Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Feur-emglev Svalbard

**Emglev Svalbard** zo ur feur-emglev diwar-benn enezeg Svalbard (*Spitzbergen* en alamaneg ha meur a yezh all)

Sinet e oa bet e Pariz d'an 9 a viz C'hwevrer 1920. An div yezh ofisiel anezhañ eo ar galleg (*Traité concernant le Spitzberg*) hag ar saozneg (*Treaty concerning Spitsbergen*). Sinet eo bet da gentañ gant Aostralia, Kanada, Danmark, Frañs, Italia, Japan, Sveden, ar Rouantelezh-Unanet, ar Stadoù-Unanet. Sinet eo bet gant an Unvaniezh Soviedel e 1924 ha gant Alamagn e 1925. Ouzhpenn 40 bro o deus sinet bremañ.

Kregiñ a reas da dalvezout e 1925.

Anzav a ra riegezh Norvegia war an enezeg a zeu da vezañ lec'h disoudardet. Reiñ a ra memes gwirioù da Norvegiz ha da geodedourien ar broioù all evit tennañ gounid eus ar pinvidigezhioù naturel (glaou d'ar mare-se).
# Plaza de soberanía

**Plazas de soberanía** (ger-ha-ger 'lec'hioù souverenite') zo un termen istorel a veze implijet evit ober anv eus an teroueroù dalc'het war-eeun gant Spagn e Norzhafrika (enebet ouzh ar pezh a oa gwechall ar protektorat spagnol war norzh Maroko ha Sahara ar C'hornôg).

Pemp plaza de soberanía zo, en o zouez div plaza mayor ('lec'hioù bras'):

* Ceuta
* Melilla

Kartenn spagnol eus ar "Protectorado Español en Marruecos"
ha teir plaza menor ('lec'hioù bihan'):

* inizi Chafarinas,
* Peñón de Alhucemas,
* Peñón de Vélez de la Gomera,

Ouzhpenn ar re-mañ, emañ an Isla Perejil, un tamm enezennig roc'hellek distro nepell eus Ceuta, a zo bet danvez un tabut gant Maroko e 2002, hag a zo bet termenet evel ur Plaza de Soberanía ouzhpenn abaoe. Koulskoude n'eo ket tre ur Plaza de soberanía e gwirionez, kentoc'h ur seurt tachenn etre, un *no-man's land*.

Kêrioù emren eo bremañ al 'Lec'hioù bras' zo eus Ceuta ha Melilla (ur seurt kumuniezh emren). Ledanoc'h eo o galloudoù eget re ar c'huzulioù-kêr boas (gouest int da embann reolennadurioù a-benn seveniñ oberoù zo, gant ur giriegezh uheloc'h eget re ar c'hoñsailhou-kêr all). Nebeutoc'h a otonomi o deus memes tra eget ar c'humuniezhioù otonom da vat. (n'o deus ket galloudoù lezennel otonom). Setu perak ne vez ket graet nemeur ken gant an droienn 'plaza de soberanía' hiziv pa vez anv eus an div gêr-mañ.

Al 'lec'hioù bihan' a ya d'o ober enezennigoù bihan nepell eus aod Maroko. N'eus ket a boblañs sivil warno. Administret int war-eeun gant gouarnamant Madrid.

Ezel int eus Unaniezh Europa evel ar peurrest eus Spagn. Ober a reont gant an euro. An eil gant egile e sav poblañs ar *plaza de soberanía* da 145,336 a dud. Ingalet eo an dud hanter-hanter etre Ceuta ha Melilla mui pe vui, daoust m'eo un tammig stankoc'h an dud e Ceuta.

Pa voe dilezet protektorat Spagn war hanternoz Maroko ha pa voe anavezet dizalc'hiezh ar vro ganti e 1956 ne voe ket dilezet ar 'plazas de soberanía' peogwir e oant bet ul lodenn eus Spagn abaoe ar XVvet hag ar XVIvet kantved ha, dre se, e oant chomet er-maez eus ar protektorat.

Strolladoù nasionalist Maroko a c'houlenn souverenite ar vro war tout al lec'hioù-se a-benn sevel Maroko Veur.

## Liammoù

* (en) Kartenn dalc'hoù Spagn e Norzh Afrika
* (fr) Savboent Maroko war Ceuta, Melilla hag ar Plazas de Soberania (e galleg)
# Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg

**Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg** (saozneg: International Alphabet of Sanskrit Transliteration pe **IAST**) a zo anv ur sistem implijet alies evit romanekaat meur a doare-skrivañ bramiek implijet evit skrivañ meur a yezh indezek.

Ar sistem implijetañ eo hennezh evit treuzskrivañ ar sañskriteg hag ar palieg.

Diorroet diwar diazez ar sistem-mañ e oa bet sistem Romanekadur al Levraoueg vroadel e Kolkata, ledanaet evitr gallout bezañ implijet evit treuzskrivañ an holl doareoù-skrivañ implijet en India.

## Roll an arouezennoù

Talvezout a ra ar roll-mañ evit treuzskrivañ al lizherenneg devanagari evel m'emañ implijet evit skrivañ ar sañskriteg hag ivez an hindeg:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| अ [ə] a  A | आ [ɑː] ā  Ā | इ [i] i  I | ई [iː] ī  Ī | उ [u] u  U | ऊ [uː] ū  Ū | ऋ [ɹ̩] ṛ  Ṛ | ॠ [ɹ̩ː] ṝ  Ṝ | ऌ [l̩] ḷ  Ḷ | ॡ [l̩ː] ḹ  Ḹ | Vogalennoù |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ए [eː] e  E | ऐ [aːj] ai  Ai | ओ [oː] o  O | औ [aːw] au  Au | Diftongennoù |

|  |  |
| --- | --- |
| अं [ⁿ] ṃ  Ṃ | anusvara |
| अः [h] ḥ  Ḥ | visarga |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Gouel | Staon | Kilbleg | Dent | Gweuz |
| क [k] k  K | च [c] c  C | ट [ʈ] ṭ  Ṭ | त [t̪] t  T | प [p] p  P | Dre serriñ divouezh |
| ख [kʰ] kh  Kh | छ [cʰ] ch  Ch | ठ [ʈʰ] ṭh  Ṭh | थ [t̪ʰ] th  Th | फ [pʰ] ph  Ph | Dre serriñ divouezh dre c'hwezhañ |
| ग [g] g  G | ज [ɟ] j  J | ड [ɖ] ḍ  Ḍ | द [d̪] d  D | ब [b] b  B | Dre serriñ mouezhiet |
| घ [gʰ] gh  Gh | झ [ɟʰ] jh  Jh | ढ [ɖʰ] ḍh  Ḍh | ध [d̪ʰ] dh  Dh | भ [bʰ] bh  Bh | Dre serriñ mouezhiet dre c'hwezhañ |
| ङ [ŋ] ṅ  Ṅ | ञ [ɲ] ñ  Ñ | ण [ɳ] ṇ  Ṇ | न [n] n  N | म [m] m  M | Dre fri |
|   | य [j] y  Y | र [r] r  R | ल [l] l  L | व [v] v  V | Hantervogalennoù |
|   | श  [ɕ] ś  Ś | ष [ʂ] ṣ  Ṣ | स [s] s  S |   | C'hwibanennoù |
| ह [ɦ] h  H |   |   |   |   | Ruzenn mouezhiet |

## Keñveriadur gant ISO 15919

Dre vras e klotae al Lizherenneg etrebroadel evit treuzskrivañ ar sañskriteg (IAST) gant ISO 15919 daoust ha m'eo ledanoc'h tachenn implij sistem treuzskrivañ an ISO-se dre ma tenn da yezhoù indezek all ouzpenn ar sañskriteg. Disheñvel eo an daou sistem avat er pemp keñver resis-mañ:

| Devanāgarī | IAST | ISO 15919 | Evezhiadenn |
| --- | --- | --- | --- |
| hindeg ए/ े | e | ē | ISO *e* implijet evit treuzskrivañ hindeg ऎ/ ॆ. |
| hindeg ओ/ो | o | ō | ISO *o* implijet evit treuzskrivañ hindeg ऒ/ॊ. |
| sañskriteg  ं | ṃ | ṁ | ISO *ṃ* implijet evit treuzskrivañ gurmukhi Tippi panjabeg  ੰ. |
| hindeg ऋ/ ृ | ṛ | r̥ | ISO *ṛ* implijet evit treuzskrivañ ड़ /ɽ/. |
| hindeg ॠ/ ॄ | ṝ | r̥̄ | o toujañ da implij *r̥*. |

## Gwelit ivez

* Romanekadur al Levraoueg vroadel e Kolkata
* ISO 15919
* ITRANS
# Koad

Koad gwelet a-dost.
Ar **c'hoad** (pe ar **c'hoed**) a zo unan eus danvezioù, kalet ha neudennus d'ar peurviuañ, hag a ya d'ober ar gwez. E kef ar gwez e kaver ar muiañ a goad.

Un toer o lakaat teol ouzh ur framm-toenn e koad
# Ed

Edoù

Sellit ouzh ar ger Ed er
wikeriadur, ar geriadur frank.

An **ed** a zo plant gounezet evit o greun. Implijet e vez evit magañ an dud pe al loened.

## An edoù pennañ

* ar gwinizh
	+ ar yell bihan
	+ ar yell bras
	+ ar c'hamout
* ar c'herc'h
* ar maiz (anvet ivez "ed-Indez" hag "ed-Turki")
* ar mell
	+ ar sorgo
* an heiz
* ar c'hinoa
* ar riz
* ar gwinizh-du (pe "ed-du"), ur "falsed" evit gwir
* ar segal
* an tritikal
# Salta (proviñs)

* *Ur pennad Salta zo ivez.*

Sede pelec'h emañ Proviñs **Salta** en Arc'hantina
**Salta** zo unan eus an 23 froviñs a ya d'ober Republik Arc'hantina. Kêr Salta eo ar gêr-benn anezhi..

## Proviñsoù amezek

Setu int:

* Proviñs Jujuy, en hanternoz dezhi;
* proviñsoù Formosa ha Chaco er reter dezhi;
* Santiago del Estero, er gevred
* Catamarca ha Tucumán, er c'hreisteiz dezhi

Er c'huzh-heol emañ Chile.

## Liammoù diavaez

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Proviñsoù Arc'hantina** |  |

 |
|
An 23 froviñs :
Buenos Aires •
Catamarca •
Chaco •
Chubut •
Córdoba •
Corrientes •
Entre Ríos •
Formosa •
Jujuy •
La Pampa •
La Rioja •
Mendoza •
Misiones •
Neuquén •
Río Negro •
Salta •
San Juan •
San Luis •
Santa Cruz •
Santa Fe •
Santiago del Estero •
Tierra de Fuego •
Tucumán
Evit an distrito federal, klask Kêr Buenos Aires |
# Alaska

**State of Alaska
Stad Alaska**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Lesanv : *The Last Frontier, The Land of the Midnight Sun* |
| Sturienn : *North to the Future* |
|  |
| Lec'hiadur e Stadoù-Unanet Amerika

---

 |
| **Kêr-benn** | Juneau |
| **Kêr vrasañ** | Anchorage |
| **Gouarnour** | Sean Parnell (R) |
| **Senedourien** | Lisa Murkowski (R) Mark Begich (D) |
| **Yezh(où) ofisiel** | Saozneg |
| **Gorread** | 1,717,854 km² (1añ) |
|  • **Douar** | 1,481,347 km² |
|  • **Dour** | 236,507 km² (13.77%) |
| **Poblañs** (bloaz 2000) |
|  • **Poblañs** | 626,932 (47vet) |
|  • **Stankter** | 0.42 /km² (50vet) |
|  • **Korvoder dre diegezh** | $54,627; (6th) |
| **Degemeret en Unaniezh** |
|  • **Deiziad** | 3 a viz Genver, 1959 |
|  • **Urzh** | 49vet |
| **Gwerzhid-eur** | Alaska: UTC-9/DST-8 |
| **Ledred** | 51°20'N da 71°50'N |
| **Hedred** | 130°W da 173°E |
| **Hirder** | 1,300 km |
| **Ledander** | 2,380 km |
| **Uhelder** |  |
|  • **Lec'h Uhelañ** | Menez McKinley |
|  • **Uhelañ** | 6,194 m |
|  • **Krenn** | 3,060 m |
|  • **Izelañ** | 0 m |
| **Berradurioù** |
|  • **USPS** (post) | AK |
|  • **ISO 3166-2** | US-AK |
| **Kenrouedad** | www.state.ak.us |

**Alaska** (distagadur saoznek: [əˈlæskə]), o unan eus an 50 Stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika. An hini vrasañ eo (18,7% eus hollad ar vro) ha, gant Hawaii, an eil eus an div ha n’int ket kenstag ouzh ar peurrest eus ar Stadoù all. Eno emañ menez uhelañ Amerika an Norzh: Menez-Denali (anvet gwechall Menez McKinley). Juneau eo ar gêr-benn hag Anchorage ar gêr bobletañ.

## Yezhoù

Ar saozneg eo yezh 85,7% eus an dud, yezhoù amerindianek pe inuitek reoù 5,2%, ha spagnoleg yezh 2,9% eus an dud.

## Istor

Prenet e oa bet e 1867 digant ar Rusianed evit 7,2 milion a zollaroù.

Little Port Walter.

## Kêrioù Alaska

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1 | Anchorage | 291,826 |
| 2 | **Juneau** | 31,275 |
| 3 | Fairbanks | 31,535 |
| 4 | Sitka | 8,986 |
| 5 | Ketchikan | 8,050 |

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel

|  |  |
| --- | --- |
| Rannadurioù Stadoù-Unanet Amerika |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Stadoù:** | Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • Colorado • Connecticut • Delaware • Florida • Georgia • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kalifornia • Kansas • Kentucky • Louisiana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • New Mexico • New York • North Carolina • North Dakota • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • South Carolina • South Dakota • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Virginia • Washington • West Virginia • Wisconsin • Wyoming |
| **Distrig kevreadel:** | Distrig Columbia |
| **Tiriadoù hag Inizi:** | Guam • Inizi Gwerc'h ar Stadoù-Unanet • Inizi Mariana an Norzh • Puerto Rico • Samoa Amerikan |
| **Inizi bihan:** | Enez Baker • Enez Howland • Enez Jarvis • Atoll Johnston • Karreg Kingman • Atoll Midway • Enez Navassa • Atoll Palmyra • Enez Wake |

 |
# Karelieg

| Karelieg (*karjala*)

---

 |
| --- |
| Perzhioù |
| Komzet e : | Rusia, Finland |
| Rannved : | Karelia |
| Komzet gant : | 118 000 |
| Renkadur : | goude 100 |
| Familh-yezh : | Yezhoù ouralek
* Yezhoù finnek-ougrek
	+ Yezhoù finnek-samiek
		- Yezhoù baltek-finnek
			* **Karelieg**
 |
| Statud ofisiel |
| Yezh ofisiel e : | Karelia (Rusia) |
| Akademiezh : |  |
|  |
| Kodoù ar yezh |
| ISO 639-1 |  |
| ISO 639-2 | krl |
| ISO 639-3 | krl |
| Kod SIL | KRL |
| Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh. |

Ur yezh finnek-ougrek eo ar **c'harelieg** (*karjala*) komzet gant tro-dro da 118.000 e Karelia isrannet etre Rusia ha Finland.

Tost-tre eo ar c'harelieg d'ar finneg, ken tost ma vez renket ken alies all evel ur rannyezh finnek kentoc'h evit ur yezh en hec'h-unan. E gwirionez avat ez eus meur a diforc'h etre an div yezh e pep keñver (geriaoueg, distagadur) ha diaezet eo d'an dud barrek war ar finneg kompren ar garelegerion.

Teir rannyezh kareliek pennañ ez eus:

* **Karelieg**
	+ Karelieg an norzh
	+ Karelieg ar su
* Livvieg (pe Karelieg Olonets)
* Ludeg (*lüüdi*)

N'eus yezh unvan ebet ha skrivet e vez gant al lizherenneg latin goude ma oa bet klasket en aner ober gant al lizherenneg kirillek da vare an ez-Unaniezh Soviedel.

## Gwelet ivez

* Yezhoù finnek-ougrek

## Liammoù diavaez

* *Karjalaine lehüt* (e karelieg)
* *Karjalan kirjakielestä* (e finneg)
* *Ethnologue*
# McDonald's

McDonald's

rouedad tiez debriñ boued paket buan, firm, trademark, embregerezh dianv a c'halv espern, aozadur| Rann eus | S&P 500, Dow Jones Industrial Average, S&P 100  |
| Tachenn obererezhioù | quick service restaurant sector, food service, accommodation and food service activities, food and tobacco industry  |
| Deiziad krouiñ | 15 Mae 1940  |
| Anv ofisiel | McDonald's Corporation  |
| Anvet diwar | Richard and Maurice McDonald  |
| Diazezer | Ray Kroc, Richard and Maurice McDonald  |
| Pennrener | Chris Kempczinski  |
| Stad | Stadoù-Unanet  |
| Furm lezennel | Delaware corporation  |
| Lec'h diazez | San Bernardino  |
| Perc'hennet gant | The Vanguard Group, BlackRock, State Street Corporation  |
| Isaozadur | McDonald's Canada, McDonald's Philippines, McDonald's France  |
| Perc'henn war | Hamburger University, Shamrock Shake, 600 @ Toa Payoh  |
| Organizational division | McCafé  |
| Sez sokial | Chicago  |
| Eskemmdi | New York Stock Exchange, Tokyo Stock Exchange  |
| Prizioù resevet | Silver Anvil Award, Silver Anvil Award  |
| Maskotenn | Ronald McDonald  |
| Produ | boued paket buan  |
| Lec'hienn ofisiel |   |
| Official shop URL |   |
| URL ofisiel ar c’hinnigoù implij |   |
| Contact page URL |   |
| Hashtag | mcdonald's  |
| Banniel (deskrivadur) | McDonald's flag  |
| External auditor | Ernst & Young LLP  |
| Affiliated worker organisation | Mcdonald's worker's union Japan, McDonald's and unions  |
| Catchphrase | i'm lovin' it  |
| Roll elfennoù | list of McDonald's products  |
| Rummad evit ar c'hartennoù | Category:Maps of McDonald's  |

  Eus Wikidata
**McDonald's Corporation**, brudet gant an anv **McDonald's**, zo un embregerezh treuzvroadel stadunanat a ginnig boued doare fast food. Krouet e voe e 1940 evel un ti-debriñ gant Richard ha Maurice McDonald, e San Bernardino (Kalifornia), e Stadoù-Unanet Amerika. Embregerezh ar vreudeur ne oa da gentañ nemet ur stand hamburger, met buan e oa troet en un embregerezh gant frañchizoù evel ma'z eo c'hoazh hiziv-an-deiz. "Gwaregoù alaouret" eo logo an embregerezh, implijet abaoe 1953, e Phoenix (Arizona) da gentañ penn. E 1955, Ray Kroc, un den a aferioù, a oa bet degemeret en embregerezh evel un den frañchizet hag e 1961, en doa prenet an embregerezh digant an daou vreur McDonald.. Diazezet e oa ar pennlec'h en Oak Brook (Illinois), met kaset e oa nepell diouzh Chicago e miz Even 2018. McDonald's zo ivez un embregerezh madoù dre ma'z eo perc'henn war 70% eus savadurioù an tiez-debriñ ha 45% eus an douaroù implijet gante (feurmiñ a ra anezho d'an dud frañchizet) McDonald's a zo 40 000 ti-debriñ er bed a-bezh e 2024 ha 13 622 e Stadoù-Unanet Amerika e 2025.. An tiez-debriñ a servij ouzhpenn 69 milion a bratikoù bemdez en ouzhpenn 100 bro. McDonald's eo ar eil chadenn tiez-debriñ fast food a-fed niver a lec'hioù, a-us edo ar chadenn sinaat Mixue Ice Cream & Tea e miz Gwengolo 2024. Ar stalioù McDonald's a werzh dreist-holl hamburgerioù, cheeseburgerioù, ha fritez.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù
# Komz-plaen

**Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.

Ar **gomz-plaen**, pe **yezh plaen**, eo an doare da sevel skridoù ordinal pa ne saver ket barzhoniezh. Se zo kaoz e skrive ar Gall Molière : « Kement tra n'eo ket yezh-plaen a zo gwerzennoù, ha kement tra n'eo ket gwerzennoù a zo yezh-plaen»

Heñvel eo ouzh ar gomz boas eta. Talvezout a ra ar ger da gomz eus ur stil komz-plaen ha n'eus ket troiennoù re ginklet ennañ.

Implijet e vez ar gomz-plaen evit sevel kement testenn m'en deus ezhomm ar skridaozer da lezel e breder da vezañ dispaket en un doare fraezh a-walc'h gant nebeut a redioù ; koulskoude e kaver meur a live yezh hervez palioù ar skridaozer, e varregezh hag ar media ma klask skrivañ evitañ.

Pa vez kaoz eus ar gomz-plaen e reer dave d'al lennegezh da gentañ (romantoù, levrioù skiantel, levrioù istorel, levrioù prederouriezh, hag all), met kavet e vez ar gomz-plaen er c'helaouennoù, en danevelloù micherel, al lizhiri ha meur a skrid all.

## Doareoù liesseurt

Meur a zoare zo d'ar gomz-plaen. Ur varzhoneg e yezh-plaen zo ur pennad yezh-plaen ma kaver perzhioù ar varzhoniezh. Romantoù ha danevelloù zo e yezh-plaen, ma skrivas Truman Capote e kave dezhañ e oa an danevell an diaesañ doare komz-plaen da skrivañ ( "the most difficult and disciplining form of prose writing extant").

## Notennoù