Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Basayeg

| Basayeg (**Basay**)

---

 |
| --- |
| Marv |
| Perzhioù |
| Komzet e : | yezh varv |
| Rannved : | Azia |
| Komzet gant : | yezh varv |
| Renkadur : | yezh varv |
| Familh-yezh : | Yezhoù aostronezek
* Yezhoù formozek ar Reter
	+ Yezhoù Formozek ar Reter - Norzh
 |
| Statud ofisiel |
| Yezh ofisiel e : | - |
| Akademiezh : | - |
|  |
| Kodoù ar yezh |
| ISO 639-1 | - |
| ISO 639-2 |  |
| ISO 639-3 | ett |
| Kod SIL | BYQ |
| Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh. |

Ur yezh formosek komzet gwechall e kompezennoù hanternoz Taiwan eo ar '*basayeg*. Tout an izili eus ar meuriad a gomz Sinaeg hiziv an deiz, daoust ma soñj c'hoazh un nebeutig a dud kozh un nebeud gerioù.

Ur yezh varv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù formosek

 **Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ diwar-benn ur yezh aostroneziek ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
# Goudjarateg

| Goudjarateg (*ગુજરાતી / gujarātī*)

---

 |
| --- |
| Perzhioù |
| Komzet e : | India, Tanzania, Ouganda, Pakistan, Kenya, Madagaskar |
| Rannved : | Azia, Afrika |
| Komzet gant : | 46 milion a dud |
| Renkadur : | 22 |
| Familh-yezh : | Yezhoù Indezeuropek
 Yezhoù Indez-Iranek
  Yezhoù Indez-Ariek
   Yezhoù Indez-Ariek ar C'hornôg
    **Goudjarateg** |
| Statud ofisiel |
| Yezh ofisiel e : | Gujarat |
| Akademiezh : |  |
| Urzh ar gerioù : | SOV |
|  |
| Kodoù ar yezh |
| ISO 639-1 | gu |
| ISO 639-2 | guj |
| ISO 639-3 | guj |
| Kod SIL | GJR |
| Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh. |

Ur yezh indez-aryek eo ar **goudjarateg** (*gujarati* (ગુજરાતી), genidik eus Goudjarat en India e-lec'h ma vez komzet gant komzet gant 45,5 milion a dud.

En holl e vez komzet gant tro-dro da 46 milion a dud er bed a-bezh en Ouganda (150.000), e Tanzania (250 000), e Kenya (50 000) hag e Pakistan (100 000). Kumunizhieoù goudjarateger bras pe vrasoc'h ez eus ivez er Rouantelezh Unanet hag er Stadoù Unanet.

Unan eus yezhoù ofisiel India an hini eo ha yezh ofisiel Goudjarat.

Skrivet e vez gant un doare-skrivañ ispisial, ar skritur goudjaratek.

## Gwelet ivez

* Roll yezhoù ofisiel India
* Skritur goudjaratek

## Liammoù diavaez

* Kentelioù goudjarateg
* Yezh ha lennegezh
# Thomas Edison

Thomas Edison
(en) *A Day with Thomas Edison* (1922)
**Thomas Edison** (**Thomas Alva Edison** eus e anv leun) a zo ganet d'an 11 a viz C'hwevrer 1847 en Ohio ha marvet eo d'an 18 a viz Here 1931 e New Jersey (Stadoù-Unanet). E lesanv e oa «Majisian Menlo Park», gwelet e oa evel an ijinour gwellañ eus ar Stadoù-Unanet. Ijinet en deus ar pellgomz (met tud all o doa kavet ar pellgomz araozañ), ar glogorenn dredan, ar sinema, an enrollañ son hag ar fonograf. Perc'henn e oa war 1 093 aotre-gwerzhañ er Stadoù-Unanet. Pa oa ganet Edison ne oa ket eus an tredan, 84 bloaz war-lerc'h e oa goulaouet ar bed a-bezh a-drugarez dezhañ.
# Nikola Tesla

Nikola Tesla
**Nikola Tesla** a oa un ijinour hag ur fizikour amerikan, a orin serb, bet ganet d'an 10 a viz Gouere 1856 e Smiljan, en Impalaeriezh Aostria-Hungaria (e Kroatia hiriv) hag aet da anaon d'ar 7 a viz Genver 1943 e New York.

E 1884 e tivroas d'ar Stadoù-Unanet. Brudet eo e labour war teknologiezh an tredan ha dreist-holl ijinadenn an tredan kas-degas.

Eus 1892 da 1894 e voe besprezidant an *American Institute of Electrical Engineers* met er baourentez e varvas.

## Skeudennaoueg

* Pellskrid digant Vlatko Maček da Nikola Tesla
* Pellskrid digant Nikola Tesla da Vlatko Maček
* Paseporzh Nikola Tesla, p. 1, 1883

* Yougoslavia
1981
* Yougoslavia
1991
* Yougoslavia
1993
* Yougoslavia
2000

## Liammoù diavaez

* The Nikola Tesla museum (Mirdi Nikola Tesla
* Tesla's Wardenclyffe Science Center Plaque
# З

Navet lizherenn al lizherenneg kirillek eo **З**, **з** (ze) hervez urzh al lizherenneg rusek.

Distaget e vez [z] e ruseg.

Ul lizherenn latin ispisial eo **З**, **з** bet implijet evit skrivañ ar djangeg (zhang) etre 1957 ha 1986.

Awenet e oa bet stumm al lizherenn-mañ gant hini ar sifr *3*.

Implijet e veze evit merkañ an donenn uhel, hag abaoe 1986 e vez implijet al lizherenn *j* en he lec'h.

## Gwelet ivez

* Ч
* Ƽ
* Ƅ
* Ƨ

Lizherenneg kirillek

| Lizherennoù kirillek |
| --- |
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
|  |  |  | Э e | Ю you | Я ya |  |  |  |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet  | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
|  |  |  | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat |  |  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porched ar yezhoù hag ar skriturioù**

---

Adkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.

 |
# Ҽ

Ul lizherenn girillek ispisial eo **Ҽ**, **ҽ** implijet gant an abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /tʂ/.

Lizherenneg kirillek

| Lizherennoù kirillek |
| --- |
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
|  |  |  | Э e | Ю you | Я ya |  |  |  |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet  | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
|  |  |  | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat |  |  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porched ar yezhoù hag ar skriturioù**

---

Adkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.

 |
# Ѥ

Ul lizherenn bet implijet gwechall gant al lizherenneg hengririllek eo **Ѥ, ѥ** ( *e gant iota*), distaget [je]. Ne vez ket implijet ken evit skrivañ ar yezhoù slavek.

Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn Є skrivet stag ouzh al lizherenn girillek I.

Lizherenneg kirillek

| Lizherennoù kirillek |
| --- |
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
|  |  |  | Э e | Ю you | Я ya |  |  |  |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet  | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
|  |  |  | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat |  |  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porched ar yezhoù hag ar skriturioù**

---

Adkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.

 |
# Ԉ (lizherenn)

Ul Lizherenneg kirillek ispisial eo **Ԉ**, **ԉ** implijet gant ar komieg-zirieg evit skrivañ ar son kensonennel [λ] pe [lʲ], kevatal d'al lizherenn serbek Љ

Unan eus lizherennoù al lizherenneg volodtsovek an hini e oa, bet implijet etre 1919 ha 1931.

Diazezet e oa bet stumm al lizherenn-mañ war hini al lizherenn girillek Л.

Lizherenneg kirillek[diskouez]

| Lizherennoù kirillek |
| --- |
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
|  |  |  | Э e | Ю you | Я ya |  |  |  |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet  | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
|  |  |  | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat |  |  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porched ar yezhoù hag ar skriturioù**

---

Adkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.

 |
# Broderezh

**Broderezh** a reer eus obererezh *brodañ*, da lavarout eo kaeraat dilhad pe lien dre wriat neud liesliv warno gant un nadoz pe ur c'hroched en ur heuliañ patrom un dresadenn. Mekanikoù-da-vrodañ a vez fardet hiziv.

Ouzhpenn d'an neudennoù, ha drezho, e vez lakaet a-wechoù traezoù evel mein prizius, pailhour, perlez, sekinoù, hag all.

Unan eus labourioù broderezh koshañ eo pallenn-moger Bayeux, a voe brodet en XIvet kantved.

* Unan eus krefen ar broderezh
* O vrodañ
* Kraf kroaziet
* Broderezh *Hardanger* a orin skandinaviat

* Broderezh e Breizh
* Sae Nolwenn Leroy
(Ti Jaouen,2011)
* "Giz Fouen" (Kerne)

* Broderezh er bed
* Armenia
* Bro-Saoz
* Bulgaria
* Gres
* Hungaria
* India
* Japan
* Korea
* Mec'hiko
* Norvegia
* Portugal
* Rusia
* Sina
* Spagn
* Tunizia
* Ukraina
* Viêt Nam

## Levrlennadur

### Diwar-benn ar broderezh e Breizh

* 2000 : *ArMen*, Here 2000, niv. 115, *Pascal Jaouen, brodeur*
* 2005 : *Le Brodeur bleu*, Pascal Jaouen, Danièle Le Pape, Florence Grall, 111 p, Le Télégramme (ISBN 978-2848331447)
* 2007 : *Broderies en Bretagne*, Hélène Cario/Viviane Hélias, Coop Breizh
* 2011 : *Costumes de Bretagne*, Yann Guesdon, Palantines (ISBN 978-2356780454)

### Patromoù evit brodañ

#### Gant Céline Le Belz

* *Broderies traditionnelles*, Ti-embann Didier Carpentier, 2009, 94 p. (ISBN 978-2841676354)

#### Gant Odile Le Goïc-Le Guyader

* *Cahier de broderie Tome 1 - Le neudé*, Odile Le Goïc-Le Guyader, Ti-embann War 'l Leur, 80 p., 2012 (ISBN 978-2843465628)

#### Gant Skol Pascal Jaouen

* *Glazig, Tome 1, Motifs à broder*, Ti-embann École de Broderie d'Art Pascal Jaouen, 2012, 48 p. (ISBN 978-2843465444)
* *Glazig, Tome 2, Motifs à broder*, Ti-embann École de Broderie d'Art Pascal Jaouen, 2013, (ISBN 978-2843460074)
* *Glazig, Tome 3, Motifs à broder*, Ti-embann École de Broderie d'Art Pascal Jaouen, 2014 (ISBN 979-1091161015)

## Liammoù diavaez

* "Brodeline", Broderezh-Arz
* Pascal Jaouen, broder ha stilour
* Skol Vroderezh-Arz Pascal Jaouen

Sellit ouzh ar ger broderezh er
wikeriadur, ar geriadur frank.
# Saozneg Aostralia

**Saozneg Aostralia** (*Australian English*) eo an doare saozneg a vez komzet en Aostralia. N'eus statud ofisiel ebet e bonreizh ar vro, met ar yezh ofisiel eo *de facto*.

Krog e oa saozneg Aostralia da zisheñvelekaat diouzh hini Breizh-Veur abaoe savidigezh trevadenn New South Wales e 1788 hag anzavet eo e zisheñvelidigezh abaoe 1820. C'hoarvezout a ra eus kej-mej annezerien deuet eus pevar c'horn ar Rouantelezh-Unanet, dezho rannyezhoù disheñvel ma teuas da gaout perzhioù dibar, en e c'heriaoueg, er pouezmouezhiañ, er yezhadur hag er skrivañ.

## Istor

 Banjo Patterson, a savas *Waltzing Matilda*, ur ganaouenn leun a c'herioù e saozneg Aostralia.
Ur c'hard eus ar brizonidi kaset da Aostralia a oa Iwerzhoniz, dastumet gant ar polis saoz, pe en Iwerzhon pe zoken e Breizh-Veur. An darn vrasañ anezho ne ouient ket saozneg pe ne ouient ket kalz. Prizonidi all a oa ha ne ouient ket saozneg ivez, degaset eus Bro-Skos pe Kembre.

* En e levr *Two Years in New South Wales* e skrivas Peter Miller Cunningham, e 1827, e oa disheñvel saozneg ar vugale bet ganet er vro diouzh hini o zud deuet eus Europa, hag e santed levezon saozneg Londrez.
* Hervez Anthony Burgess e oa saozneg Aostralia tost da hini Londrez en amzer Charles Dickens ( *Australian English may be thought of as a kind of fossilised Cockney of the Dickensian era.* *).*

## Notennoù
# Aval-orañjez

* *Ur pennad Orañjez zo ivez.*

---

| Orañjez |
| --- |
|  |

Frouezh ar gwez-orañjez (pe aouravalenned, *Citrus sinensis* o anv skiantel) eo an **avaloù-orañjez**, pe **orañjez**, pe **aouravaloù**, boulheñvel o stumm, melen-ruz o liv, splus en o bouedenn chugonus-tre.

An añv aval-orañjez a zeu eus ar galleg kozh "pomme d'orange" (trizekvet kantved)*(Daveoù a vank)*.

Dont a reont diwar *Citrus sinensis* ha *Citrus aurantium* ha seurtoù all , eus ar c'herentiad Rutaceae.

Brudet eo ar frouezh abalamour d'ar vitamin C zo enno.

Hervez ar FAO (2014), e oa bet dastumet 71 milion a donelladoù orañjez, ur c'hard anezho e Brazil, ar peurrest e Sina, India, Mec'hiko, SUA, Spagn, Egipt, Indonezia, Turkia ha broioù all.

Orañjez pe *melen-ruz* a lavarer pa gomzer eus liv an aouraval.

* Bleuñv ha frouezh
* Orañjez
* En o fezh, troc'het dre an hanter, tamm diblusket

* Diblusket
* Orañjez ha chug orañjez

## Gwelet ivez

* Chug orañjez

## Notennoù
# Hadith

An **Hadit** pe **Hadith** a zo pennadoù-skrid pe testenioù diwar-benn buhez ar profed Mohammed. Pouezus-tre int en Islam. Met siwazh e vez bec'h bras da c'houzout pere a zo gwir ha pere n'int ket.
# Balhae

Balhae

bro istorel| Deiziad krouiñ | 698  |
| Anv er yezh orin | 발해, 진국, 고려국, ᡦᡠᡥᠠ‍ᡳ  |
| Relijion pe kredenn | Boudaegezh  |
| Anvet diwar | Bohai Sea  |
| Kevandir | Azia  |
| Kêr-benn | Dongmosan, Site of the Middle Capital of the Balhae Kingdom, Shangjing Longquanfu, Donggyeong Yongwonbu, Site of the Middle Capital of the Balhae Kingdom  |
| Located in the present-day administrative territorial entity | Republik Poblel ha Demokratel Korea, Republik Pobl Sina, Rusia  |
| Bet erlec'hiet gant | Liao dynasty, Goryeo  |
| Yezh implijet | Balhae  |
| Deiziad divodañ | 926  |
| Rummad evit ar c'hartennoù | Category:Maps of Balhae  |

  Eus Wikidata
**Balhae** a oa ur rouantelezh lieskenel kozh diazezet goude diskar ar rouantelezh korean Goguryeo.

## Istor

Goude kemeridigezh kêr-benn ha su Gogureyo gant rouantelezh Silla e voe savet ar Stad Jin (振, *Zhen si* e sinaeg) e 698 gant ar jeneral Dae Jo-young eus Gogureyo. Diwezhatoc'h e voe anvet Balhae dre unvaniñ elfennoù eus ar c'henelioù Mohe ha Gogureyo.

Derc'hel a rae Balhae su Mandchouria, su Kray Primorskiy ha norzh Korea. Er bloaz 926 e voe faezhet gant ar boblad Khitan. Staget ouzh an dierniezh khitan Liao (khitaneg : *Mos Jælud*) e voe an darn vrasañ eus ar rouantelezh Balhae, hag an nemorant ouzh ar rouantelezh Goryeo.

* Tiriad Balhae er bloaz 830

## Liammoù diavaez

* (en) U.S. *Library of Congress: Country Studies*
* (en) *Metropolitan Museum of Art*
# Veda

Ar **Veda** pe ar **Vedaoù** (*ved* en hindi ha *veda* e sañskriteg) a c'hoarvez eus ur stroll testennoù relijiel, anezho sichenn ar vedegezh hag an hindouegezh.

Kar eo ar ger *veda* d'ar wrizienn vrezhonek *gouez- (gouzout)*. *Gouezoniezh* eo ster ar ger **veda**.

Graet e vez *veda* ivez eus testennoù all, da skouer : ar **sthāpatya-veda(gouezoniezh an diazezañ)* a zo anezhañ an tisavouriezh pe an adeiladiñ ; an **Āyur-veda(gouezoniezh an hirhoal)* a zo anezhañ ar medisinerezh. Met pa ne vez ket resisaet e talv ar **Veda** kement hag ar Ouezoniezh hec'h-unan. Ar *śruti* eo ar **Veda**-se. Dont a ra ar ger *śruti* eus ar wrizienn sañskritek ŚRU *(klevet)* a zo kar d'ar brezhoneg KLEV. Hervez an hengoun vedek e vez graet *śruti* eus an testennoù a zo bet "klevet" gant richied ha treuzfurmet e sonioù ganto. Lakaet e vez kemm etre ar *śruti* a zo bet diskuilhet d'ar richied, hag ar *smrti* a zo bet eztaolet gant mistri zenel.

Ar vedaoù a zo enno ar meulganoù, al lidoù hag ar mantraoù. Kontañ a reer 4 veda: ar **Rg-veda**, ar **Yajur-veda**, ar **Sāma-veda** hag an **Atharva-veda**.

* Ar **Rg-veda(Gouezoniezh ar rannoù)* eo an hini koshañ. Savet e vefe bet war-dro 1500 kent Jezuz Krist.
* Ar **Yajur-Veda(Gouezoniezh formulennoù an aberzhioù)* a zo bet dalc'het muioc'h eget ar re all peogwir e veze implijet er *yajña-où*, lidoù diazez ar vedegezh.
* Ar **Sāma-veda(Gouezoniezh ar sonioù heson)*. N'eus anezhañ nemet meulganoù (eus ar Rg-veda peurvuiañ) bet azasaet evit bezañ kanet.

An tri veda kentañ a vez graet anezho *trayī vidyā*: "ar ouezoniezh tripl".

* An **Atharva-veda(Gouezoniezh Atharvan)* a zo izeloc'h e live. E-kichen ar meulganoù amprestet digant an tri all ez eus ennañ meulganoù hud dreistholl: strobinelloù karantez pe evit diwall diouzh enebourien a bep seurt.
# Poelloniezh

Rannoù pennañ ar boelloniezh, el levr **Margarita Philosophica** gant Gregor Reisch, moulet e 1503 pe e 1508
Ar **boelloniezh** pe al **lojik**, eo studi ar poellata, da lavarout eo un arguzerezh, ma vez reizh pe get, hag a heuilh reolennoù furmel pe troet.

Al lojik (diwar an henc'hresianeg λογικὴ τέχνη, *logikè technē*, da lavaret eo "arz ar prederiañ" pe "arz an arguzenniñ") a denn dre vras ​​d'ar poellata. Al lojik a bled gant framm an arguzennoù hag o talvoudegezh. Dre hengoun eo al lojik ur skourr eus ar brederouriezh. Da gentañ e oa bet diorroet al lojik klasel e liamm strizh gant ar retorik.

Studi ar poellata hag ar wirionezioù eo al lojik. Evit se e ranker studiañ an disoc'hoù, ar raktresoù, an arguzennoù, sofour (*sophisme* e galleg ; *informal fallacy* e saozneg) hag ar preder kritikel. Kevreet eo al lojik gant teorienn an arguzennoù.

## Pennadoù kar

* Metafizik
* Etik
* Epistemologiezh
* an termen en holloueziadur

Sellit ouzh ar pennad
Poelloniezh
e Wikiarroud,
an dastumad menegoù.

Sellit ouzh ar ger Poelloniezh er
wikeriadur, ar geriadur frank.
# Theravada

Menec'h voudaek theravāda e Luang Prabang, e Laos (2009)
An **Theravada** (pali थेरवाद *theravāda*, sañskriteg स्थविरवाद *sthaviravada|sthaviravāda*); da lâret eo, "Kelenn ar re henañ" pe "ar c'helenn kozh", eo ar skol voudaegezh koshañ zo anezhi c'hoazh hiziv an deiz. Savet e oa en India. Mirour a-walc'h eo, ha *dre vras* tostoc'h d'ar voudaegezh kentañ, hag e-pad meur a gantved e oa bet relijion pennañ Sri Lanka (war-dro 70% ar boblañs hiziv) hag an darn vrasañ eus douar-bras Azia ar Gevred (Kambodja, Laos, Myanmar, Thailand). Feizidi eus an Theravada a gaver ivez e minorelezhioù e lodennoù eus mervent Sina (ar strolladoù etnek Shan ha Tai), e Vietnam (Khmered Krom), Bangladesh (ar Varouaed, Chakmaed, ha Maghed), e Malaysia hag Indonezia. Abaoe nebeut e c'hounez tachenn e Singapour er C'hornôg (Europa, Amerika).hag en in India. Hiziv an deiz e vefe ouzhpenn 100 milion a Voudaiz a heuilh hengoun an Theravada, er bed a-bezh.

## Notennoù
# Alawited

Alawited

strollad relijiel, Ranngredenn| Anv er yezh orin | علويون  |
| Relijion pe kredenn | Alawism  |
| Diazezer | Ibn Nusayr, Al-Khaṣībī  |

  Eus Wikidata
Kartenn hag a ziskouez pelec'h e kaver Alawited e broioù ar reter-nesañ.
An **Alawited** (arabeg: ʿalawīy, علويّ, *alawit*), anvet ivez **nousayried** (nuṣayrī, نصيريّ, *nousayrit*) a zo ur boblad a-orin eus Djabal Ansariya e norzh Siria. Ar bobl-se a ya d'ober ur ranngredenn eus an islam chiit (ar pezh n'eo ket degemeret gant an holl chiited, met fatwahoù ’zo o deus disklêriet e oant), levezonet gant an ismaelianed. E-pad pell int bet lakaet da baganed gant ar sunnited ha kement-se betek an XXvet kantved. Alawit eo ar familh al-Asad a zo bet e penn Siria etre 1971 ha 2024.

## Gwelet ivez

* Alevited
# Candomblé

Lid cadomblé en Ile Ase Ijino Ilu Orossi, koshañ templ candomblé Brazil, e Salvador da Bahia, er bloavezh 2008.
 Orixá Exú
**Candomblé** zo ur relijion eus Brazil, deuet diwar relijionoù afrikan ha mesket enni elfennoù eus ar relijion gatolik. Tri milion a feizidi zo er bezd a-bezh, e Brazil dreist-holl, met temploù zo ivez e broioù all, evel Uruguay, Arc'hantina, Venezuela, Colombia, Panamá, México, Alamagn, Italia, Portugal ha Spagn.

## Yezh

Dont a ra ar ger "candomblé" eus ur ger quimbundo, *candombe* (dañs gant atabaques), hag ar ger yorubá *ilé* pe *ilê*, ti): talvezout a ra neuze, "ti an dañs gant atabaques".

## Doueed

* Yemanja, doueez ar mor
* Chango
* Oxóssi, doue ar chase
* Elegua

## Pobloù

Dont a rae sklaved Brazil eus ar pobloù yoruba, ewe, fon, ha bantou. sed amañ un tamm roll anezho:

* **Nagô** pe**Yoruba **Ketu** pe **Queto**, e (stad Bahia hag holl stadoù Brazil)
* **Efan** (Bahia, e stad Rio de Janeiro ha stad São Paulo)
* **Ijexá** (e Bahia)
* **Nagô Egbá pe Xangô do Nordeste** (Pernambuco, Paraíba, Alagoas, Rio de Janeiro et São Paulo)
* **Mina-nagô pe Tambor-de-Mina** (Maranhão)
* **Xambá** (Alagoas ha Pernambuco) - aet da get
* **Bantou** (Angola, Kongo, Bahia, Pernambuco, Rio de Janeiro, Minas Gerais, São Paulo, Goiás, Rio Grande do Sul)
* **Candomblé de Caboclo** (Amerindianed)
* **Jeje** : eus ar ger yoruba "*adjeje*" , da lavarout eo "estren.
* **Babaçuê** (Pará)