Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Normandi (rannvro)

*Ur pennad Normandi zo ivez.*

| Normandi |
| --- |
|  |
| Anv gallek (ofisiel) | Normandie
 |
|  Melestradurezh |
| Riez |  Frañs |
| Pennlec'h (prefeti) | Rouan
 |
| Prezidant(ez) ar c'huzul-rannvro Amzer gefridi
 | Hervé Morin 2015-2021
 |
| Prefed(ez)
 | Pierre-André Durand
 |
| Kod INSEE
 | 28
 |
| Lec'hienn web
 |
 |
|  Poblañsouriezh |
| Anv annezidi
 | normands
 |
| Poblañs | 3 325 522 ann. (2020) |
| Stankter | 111 ann./km² |
|  Douaroniezh |
| Kenurzhiennoù |  /  |
| Gorread | 29 906 km² |
|  Adrannoù |
| Departamantoù
 | Calvados, Eure, Manche, Orne, Saena-an-Arvor
 |
| Niver arondisamantoù | 17 |
| Niver kantonioù | 131 |
| Niver etrekumuniezhioù |  |
| Niver kumunioù | 2 651 |
| kemmañ  |

**Normandi** zo unan eus rannvroioù melestradurel Bro-C'hall, e hanternoz ar vro.

Kemeret he deus lec'h div rannvro all a oa diagent — Normandi-Izel ha Normandi-Uhel — d'ar 1añ a viz Genver 2016, da-heul ar c'hempenn a zo bet graet d'ar rannvroioù gant ar gouarnamant gall e 2015.

E rannvro Normandi emañ ar braz eus Normandi gozh hag un tamm eus kontelezh Perche, ur broviñs kozh eus ar Rouantelezh C'hall a-raok an Dispac'h, pa voe savet an departamantoù.

E Rouen emañ prefeti ar rannvro, met e Caen e vez bodet ar c'huzul-rannvro.
E 2016 eo bet anvet kentañ prezidant rannvro **Normandi** unvanet, Hervé Morin.

## Notennoù
# Skinoù X

Unan eus ar c'hentañ radiografiennoù graet gant Wilhelm Röntgen.
Ar **skinoù X** zo ur stumm skin tredanwarellek, dezhe ur stankter uhel zo e hirder gwagennn etre 5 pikometr ha 10 nanometr tamm-pe-damm. Energiezh ar foton a ya eus un nebeud eV (electron-volt), da meur a zegad MeV. Ar skinoù ionekaerien-se a vez implijet evit kalz traoù, en o zouez ar skeudennerezh mezegiezh hag ar gristalografiezh.

Dizoloet e oa bet ar skinoù X e 1895 gant ar fizikour alaman Wilhelm Röntgen, a resevas ar c'hentañ Priz Nobel Fizik evit kement-mañ. Envel a reas anezhe evel se abalamour ma oa dianav o natur (al lizherenn *x* a vez implijet evit an dra dianav er matematik).

Ar c'hemm a raer etre ar skinoù X hag ar skinoù gamma (zo heñvel o natur hag o energiezh) a zeu eus an doare ma vezont krouet. Ar skinoù X zo foton produet gant elektron an atom tra ma vez produet ar skinoù gamma gant derc'han an atom.
# Edmund Burke

Edmund Burke
**Edmund Burke** (ganet d’an 12 a viz Genver 1729 - marvet d’an 9 a viz Gouere 1797) a oa ur prederour, politikour ha skrivagner saoz-hag-iwerzhonat. E-pad pell e voe ezel eus Ti ar C’humunioù, er gostezenn Whig. Soñj a zalc’her eus Burke abalamour, dreist-holl, ma savas a-du gant trevadennoù Norzhamerika hag a-enep ar roue George III, a-raok Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet.

Anavezet eo bet ivez gant e skrid diwar-benn an Dispac'h Gall anvet *Reflections on the Revolution in France*. Gantañ e teuas da vezañ unan eus an dud pouezusañ e-touez mirourien ar gostezenn Whig ; treiñ a reas ar frankizourien saoz a oa a-du gant an Dispac’h Gall, evel Charles James Fox, a-enep dezhañ. Alies e seller ouzh Edmund Burke evel unan eus diazezourien ar virelouriezh e Breizh-Veur.

## Oberennoù

* *A Vindication of Natural Society: A View of the Miseries and Evils Arising to Mankind* (1756)
* *A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful* (1757)
* *Reflections on the Revolution in France* (1790)
# Bloavezh bizeost

Ur **bloavezh bizeost** a zo ur bloavezh gant 366 devezh e-lec'h 365. An devezh ouzhpenn-se eo an 29 a viz C'hwevrer. Ne vez eus an devezh-se nemet bep pevar bloaz dre vras. Ar bloaz 2012 hag ar bloaz 2016 a zo bloavezhioù bizeost. Kement-se a c'hoarvez abalamour ma tro an Douar en-dro d'an Heol en ur ober 365,242198 devezh, da lavaret eo e vez ret lakaat da adklotañ an traoù ur wechig an amzer. Kement-se a vez lakaet da dalvezout en deiziadur gregorian, an deiziadur a vez graet gantañ ar muiañ er bed.

## Ar reolenn a-vremañ

Koulskoude, ma vefe lakaet un devezh ouzhpenn bep pevar bloaz e vefe re goude ur pennad, setu perak eo bet lakaet ar reolenn-mañ da dalvezout:

* Bizeost eo ar bloavezhioù a c'haller rannañ dre 4 met n'haller ket rannañ dre 100.
* Bizeost eo ar bloavezhioù a c'haller rannañ dre 400.

Neuze 'ta ne vez ket bizeost ar bloazioù kantek evel 1700, 1800 ha 1900 abalamour d'ar poent kentañ, ha bizeost e oa ar bloazioù 1600 ha 2000 abalamour d'an eil poent.

Ar bloavezhioù bizeost
 en deiziadur gregorian (eus 1904 da 2196)| - | 2000 | - |
| 1904 | 2004 | 2104 |
| 1908 | 2008 | 2108 |
| 1912 | 2012 | 2112 |
| 1916 | 2016 | 2116 |
| 1920 | 2020 | 2120 |
| 1924 | 2024 | 2124 |
| 1928 | 2028 | 2128 |
| 1932 | 2032 | 2132 |
| 1936 | 2036 | 2136 |
| 1940 | 2040 | 2140 |
| 1944 | 2044 | 2144 |
| 1948 | 2048 | 2148 |
| 1952 | 2052 | 2152 |
| 1956 | 2056 | 2156 |
| 1960 | 2060 | 2160 |
| 1964 | 2064 | 2164 |
| 1968 | 2068 | 2168 |
| 1972 | 2072 | 2172 |
| 1976 | 2076 | 2176 |
| 1980 | 2080 | 2180 |
| 1984 | 2084 | 2184 |
| 1988 | 2088 | 2188 |
| 1992 | 2092 | 2192 |
| 1996 | 2096 | 2196 |

## Gwelet ivez

* Deiziadur gregorian
# 16 Genver

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ← **Genver** → |
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |   |   |   |

 |
|  |

## Darvoudoù

|  |
| --- |
| Jan Palach |

* 1707 : gant Parlamant Skos eo degemeret, a-benn ar fin, Akta Unaniñ 1707, a zegas unanidigezh Skos ha Bro-Saoz ha krouidigezh Rouantelezh Breizh-Veur.
* 1903 : dont a ra ar gazetenn-sport *L'Auto-Vélo* da vezañ *L'Auto*.
* 1969 : em em lazhañ a ra Jan Palach, ur studier tchek, da enebiñ ouzh yev an Unaniezh Soviedel.
* 1979 : Mohammad Reza Pahlavi, impalaer Iran, a dec'h diouzh e vro gant e familh.

## Ganedigezhioù

* 1873 : Boyd Alexander, ofiser saoz er British Army, ergerzher hag evnoniour.
* 1884 : Jules Supervielle, skrivagner gall.
* 1931 : Johannes Rau, prezidant republik Alamagn.
* 1932 : Dian Fossey, loenoniourez stadunanat, ispisialourez war ar gorilhed.
* 1942 : Richard Bohringer, aktour, kaner-sonaozer ha sevener gall, broadet senegalat abaoe 2002.
* 1951 : Marsel Modir, geriadurour.
* 1404 : Yann Iañ (Châtillon), Kont Pentevr ha Beskont Lemojez.
* 1921 : Vittorio Torre, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 1957 : Arturo Toscanini, pennsoner italian.
* 1990 : Raffig Tullou, kizellour breizhat, ezel eus Unvaniez ar Seiz Breur, saver Koun Breizh.
* 2001 : Laurent-Désiré Kabila, prezidant Republik Demokratel Kongo.

## Lidoù

* Dieiziadur henroman : *XVII ante calendas Februarias / Concordia Augusta* = XII deiz kent In C'hwevrer : Deiz-ha-bloaz dedi templ *Concordia Augusta*
* Sant an deiz e Breizh : sant Dic'hil
# 1980

*Diwar-benn bloavezh **1980** an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.*

## Darvoudoù

### Europa

#### Breizh

* 7 a viz Meurzh: peñse an eoullestr Tanio e-kichen Enez-Vaz, lanv du da heul.
* Krouidigezh he skol kentañ derez kentañ gant ar rouedad Diwan e Treglonoù
* Krouidigezh ar c’helaouennoù Bremañ, Al Lanv ha Dalc’homp Soñj.
* Gouel ar brezhoneg aozet e Plabenneg etre ar 14 hag an 18 a viz Mae.

#### Frañs

### Azia

#### Reter-nesañ

#### Reter-kreiz

* Deroù ar brezel etre Iran hag Iraq

#### Iskevandir indezat

#### Reter-pellañ

### Afrika

### Amerikaoù

#### Norzhamerika

##### Stadoù-Unanet

* 4 Du : Ronald Reagan, dilennet da brezidant SUA

#### Suamerika

### Oseania

### Arzoù ha lizhiri

#### Livañ

#### Sonerezh

#### Lennegezh

#### Sinema

### Skiantoù ha politikerezh

### Armerzh

### Sport

### A bep seurt/diasur

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :*Rummad:Ganedigezhioù 1980*

## Marvioù

Gwelet ivez:*Rummad:Marvioù 1980*
# Fantasia (film)

Unan eus logoioù *Fantasia*.
Fantasia a zo ur film saoznek, sevenet gant un toullad a filmaozerien stadunanat.

Trivet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h *Pinocchio* (e miz C'hwevrer 1940) hag a-raok *Dumbo* (e miz Here 1941). Un heuliad d'ar film — *Fantasia 2000* an titl anezhañ — a zeuas e-maez e miz Kerzu 1999.

Diviz ebet er film-mañ — panevet an danevellerien, Mickey Mouse ha rener al laz-seniñ — dre ma ya bommoù sonerezh klasel brudet-kenañ :

* *Toccata und Fuge d-Moll BWV 565* gant Johann Sebastian Bach (1685-1750),
* *Chtchelkountchik* gant Pyotr Ilyitch Tchaikovskiy (1840-1893),
* *L'Apprenti sorcier* gant Paul Dukas (1865-1935),
* *Sakridigezh an Nevez-Amzer* (*Весна священная* e rusianeg) gant Igor Stravinskiy (1882-1971),
* *6. Sinfonie* gant Ludwig van Beethoven (1770-1827),
* *Danza delle ore* gant Amilcare Ponchielli (1834-1886),
* *Nozvezh war ar Menez Moal* (*Ночь на Лысой горе* e rusianeg) gant Modest Mousorgskiy (1839-1881),
* *Ellens dritter Gesang* (pe *Ave Maria*) gant Franz Schubert (1797-1828)

d'ober an eizh rann eus an oberenn. Sonet e voe, evit an darn vrasañ anezhe, gant Laz-seniñ Philadelphia renet gant Leopold Stokowski (1882-1977).

## Fichenn deknikel

* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Senario : goursellet gant Joe Grant ha Dick Huemer,
* Kevredad produiñ : Walt Disney Productions,
* Produourien : Ben Sharpsteen ha Walt Disney,
* Kevredadoù dasparzhañ : Walt Disney Productions (1940), RKO Radio Pictures (1941-1956),
* Deiziad dont e-maez : 13 a viz Du 1940 e New York (Stadoù-Unanet Amerika),
* Pad : 125'.

## Liamm diavaez

* (en) Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù
# Sonerezh

sonerezh

doare arz, tachenn studi, tachenn studi, diskiblezh akademek| Iskevrennad eus | entertainment, arts  |
| Studiet gant | musicology, music theory, sociomusicology  |
| Produ | sonerezh  |
| Hashtag | Music  |
| Istor | history of music, music and politics  |
| Bibliography | bibliography of music literature  |
| Entry in abbreviations table | mus.  |
| Stack Exchange site URL |   |
| Mastodon instance URL |   |
| Arouezenn Unicode | 🎵, 🎶  |

  Eus Wikidata*Die Musik* "Ar sonerezh", Gustav Klimt(1895)
Arz an aozañ sonioù ha paouezennoù gant lusk eo ar sonerezh. Reolennoù resis ha kemmus hervez al lec'h hag ar mare zo evit sevel ur pezh sonerezh. Da sevenadurel e vez lakaet an arz-se en holl gevredigezhioù denel.

Kanañ eo an doare sonerezh kentañ, met diniver eo an doareoù binvioù-seniñ zo bet ijinet, ouzhpenn da vouezh an den, a-dreuz ar bed hag an amzer evit reiñ sonerezh da glevout.

Alies e talvez ar sonerezh da verkañ un darvoud pe ul lid relijiel bennak, ez-prevez pe ez-foran. Treuzkaset a rumm da rumm e vez sonerezh hengounel ar bobl-mañ-pobl. Sonerezh a vez aozet ivez da vont gant abadennoù sinema, c'hoarioù video, skinwel hag all.

Taolenn disin savet diwar unan gant al livour sinaat Gu, Hongzhong (937-975)
## Teorienn ar muzik

* Ar sistem pentatonek

## Ar binvioù

Kemm a ra ar binvioù hervez an doare sonerezh a garer ober e reer

* Listennad binvioù-seniñ

## Doareoù sonerezh

* Sonerezh hengounel
	+ Sonerezh hengounel Breizh
		- Listennad kanerien ha sonerien hengounel breizhat
* Sonerezh klasel
* Sonerezh rock
* Listennad kanerien etrebroadel

### Seniñ ha kanañ

Arzoù tost eo seniñ (arz ar sonerezh) ha kanañ.

* Gwelout kanañ

## Yec'hed

Implijet e vez ar sonerezh da stourm ouzh kleñvedoù zo *(Daveoù a vank)* : kleñved Parkinson *(Daveoù a vank)* ha kleñved Alzheimer Patrom:Davoeù a vank.

## Levrlennadur

* *Geriadur bihan ar sonerezh*, Perig Herbert, Hor Yezh 1990.