'h-unan ez eus 12 milion a dud o vevañ. Kreizenn vrasañ Azia eo ivez evit an armerzh hag ar c'henwerzh.

N'eus ket kement a skraberioù-oabl hag e kêrioù bras all eus ar bed, abalamour d'ar c'hrenoù-douar a vez e Japan a-wechoù. Gant ar savadurioù e vez peurvuiañ etre 6 ha 10 estaj, ar pezh n'eo ket kalz pa geñverier gant kêrioù bras all er bed.

Betek an XIXvet kantved e oa kêr-benn Japan e Kyoto hag e veze graet Edo eus Tokyo. E 1868 e voe advadezet "Tokyo" hag e 1869 en em ziazezas lez an impalaer eno.

Kreiz-kêr Tokyo.

## Pennadoù kar

* Edo, anv Tokyo a-raok 1868
# Honshū

Lec'hiadur Honshū.
**Honshū** (e japaneg: 本州|本州, ar pezh a dalv "proviñs pennañ") eo enezenn vrasañ Japan, etre Hokkaido en norzh, ha Shikoku er su, ha Kyushu er mervent. Ar seizhvet brasañ enezenn eus ar bed ez eo gant 227 962,59 km², hag an eil bobletañ war-lerc’h Java. 103 milion a dud a oa o chom enni e 2005 hag eno ez eus kêrioù bras-divent evel Tokyo ha Yokohama. An darn vrasañ eus greanterezh ar vro a gaver enni ivez.

 **日本と日本文化のポータル — Porched Japan ha sevenadur Japan** • Adkavit ar pennadoù a denn da Japan ha d'he sevenadur — 日本とその文化についてのページを見つける
# Kyūshū

- ██ Kyūshū

**Kyūshū** (japaneg: 九州) eo trede brasañ enezenn Japan hag an hini suañ eus ar peder enezenn bennañ.

Kement ha "Nav froviñs" e talvez *Kyūshū*.

Meneziek eo an enez, hag eno emañ uhelañ menez-tan bev Japan, Menez-Aso, 1 226 m dezhañ. Fukuoka eo kêr vrasañ an enez.

Lavaret e vez ez eo kavell sevenadur Japan.

 **日本と日本文化のポータル — Porched Japan ha sevenadur Japan** • Adkavit ar pennadoù a denn da Japan ha d'he sevenadur — 日本とその文化についてのページを見つける
# Shikoku

Shikoku

enezenn| Rann eus | Japanese archipelago, four main islands of Japan  |
| Anv er yezh orin | 四国  |
| Kevandir | Azia  |
| Stad | Japan  |
| E tiriad | Japan  |
| Gwerzhid-eur | UTC+09:00  |
| Lec'h | Shikoku Region  |
| War ribl | Setō Naikai, Meurvor Habask  |
| Daveennoù douaroniel | 33°45′0″N 133°30′0″E  |
| Poent uhelañ | Mount Ishizuchi  |
| Yezh implijet | Shikoku dialect  |
| Rummad evit ar c'hartennoù | Category:Maps of Shikoku  |

  Eus Wikidata
Lec'hiadur Shikoku.
**Shikoku** (japaneg: 四国 "peder froviñs") eo ar vihanañ (18 800 km²) hag an dibobletañ (4 141 955 a dud e 2005) eus peder enezenn bennañ Enezeg Japan. Emañ-hi er su da Honshū hag er reter da Kyūshū. Matsuyama eo ar gêr vrasañ.

 **日本と日本文化のポータル — Porched Japan ha sevenadur Japan** • Adkavit ar pennadoù a denn da Japan ha d'he sevenadur — 日本とその文化についてのページを見つける
# Hokkaido

| Hokkaido{{#if:北海道| 北海道} |
| --- |
| —  **Rannvro ha Prefediezh**  — |
|  treuzskrivadur(ioù) e Japaneg |
|  • Japaneg | 北海道 |
|  • Rōmaji | Hokkaidō |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Flag** |  **Arouez** |

 |
|  |
| Bro |  Japan |
| Rannvro | Hokkaidō |
| Enezenn | Hokkaidō |
| Kêr-benn | Sapporo |
| Kêr vrasañ | Sapporo |
| Isrannoù | Distrigoù: 74, Kumunioù: 179 |
| Gouarnamant |
|  • Gouarnour | Naomichi Suzuki  |
| Gorread |
|  • Hollad | 83,423,84 km2 (32,210 sq mi) |
|  • Renk gorread | 1añ |
| Poblañs (31 a viz Mae 2019) |
|  • Hollad | 83,423,84 |
|  • Renk | 8vet |
|  • Stankter | Bad rounding here1,0/km2 (Bad rounding here2,6/sq mi) |
| Kod ISO 3166 | JP-01 |
| evn | *Tanchō* (garan Bro-Japan, *Grus japonensis*) |
| Boked | *Hamanasu* (*Rosa rugosa*) |
| Gwezenn | *Ezomatsu* (*Picea jezoensis*) |
| Lec'hienn | www.pref.hokkaido.lg.jp |

E norzh-pellañ Japan emañ **Hokkaido** (japaneg: 北海道 Hokkaidō, "Hent Mor an Hanternoz", ainoueg: Mosir).

Unan eus peder enezenn bennañ ar vro eo.

Ur prefeti a zo eno hag ur rannvro eo.

Sapporo (札幌) eo he c'hêr-benn. An Ainoued a zo o chom eno, e-touez Japaniz all. Annezidi gentañ Japan eo ar re-se.

 **日本と日本文化のポータル — Porched Japan ha sevenadur Japan** • Adkavit ar pennadoù a denn da Japan ha d'he sevenadur — 日本とその文化についてのページを見つける
# Kobe

**Kobe** (神戸市 e japaneg, distaget [koːꜜbe]) zo ur gêr vras eus Japan. Emañ e su an enezenn bennañ, Honshū, er c'hornôg da Osaka. Ar c'hwec'hvet kêr vrasañ er vro eo Kobe. War-dro 1,5 milion a dud zo o chom enni. Asambles gant Kyoto hag Osaka ez a da ober un tolpad-kêrioù poblet-stank anvet Keihanshin.

Unan eus porzhioù brasañ Japan eo Kobe, war ribl Bae Osaka. E 1995 e oa bet distrujet ul lodenn vras eus kêr gant ur c'hren-douar hag ouzhpenn 6000 den a oa bet lazhet.

## Kêrioù gevellet

* Seattle (SUA) abaoe 1957
* Marseille (Bro-C'hall) abaoe 1961
* Kanpur (India) abaoe 2010
* Rio de Janeiro (Brazil) abaoe 1969
* Tianjin (Republik Pobl Sina) abaoe 1974
* Riga (Latvia) abaoe 1974
* Brisbane (Aostralia) abaoe 1985
* Barcelona (Katalonia) abaoe 1993
* Faisalabad (Pakistan) abaoe 2000
* Bam (Iran) abaoe 2008
* Pisco (Perou) abaoe 2007
* Haifa (Israel) abaoe 2004
* Johannesburg (Suafrika) abaoe 2007
* Incheon (Sukorea)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kobe
# Osaka

Pelec'h emañ Osaka
**Osaka** (japaneg: **Ōsaka** 大阪市 *Ōsaka-shi*, distaget IPA: [oː.sa.ka.ɕi]) eo trede brasañ kêr Japan, war-lerc'h Tokyo ha Yokohama. Emañ en enez Honshu, an enez vrasañ eus Japan, war ribl ar Meurvor Habask. D'ar 1añ a viz Here 2025 e oa 2 816 247 a dud o vevañ enni E-kreiz ur vegalopolenn anvet Keihanshin emañ Osaka, gant Kyoto ha Kobe, hag ar gêr vrasañ eo Osaka er vegalopolenn-se.

Da gentañ e oa Osaka ur porzh a-bouezh. Adalek Adsav Meiji e teuas da vezañ ur greizenn c'hreantel vras.

Kastel Osaka, ar skraber-oabl Abeno Harukas, ar santual shito Sumiyoshi-taisha hag an templ boudaat Shitennō-ji a zo e-touez al lec'hioù heverkañ.

## Poblañs

Er bloaz 2010 e oa 2 662 998 a dud o vevañ enni. E 2025 e oa stankter ar boblañs 12,505 den dre km2.

E Keihanshin ez eus 19 milion a annezidi.

## Daveoù

## Liammoù diavaez

* (ja) (en) (fr) Lec'hienn ofisiel kêr Osaka
* (en) Lec'hienn ofisiel an touristerezh en Osaka

 **日本と日本文化のポータル — Porched Japan ha sevenadur Japan** • Adkavit ar pennadoù a denn da Japan ha d'he sevenadur — 日本とその文化についてのページを見つける
# Skritur etiopek

Daoust ha n'emañ ket klok penn-da-benn an daolenn-mañ da heul, ez eo sklaer n'eo ar **skritur etiopek** nag ul lizherenneg enni lizherennoù disheñvel evit pep fonem, da lâret eo kensonennoù diouzh un tu ha vogalennoù diouzh un tu all, nag ur silabenneg rik, rak damheñvel eo stumm al lizherennoù silabennek diazez e pep renk, da lâret eo o kregiñ gant an hevelep kensonenn.

Un abugida eo neuze ar skritur etiopek anvet "fidel" (ፊደል) a implij lizherennoù silabennek diazez enne ur vogalenn atav a c'hell bezañ kemmet dre cheñch stumm al lizherenn diazez gant skrapoù, pikoù hag all staget outi. N'eo ket un abjad kenneubet rak diskwel a ra ar skritur ar vogalennoù ouzhpenn ar c'hensonennoù.

Implijet e voe er penn kentañ evit skrivañ ar geuzeg (ur yezh sakr marbv anezhañ) ha bremañ e vez implijet evit skrivañ an amhareg dreist-holl met ivez yezhoù all komzet en Etiopia evel an tigrinyeg.

### Taolenn an abiguda

Evit gellet gwelet al lizherenneoù etiopek ez eo ret diskargañ ul lizherenneg ispisial da vezañ staliet war an urzhiataer

Daoust ha m'emañ heñvel-tre a-wechoù ar al lizherennoù pa vez kemmet ar vogalennoù, n'eo ket ur gudenn e gwirionez evit gellout lenn ar skritur-mañ rak implijet e vez evit skrivañ yezhoù semitek ha n'eo ket dav goût peseurt vogalennoù a zo e pep ger evit gallout o kompren abalamour m'emañ diazezet struktur ar gerioù er yezhoù a-seurt-se war gwriziennoù enne teir c'hensonenn.

Fidel* an amhareg**|   | ä | u | i | a | e | ə | o |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| p | ፐ | ፑ | ፒ | ፓ | ፔ | ፕ | ፖ |
| t | ተ | ቱ | ቲ | ታ | ቴ | ት | ቶ |
| c | ቸ | ቹ | ቺ | ቻ | ቼ | ች | ቾ |
| k | ከ | ኩ | ኪ | ካ | ኬ | ክ | ኮ |
| ኸ | ኹ | ኺ | ኻ | ኼ | ኽ | ኾ |
| b | በ | ቡ | ቢ | ባ | ቤ | ብ | ቦ |
| d | ደ | ዱ | ዲ | ዳ | ዴ | ድ | ዶ |
| J | ጀ | ጁ | ጂ | ጃ | ጄ | ጅ | ጆ |
| g | ገ | ጉ | ጊ | ጋ | ጌ | ግ | ጎ |
| p’ | ጰ | ጱ | ጲ | ጳ | ጴ | ጵ | ጶ |
| t’ | ጠ | ጡ | ጢ | ጣ | ጤ | ጥ | ጦ |
| c’ | ጨ | ጩ | ጪ | ጫ | ጬ | ጭ | ጮ |
| k’ | ቀ | ቁ | ቂ | ቃ | ቄ | ቅ | ቆ |
| 7 | አ | ኡ | ኢ | ኣ | ኤ | እ | ኦ |
| ts’ | ጸ | ጹ | ጺ | ጻ | ጼ | ጽ | ጾ |
| f | ፈ | ፉ | ፊ | ፋ | ፌ | ፍ | ፎ |
| s | ሰ | ሱ | ሲ | ሳ | ሴ | ስ | ሶ |
| S | ሸ | ሹ | ሺ | ሻ | ሼ | ሽ | ሾ |
| h | ሀ | ሁ | ሂ | ሃ | ሄ | ህ | ሆ |
| ሐ | ሑ | ሒ | ሓ | ሔ | ሕ | ሖ |
| z | ዘ | ዙ | ዚ | ዛ | ዜ | ዝ | ዞ |
| Z | ዠ | ዡ | ዢ | ዣ | ዤ | ዥ | ዦ |
| m | መ | ሙ | ሚ | ማ | ሜ | ም | ሞ |
| n | ነ | ኑ | ኒ | ና | ኔ | ን | ኖ |
| ñ | ኘ | ኙ | ኚ | ኛ | ኜ | ኝ | ኞ |
| w | ወ | ዉ | ዊ | ዋ | ዌ | ው | ዎ |
| l | ለ | ሉ | ሊ | ላ | ሌ | ል | ሎ |
| j | የ | ዩ | ዪ | ያ | ዬ | ይ | ዮ |
| r | ረ | ሩ | ሪ | ራ | ሬ | ር | ሮ |

Setu sifroù ar skritur etiopek:

* 1 - ፩
* 2 - ፪
* 3 - ፫
* 4 - ፬
* 5 - ፭
* 6 - ፮
* 7 - ፯
* 8 - ፰
* 9 - ፱
* 10 - ፲
* 20 - ፳
* 30 - ፴
* 40 - ፵
* 50 - ፶
* 60 - ፷
* 70 - ፸
* 80 - ፹
* 90 - ፺
* 100 - ፻
* 1000 - ፼

### Gwelet ivez

* Abugida
* Lizherenneg hebraek
* Abjad

### Liammoù diavaez:

* "Omniglot." Lec'hienn diwar-benn an doareoù-skrivañ (e saozneg)
# Kitakyushu

Kitakyushu
**Kitakyushu** (北九州市 e japaneg) a zo unan eus kêrioù bras Japan, e rannvro Kyushu, e prefeti Fukuoka.

## Istor

## Monumantoù ha traoù heverk

## Douaroniezh

486,81 km2 eo gorread ar gêr.

## Poblañs

War-dro 960 525 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Tud

 **日本と日本文化のポータル — Porched Japan ha sevenadur Japan** • Adkavit ar pennadoù a denn da Japan ha d'he sevenadur — 日本とその文化についてのページを見つける
# Gwallzarvoud nukleel Fukushima I

Brastres eus gwallzarvoud nukleel Fukushima Daiichi
**Gwallzarvoud nukleel Fukushima** e Bro-Japan zo c'hoarvezet d'an 11 a viz Meurzh 2011, ha renket e oa el live 7, evel gwallzarvoud Tchornobyl.
# Brunei

|  |
| --- |
|  بروني دارالسلامNegara Brunei Darussalam* Stad Brunei Darussalam** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Banniel | Skoed-ardamez |

 |
| Ger-stur : "Always in service with God's guidance"  (troidigezh) |
| Kan broadel: *Allah Peliharakan Sultan* *God Bless the Sultan* |
| Lec'hiadur Brunei Darussalam |
| Kêr-benn (ha kêr vrasañ) | Bandar Seri Begawan 4°55′N 114°55′E |
| Yezh(où) ofisiel | Malayeg |
| **Gouarnamant** | Monarkiezh absolut |
|  - Sultan | Hassanal Bolkiah |
| Dizalc'hded |   |
|  - Fin protektorelezh Breizh-Veur |  1añ Genver 1984  |
| Gorread |
|  - Hollad | 5.765 km² (170vet) |
|  - Dour (%) | 8.6 |
| Poblañs |
|  - istimadur Mae 2007 | 383,990 () |
|  - niveradeg 2001 | 332.844 |
|  - Stankter | 65/km² (127vet) |
| PDK (PGP) | 2005 (istimadur) |
|  - Hollad | $9,009 miliard (138vet) |
|  - Keidenn | $24.826 (26vet) |
| **FDD**  (2004) |  0,871 (uhel) (34) |
| Moneiz | Dollar Brunei (`BND`) |
| Gwerzhid-eur | (UTC+8) |
| Kod kenrouedad | .bn |
| Kod pellgomz | +6731 |
| 1. Hag ivez 080 a-dalek Malaysia ar Reter. |

**Brunei** pe Brunei Darussalam a zo ur stad en Azia, war enezenn Borneo. Pinvidik eo a-drugarez d'an eoul-maen. Ur vro vuzulman eo.

Stadoù Azia
 **Stadoù Azia**
Afghanistan • Arabia Saoudat • Armenia2 • Azerbaidjan1 • Bahrein • Bangladesh • Bhoutan • Brunei • Egipt3 • Emirelezhioù Arab Unanet • Filipinez • India • Indonezia5 • Iran • Iraq • Israel • Japan • Jordania • Jorjia1 • Kambodja • Kazac'hstan1 • Kiprenez2 • Kirgizstan • Korea an Norzh • Korea ar Su • Koweit • Laos • Liban • Malaysia • Maldivez • Mongolia • Myanmar • Nepal • Oman • Ouzbekistan • Pakistan • Qatar • Rusia1 • Republik Pobl Sina • Republik Sina (Taiwan) • Singapour • Siria • Sri Lanka • Tadjikistan • Thailand • Timor ar Reter4 • Turkia1 • Turkmenistan • Viêt Nam • Yemen

**Stadoù ha n'int ket anavezet :** Nagorno-Karabac'h2

**Tiriadoù gant ur statud dibar :** Hong Kong • Makao • Palestina

1. En Europa evit un darn. 2. En Azia e-keñver douaroniezh met a vez sellet outi evel un tamm eus Europa evit abegoù istorel ha sevenadurel.
3. En Afrika evit ar braz. 4. Lakaet a-wechoù en Okeania. 5. En Okeania evit un darn.

Aozadur Broadoù Gevred Azia (ASEAN)
 Brunei •  Kambodja •  Indonezia •  Laos •  Malaysia •  Myanmar •  Filipinez •  Singapour •  Thailand •  Viêt Nam

Monarkiezhoù ar Bed
**Afrika:** Eswatini° • Lesotho • Maroko\*
**Azia:** Arabia Saoudat°  • Bahrein\* • Bhoutan° • Brunei° • Emirelezhioù Arab Unanet^ • Japan • Jordania\* • Kambodja^ • Koweit\* • Malaysia^  • Nepal • Oman° • Qatar° • Thailand

**Kenglad ar Broadoù (*Commonwealth*):** Antigua ha Barbuda • Aostralia • Bahamas • Barbados • Belize • Grenada • Jamaika • Kanada • Papoua Ginea-Nevez • Rouantelezh Unanet • Saint Kitts ha Nevis • Santez-Lusia • Sant Visant hag ar Grenadinez • Inizi Salomon • Tonga • Tuvalu • Zeland-Nevez

**Monarkiezhoù european all:** Belgia • Danmark • an Izelvroioù • Liechtenstein\* • Luksembourg • Monako\* • Norge • Spagn • Sveden • Vatikan (Sez Santel)°^

° monarkiezh absolut, \* monarkiezh damvonreizhel, ^ monarkiezh dre zilennadegoù
# The Hollywood Reporter

The Hollywood Reporter

kelaouenn, kazetenn| Deiziad krouiñ | 1930  |
| Titl | The Hollywood Reporter  |
| Stad | Stadoù-Unanet  |
| Perc'hennet gant | Penske Media Corporation  |
| Sez sokial | Los Angeles  |
| Embanner | Janice Min  |
| Ti-embann | Penske Media Corporation  |
| Lec'h embann | Los Angeles  |
| Bro orin | Stadoù-Unanet  |
| Yezh an oberenn pe an anv | saozneg  |
| Prizioù resevet | star on Hollywood Walk of Fame  |
| Lec'hienn ofisiel |   |
| Liamm berr |   |

  Eus Wikidata
The Hollywood Reporter (berraet en THR) zo ur gelaouenn baper hag enlinenn stadunanat hag a bled dreist-holl gant filmoù, ar skinwel, ar c'hoariva, ha greanterezh an dudi. Savet eo bet e 1930 evel kelaouenn bemdeziek, hag e 2010 e oa troet da unan sizhuniek ment bras gant ul lec'hienn internet nevez. E 2020, e vez meret labourioù pemdeziek an embregerezh gant Penske Media Corporation dre ur c'henembregerezh gant Eldridge Industries.

The Hollywood Reporter en deus un embannadur etrevroadel e meur a vro. Ar gelaouenn a arc'hanta pe a aoz meur a zarvoud pouezus e greanterezh an dudi.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Naonegezh

Naonegezh

| Iskevrennad eus | gwallreuz, food crisis, deficiency  |
| Abeg pennañ | population growth, starvation  |

  Eus Wikidata
Daou vreur yaouank rusian tapet gant an naonegezh e-pad Naonegezh rusian 1921–22 marvet e oa 5 milion a dud. Tro 1922.
**Naonegezh** zo un diouer bras a voued. A-wechoù e varv an dud diwar an naonegezh, pe e vezont gwan-gwan ken e tapont kleñvedoù all hag e c'hallont mervel ganto. Gallout a an naonegezh ra bezañ degaset gant abegoù lies evel eostoù fall, ur boblañs re stank, pe obererezh ur gouarnamant. An holl douaroù annezet dre ar bed a zo bet tapet deiz pe zeiz gant an naonegezh e-pad an Istor.

Lec'hioù zo, dreist-holl en Afrika sub-Saharan, a vez tapet alies gant barradoù naonegezh. Ar rannved-se eo an hini a vez tapet an aliesañ gant an naonegezh abalamour d'ar c'hemmoù hin alies, ur gwall gudenn eo evit al labour-douar eno. Programoù sikour zo da gas boued etrezek Afrika.

Ur vamm hag he daou vugel e-pad Naonegezh Vras Iwerzhon
## Un arm

E-pad an Istor ez eus bet renadoù o doa bet implijet an naonegezh evel un arm evit lazhadegañ ul lod eus o foblañs pe lazhañ o enebourien. An Impalaeriezh Otoman, pe ar Volcheviked o doa bet implijet an naonegezh evel-se.

* Lu ar Rouantelezh-Unanet en doa mirlec'hioù boued brasañ Europa e-pad Naonegezh Vras Iwerzhon met ne voe roet netra da dud Iwerzhon.
* An Impalaeriezh Otoman a implijas an naonegezh evit lazhadegañ kristenien an implaeriezh e 1915.
* Ar Volcheviked a implijas an naonegezh evit lazhadegañ ul lod eus poblañs Ukraina e-pad an Holodomor (ur ger ukrainek hag a dalvez kement ha "lazhadeg dre an naon").
# Tsundere

Un dudenn doare tsundere
**Tsundere** (ツンデレ, distaget [tsɯndeɾe]) zo ur ger japanek evit ober anv eus un dudenn gwelet evel reut ha yen (raloc'h evel un enebour) met a zeuio goustadik, gant an amzer o redek, da vezañ un dudenn hegarat hag a-wechoù ur gamalad. Ar ger a zo bet savet a-ziwar ar gerioù *tsun tsun* (ツンツン), o talvezout mont kuit gant heug, ha *dere dere* (デレデレ) o talvezout 'lovey dovey' (dous, hegarat).

Da gentañ e oa bet adkavet ar ger tsundere er c'hoarioù japanat doare bishōjo. Goude-se ez eo bet implijet ar ger gant al luskad otaku Moe. Bremañ e vez implijet ar ger-se e doareoù lies evel er maid cafés, tresadennoù-bev anime, manga, novels, ha memes er mediaoù bras. Sikouret eo bet brud an droienn dre ar visual novel Kimi ga Nozomu Eien.

## Orin an tsundere

An aozour mangaioù Ken Akamatsu a laka an tsundere evel unan eus doareoù ar moe: "The person feeling it must be stronger: The object of 'moe' is weak and dependent (like a child) on the person, or is in a situation where she cannot oppose (like a maid)... (\*Tsundere only: There will be times where the stronger and weaker role is reversed)."

Mennad an tsundere a zo deuet war-wel e Japan dre ur maid cafe anvet Nagomi en Akihabara pa oa kroget al lec'h da gaout darvoudoù anvet "tsundere" e 2006.

## Skouerioù tudennoù

* Eri Sawachika e School Rumble 'zo un dudenn tsundere. Pinvidik, sellet a ra ar re all gant dismegañs bras, dreist-holl a-enep Kenji Harima. Lesanvet eo gantañ, Ojo (お嬢 Ojō) kement a "priñsez". A-benn ar fin tostaat a ra hi eus an den a live sokial uhel betek bezañ e karantez gantañ.
# Rummenn yezhadurel

Ur **rummenn ger**, ur **rummenn yezhadurel** pe ur **rummenn c'hramadegel** zo ur rummad gerioù heñvel o natur, ma c'haller lakaat an eil e-lec'h egile.

## Rummennoù yezhadurel

Da skouer

* an anv-kadarn
* ar raganv
* an anv-gwan
* ar ger-mell
* ar verb
* an adverb
* an araogenn
* ar stagelloù
	+ ar stagell-genurzhiañ
	+ ar stagell-isurzhiañ
* an estlammadell

## Ur skouer : an anv-kadarn

Kemeromp ar skouer « Harzhal a ra ar c'hi », ha lakaomp gerioù all e-lec'h an anv « ki» .

* *Harzhal a ra ar c'hazh. Harzhal a ra ar c'hangouroued. Harzhal a ra ar skubellenn. Harzhal a ra Napoleon XIV. Harzhal a ra ar C'hallaoued. Harzhal a ra ar stered.*

Ar « c'hi », ar « c'hazh », ar « c'hangouroued », hag ar re all, a zo gerioù eus ar memes rummenn yezhadurel — an anv-kadarn, amañ —, ne vern pe gwirheñvel pe nann eo ar frazenn.

Dre vras e lavarer ec'h aparchant gerioù zo ouzh ar memes rummenn yezhadurel ma c'haller lakaat an eil e-lec'h egile en ur frazenn. Treuzkemmadur a vez graet eus se peurvuiañ.

## Anavezout ar rummenn yezhadurel

En ur geriadur e vez merket e pe rummenn, pe rummennoù, yezhadurel emañ ar gerioù : gerioù zo a c'hall bezañ lakaet e meur a rummenn. E gwirionez eo an implij a ra natur ar ger hag a lavar e pe rummenn emañ. Kemeromp ar skouerioù-mañ :

* *gwall* a zo
	+ un anv-kadarn : *ar gwall*
	+ un adverb : *n'eo ket gwall vat*
* *mat/mad* a zo
	+ un anv-gwan : *tud vat int*
	+ un anv-kadarn : *ar madoù*
	+ un adverb : *Labourit mat !*
	+ un estlammadell : *Mat !*
* *kaoc'h* zo
	+ un anv-kadarn :  *un tamm kaoc'h*
	+ un estlammadell :  *Kaoc'h !*
* *debriñ* zo
	+ ur verb
	+ un anv-kadarn : *an debriñ hag an evañ*. Se zo kaoz e komzer eus anv-verb e brezhoneg.
* *arabat* zo
	+ un anv-gwan : *Arabat eo mont er-maez!*
	+ lakaet adverb e geriadurioù zo (Geriadur Hemon-Huon) ha yezhadurioù zoken.

## Rummennoù digor pe serr

Ar rummennoù a vez lâret int digor pe serr. Ur rummenn zo digor ma tegemer gerioù nevez, serr ma ne ra ket, pe ral a wech. Ar rummennoù digor a zo niverus ar gerioù enne, ar rummennoù serr zo kalz bihanoc'h.

* Er rummennoù digor e lakaer an anvioù-kadarn hag ar verboù (war-bouez ar verboù-skoazell, mar o lakaer en ur rummenn a-ziforc'h), anvioù-gwan, adverboù, hag estlammadelloù.
* Er rummennoù serr e lakaer an araogennoù, gerioù spisaat, stagelloù, raganvioù.
# Mineg an norzh

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo **mineg an norzh** (*min bei*) komzet gant tro-dro da 10 294 000 den en holl, dreist-holl e norzh Fujian e Sina (10.290.000 den e 1984) ha gant 4 000 den e Singapour (1985).

Ur rannyezh pennañ a zo:

* an **hoktchiaeg** (*hokchia*)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinaek
* Mineg
# Waxianghuaeg

| Waxianghuaeg

---

 |
| --- |
| Diasur |
| Perzhioù |
| Komzet e : | Sina |
| Rannved : | Azia |
| Komzet gant : | 300.000 (1995) |
| Renkadur : | Goude 100 |
| Familh-yezh : | Yezhoù direnk
* **Waxianghuaeg**
 |
| Statud ofisiel |
| Yezh ofisiel e : | - |
| Akademiezh : |  |
|  |
| Kodoù ar yezh |
| ISO 639-1 | - |
| ISO 639-2 |  |
| ISO 639-3 |  |
| Kod SIL | WXA |
| Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh. |

Ur yezh direnk komzet e menezioù Wuling e kornôg proviñs Hunan eo ar waxianghuaeg. En he zachennad emañ kontelezhioù Yuanling, Chunxi, Jishou, Guzhang, ha Dayong.

Disheñvel eo ar waxianghuaeg diouzh ar rannyezhoù sinaek komzet tro-dro dezhañ met n'eo ket sklaer hag-eñ eo ur rannyezh sinaek pe ur yezh distag. Ne vez ket komprenet gant komzerien ar yezhoù arall implijet er vro. N'o deus ket ar waxianghuaegerien un identelezh distag hag en em lakaat a reont da Haned.

## Gwelet ivez

Yezhoù Sina

Yezhoù direnk