# Yezhoù germanek

Ar yezhoù germanek
Ur skourr eus ar yezhoù indezeuropek eo ar **yezhoù germanek**.

Ar saozneg eo ar yezh c'hermaneg muiañ komzet o vezañ m'emañ barrek warnañ tro-dro da 340 milion a dud evel yezh kentañ ha gant meur a hini all dre ar bed a-bezh evel eil yezh. E-touez ar yezhoù germanek pennañ all e kaver an alamaneg komzet gant 120 milion a dud evel yezh kentañ, an izelvroeg hag ar yezhoù skandinavek.

Diorroet e oa bet an holl yezhoù germanek diwar an Henc'hermaneg, komzet tro-dro d'ar 1añ milved kent Jezuz e norzh Europa.

Kavet e vez roudoù skrivet eus ar yezhoù germanek bet enrollet gant Tacitus eus ar Iañ kantved kent Jezuz.

Adalek an Eil kantved goude Jezuz-Krist e oa bet kroget da skrivañ ar yezhoù germanek gant runoù anvet *Henfuthark*. Diouzh an tu all e veze skrivet ar goteg gant al lizherenneg c'hotek bet krouet gant an eskop Ulfilas evit treiñ ar Bibl er IVe kantved. War-lerc'h e voe degaset al lizherenneg latin gant ar venec'h kristen evit skrivañ ar yezhoù germanek all, nemet ar yezhoù skandinavek a gendalc'he d'ober gant ar runoù a-hed amzerioù ar Vikinged.

Bremañ e vez implijet al lizherenneg latin evit skrivañ an holl yezhoù germanek, a-wechoù gant un nebeud lizherennoù ispisial ouzhpenn, da skouer

* an umlaut en alamaneg hag e svedeg
* ß (*Eszett*) en alamaneg
* Ø, Æ, Å er yezhoù skandinavek
* Ð, Þ en islandeg

Gwechall ivez e veze skrivet ha moulet meur a yezh germanek, dreist-holl an alamaneg, gant ur stil ispisial anvet *fraktur*.

Setu un nebeud perzhioù yezhoniel a gaver er yezhoù germanek nemetken:

1. Eeunadur eus amzerioù indez-europeek e amzer-a-vremañ ha amzer dremenet
2. Implij ul lostger dre-zent (/d/ pe /t/) e lec'h ur c'hemmadur a vogalenn (ablaut) da ziskouez an amzer dremenet. Gwelet: Verb gwan germanek.
3. Bezañs daou zoare displegadur verb : gwan (oc'h implijout ul *lostger dre zent*) ha kreñv (oc'h implij *ablaut*).
4. Implij anvioù-gwan kreñv ha gwan.
5. Ar c'hemmadur kensonennek anavezet dindan anv Lezenn Grimm.
6. Un nebeud gerioù a zo diaes da liammañ gant gwriziennoù indez-europeek hag a vez kavet e-barzh hogozik tout ar yezhoù germanek *Gwelet Martezeadenn ar gwiskad-dindan germanek.*
7. Dilec'hiadur ar pouez-mouezh war ar wrizienn.

## Renkadur ar yezhoù germanek

Setu ur roll eus ar yezhoù hag ar rannyezhoù germanek pennañ:

* Yezhoù germanek ar c'hornôg
	+ Yezhoù germanek uhel
	+ Lombardeg (Yezh varv)
		- Alamaneg
			* Yezhoù alamanek ar c'hreiz
				+ Yezhoù alamanek ar reter-c'hreiz
				+ Luksembourgeg
				+ Yezhoù alamanek ar c'hornôg-c'hreiz
					- Alamaneg Pennsylvania
			* Yezhoù alamanek uhel
				+ Yezhoù alemanek
					- Swabeg
					- Elzaseg
					- Yezhoù alemanek uhel
					- Yezhoù alemanek uhelañ
				+ Yezhoù aostriek-bavarek
					- Bavareg an norzh
					- Bavareg ar c'hreiz
						* Vienneg
					- Bavareg ar su
						* Karintieg
						* Tiroleg
						* Tsimbreg
					- Alamaneg an Huterited
		- Yideg
		- Vimisoyeg (*Wymysöryś*)
	+ Yezhoù germanek izel
		- Yezhoù frankek izel
			* Izelvroeg (nederlandeg)
				+ Afrikaneg (*Afrikaans* )
			* Limbourgeg
		- Yezhoù saksek izel
			* Sakseg izel unvan
			* Sakseg izel reter Friz
		- Yezhoù germanek izel ar reter
			* Alamaneg ar Vennonited (*Plautdietsch*)
	+ Yezhoù germanek an inizi
		- Yezhoù frizek
			* Frizeg ar c'hornôg
			* Frizeg ar reter (Saterfrizeg)
			* Seuleg (frizeg *Söl* pe *Sylt*)
		- Saozneg
			* Saozneg Breizh-Veur
				+ Saozneg an norzh
				+ Rannyezh Northumberland (*Geordie*)
				+ Rannyezh Durham (*Pitmatic*)
				+ Rannyezh Cumbrian
				+ Rannyezh Yorkshire
				+ Rannyezh Lancashire
				+ Rannyezh Merseyside (*Scouse*)
				+ Rannyezh Manchester
			* Rannyezh ar Midlands
				+ Rannyezhoù Midlands ar reter
					- Rannyezh Derbyshire
					- Rannyezh Nottingham
					- Rannyezh Lincolnshire
					- Rannyezh Leicestershire
				+ Rannyezhoù Midlands ar c'hornôg
					- Rannyezh ar Black Country (*Yam Yam*)
					- Rannyezh Birmingham (*Brummie*)
			* Rannyezh East Anglia
				+ Rannyezh Norfolk
			* Saozneg ar su
				+ Received Pronunciation
				+ Rannyezh an Aber (*estuary English*)
				+ Rannyezh Cockney
				+ Rannyezh Somerset
				+ Rannyezh Devon
				+ Rannyezh saoznek Kernev-Veur
				+ Saozneg Aostralia
				+ Saozneg Zeland Nevez
			* Saozneg Bro-Skos
			* Saozneg Norzhamerika
				+ Saozneg Kanada
				+ Rannyezh Boston
				+ Rannyezh su ar Stadoù-Unanet
				+ General American
				+ Rannyezh New York
				+ Rannyezh Kalifornia
				+ Rannyezh Hawaii
				+ Saozneg re du ar Stadoù-Unanet (*Ebonikeg*)
				+ Saozneg Liberia
			* (Doareoù-yezh all)
				+ Saozneg Iwerzhon
				+ Saozneg ar C'haraibez
				+ Saozneg Jamaika
				+ Saozneg an Douar-Nevez
				+ Saozneg Hong Kong
				+ Saozneg Suafrika
				+ Saozneg India
				+ Saozneg (*Singlish*)
				+ Saozneg (*Manglish*)
		- Skoteg
			* Skoteg an inizi
			* Skoteg an norzh
			* Skoteg ar c'hreiz
			* Skoteg ar su
			* Skoteg Ulaid
			* Skoteg ar c'hêrioù bras
		- Yoleg

* Yezhoù germanek ar reter
	+ Goteg Krimea (Yezh varv)
	+ Goteg {Yezh varv
	+ Vandaleg (Yezh varv)
	+ Burgondeg (Yezh varv)

* Yezhoù germanek an norzh
	+ Norseg (Yezh varv)
	+ Daneg
		- Jutlandeg
			* Jutlandeg an Norzh
			* Jutlandeg ar reter
			* Jutlandeg ar c'hornog
			* Jutlandeg ar su
		- Daneg enezat
		- Bornholmsk
	+ Svedeg
		- Svedeg ar su
			* Scanianeg
		- Götamål
		- Gutneg eus Henc'hutneg (Yezh varv)
		- Svedeg Svea
		- Svedeg Norrland
			* Svedeg Jämtland
		- Svedeg ar reter
			* Svedeg Finland
			* Svedeg Estonia
	+ Dalecarlianeg
		- Övdalską
	+ Norvegeg
		- Bokmål
		- Nynorsk
		- Trøndersk
		- Norvegeg ar reter
		- Norvegeg ar c'hornog
		- Norvegeg an norzh
		- Norneg (Yezh varv)
	+ Faroeg
	+ Islandeg

## Geriaoueg

Un nebeud eus ar gerioù en daolenn-mañ o deus kemmet o zalvoudegezh e-pad ar milvedoù. Da skouer ez eo liammet ar ger *Sterben* (mervel) ouzh ar ger saoznek *starve* (bezañ gant an naon). Bez ez eus d'an nebeutañ un heuliad d'un andon nann-germanek boutin (*ounce* hag a zeu eus al Latin)

| Saozneg | Skoteg | Frizeg ar c'hornôg | Afrikaneg | Izelvroeg | Alamaneg izel | Alamaneg | Goteg | Islandeg | Faeroeg | Svedeg | Daneg | Norvegeg (Bokmål) | Norvegeg (Nynorsk) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Apple | Aiple | Apel | Appel | Appel | Appel | Apfel | Aplus | Epli | Epl(i) | Äpple | Æble | Eple | Eple |
| Board | Buird | Board | Bord | Boord | Boord | Brett / Bord | Baúrd | Borð | Borð | Bord | Bord | Bord | Bord |
| Beech | Beech | Boeke/ Boekebeam | Beuk | Beuk | Böök | Buche | Bōka/ -bagms | Bók | Bók | Bok | Bøg | Bøk | Bøk, Bok |
| Book | Beuk | Boek | Boek | Boek | Book | Buch | Bōka | Bók | Bók | Bok | Bog | Bok | Bok |
| Breast | Breest | Boarst | Bors | Borst | Bost | Brust | Brusts | Brjóst | Bróst | Bröst | Bryst | Bryst | Bryst |
| Brown | Broun | Brún | Bruin | Bruin | Bruun | Braun | Bruns | Brúnn | Brúnur | Brun | Brun | Brun | Brun |
| Day | Day | Dei | Dag | Dag | Dag | Tag | Dags | Dagur | Dagur | Dag | Dag | Dag | Dag |
| Dead | Deid | Dea | Dood | Dood | Doot | Tot | Dauþs | Dauður | Deyður | Död | Død | Død | Daud |
| Die (Starve) | Dee | Stjerre | Sterf | Sterven | Döen/Starven | Sterben | Diwan | Deyja | Doyggja | Dö | Dø | Dø | Døy |
| Enough | Eneuch | Genôch | Genoeg | Genoeg | Noog | Genug | Ganōhs | Nóg | Nóg/ Nógmikið | Nog | Nok | Nok | Nok |
| Finger | Finger | Finger | Vinger | Vinger | Finger | Finger | Figgrs | Fingur | Fingur | Finger | Finger | Finger | Finger |
| Give | Gie | Jaan | Gee | Geven | Geven | Geben | Giban | Gefa | Geva | Giva / Ge | Give | Gi | Gje(va) |
| Glass | Gless | Glês | Glas | Glas | Glas | Glas |  | Gler | Glas | Glas | Glas | Glass | Glas |
| Gold | Gowd | Goud | Goud | Goud | Gold | Gold | Gulþ | Gull | Gull | Guld/ Gull | Guld | Gull | Gull |
| Hand | Haund | Hân | Hand | Hand | Hand | Hand | Handus | Hönd | Hond | Hand | Hånd | Hånd | Hand |
| Head | Heid | Holle | Hoof/Kop | Hoofd/Kop | Hööft/Kopp | Haupt/ Kopf | Háubiþ | Höfuð | Høvd/ Høvur | Huvud | Hoved | Hode | Hovud |
| High | Heich | Heech | Hoog | Hoog | Hooch | Hoch | Háuh | Hár | Høg/ur | Hög | Høj | Høy/høg | Høg |
| Home | Hame | Hiem | Heim/ Tuis | Heim/Thuis | Heem | Heim | Háimōþ | Heim | Heim | Hem | Hjem | Hjem/heim | Heim |
| Hook | Heuk | Hoek | Haak | Haak | Haak | Haken | Krappa/ Krampa | Krókur | Krókur/ Ongul | Hake/ Krok | Hage/ Krog | Hake/ Krok | Hake/ Krok |
| House | Hoose | Hûs | Huis | Huis | Huus | Haus | Hūs | Hús | Hús | Hus | Hus | Hus | Hus |
| Many | Mony | Mannich/Mennich | Menige | Menig | Männich | Manch | Manags | Margir | Mangir/ Nógvir | Många | Mange | Mange | Mange |
| Moon | Muin | Moanne | Maan | Maan | Maan | Mond | Mēna | Tungl/ Máni | Máni/ Tungl | Måne | Måne | Måne | Måne |
| Night | Nicht | Nacht | Nag | Nacht | Nacht | Nacht | Nótt | Nótt | Natt | Natt | Nat | Natt | Natt |
| No | Nae | Nee | Nee | Nee(n) | Nee | Nein (Nö, Nee) | Nē | Nei | Nei | Nej | Nej | Nei | Nei |
| Old | Auld | Âld | Oud | Oud, Gammel  | Oolt | Alt | Sineigs | Gamall (but: eldri, elstur) | Gamal (but: eldri, elstur) | Gammal (but: äldre, äldst) | Gammel (but: ældre, ældst) | Gammel (but: eldre, eldst) | Gam(m)al (but: eldre, eldst) |
| One | Ane | Ien | Een | Een | Een | Eins | Áins | Einn | Ein | En | En | En | Ein |
| Ounce | Unce | Ûns | Ons | Ons | Ons | Unze | Unkja | Únsa | Únsa | Uns | Unse | Unse | Unse |
| Snow | Snaw | Snie | Sneeu | Sneeuw | Snee | Schnee | Snáiws | Snjór | Kavi/ Snjógvur | Snö | Sne | Snø | Snø |
| Stone | Stane | Stien | Steen | Steen | Steen | Stein | Stáins | Steinn | Steinur | Sten | Sten | Stein | Stein |
| That | That | Dat | Dit, Daardie | Dat, Die | Dat (Düt) | Das | Þata | Það | Tað | Det | Det | Det | Det |
| Two/Twain | Twa | Twa | Twee | Twee | Twee | Zwei (Zwo) | Twái | Tveir/ Tvær/ Tvö | Tveir (/Tvá) | Två | To | To | To |
| Who | Wha | Wa | Wie | Wie | Wokeen | Wer | Ƕas (Hwas) | Hver | Hvør | Vem | Hvem | Hvem | Kven |
| Worm | Wirm | Wjirm | Wurm | Wurm/ Worm | Worm | Wurm | Maþa | Maðkur, Ormur | Maðkur/ Ormur | Mask/ Orm  | Orm | Mark/ Makk/ Orm | Mark/ Makk/ Orm  |
| Saozneg | Skoteg | Frizeg ar c'hornôg | Afrikaneg | Izelvroeg | Alamaneg izel | Alamaneg | Goteg | Islandeg | Faeroeg | Svedeg | Daneg | Norvegeg (Bokmål) | Norvegeg (Nynorsk) |

## Gwelet ivez

* Yezhoù indezeuropek

## Liammoù diavaez

* Proto-Germanic Dictionary
* Ethnologue Report for Germanic
* Proto-Germanic Language Reconstruction Group

## Notennoù